"Halk Edebiyatı"terimi,en genel anlamda "halkın yarattığı edebi ürünler"i karşılar.Öyleyse halk edebiyatı,halkın kültüründen kaynaklanan,aydınların dışında gelişen,geleneğe bağlı bir edebiyattır. Başlıca özelliklerinden birisi de sözlü olmasıdır.
Türk Halk Edebiyatı;Türk halkının ruhuna uygun,ulusal,divan edebiyatımızdan daha renkli,daha zengindir.
Halk Edebiyatı'nın kapsamına şu yaratımlar girer:
1)Anonim ürünler:Sanatçısı bilinmediği için halkın ortak malı sayılan tüm yaratımlar.(Türkü,mani,masal,halk öyküsü...vb)
2)Aşık Edebiyatı (Saz şiiri)
3)Tekke Edebiyatı (Tasavvuf )
Halk Edebiyatının Ortak özellikleri:
a)Dil halkın konuştuğu Türkçe'dir. Bununla birlikte İslam uygarlığı etkisiyle halkın konuşma diline bazı yabancı sözcükler girdiğinden,halk şiiri az da olsa bundan etkilenmiştir.Özellikle XVI.yüzyıldan sonraki halk şiirinde bu etki daha çok görülmektedir.
b)Halk edebiyatında şiirle müzik içiçedir.Şiirler, saz şairi ya da "aşık" adı verilen sanatçılar tarafından saz eşliğinde çalınıp söylenir.
c)Şiirlerde kullanılan ölçü hece ölçüsüdür.
d)Çoğunlukla yarım kafiye ve uyak kullanılır.
e)Nazım birimi dörtlüktür.
f)Nazım biçimleri koşma,türkü,mani,destan,semai,varsağı,ilahi...vb.' dir.
g)Aşk,özlem,gurbet,ölüm,doğa ve yurt güzellikleri ile sevgisi,yiğitlik,din,yakınma,kıskançlık,özgürlük temleri işlenir.
h)Bazı şiirler konularına göre adlandırılır:Güzelleme,koçaklama,taşlama,ağıt,şadh iye,ilahi,nefes..vb.
ı)Dil sadedir.
i)Şiirin son dörtlüğünde şairin adı geçer.
j)Halk şiirinde de Divan şiirinde olduğu gibi kalıplaşmış mazmunlara yer verilir.Örneğin,"boy" için selvi, "diş" için inci,"yüz"için buğday beniz,"dil" için şirin dil, "güzellik" için yeşil başlı ördek, "bakış" için yavru balaban bakış, "göz" için ela göz gibi.
Ancak halk şairlerinin bunlara sıkı sıkıya bağlı kalmadıkları,kuralların dışına çıkarak kişisel görüşlerini de dile getirdikleri görülmektedir.
HALK EDEBİYATININ BAŞLICA OZANLARI
13-14.-yy. Yunus Emre
15.yy.-Hacı bayram Veli,Eşrefoğlu,Hasan Dede ,Kaygusuz Abdal,
16.yy.-Kul Mehmet,Öksüz Dede,Pir Sultan Abdal,Köroğlu
17.yy.-Kayıkçı Kul Mustafa,Aşık Ömer,Karacaoğlan,Kul Himmet,Kazak Abdal,
18.yy.-Ercişli Emrah,Öksüz Ahmet,Selimi,
19.yy.Erzurumlu Emrah,Bayburtlu Zihni,Dertli,Seyrani,Kağızmanlı Hıfzı,Ruhsati,Dadaloğlu,
20.yy.-Aşık Veysel,Aşık Ali İzzet,Kul Ahmet,Mahzuni,Reyhani vb.
ANONİM HALK EDEBİYATI:
Anonim Halk Edebiyatı;halkın arasında türeyip ağızdan ağıza dolaşan,yazanları söyletenleri belli olmayan,ortaklaşa, sözlü,çok kere besteli,yabancı etkilerden uzak,dili sade,nazım ölçüsü hece olan edebiyat koludur.
Anonim Halk Edebiyatı;tüm olarak halkın malıdır.Ortaklaşa süregelen halk şiirleri,devamlı bir değişme içindedir.
Bunun için ilk doğduğu andaki biçimi ve özü zamanla değişebilir.
Anonim edebiyat;ilk dönemin özelliklerini gösterir.Halkın arasından türeyip bugün de ağızdan ağıza dolaşan "atasözü, ağıt,mani,bilmece,halk hikayeleri..." nesir ve nazım olmak üzere devam edegelen verimlerdir.
Anonim Halk Edebiyatı;folklora dayalı,folklor kaynaklarından doğan bir türdür.İsimsiz ,yani Anonim edebiyat
dilin kendiliğinden doğurduğu ürünlerin yarattığı edebiyattır.
Anonim Halk Edebiyatımız,folklorumuzda,eski ozanlık geleneklerimizden yararlanır.Folklor İngilizce bir kelimedir.
Folk:halk, lore:bilgi demektir.Folklorun konusunu genel olarak uygar topluluklar arasında yaşayan ve atalarının
geleneklerini sözlü olarak devam ettiren halk ortaya çıkarır.
Halk yaşayış,duyuş ve gelenekleri;bir toplukta yaşayan inançları ve alışkanlıkları,söylenen türkü,masal,fıkra,efsane, bilmece,tekerleme...gibi ürünleri inceleyerek o toplumun duyuşunu ve yaşayışını anlatmaya çalışan bilime folklor, halkbilgisi,halkbilim,halkiyat denir.
Foklorumuz,binlerce yıldan beri tüm insanlarımızın ortaklaşa çabasıyla hayal edilmiş,düşünülmüş,yaratılmış,uygulanmış halk sanatımızdır.
ANONİM ÜRÜNLER:
A)Biçimine göre Anonim Halk Edebiyatı:
MANİ:
ört dizeden oluşur.7'li hece ölçüsü kullanılır.aaba düzeninde uyaklanır.Çoğu rediflidir.Asıl konu aşktır.
Toplum yaşayışıyla ilgili her şey maniye konu olabilir.
Manilerin bir çoğunda kafiyelerin cinaslı olduğu görülür.Örnek:
"Kara gözler kara gözler
Kararmış kara gözler
Gemim deryada kaldı
Yelkenim kara gözler"
(Manilerde çok kere birinci,ikinci dizeler hazırlayıcı küçücük tablolar şeklindedir;asıl amaç üçüncü ve dördüncü dizelerde açıklanır.)
TÜRKÜ:Müzikli Türk halk şiiridir.8'li ya da 11'li hece ölçüsüyle söylenir.Birimi üçlük ya da beşlik olabilir.Türkünün asıl bölümüne "bent",tekrarlanan bölümlerine "kavuştak" denir.Kavuştaklar 1-3 dize olabilir.Çoban türkülerine "kayabaşı" denir.Genellikle acıklı konuları işler,liriktir.Söyleyeni belli değildir.Konuları:aşk,doğa,güzellik,toplumsal olaylardır.Uyak düzeni çeşitli olabilir.
Örnek:
"Aliş'imin kaşları kare,
Sen açtın sineme yare,
Bulamadım derdime çare...
Görmedin mi,ah,civan Aliş'imi
Tuna boyunda?
B)Türüne göre Anonim Halk Edebiyatı:
AĞIT:Ölenin ardından söylenen halk şiiridir.Çeşitli hece ölçüsü kullanılabilir.Anonim olanları da şairi belli olanları da vardır.Belirli bir uyak düzeni yoktur.
ALKIŞ:Anonim halk edebiyatımızda alkışlar,konuşmaya renk katan,hayır-dualardır.Halkımızın günlük konuşmalarında sık sık başvurduğu alkışlar,duyguları belirtmekte;konuşmayı süslemekle kalmazlar,anlatıma csnlı bir güçlülük katarlar.
Örnekler:
Allah tuttuğunu altın etsin. Allah'tan sağlık,devletten ağalık bulasın. İyiler kardaşın,Hızırlar yoldaşın olsun.
NİNNİ:Birimi dörtlük olan halk şiiridir.Hece ölçüsü ve uyak düzeni değişik olabilir.Ninni,küçük çocukları uyutmak
için söylenen türküdür.
Örnek:
Ninni diyem uyutayım Ninnilerin benim olsun
Uykularda büyüteyim Uykularım senin olsun
Kuzularla yürüteyim Akan sular ömrün olsun
Ninni gonca gülüm ninni. Ninni yavru kuzum ninni.
KARGIŞ:İnsanları üzen kişiler için söylenir,onların kötü olması için beddua edilir.Örnek:
Köprünün altı diken Kara dut parmak gibi
Yaktın beni gül iken Kız yüzün kaymak gibi
Allah da seni yaksın Seni alan yiğitler
Üç günlük gelin iken. Kurusun yaprak gibi.
BOZLAK:Halk edebiyatında türkü çeşitlerinden biridir.Bozlaklarda aşklar,yiğitlikler,memleket manzaraları,türlü
Maceralar birbirine zincirleme manzumelerle anlatılır.Bu manzumelerin arasına hikaye nesri yerleştirilmiştir.
Nazımlı halk hikayelerinde nesir birinci planda tutulduğu halde,bozlaklarda nazım birinci planda,nesir ikinci
plandadır.Edebiyatımızda Afşar bozlağı,Urum bozlağı gibi adlarla anılırlar.Düğünleri olmak üzereyken,Moskof
harbi nedeniyle askere giden "Gazi Mahmut" bozlağından bir örnek:
Sıladan ayrıldım askere geldim; Çift tabanca yerleştirdim beline;
Hatçenin bağrını neşterle deldim; Yolladım ağamı Moskof iline;
Köyümde bir yaman aykırı seldim; Dulluk yakışır mı böyle geline;
"Hıncı viran olmuş çay"derler bana. Ezekli ağam ezekli,bayram geliyo.
BİLMECE:Bir şeyin adını anmadan niteliklerini üstü kapalı söyleyerek o şeyin ne olduğunu bulmayı dinleyene
veya okuyana bırakmaktan ibaret olan eğlence,sözlü halk edebiyatı ürünüdür.Bilmecelerimizin çoğu,ölçülü,
kafiyeli,aliterasyonlu,cinaslı bir söz oyunu niteliğini gösterir.Örnekler:
"Seğittim tepeye,yular taktım sıpaya."(iğne-iplik) "İki sıçan bir kütükten atlayamaz."(göz-burun)
Manzum örnekler:
Sarıdır safran gibi Bir ufacık mil taşı Biz biz idik biz idik
Okunur Kur'an gibi İçinde beyler aşı Yüz bin tane kız idik
Elden ele dolaşır Pişirirsen aş olur Gece oldu dizildik
Mısır'a sultan gibi Pişirmezsen kuş olur Sabah oldu silindik
(Altın) (Yumurta) (Yıldızlar)
TEKERLEMELER: Tekerlemelerde beklenmedik hayal oyunları,çapraşık düşünceler,şaşırtıcı görüşler tekrir
sanatından yararlanılarak anlatılır.Amaç dinleyicileri eğlendirmek ve güldürmektir.Örnekler:
Çiğdem çiğdem çivecik
Elimi kesti bıçacık
Yağlık getir silelim
Deve boynun binelim
Deve boynu bir pazar
İçinde maymun gezer.
(Masal,atasözü,deyim,efsane ve fıkralar anonim halk edebiyatının diğer ürünleridir.)
TEKKE EDEBİYATI (TÜRK TASAVVUF EDEBİYATI )
Türkler,Müslümanlığı kabul ettikten sonra,eski dinlerini büsbütün unutmadılar.Eski dinleriyle yeni inançlarını bağdaştırmak yoluna gittiler.Tanrıyı sevmek yoluyla anlamak,ona ulaşmak,böylelikle dünyada mutlu olmak yollarını aradılar.Bunun için tasavvuf denilen din felsefesini benimsediler.Bu düşünüşü anlatan eserler meydana getirdiler.
Tasavvuf Felsefesi:Tanrının maiyetinden,kainatın oluşundan bahseden bir din felsefesidir.Geniş ve felsevi anlamda tasavvufa "İslam mistisizmi"de denir.Bu felsefi sisteme Vahdet-i Vücut nazariyesi denir.
Bu felsevi sisteme göre kainatta tek bir varlık vardır."Vücut-ı Mutlak" (tek varlık)aynı zamanda "Hüsn-ü Mutlak"
"Cemal-i Mutlak" ve "Kemal-i Mutlak"tır. Vücut-ı Mutlak yani Tanrı ; varlık,iyilik ,güzellik gibi niteliklere sahiptir.
Buna karşılık insanda yokluk,kötülük,çirkinlik gibi nitelikler vardır.
Tasavvuf felsefesine göre her şey zıddıyla gelişir.Varlığın zıddı "Adem" yani yokluktur.Adem geçici bir hayalden
ibarettir ve tecelliye vasıtadır.Tanrı bir gün kendi güzelliğini görmek ister ve adem denilen yokluk aynasının karşısına geçer ve kainat (evren) biçiminde "tecelli" eder.Yani kün (ol) demiş varlıklar tecelli etmiştir.Feyekün (olma) dediği zaman her şey kaybolacaktır.Kainatta gördüğümüz tüm varlıklar Tanrının adem denilen yokluk aynasındaki bir tecellisinden (görüntüsünden)ibarettir.
İnsan kendindeki yokluk,kötülük ve çirkinlik gibi olumsuz nitelikleri bırakıp Tanrının varlık,iyilik ,güzellik gibi
niteliklerine sahip olmak,benliği öldürmek,nefse hakim olmak,masivadan vazgeçmek (Tanrıdan başka şeylerden
ilişiğini kesmsk) suretiyle "Enel-Hak" (Ben Tanrıyım) diyebilir ve böylece Tasavvufta en yüksek mertebe olan
"Fenafillah" mertebesine ulaşabilir.
Tasavvufta Tanrı yolunda yürüyenlere mürid,onlara yol gösterenlere mürşid,pir,şeyh gibi adlar verilir.
Mutasavvuflara göre kainatta tek bir varlık vardır. O da Tanrıdır.Ondan başka bir varlık yoktur.Bu nokta
Tasavvufu büyük dinlerdeki anlayıştan ayırır.Çünkü dinler biri yaratan (Tanrı),diğerğ yaratılan (Canlılar ve cansızlar) olmak üzere iki varlık olarak kabul etmişlerdir.Oysa Tasavvuf bu görüşe karşı "Allahtan özge varlık yoktur" görüşü ile karşı çıkar.
Tanrının varlığının ve güzelliğinin en tam şekli evrenin bir parçası olan insanda görülmektedir.Bu bakımdan insan, evrendeki hayallerden biri,canlıların en şereflisi,en mükemmelidir.Damlanın denize katılması gibi Tanrı'ya dönmek yeteneğine sahiptir.Tasavvuf daki bu düşünceyi Yunus Emre'nin dizeleri oldukça güzel anlatır:
"Allahı ararsan gönlünde ara;
Mekke'de, Kudüs'te, Hac'da değildir."
TEKKE EDEBİYATI ÜRÜNLERİ
A)Biçimine göre:Tekke şairlerinin şiirleri genellikle koşma biçimindedir.
B)Konusuna göre:
İLAHİ: Tanrıyı öven şiirlerdir.7'li,8'li ve11'li hece ölçüsüylesöylenir.İlahiler3-7 ve daha fazla dörtlük olabilir.Tekke edebiyatının en önemli türlerinden biridir.Divan edebiyatının "Tevhit"lerine karşıt gibidir.İlahiler belli bir tarikatın görüşünü yansıtmazlar.Yunus Emre'nin ilahileri ünlüdür.
Örnek:
"Ne varlığa sevinirim
Ne yokluğa yerinirim
Aşkın ile avunurum
Bana seni gerek seni." Yunus Emre
NEFES:Bektaşi felsefesini belirtmek için yazılan koşuk.Nefeslerin hemen hepsinde rindlik,kalenderlik ve istihza öğeleri görülür.7'li.8'li ve 11'li hece ölçüleriyle söylenir.Örnek:
Adem'i balçıktan yuğurdun yaptın Bakkal mısın terazuyu n'eylersin
Yapıp da n'eylersin bundan sana ne? İşin gücün yoktur gönül eylersin,
Halk ettin insanı cihana saldın, Kulun günahını tartıp n'eylersin
Salıp da n'eylersin bundan sana ne? Geçiver suçundan bundan sana ne?
Kaygusuz Abdal
DEMELER:Alevi-kızılbaş tarikatından olan halk tasavvuf şairlerinin hareketleriyle ilgili temaları işlemelerine denir. Bu şiirler Alevi tekkelerinde,tören sırasında,makamla ve sazla söylenirdi.
Örnek:
Çıkalım meydan yerine
Erelim Ali sırrına
Can u baş Hak yoluna
Koyamazsın demedim mi? ( Pir Sultan Abdal )
DEVRİYE:Tekke edebiyatında,evrenin ve insanın Tanrı'dan çıkıp tekrar Tanrı'ya dönmesi felsefesine göre
yazılan şiirlerdir.Örnek:
Ezel bi-dert idim bir dertli oldum
Makam makam gezdim cihana geldim
Kendimi ahsenü takvim'de buldum
Hak ile vakif-ı esrar idim ben ( Dertli)
ŞATHİYE:Ciddi bir düşünce duyguyu iğneli ve mizahlı bir dille anlatan şiirler.Bu tarz şiirlerde,tasavvufa bağlı
görüşler,şaşırtıcı bir alaycılık içinde dile gelir.Allah ile şakalı bir eda ile konuşur gibi yazılan şiirler şadhiyat-ı
sofiyane adını alır.
Örnek:
"Kıldan köprü yaratmışsın Sırat kıldan incedir
Gelsin kullar geçsin deyü Kılıçtan keskincedir
Hele biz şöyle duralım, Varıp anın üstüne
Yiğit isen geç a Tanrı!" ( Kaygusuz Abdal) Evler yapasım gelir (Yunus Emre)
NUTUK Tekke edebiyatında,tarikata yeni girenlere mürşitlerin yol göstermek için yazdıkları manzumedir.
:Örnek: "Bilmek istersen seni
Can içre ara canı
Gel canından bul anı
Sen seni bil sen seni "

AŞIK EDEBİYATI (SAZ ŞİİRİ)
*Aşık Edebiyatı;Anadolu'da,XVI.yy.dan sonra gelişen,Anonim Halk,Tekke ve Klasik Edebiyatlarımızın etkisinde gelişen orta tabaka edebiyatımızdır.Halk arasında yetişen saz şairlerinin meydana getirdiği edebiyattır.
*Aşık Edebiyatımızda nesir yoktur.Aşık edebiyatı din dışı bir edebiyattır.Aşık adı verilen şairlerin bağlama,cura, tanbura gibi sazlarlasöyleyip çaldıkları sözlü,besteli edebiyat türüdür.
* Aşıklar,sözlü olarak süregelen edebiyatımızı ünlü aşıklar yanında öğrenir.,onlardan mahlas alır.Aşıklığın tüm
özelliklerini öğrendikten sonra sazlarıyla diyar diyar dolaşırlar.Sazla söz artık geçim kaynağı olmuştur.
*Halk şiirimizi oluşturan biçimler"dörtlük"biriminden doğar.Uyak düzeni mani tarzı (aaxa) ya da koşma
(abab/bbba/ccca...)(abcb/dddb/eeeb...)tipidir.
AŞIK EDEBİYATI ÜRÜNLERİ:
A)Biçimine göre:
KOŞMA:Halk Edebiyatımızın en yaygın nazım şekillerinden biridir.Çoğı 4+4+3 veya 6+5 durak olmak üzere
11 hecedir.Aynı koşmada bazen bu iki veznin kullanıldığı olur.
Koşma,Divan edebiyatının "gazel"i gibi lirik konuları işlemekte kullanılır.Aşk,sevgi,doğa güzellikleri koşmanın
en belli başlı konuşarı arasındadır.Halk edebiyatı sıkı kurallardan pek hoşlanmadığı için,esas ölçümü 11 heceli
olan koşmayı,değişik ölçülerde de görüyoruz.
Koşmanın insan ve doğa güzelliğini övene güzelleme;yiğitlik temasını işleyene koçaklama;bir kişiyi ve toplumun
kötülüklerini işleyenine taşlama;yasla ilgili olanlarına ağıt adı verilir.Örnek :
"Ilgıt ılgıt esen seher yelleri
Esip esip yare değmeli değil
Ak elleri elvan elvan kınalı
Karadır gözleri,sürmeli değil." ( Karacaoğlan )
SEMAİ: Sekizli hece ölçüsüyle yazılır.4+4ölçüsüyle duraklıdır.Birimi, dörtlüktür.Özel bir bestesi vardır.
Konuları aşk ve tabiat güzellikleridir.Örnek:
"İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül apdal olmuş
Gezer Elif Elif diye diye." (Karacaoğlan )
VARSAĞI:Ölçü ve biçimce semaiye benzer.Güney Anadolu'da Varsak Türkmenleri tarafından söylenir.
Beste bakımından semaiden ayrılır.Sekizli vezinle söylenir.3-5 ve daha fazla dörtlük olur.Kahramanlık,
kabadayılık,mertlik duygularını haşmetli,ciddi bir dille belirtmeye çalışır.Savaş,vuruşma,yiğitlik konularında
meydan okumayı vurgulayan(be hey,bre,hey!)gibi ünlemler vardır.
Örnek:
"Bre ağalar,bre beyler
Ölmeden bir dem sürelim
Gözümüze kara toprak
Girmeden bir dem sürelim" ( Karacaoğlan )
DESTANLAR:Koşma biçiminde yazılır.Dörtlük sayısı konuya göre değişir.Toplumu ilgilendiren olaylar
üzerine düzenlenir.Savaşlar,doğal felaketler,gülünç olaylar destana konu olur.
*Uzun soluklu "epope"lerle Halk edebiyatındaki destanları karıştırmamak gerekir.
Örnek: "Eğerleyin kır atımın ikisin
Fethedeyim düşmanların hepisin
Sabah namazında Bağdat kapısın
Allah Allah deyip açtı Genç Osman" (Kayıkçı Kul Mustafa)
*Alaycı destanlar da vardır.Örnek:
"Mutfağa fareler ayak basmazdı
Kilere kediler kulak asmazdı
Yaş söğüt dalına vursan kesmezdi
Soğan doğradığım bıçak nic'oldu.
TÜRKÜ:Anonim türküler biçimindedir.Şairi belli olan türkülerdir.Bazı türküler,içindeki sözlerle anılır:Eminem,Turnam,
Ey Gaziler...gibi.
B)Konusuna göre Aşık Edebiyatı:
GÜZELLEME:Sevilen bir varlığı övmek için koşma,semai,türkü biçiminde yazılır.Sevgiliyi yüceltmeyi amaçlar.
Divan edebiyatında bu tarz manzumeler "medhiye" adını alır.
Örnek:
"Ala gözlerini sevdiğim dilber,
Şu gelip geçtiğin yollar övünsün;
Kadir Mevlam seni öğmüş yaratmış,
Kısmeti olduğun kullar öğünsün" (Karacaoğlan)
KOÇAKLAMA:Halk edebiyatında,kahramanlık duygularını anlatan,kavgalarla savaşları tasvir eden manzumelere
denir.Coşkulu bir söyleyişi olur.Genellikle koşma biçimindedir.Köroğlunun koçaklamaları ünlüdür.
Örnek: Ay yansın ağalar güneş tutulsun
Parlatı parlatı çalın kılıncı
Oklar gıcırdasın ayyuka çıksın
Mevlanın aşkına basın kılıncı
TAŞLAMA: Bir kimsenin kusurlarını, gülünç taraflarını alaylı bir dille ortaya koyan şiirdir.Divan şiirlerinin hicviyelerine karşılık halk şairleri şahıslara karşı duydukları nefret ve kinleri, yermek istedikleri kimseleri taşlamalarının okuna hedef tutmuşlardır. Aşık edebiyatımızda zengin bir taşlama geleneği vardır.
Örnek: Bir arzuhal yazsan makama varsan
Ağlasan derdini davanı sorsan
Ağır hasta olsan hekime varsan
Yarene bir ilaç sürmez parasız
AĞIT:Ölenin iyilikilerini, ölümünden duyulan acıları sayıp dökmek üzere yazılan, ölü çıkan evlerde matem toplantılarında okunup ağlanılan şiirlerdir. Divan şiirinde ağıta mersiye denir.
Örnek: Çarşının içinde sıra kasaplar
Adam ahbabına kama mı saplar
Mustafam gidiyor gelin ahbaplar
gelin ahbaplar
DEDİM DEDİ:Saz şiirimizde yaygın olarak görülen bir şiir türüdür. Divan şiirimizde de bulunmakla beraber koşmalarda seven erkekle sevilen kadının şiirle konuşmasından oluşur.
Örnek: Dedim: Dilber, yanakların kızarmış.
Dedi: Çiçek taktım, gül yarasıdır.
Dedim: Tana tane olmuş benlerin.
Dedi: Zülfün değdi, tel yarasıdır. (Aşık Ömer)
MUAMMA: Manzum bilmecelerdir.Bazı Halk şairleri muammalarını kahve duvarlarına asarlardı.
NASİHAT:Ata sözleriyle düzenlenmiş didaktik halk şiirleridir.