Basketbol

Basketbol, 28x15 metre ölçülerindeki zemini parke ya da sentetik bir alanda oynanır. Alan, bir orta çixgiyle zeminden ayrılır. Alanın her iki ucunda pota denen şeffaf plastik levhaya tutturulmuş üzerinden file sarkan metal çemberler bulunur. Bu çemberler alan içerisine 1.20 metre kadar girer ve yerden yükseklikleri 3.05 metredir. Her iki potanın altında “ampül” denen iki ceza alanı vardır. Hücum oyuncularından hiçbiri bu alanda üç saniyeden fazla kalamaz.Bu kural, uzun oyuncuların pota altında beklemelerini engelleyip oyuna haraket getirir.
Basketbol topunun çevresi 75-78 cm., ağırlığı 600-650 gramdır. Çemberden yukarıdan aşağıya doğru geçen her top için takım iki sayı kazanır (potadan 6.25 metre uzaklıktaki çizginin dışından atılan şutlarda 3 sayı.) Atış anında kendisine faul yapılan oyuncu iki serbest atış hakkı kazanır ve faul çizgisinden bu atışları kullanır. Müdahalesiz yapılan her atış bir sayı değerindedir.
Basketbol Oyun Kuralları
• Basketbol müsabakaları iki hakem tarafından yönetilir. Misafir takım sahayı seçme hakkına sahiptir. Her devreden sonra saha değişimi yapılır.
• Oyun, orta saha çizgisinde her takımdan birer oyuncu arasında yapılan hava atışı ile başlar. Hava atışına çıkan oyuncular, topu tek elleri ile takım arkadaşlarına kazandırma hedefini taşır.
• Oyun, 10'ar dakikalık dört periyottan oluşur. Beraberlik durumunda uzatma periyodu oynanır. Her takım ilk üç periyotta ve uzatma periyodunda 2'şer dakikalık bir, dördüncü periyotta iki mola hakkına sahiptir. İkinci ile üçüncü periyot arasında 15 dakikalık devre arası verilir.
• Hücum eden takım, kendi sahasını 8 saniye içinde terk etmek, 24 saniye içinde de hücumunu tamamlamak zorundadır, aksi halde top kullanma hakkı rakip takıma geçer.
• Oyuncu topla birlikte, top sürme (dribbling), pas atma (passing), şut atma (shooting) aktivitelerini yapma şansına sahiptir. Bir oyuncu top sürerken, topu eline alarak durdurursa, tekrar top sürme şansına sahip değildir; topu istediği yöne ve kişiye pas ya da şut atmak zorundadır.
• Her takım 5 kişiden oluşur ve takımların sınırsız oyuncu değişikliği hakkı vardır. Eğer faul hakkını doldurmamışsa, her çıkan oyuncu tekrar oyuna dahil olabilir. Bir takımdaki beş oyuncudan biri ortada (post), ikisi savunma (guard) ve ikiside hücum (forward) oyuncusudur.
• Oyunu bir baş hakem ve yardımcı hakem olarak iki hakem yönetir.
• Her oyuncu beş faulle oyun dışında kalır, tekrar o maç için oyuna dahil olamaz. Her oyuncunun bireysel olarak yaptığı faul sayısının toplamı, takım faullerini de belirler. Toplamda dört takım faulüne ulaşan takımın daha sonra yaptığı her faul, karşı takıma serbest atış kullanma hakkı kazandırır.
• Hakem tarafından durdurulmadıkça, top potadan veya çemberden dönerse oyun devam eder. Ayrıca, oyuncu sahayı belirleyen çizgilerin dışına temas etmedikçe, top oyun çizgilerinin dışına değmeden havadan saha çizgisinin dışına çıksa dahi, oyuncu topu içeri çevirebilirse de oyun devam eder.
• Her sayı atışından sonra veya hakemin düdüğü çalmasının ardından, oyun ve oyun zamanı durur. Sayı yiyen takımın pota gerisindeki çizgi arkasından topu oyuna sokması ile hem zaman hem de oyun tekrar başlar. Oyun içindeki diğer durumlara göre, hakemin gösterdiği yerlerden, top oyuna sokulur.
• Üç sayı çizgisi içinden yapılan her başarılı atış iki sayı, üç sayı çizgisi gerisinden yapılan her başarılı atış üç sayı olarak değerlendirilir. Faullerden veya kural ihlallerinden dolayı kazanılan başarılı serbest atışlar bir sayı olarak değerlendirilir.
• Oyuncular iki durumda cezalandırılır: 1- Bireysel kural ihlalleri 2- Faul yapılan durumlar. Kural ihlali veya hatası (hatalı yürüme, topun çizgi dışına çıkması, hücum oyuncusunun üç saniyeden fazla post içinde durması v.b) top kullanma hakkını karşı takıma verir. Yapılan bireysel fauller ( itme, çekme, vurma, tutma v.b) ise oyuncunun faul cezası almasını sağladığı gibi faulün yapıldığı yer göz önünde bulundurularak, rakip topu yandan oyuna sokar, ya da serbest atış yapma hakkı kazanır.
• Serbest atış hakkı adedi, faulun yapıldığı zaman, yer ve çeşidine göre değişir. Şut atışı sırasında faul yapılmış ve atış sayı olmamışsa, atışı yapan takıma iki serbest atış hakkı verilir. Eğer atış sayı olmuşsa, bir serbest atış hakkı verilir. Bir takım, bir devredeki "takım faul" sınırını geçmiş ve atış sahası dışında faul yapmışsa, o zaman bire-bir denen serbest atış hakkını kullanır. Bu atışta kural, ilk atış sayı olursa, ikinci atış yapma hakkı kazanmaktır. Bire-bir'de ilk atışı kaçıran ikinci atışı yapamaz, top potadan oyun alanına dönerse, oyun devam eder. Teknik faullerde (oyunu geciktirme, sportmenlik dışı davranışlar, hakeme itiraz, izinsiz oyuna girme v.b) iki serbest atış hakkı verilir.

Basketbol Saha Bilgileri

Asist:Takım arkadaşına basket yapması için verilen pas

Backcourt
(savunma sahası):Bir takımın savunma yaptığı yarı saha

Basket:Topun içinden geçerek sayı kazanılması

Blok:Savunma oyuncusu tarafından, hücum oyuncusunun sayı yapmasını veya geçmesini engelleme hareketi

Cut:Sayı yapmak amacıyla yapılan çabuk hareket

Dribbling
(Top sürme):Topu sektirerek istenilen yöne doğru sürme

Drive:Hücum oyuncusunun sayı yapmak amacıyla
yaptığı hareket

End Line
(dip çizgi):Sahanın enlemesine, pota altından geçen çizgi

Fast Break:Bir takımın rakip takımı savunmasız yakalayarak hızla sayı yapmak amacıyla hücum etmesi

Faul Atışı
(serbest atış):Faul sonucu, serbest atış alanından kullanılan müdahalesiz atışlar

Front Court
(hücum sahası):Bir takımın hücum yaptığı yarı saha

Hata:Faul sayılmayan kural ihlalleri

Hatalı Yürüme
(steps):Bir oyuncunun topu kontrol altına aldıktan sonra sektirmeden birden fazla adım atarak yürümesi veya sektirdikten sonra topu tutup, tekrar top sürmesi

Hava Atışı
(jump ball):Hakemin oyunu başlatmak amacıyla, topu iki rakip oyuncunun arasından yukarı doğru atması ve bu oyuncuların topu tek elleriyle çelerek takım arkadaşlarına kazandırma hareketi

High Post
(yüksek post):Serbest atış alanının hemen dışından başlayan hücum bölgesi

Hücum Faulü:Bir oyuncunun top kendi takımında iken, rakip oyuncuya faul yapması

Jump Shot:Oyuncunun sıçrayarak havada tek elle basket yapma amacıyla şut atması

Man to Man Defense
(adam adama savunma):Belirlenen her bir oyuncunun birebir takibiyle yapılan savunma çeşidi

Midcourt Line
(orta saha çizgisi):Sahayı ortadan ikiye ayıran çizgi, diğer adı da 8 saniye çizgisidir

Perdeleme
(Screen) :Hücum eden takımın oyuncularından birinin takım arkadaşının kolay şut atması veya rakibi geçebilmesi için, takım arkadaşı ile savunma oyuncusunu arasına girmesi

Pivot:Belirlenen bir ayağın sabitlenmesi ve sabitlenen ayak etrafında dönme işi

Pres:Savunma yapan takım oyuncularının, hücum yapan takım oyunculardan topu kapmak ve hata yapmalarını sağlamak için, üzerlerinde baskı kurmaları

Ribaunt:Potadan ya da çemberden dönen ve seken topa sahip olmak için yapılan iş

Teknik Faul:Oyuncuların kural ihlal etmeleri sonucu verilen ceza

Turnike
(lay - up):Koşarak potaya en yakın mesafeden, çarptırarak veya direk çembere tek elle atılarak yapılan şut