Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 30-11-20, 20:15 #1
DemonicKnowLedge DemonicKnowLedge çevrimdışı
Varsayılan Külliyelerin İslâm Tarihinde İlk Örneği: Mescid-i Nebevî


Merkezinde cami yer alıp etrafında ilmî ve hayrî hizmetlerin devamını sağlayan yapıların yerleşik bulunduğu kurumlar olan külliyeler, İslâm medeniyetinde şehir merkezinin asıl unsurudur. Büyük kentler daima bu merkezler çevresinde teşekkül etmiştir. Külliyelerin tarihte çeşitli örnekleri olmakla beraber, bu anlamda Hazreti Dâvûd tarafından plânlanıp Hazreti Süleyman devrinde inşâ edilen Beyt-i Makdîs mühim bir dönüm noktasıdır. Külliyelerin İslâm tarihindeki ilk örneği ise Mescid-i Nebevî’dir.

Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadîs-i şerîflerde mescid inşâ etmenin fazîletine yönelik yer alan vurgular, -daha önce de geçtiği üzere- sadece namaz kılmak için inşâ edilen ibadethanelerden ziyade birçok fonksiyona sahip, faaliyet ve hizmetlere merkezlik eden yapılara yöneliktir. Nitekim rivâyete göre, Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) Medine-i Münevvere’ye ulaştığında, kalacağı evin belirlenmesinden evvel mescid yerini işaret buyurmuş ve derhâl harekete geçilerek Mescid-i Nebevî için ilk hazırlıklara başlanmıştır.[1]

Mescid-i Nebevî’nin Arsa Temin Süreci
Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in Mescid-i Nebevî’nin inşâsı için emir buyurduğu arazi, rivâyetlere göre, İslâmiyet’i hicretten önce kabul etmiş olan Medineli mü’minler tarafından mescid olarak kullanılıyordu. Hatırlamak gerekir ki, mescid sadece binadan ibaret değildir ve yeryüzünün tamamı mescid kılınmıştır. Yeryüzünün bu hususiyeti, Allah Te‘âlâ’nın müslümanlara büyük bir kolaylığı ve lütfudur.

Kaynaklarımızda geçtiğine göre, o zamanki adı Yesrib olan Medine-i Münevvereli ilk müslümanlardan Es‘ad ibni Zürâre (Radıyallâhu Anh) o araziyi mü’minler için namazgâh tahsis etmiştir. Bu namazgâh, etrafı duvarla çevrili fakat çatısı olmayan bir yapı biçimindeydi. Aynı zamanda “mirbed” adı verilen hurma kurutma yeri olarak kullanılıyordu. Sehl ve Süheyl adında iki yetime ait olan bu arazi hicret-i nebîyi müteakip Ebû Bekr es-Sıddîk (Radıyallâhu Anh) tarafından satın alınarak mescid yeri olarak hibe edildi.

Arsada dağınık ve bakımsız hurma ağaçları, öbekler hâlinde su birikintileri ve bazı müşriklerin kabirleri bulunuyordu. Kabirlerin nakli ve arazinin tesviyesi sağlandıktan sonra mescidin inşâsına başlandı ve hemen yanı başına Âişe binti Ebî Bekr es-Sıddîk ve Sevde binti Zem‘a (Radıyallâhu Anhümâ) validelerimizin hücreleri yapıldı.

Mescid-i Nebevî’nin Hususiyetleri
Mescid-i Nebevîden bahsedileceği zaman üzerinde en çok durulması gereken husus, özelliği ve fonksiyonudur. Zira bu mescid sadece bir mâbed olarak değil; eğitim-öğretimden askeri faaliyetlere ve elçilerin kabulüne, adlî-kazaî işlerden iktisadî ve malî işlere kadar birçok alanda icraat ve faaliyetlere ev sahipliği yapmıştır.

Rasûlüllâh (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) gazve ya da seferde olmadığı zamanlarda Mescid-i Nebevî’de bulunur, hücresinin de bitişik olması vesilesiyle kabullerini bu mübârek mescidde gerçekleştirirdi. Hatta hanım sahâbîler de kendisine başvururdu. Onların talebi üzerine, kendilerine belirli bir gün tahsis ettiği de bilinmektedir.

