Reklamsız Forum İçin Tıklayınız. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde. * FrmTR'nin resim sitesi Resimci.Org yayında
Forum TR
Go Back   Forum TR > > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 14-06-07, 20:29   #1
Fr3cH

Varsayılan Türk Halk Müziğinde makamlar


Türk Halk Müziğinde Dizi, Makam ve Ayak Kavramları

Dizi; bir makamın bünyesinde bulunan bütün seslerin ard arda sıralanmasıyla oluşan kalıptır.

Makam; bir durak ve güçlü ses etrafında belirli kurallarla seyreden dizidir.

Makam terimi içinde dizi, durak, güçlü, yeden, seyir vb. birçok belirleyici özellik saklıdır.

Ayak terimi Türkçe’de birbirinden çok farklı çeşitli anlamlarda kullanılmıştır. Bunlardan bazıları: İnsan veya canlının ayağı, şiirde verilen bir kalıp mısra, bazı serbest halk ezgilerinin usullü kısmı, perde, bitiş (karar) perdesi, melodik anlamda ön müzik, başlangıç, giriş müziği (ayak açmak)=kalıp ezgi=beylik ara nağme, ezgi çeşidine göre belli bir sesten başlayarak çalınan ezgi vb.

Araştırmalarımıza göre 1960’lı yılların sonuna kadar hiçbir yazılı kaynakta “ayak” terimi, makam veya dizi terimi ile eşanlamlı kullanılmamıştır. Daha sonraki yıllarda yer yer makam veya dizi anlamında kullanılan ayak terimi ise yöreden yöreye, hatta kişiden kişiye değişiklikler göstermiş, ulusal ya da uluslararası bir anlam ifade edememiştir. Sözgelimi, nikriz dizisinde seyreden bir ezgi bazılarınca müstezat, bazılarınca yanık kerem, bazılarınca ise yörük ayağı olarak adlandırılmıştır. Buna karşılık, dizi ve seyir olarak birçok farklılıklar gösteren çargâh, pençgâh, rast, mahur, acemaşiran, nikriz, zavil vb. gibi makamların tamamı müstezat ayağı adıyla geçiştirilmiştir.


1. Türk halk müziği dizilerin ifade etmede “ayak” yeterli ve uygun bir terim değildir.

2. Türk halk müziğinde bazı ezgiler makam terimi ve makam anlayışı ile ifade edilebilir. Ancak, bazı halk müziği dizilerinin ifadesinde makam terimine de ihtiyatla yaklaşılmalıdır.

3. Türk halk ezgilerini makam dizileri içerisinde ifade etmek şimdilik en çıkar yol olarak görünmektedir. (hüseyni dizisi, hicaz dizisi, nikriz dizisi, saba dizisi vb.).

Bu çerçevede Türk halk ezgilerinin büyük çoğunluğunu şu diziler ve makamlar bünyesinde tasnif edebiliriz:

1. HÜSEYNİ DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Hüseyni makamı Muhayyer makamı Neva makamı Tahir makamı

2. UŞŞAK DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Uşşak makamı Bayati makamı

3. KARCIĞAR DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Karcığar makamı

4. HİCAZ DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Hicaz makamı Humayun makamı Uzzal makamı Zirgüle makamı

5. ÇARGÂH DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Çargâh makamı Acemaşıran makamı Mahur makamı

6. PENÇGÂH DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Pençgâh makamı

7. RAST DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Rast makamı

8. NİKRİZ DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Nikriz makamı Zavil makamı

9. NİŞABUREK DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Nişaburek makamı

10. NİHAVEND DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Nihavend makamı

11. HİCAZKAR DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Hicazkar makamı

12. KÜRDİ DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Kürdi makamı

13. SEGAH DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Segah makamı

14. HÜZZAM DİZİSİ

Hüzzam makamı

15. FERAHNÂK DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Ferahnâk makamı

16. EVC DİZİSİ

Evc makamı Irak makamı

17. SABA DİZİSİ

Dizinin Kapsadığı Makamlar:

Saba makamı

En çok kullanılan bu dizilere bazı eklemeler yapılabilir.

İstisna durumlar için daha derin araştırmalar yapılmalı ve ihtiyaç halinde halk terminolojisinden yararlanma yolu açık tutulmalıdır. Ayrıca, makam tasnifleri yeniden gözden geçirilmeli, gerçekte Türk kökenli olduğu halde Arapça, Farsça isimlerle anılan bazı makamlarımıza gerek görülmesi halinde uzmanlardan oluşacak komisyonlarca Türkçe adlar verme düşüncesi dahi tartışmaya açılmalıdır.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 02-01-12, 05:01   #2
lazz55

Thumbs up C: Türk Halk Müziğinde makamlar


Sağda solda TSM 'deki makamın THM için ayak olarak çevrildiği yazıyor. Doğru olan budur işte. Çok teşekkürler paylaşım için.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat