Orta Ve Batı Avrupa Arkeolojisi-Arkeoloji

Orcнυη · 19-01-07, 11:47

Avrupa’nın Neolitikleşmesi

Avrupa’nın neolitikleşmesi üzerine farklı yaklaşımlar bulunuyor. Bunları sıralamak gerekirse;
1- Difüzyonist-yayılımcı yaklaşım..
Göçe dayalı yayılımcı gruplar.
Gordon Childe, Milojcic
DAYANAKLARI: Öncesi bilinmeden gelişkin çanak çömlek ve gelişkin köylerin varlığından söz ediyorlar. Yakın Doğu’da bilinen yerleşmelerin 2000 yıl önceye tarihlenmesi. Tahıl ve hayvanların yabanıl atalarının buralarda bulunmuyor olması. Evcilleştirme gelişiminin burada incelenemiyor olması. Var olan kültürlerin öncelerinin varlığının tespit edilememiş olması.

2- Neolitik kültürün Anadolu’dan mal ve bilgi aktarımı yoluyla geldiği savunuluyor. Balkan coğrafyasının boş olmadığını bu yüzden birilerinin gelip istediği gibi yerleşme yapamayacağını söylüyor. Anadolu’dan göç etmeyi gerektirecek nedenlerin varolmadığını söylüyor (iklim koşulları, Nüfus yoğunluğu gibi)

3- Güneydoğu Avrupa kültürlerinin Yakındoğu’dan bağımsız olduğunu ileri sürüyor.
C.Renfrew, M.Gimbutas
C14 yöntemi ile ortaya çıkıyor. C14 tarihlemesi Balkan yerleşmelerinin varsayılan tarihlerden yaklaşık 2000 yıl daha eski olduğunu gösteriyor. Hayvan ve bitki atababaları görüşünün çok net olmadığını söylüyorlar. İklim ve nüfus gibi göçe sebep olacak etkenlerin olmadığı fikrini destekliyorlar. Göç toplumlarının kültürleri gereği sürekli yerleşmeler oluşturmayacağını hareketli olacağını düşünüyorlar. Benzer buluntuların rastlantısal olduğunu düşünüyorlar.

4- M.Özdoğan kuramların kendi içerisinde doğru olduğunu söylüyor. Hareketliliğin sanılandan daha karmaşık olduğu görüşünü savunuyor. Anadolu-Balkan ilişkisini tek bir göç ve yayılım hareketi ile açıklayamayız diyor. Çok yönlü ve sürekli bir değişimden bahsediyor. Kültürde hem dışarıdan gelen toplulukların hem de yerel toplulukların etkisi olduğunu düşünüyor. Tek bir göç söz konusu olsaydı sadece o akımın etkileri görülürdü diyor ve sürekli değişik boyutlarda hareketlilik olduğunu düşünüyor.
Anadolu ve Y.doğu’dan farklı zamanlarda farklı topluluklar tarafından göç gerçekleşmiş. Kuzey’den Güney’e de göç söz konusu. Sürekli göçün kanıtı ilk topluluklarda monokrom ç.ç. daha sonraları renkli ç.ç.

Avrupa neolitikleşme sürecini çanak çömlek buluntuları ile izleyebiliyoruz. Avrupa’da yayılım gösteren belli başlı çanak çömlek grupları;

İmpresso Cardium: Esasen Akdeniz’e özgü bir çeşit deniz kabuğunun kaplar üzerine basılmasıyla yapılan bir bezeme tekniğidir.
İtalya, G.Fransa, Korsika, Sardinya Adaları, G.İspanya, Yunanistan ve Adalar, B.Anadolu, G.D. Anadolu ve K. Afrika’ya kadar Akdeniz’e kıyısı olan hemen her yerde görülür.
Akdeniz kıyıları boyunca yayılım göstermiştir.
Damla biçimli, tırnak bezeme ve tarak bezeme gibi değişik tipleri bulunuyor

LBK; Şeritli çanak çömlek.
Bütün Orta Avrupa’da 400-500 sene görülür. M.Ö. 4. bin’e kadar.
Kapların üzerindeki linear çizgilerden dolayı bu ismi alıyor.
En önemli form yuvarlak gövdeli dar ağızlı kaplar.
İki çeşit kap türü var. Biri ince güzel yapımlı, iyi açkılı ve iyi yanmış mallar diğeri de yüzeyi daha kaba olan depolama kapları.
Suyla aşındırılarak cilalanmış ayakkabı kalıbı biçimli taş aletler var.
Çakmaktaşı dilgiler ve kazıyıcılar var.
Dokuma işçiliğini gösteren tezgah ağırlığı ağırşak gibi çeşitli buluntular görülüyor.
Erken LBK
Son/geç LBK olarak iki evre.
Kalibre tarihler; Erken M.Ö. 5,700-5,500_5,000
Geç M.Ö. 5,300-5,000
İki temel bölgede tanımlanıyor.
BATI; Macaristan Tuna
DOĞU; Macaristan Tisza ( Aldföld Büyük Macaristan ovası)
Uzun evleri ile tanınıyor.
Dal örgü evler.
Direk delikleri yapılmış.(bazen sıvanmış)
Oturma düzlemi yüksek.
Evler birbirine yakın yoğun yerleşilmiş.
Evler konaklama, işlik, depolama amaçlı 3 bölüme ayrılmış.
Avrupa’nın ilk tarımcıları, Ormanlık bölgelerde yaşıyorlar. Ormanları yakım tarım alanları
açıyorlar.
Emmer, Einkorn, arpa, bezelye, keten, afyon yetiştiriciliği.
Mercimek yeniyor ama yetiştirildiğinden emin değiliz.
Sığır hakim. Koyun, keçi var. Az sayıda domuz ve az sayıda yabani hayvan kalıntısı var.
Languel; Macaristan merkezli ama Bavyera ve Romanya’da da görülüyor.
Bu bölgeler Orta Avrupa’nın erken neolitik kültürlerini oluşturuyor.
Languel’in tipik buluntusu ayaklı kaseler.
Beyaz, kırmızı ve sarı renklerde boya bezekli kaseler var. Bu boya bezeme fırınlamadan hemen sonra yapılıyor.
Yerleşmelerin dışında savunma amacıyla yapılmış hendekler var. Evler bu hendeklerin içine yapılıyor. Ev modelleri dikdörtgen.
Yerleşme etrafında savunma amaçlı hendekler bulunuyor.Ölüler bu hendeklere atılıp çürütülüyor.

GEÇ DÖNEM (M.Ö. 3000-2500)
Yerleşmelerin hepsi artık savunmalı.
Kaya üzerlerine yerleşiyorlar. Bununla bir taraftan kaya savunması saglıyorlar, Diğer tarafa ise yapay savunma hattı olusturuyorlar.
Palisad duvarları var.
Kalay, Tunç ilk olarak Troya’da sonra Alacahöyükte görülüyor.
Bakır kullanımı Balkanlar’dan paket olarak geliyor. Bu ergitilip kullanılıyor.
Bu dönemlere gelindiğinde artık sosyal sınıflar ortaya çıkmaya başlıyor.
Güvenlik sorunundan dolayı yüksek yerlere yerleşmeye başlıyorlar.(Karpatlar)
Yüksek bölgelerde hayvancılık yapamıyorlar.
Ticaret görülmeye başlıyor.

BAVYERA BÖLGESİ
Güneyinde Alpler var.
Nehirler ulaşım için önemli.
Şeritli çanak çömleğe kadar Bavyera da neolitik görülmüyor. İlk neolitik unsurlar Lös alanlarında karşımıza çıkıyor.
LBK’da Tuna yoluyla bütün Bavyera’ya yayılıyor.
Figürin parçaları ve aplike kaplar tipik buluntular.
LBK’da ölülerin yendiğine dair buluntular var.
Bir bölge de kremasyon mezarlara ait izlere rastlanıyor. Orta Neolitik sonlarına doğru bu gelenek yaygınlaşıyor.
Bu dönemde Bavyera da dikdörtgen planlı kazıksız evler görülüyor.

RÖSSEN KÜLTÜRÜ
SBK’dan etki almış bir kültür.
Tipik buluntusu oğlak ayağı şeklindeki bezemeler.
Bu kültürde çok fazla gruplama yapılmıyor.
Bir diğer tipik özellik te “S” kıvrımlı yayvan iri kupamsı kapların görülmesi.
Rössen yerleşmelerinde çakmaktaşı buluntular az.
Yerleşmelerin çevresinde tahkimat duvarı bulunuyor.
Ölü gömme yakma mezarlarda bulunuyor. Bazı mezarlarda da ölü hediyesi ele geçiyor.
Bavyera’daki Rössen kültürü iki farklı bölgeden etki alıyor.
G.B. Almanya ve Bohemya
G.D.’dan yakın bölgeden.

FAYDALANILAN KAYNAKLAR

ÖZDOĞAN,M. 2004-2005 Öğretim yılı Ege ve G.Doğu Avrupa Neolitik Çağ Arkeolojisi dersi ders notları.

KARUL,N. 2003-2004 Öğretim Yılı Ege ve G.Doğu Avrupa Neolitik Çağ Arkeolojisi dersi ders notları.