İslâm’ın yayılması ve ümmet-i Muhammed’in kısa zamanda büyümesi, toplumun ruhsal, sosyal ve siyasal ihtiyacının karşılanabilmesi için Mescid-i Nebevî’ye bitişik ya da yanı başında yer alacak yapıların inşâ edilmesi gibi bir ihtiyaç hâsıl etti. Farklı hizmetlerin icrası için tesis edilen yapılar, namazların kılındığı mübârek mescide devlet başkanlığı makamı, medrese, ruhî ve psikolojik destek sağlayan bir tür rehabilitasyon ve tedavilerin uygulandığı tıbbî müdahale merkezi ve birçok sosyal imkân sağlayan bir külliye hüviyeti kazandırdı.[2]

İslâmî Hayat Cami Merkezlidir
Cami merkezli hayat, müslümanlar için vazgeçilmezdir. Sahâbîler bu anlayışla Mescid-i Nebevî’nin inşâsı konusunda seferber olmuş ve günün şartları muvacehesinde bu mukaddes mescidi hayata geçirmişlerdir. Müslümanlar da Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in ve Ashâbı (Radıyallâhu Anhum)un Medîne-i Münevvere’de ilk iş olarak külliye hizmetlerini icrâ eden bir müesseseyi hayata geçirme yönündeki hassasiyetini idrâk etmeli ve bu şuurla çalışmalıdırlar.

Mü’minler, mescidleri imar etme ve ibâdetlerin yanı sıra ilim, irşad ve sohbet faaliyetlerinin sürdürülebilirliği konusunda hassasiyet göstermeli, ellerinde bulunan imkânlar nispetinde seferber olmalıdırlar. Dinî yapılara yönelik yardımlar, ilâhî bereketle büyüyecek ve mü’minlerin dayanışma ve yardımlaşmasının fazîletiyle büyük mükâfatlara vesile olacaktır.

İsmailağa Külliyesi
  Alıntı Yaparak CevaplaAlıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-12-20, 10:10 #2
DemonicKnowLedge DemonicKnowLedge çevrimdışı
Varsayılan Külliyelerin İslâm Tarihinde İlk Örneği: Mescid-i Nebevî Tarih:

Merkezinde cami yer alıp etrafında ilmî ve hayrî hizmetlerin devamını sağlayan yapıların yerleşik bulunduğu kurumlar olan külliyeler, İslâm medeniyetinde şehir merkezinin asıl unsurudur. Büyük kentler daima bu merkezler çevresinde teşekkül etmiştir. Külliyelerin tarihte çeşitli örnekleri olmakla beraber, bu anlamda Hazreti Dâvûd tarafından plânlanıp Hazreti Süleyman devrinde inşâ edilen Beyt-i Makdîs mühim bir dönüm noktasıdır. Külliyelerin İslâm tarihindeki ilk örneği ise Mescid-i Nebevî’dir.

Kur’ân-ı Kerîm’de ve hadîs-i şerîflerde mescid inşâ etmenin fazîletine yönelik yer alan vurgular, -daha önce de geçtiği üzere- sadece namaz kılmak için inşâ edilen ibadethanelerden ziyade birçok fonksiyona sahip, faaliyet ve hizmetlere merkezlik eden yapılara yöneliktir. Nitekim rivâyete göre, Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) Medine-i Münevvere’ye ulaştığında, kalacağı evin belirlenmesinden evvel mescid yerini işaret buyurmuş ve derhâl harekete geçilerek Mescid-i Nebevî için ilk hazırlıklara başlanmıştır.[1]

Mescid-i Nebevî’nin Arsa Temin Süreci

Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in Mescid-i Nebevî’nin inşâsı için emir buyurduğu arazi, rivâyetlere göre, İslâmiyet’i hicretten önce kabul etmiş olan Medineli mü’minler tarafından mescid olarak kullanılıyordu. Hatırlamak gerekir ki, mescid sadece binadan ibaret değildir ve yeryüzünün tamamı mescid kılınmıştır. Yeryüzünün bu hususiyeti, Allah Te‘âlâ’nın müslümanlara büyük bir kolaylığı ve lütfudur.

Kaynaklarımızda geçtiğine göre, o zamanki adı Yesrib olan Medine-i Münevvereli ilk müslümanlardan Es‘ad ibni Zürâre (Radıyallâhu Anh) o araziyi mü’minler için namazgâh tahsis etmiştir. Bu namazgâh, etrafı duvarla çevrili fakat çatısı olmayan bir yapı biçimindeydi. Aynı zamanda “mirbed” adı verilen hurma kurutma yeri olarak kullanılıyordu. Sehl ve Süheyl adında iki yetime ait olan bu arazi hicret-i nebîyi müteakip Ebû Bekr es-Sıddîk (Radıyallâhu Anh) tarafından satın alınarak mescid yeri olarak hibe edildi.

