Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 17-06-19, 12:50 #1
dranka11 dranka11 çevrimdışı
Arrow Şimşek, Yıldırım ve Gök Gürültüsü




İnsanların şahit olduğu doğa olaylarından biridir yağmur. Fazla yağış ile birlikte heyelan, fırtına, sel ve taşkın gibi insanlığın yaşamını zorlaştıran felaketler gerçekleşirken, yokluğu ise kuraklık ve açlık gibi felaketlere neden olur. Yaşamımızda çok önemli bir yeri olan yağmurun beraberinde getirdiği yıldırım, şimşek ve gök gürültülerine şahit olduğumuzda ise bazen hayranlık duyar, bazen de dehşete düşeriz.

Yıldırım ve Şimşek Nedir?

Yıldırım ve şimşek kelimeleri çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır ancak anlamları farklıdır. Şimşek, negatif yüklü bulutlar ile pozitif yüklü bulutların arasında gerçekleşen elektrik boşalmasıdır.



Fransa, Belfort'ta gözlenen şimşek çakması.

Yıldırım ise, yerdeki pozitif yükler ile buluttaki negatif yükler arasındaki elektrik boşalmasıdır. Genellikle zigzaglar şeklinde kollara ayrılarak yere ulaşır ve çoğu zaman şiddetli yağmurlar eşliğinde görülür.



Short Hill Dağı'na düşen bir yıldırım.

Gök Gürültüsü Nedir?

Yıldırım ve şimşek çakarken duyduğumuz yüksek sese gök gürültüsü denir. Yıldırım ve şimşeğin sahip olduğu yüksek sıcaklık (yaklaşık 30.000 °C'dir) o bölgede ani ısı değişimine ve havanın aniden genleşmesine neden olur. Ani ısı değişimi esnasında meydana gelen sonik ses dalgaları patlama seslerine neden olur. Yani bu ses havada meydana gelir, yıldırımın yere temas ettiği yerde meydana gelmez.

Yıldırım ve şimşekleri gördüğümüz zaman gök gürültüsü de duymayı bekleriz. Ses hızı saniyede 344 metredir. Yıldırım ve şimşeğin hızı ise saniyede 150 bin kilometredir yani normal ışık hızının yaklaşık yarısı kadardır (ışık hızı saniyede 300 bin kilometredir). Bu yüzden önce ışığı görürüz ve daha sonra patlama sesini duyarız. Gök gürültüleri yaklaşık 1-5 saniye arasında sürmektedir ancak bazı yüksek bölgelerde 30 saniyeye kadar sürdüğü de görülür.

Yıldırım ve Şimşeklerin Çaktığı Yere Olan Uzaklığımızı Nasıl Hesaplarız?

Kişinin bulunduğu yer ile yıldırım ve şimşeklerin çaktığı yer arasındaki uzaklığı hesaplamak ise hiç zor değildir. Işık ile ses arasındaki saniye farkı 5'e bölünürse uzaklık mil cinsinden yaklaşık olarak bulunabilir ya da aradaki saniye farkı 34 ile çarpıldığında yaklaşık kaç kilometre uzaklıkta olduğu ölçülebilir.

Yıldırım ve Şimşeğin Gücü

Evlerde kullandığımız araç ve gereçler 220 volttur ve bu bile bizim için ölümcüldür. Yıldırım ise 10 milyon-100 milyon volt arasındadır. Darbe akım gücü ise yaklaşık olarak 30 bin amperdir. Şimşek çakması anındaki kanal sıcaklığı 30.000 °C'ye kadar çıkabilmektedir. Bu ise Güneş'in yüzey sıcaklığından bile fazladır (Güneş'in yüzey sıcaklığı yaklaşık 5.500 °C'dir).

Yıldırım ve Şimşek Çakması Ne Sıklıkta ve Hangi Bölgelerde Daha Çok Görülür?

Dünyada, saniyede yaklaşık 1 kez ve günde yaklaşık 8 milyon kez yıldırım veya şimşek çakmaktadır. Ülkemizde en çok, sıcak ve soğuk hava cephelerinin bir arada görüldüğü hava geçişlerinde ve yaz dönemlerinde (Mayıs-Eylül ayları arasında) görülür.

Venezuela’daki Catatumbo Nehri’nin Maracaibo Gölü ile birleştiği yer, dakikada 28 kez ile dünyanın en çok yıldırım ve şimşek çakan yeri olmuştur. Bu bölgede yılın 26 günü fırtına ile geçmektedir.

Hatay kıyıları, İskenderun Körfezi, Antalya, Belek, Side, Alanya, Muğla, Dalaman, Fethiye, Marmaris kıyı hatları ve açıkları ülkemizin en çok yıldırım ve şimşek çakan bölgeleri iken; İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgeleri ise en az yıldırım ve şimşek çakan bölgeleridir.

Yıldırım Çarpma Olasılığı

Yıldırımın bir kişiyi çarpma olasılığı 600 binde 1'dir. Yıldırım çarpan kişilerin 28.500’de 1’i ise ölmektedir. Dünyada yaklaşık 24 bin kişi her yıl yıldırım çarpması sonucu ölmektedir ve yaklaşık olarak 240 bin kişi ise yaralanmaktadır. Ülkemizde yıldırım çarpması sonucu ölüm sayısı yılda yaklaşık olarak 90 kişidir. Yıldırım çarpması en çok dışarda ve boş alanlarda aktivite gösteren avcı, çoban veya kampçı gibi kişilerin başına gelir.

Sonuç

Günümüzde, uydular ve gözlem evleri aracılığı ile fırtınalar önceden tahmin edilmektedir. Ayrıca World Wide Lightning Location Network (WWLLN) projesi kapsamında dünyanın farklı bölgelerinde yer alan 70 üniversite ve araştırma kurumundaki güçlü sensörler sayesinde dünyada nerede şimşek çaktığını anında görmek de mümkündür. Ayrıca bir yere birden fazla yıldırım düşmez düşüncesi de yanlıştır.


Evrimagaci

__________________
  Alıntı Yaparak CevaplaAlıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Taglar
ile, ise, yaklaşık, yıldırım, şimşek

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



Tüm saatler GMT +3. Şuan saat: 01:15
(Türkiye için artık GMT +3 seçilmelidir.)

 
5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası. Tatil
Copyright © 2018