19-01-07, 11:47	#1 (permalink)
Orcнυη - Dünyanın En Büyük Türkçe Forumu Giriş Tarihi: 22-10-2005 Yer: im artık yok benim... Yaş: 24 Mesajlar: 4,253 Blog Mesajları: 1 Rep Puanı: 40786846 Rep Gücü: 407948	Orta Ve Batı Avrupa Arkeolojisi-Arkeoloji Avrupa’nın Neolitikleşmesi Avrupa’nın neolitikleşmesi üzerine farklı yaklaşımlar bulunuyor. Bunları sıralamak gerekirse; 1- Difüzyonist-yayılımcı yaklaşım.. Göçe dayalı yayılımcı gruplar. Gordon Childe, Milojcic DAYANAKLARI: Öncesi bilinmeden gelişkin çanak çömlek ve gelişkin köylerin varlığından söz ediyorlar. Yakın Doğu’da bilinen yerleşmelerin 2000 yıl önceye tarihlenmesi. Tahıl ve hayvanların yabanıl atalarının buralarda bulunmuyor olması. Evcilleştirme gelişiminin burada incelenemiyor olması. Var olan kültürlerin öncelerinin varlığının tespit edilememiş olması. 2- Neolitik kültürün Anadolu’dan mal ve bilgi aktarımı yoluyla geldiği savunuluyor. Balkan coğrafyasının boş olmadığını bu yüzden birilerinin gelip istediği gibi yerleşme yapamayacağını söylüyor. Anadolu’dan göç etmeyi gerektirecek nedenlerin varolmadığını söylüyor (iklim koşulları, Nüfus yoğunluğu gibi) 3- Güneydoğu Avrupa kültürlerinin Yakındoğu’dan bağımsız olduğunu ileri sürüyor. C.Renfrew, M.Gimbutas C14 yöntemi ile ortaya çıkıyor. C14 tarihlemesi Balkan yerleşmelerinin varsayılan tarihlerden yaklaşık 2000 yıl daha eski olduğunu gösteriyor. Hayvan ve bitki atababaları görüşünün çok net olmadığını söylüyorlar. İklim ve nüfus gibi göçe sebep olacak etkenlerin olmadığı fikrini destekliyorlar. Göç toplumlarının kültürleri gereği sürekli yerleşmeler oluşturmayacağını hareketli olacağını düşünüyorlar. Benzer buluntuların rastlantısal olduğunu düşünüyorlar. 4- M.Özdoğan kuramların kendi içerisinde doğru olduğunu söylüyor. Hareketliliğin sanılandan daha karmaşık olduğu görüşünü savunuyor. Anadolu-Balkan ilişkisini tek bir göç ve yayılım hareketi ile açıklayamayız diyor. Çok yönlü ve sürekli bir değişimden bahsediyor. Kültürde hem dışarıdan gelen toplulukların hem de yerel toplulukların etkisi olduğunu düşünüyor. Tek bir göç söz konusu olsaydı sadece o akımın etkileri görülürdü diyor ve sürekli değişik boyutlarda hareketlilik olduğunu düşünüyor. Anadolu ve Y.doğu’dan farklı zamanlarda farklı topluluklar tarafından göç gerçekleşmiş. Kuzey’den Güney’e de göç söz konusu. Sürekli göçün kanıtı ilk topluluklarda monokrom ç.ç. daha sonraları renkli ç.ç. Avrupa neolitikleşme sürecini çanak çömlek buluntuları ile izleyebiliyoruz. Avrupa’da yayılım gösteren belli başlı çanak çömlek grupları; İmpresso Cardium: Esasen Akdeniz’e özgü bir çeşit deniz kabuğunun kaplar üzerine basılmasıyla yapılan bir bezeme tekniğidir. İtalya, G.Fransa, Korsika, Sardinya Adaları, G.İspanya, Yunanistan ve Adalar, B.Anadolu, G.D. Anadolu ve K. Afrika’ya kadar Akdeniz’e kıyısı olan hemen her yerde görülür. Akdeniz kıyıları boyunca yayılım göstermiştir. Damla biçimli, tırnak bezeme ve tarak bezeme gibi değişik tipleri bulunuyor LBK; Şeritli çanak çömlek. Bütün Orta Avrupa’da 400-500 sene görülür. M.Ö. 4. bin’e kadar. Kapların üzerindeki linear çizgilerden dolayı bu ismi alıyor. En önemli form yuvarlak gövdeli dar ağızlı kaplar. İki çeşit kap türü var. Biri ince güzel yapımlı, iyi açkılı ve iyi yanmış mallar diğeri de yüzeyi daha kaba olan depolama kapları. Suyla aşındırılarak cilalanmış ayakkabı kalıbı biçimli taş aletler var. Çakmaktaşı dilgiler ve kazıyıcılar var. Dokuma işçiliğini gösteren tezgah ağırlığı ağırşak gibi çeşitli buluntular görülüyor. Erken LBK Son/geç LBK olarak iki evre. Kalibre tarihler; Erken M.Ö. 5,700-5,500_5,000 Geç M.Ö. 5,300-5,000 İki temel bölgede tanımlanıyor. BATI; Macaristan Tuna DOĞU; Macaristan Tisza ( Aldföld Büyük Macaristan ovası) Uzun evleri ile tanınıyor. Dal örgü evler. Direk delikleri yapılmış.(bazen sıvanmış) Oturma düzlemi yüksek. Evler birbirine yakın yoğun yerleşilmiş. Evler konaklama, işlik, depolama amaçlı 3 bölüme ayrılmış. Avrupa’nın ilk tarımcıları, Ormanlık bölgelerde yaşıyorlar. Ormanları yakım tarım alanları açıyorlar. Emmer, Einkorn, arpa, bezelye, keten, afyon yetiştiriciliği. Mercimek yeniyor ama yetiştirildiğinden emin değiliz. Sığır hakim. Koyun, keçi var. Az sayıda domuz ve az sayıda yabani hayvan kalıntısı var. Languel; Macaristan merkezli ama Bavyera ve Romanya’da da görülüyor. Bu bölgeler Orta Avrupa’nın erken neolitik kültürlerini oluşturuyor. Languel’in tipik buluntusu ayaklı kaseler. Beyaz, kırmızı ve sarı renklerde boya bezekli kaseler var. Bu boya bezeme fırınlamadan hemen sonra yapılıyor. Yerleşmelerin dışında savunma amacıyla yapılmış hendekler var. Evler bu hendeklerin içine yapılıyor. Ev modelleri dikdörtgen. Yerleşme etrafında savunma amaçlı hendekler bulunuyor.Ölüler bu hendeklere atılıp çürütülüyor. GEÇ DÖNEM (M.Ö. 3000-2500) Yerleşmelerin hepsi artık savunmalı. Kaya üzerlerine yerleşiyorlar. Bununla bir taraftan kaya savunması saglıyorlar, Diğer tarafa ise yapay savunma hattı olusturuyorlar. Palisad duvarları var. Kalay, Tunç ilk olarak Troya’da sonra Alacahöyükte görülüyor. Bakır kullanımı Balkanlar’dan paket olarak geliyor. Bu ergitilip kullanılıyor. Bu dönemlere gelindiğinde artık sosyal sınıflar ortaya çıkmaya başlıyor. Güvenlik sorunundan dolayı yüksek yerlere yerleşmeye başlıyorlar.(Karpatlar) Yüksek bölgelerde hayvancılık yapamıyorlar. Ticaret görülmeye başlıyor. BAVYERA BÖLGESİ Güneyinde Alpler var. Nehirler ulaşım için önemli. Şeritli çanak çömleğe kadar Bavyera da neolitik görülmüyor. İlk neolitik unsurlar Lös alanlarında karşımıza çıkıyor. LBK’da Tuna yoluyla bütün Bavyera’ya yayılıyor. Figürin parçaları ve aplike kaplar tipik buluntular. LBK’da ölülerin yendiğine dair buluntular var. Bir bölge de kremasyon mezarlara ait izlere rastlanıyor. Orta Neolitik sonlarına doğru bu gelenek yaygınlaşıyor. Bu dönemde Bavyera da dikdörtgen planlı kazıksız evler görülüyor. RÖSSEN KÜLTÜRÜ SBK’dan etki almış bir kültür. Tipik buluntusu oğlak ayağı şeklindeki bezemeler. Bu kültürde çok fazla gruplama yapılmıyor. Bir diğer tipik özellik te “S” kıvrımlı yayvan iri kupamsı kapların görülmesi. Rössen yerleşmelerinde çakmaktaşı buluntular az. Yerleşmelerin çevresinde tahkimat duvarı bulunuyor. Ölü gömme yakma mezarlarda bulunuyor. Bazı mezarlarda da ölü hediyesi ele geçiyor. Bavyera’daki Rössen kültürü iki farklı bölgeden etki alıyor. G.B. Almanya ve Bohemya G.D.’dan yakın bölgeden. FAYDALANILAN KAYNAKLAR ÖZDOĞAN,M. 2004-2005 Öğretim yılı Ege ve G.Doğu Avrupa Neolitik Çağ Arkeolojisi dersi ders notları. KARUL,N. 2003-2004 Öğretim Yılı Ege ve G.Doğu Avrupa Neolitik Çağ Arkeolojisi dersi ders notları.

Konu Araçları
Çıktı Görüntüsünü Göster Sayfayı E-posta İle Yolla