Arsada dağınık ve bakımsız hurma ağaçları, öbekler hâlinde su birikintileri ve bazı müşriklerin kabirleri bulunuyordu. Kabirlerin nakli ve arazinin tesviyesi sağlandıktan sonra mescidin inşâsına başlandı ve hemen yanı başına Âişe binti Ebî Bekr es-Sıddîk ve Sevde binti Zem‘a (Radıyallâhu Anhümâ) validelerimizin hücreleri yapıldı.

Mescid-i Nebevî’nin Hususiyetleri

Mescid-i Nebevîden bahsedileceği zaman üzerinde en çok durulması gereken husus, özelliği ve fonksiyonudur. Zira bu mescid sadece bir mâbed olarak değil; eğitim-öğretimden askeri faaliyetlere ve elçilerin kabulüne, adlî-kazaî işlerden iktisadî ve malî işlere kadar birçok alanda icraat ve faaliyetlere ev sahipliği yapmıştır.

Rasûlüllâh (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem) gazve ya da seferde olmadığı zamanlarda Mescid-i Nebevî’de bulunur, hücresinin de bitişik olması vesilesiyle kabullerini bu mübârek mescidde gerçekleştirirdi. Hatta hanım sahâbîler de kendisine başvururdu. Onların talebi üzerine, kendilerine belirli bir gün tahsis ettiği de bilinmektedir.

İslâm’ın yayılması ve ümmet-i Muhammed’in kısa zamanda büyümesi, toplumun ruhsal, sosyal ve siyasal ihtiyacının karşılanabilmesi için Mescid-i Nebevî’ye bitişik ya da yanı başında yer alacak yapıların inşâ edilmesi gibi bir ihtiyaç hâsıl etti. Farklı hizmetlerin icrası için tesis edilen yapılar, namazların kılındığı mübârek mescide devlet başkanlığı makamı, medrese, ruhî ve psikolojik destek sağlayan bir tür rehabilitasyon ve tedavilerin uygulandığı tıbbî müdahale merkezi ve birçok sosyal imkân sağlayan bir külliye hüviyeti kazandırdı.[2]

İslâmî Hayat Cami Merkezlidir

Cami merkezli hayat, müslümanlar için vazgeçilmezdir. Sahâbîler bu anlayışla Mescid-i Nebevî’nin inşâsı konusunda seferber olmuş ve günün şartları muvacehesinde bu mukaddes mescidi hayata geçirmişlerdir. Müslümanlar da Peygamber Efendimiz (Sallâllâhu Aleyhi ve Sellem)in ve Ashâbı (Radıyallâhu Anhum)un Medîne-i Münevvere’de ilk iş olarak külliye hizmetlerini icrâ eden bir müesseseyi hayata geçirme yönündeki hassasiyetini idrâk etmeli ve bu şuurla çalışmalıdırlar.

Mü’minler, mescidleri imar etme ve ibâdetlerin yanı sıra ilim, irşad ve sohbet faaliyetlerinin sürdürülebilirliği konusunda hassasiyet göstermeli, ellerinde bulunan imkânlar nispetinde seferber olmalıdırlar. Dinî yapılara yönelik yardımlar, ilâhî bereketle büyüyecek ve mü’minlerin dayanışma ve yardımlaşmasının fazîletiyle büyük mükâfatlara vesile olacaktır.
Dipnotlar

[1] Buhârî, Salât 48, Fezâilu’l-Medîne 1, Büyû‘, 41, Vesâya 27, 30, 34, Menâkıbu’l-Ensâr 46; Müslim, Mesâcid, 9.
[2] İslâm Tarihi ve Medeniyeti Külliyatı, 1/301-305
[3] Müslim, Vasiyet, 3.
  Alıntı Yaparak CevaplaAlıntı Yaparak Cevapla
Eski 11-04-22, 11:38 #3
Mütenahi Mütenahi çevrimdışı
Varsayılan C: Külliyelerin İslâm Tarihinde İlk Örneği: Mescid-i Nebevî

ALLAH Razı olsun..
  Alıntı Yaparak CevaplaAlıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



Tüm saatler GMT +3. Şuan saat: 23:09
(Türkiye için artık GMT +3 seçilmelidir.)

 
5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz.