KÖK KANALLARININ DÖNER ALETLERLE

ŞEKİLLENDİRİLMESİ


GİRİŞ

Kök kanalı şekillendirilmesinde karşılaşılan orijinal kanal formundan sapma, apikalde istenmeyen şekil değişiklikleri ve uzun çalışma süresi, araştırmacıları farklı şekillendirme yöntemleri ile farklı materyallerden yapılmış kök kanalı aletlerinin geliştirilmesine yöneltmiştir.
Bu çalışmalar sonucunda, Walia tarafından nikel-titanyum (Ni-ti) esaslı, flexible kök kanalı aletleri kullanıma sunulmuştur. Bu aletlerin kullanımıyla eğri kök kanallarında yaşanan sorunlar giderilmiş, fakat aletlerin dentini kesme kapasitelerinin yetersizliği nedeniyle eskiden beri varolan uzun çalışma süresi kısaltılamamıştır.
Daha sonra, çalışma süresini kısaltmak için, döner Ni-ti esaslı kanal aletlerinin geliştirilmesi gündeme gelmiştir. Özel redüksiyonlu angıldruvasına takılarak, sabit bir devirde kullanılan bu aletlerle, el aletleriyle kullanılan yöntemlere kıyasla kök kanallarında çok daha kısa sürede ve istenilmeyen şekil değişikliklerine yol açmadan şekillendirmenin yapılabileceği iler sürülmüştür.
Döner aletlerle kök kanallarının şekillendirilmesinde kullanılan aletlerin ilki “lightspeed”dir. Bundan sonra, döner aletlerin kullanıldığı birçok kök kanalı şekillendirme yöntemi geliştirilmiştir. Bunların içinde en çok kullanılanları ise: “Profile sistem” ve “Hero 642 sistem” olmuştur.
LİGHTSPEED
Lightspeed seti, 150 büyüklükleri #20 - #100 arasında değişen 22 kanal aleti içermektedir. Aletin uç kısmı iki kısımdan oluşmaktadır; kesmeyen pilot uç ve çalışan kısım. Kesici kısmın büyüklüğü, geleneksel kanal aletlerine oranla 0.25 mm ile 1.75 mm daha büyüktür. Aletin büyüklüğü arttıkça, baş kısmın uzunluğu da artmakta ve pilot uç bölgesindeki açı daralmaktadır. Lightspeed aletlerin 21, 25 ve 31 mm uzunluğunda olanları mevcuttur. Bu aletlerle 750-2000 devir arasında çalışma önerilmektedir.

Lightspeed Yöntemi:
Lightspeed ile şekillendirme işlemi iki ana kısımdan oluşmaktadır.
1. Apikal stop’un oluşturulması
2. Step-back preparasyonu
- Şekillendirmeye geçilmeden önce, endodentik giriş kaviteleri çok özenli açılmalı, kanal girişleri okluzalden rahatça görülebilmelidir. Lightspeed kanal aletleri düz bir şekilde kanallara uygulanabilmelidir.
- Şekillendirme ilk önce Gates-Glidden frezlerle koronal bölgede şekillendirme yapılır (Kanal uzunluğuna göre 2-4 mm’lik kısım önerilmektedir).
- Daha sonra, kök kanalında çalışma uzunluğu saptanır ve bu uzunluk lightspeed aletleri üzerine işaretlenir.
- Çalışma uzunluğunda kanal duvarlarına temas eden ve hafif basınçla istenilen çalışma uzunluğuna getirilebilen ilk lightspeed kanal aleti IAR (Initial Apical Rotary) olarak adlandırılır.
- Apikalde kullanılan son şekillendirme aleti MAR (Master Apical Rotary) olarak adlandırılır. MAR’dan sonra kullanılan her alet step-back yönteminde olduğu gibi, 1 mm kısa olarak kullanılarak apikalden koronale doğru şekillendirme gerçekleştirilir.
PROFİLE SİSTEM
Bu sistemde kesitleri U şeklinde olan, küt uçlu Ni-ti kanal aletleri kullanılmaktadır.
En iyi performansı elde etmek ve kırılma riskinden kaçınmak için, Profile kanal aletlerinin 150-350 devir/dak. Arasında sabit bir hızda kullanılmaları önerilmektedir.
Profile sistemi, her biri farklı boylarda 4 tür kanal aleti içermekte ve bu türler aletin sapındaki renkli halkalardan kolayca tanınabilmektedir.
1. Profile Orifice Shapers: % 5-8 açılı, 1-6 numara (20-80), 19 mm uzunluktadır. Aletlerin sapında renkli üç tane halka bulunur. Bunlar, kanalın kronal bölümünün hazırlanmasında, post yerleştirilmesinden önce veya retreatment olgularında gütaperka ve sealer’ı uzaklaştırmakta kullanılırlar.
2. Profile 06: % 6 açılı, 15-40 numara, 21 ve 25 mm uzunluklardır. Aletlerin sapında renkli iki tane halka bulunur. Bunlar, kanalın orta bölümünün hazırlanmasında kullanılırlar.
3. Profile 04: % 4 açılı, 15-90 numara, 21, 25 ve 31 mm uzunluklardadır. Aletlerin sapında renkli tek bir halka bulunur. Bunlar, sıklıkla kanalın apikal 1/3’lük kısmının hazırlanmasında kullanılırlar.
4. Profile GT: % 6 -12 açılıdırlar.
Bu dört adet profile döner aletlerin ve % 2 açılı profile el aletlerinin kendi aralarında kombine kullanılmaları sonucunda dört tane profile şekillendirme yöntemi ortaya çıkmıştır:
1. Profile 02 el aletleri ve profile 04 ile şekillendirme yöntemi
2. Profile 04 ve 06 ile şekillendirme yöntemi
3. Profile 04/06 ve Orifice Shapers ile şekillendirme yöntemi
4. Profile GT ve 04 ile şekillendirme yöntemi
1. Profile 02 el aletleri ve Profile 04 ile şekillendirme yöntemi
- # 15 el aletiyle alınan radyografi üzerinden veya apex locater yardımıyla, mümkünse başlangıçta kök kanalında çalışma uzunluğu hesaplanmalıdır.
- Kök kanal boşluğundaki engelleri ortadan kaldırmak ve diş hekimini yönlendirmek için # 08’den # 30’a kadar 150 file (.02 taper) kulanılır.
- Kanalın apikal kısmına kadar çok pasif olarak ulaşabilen # 4 file (04 taper)
- Kanalın apikal kısmına kadar çok pasif olarak ulaşabilen # 5 file (04 taper)
- Kanalın apikal kısmına kadar çok pasif olarak ulaşabilen # 6 file (04 taper)
sırasıyla kullanılarak şekillendirme yapılır.
2. Profile 04 ve 06 ile şekillendirme yöntemi
Bu yöntemde kanal aletleri 250 ile 400 devir/dak arasında kullanılmalı ve her alet kanalda en fazla 10 saniye kalmalıdır.
- Pre-operatif radyografi üzerinde kök kanalında çalışma uzunluğunun tahmini değeri belirlenir.
- Crown-Down: Tahmini çalışma uzunluğundan 3 mm kısalıktaki mesafeye kadar ulaşılmaya çalışılır. Aletler asla zorlanmaz. Dirençle karşılaşıldığında diğer alete geçilerek, istenilen mesafeye kadar ulaşılmaya çalışır.
- Profile 06 # 25
Profile 06 # 20
Profile 04 # 25
Profile 04 # 20
sırasıyla kullanılarak şekillendirme yapılır.
- Gerçek çalışma uzunluğunun saptanması aletli radyografi alınarak gerçekleştirilir.
- Apikal preparasyon;
Profile 04 # 15
Profile 04 # 20
Profile 04 # 25
sırasıyla kullanılır (Kök kanalı anatomisine göre daha büyük çaplı aletlerde kullanılabilir).
- Final Şekillendirme; Kök kanalının doldurulmasını kolaylaştırmak için % 6 açılı kanal aletleri ile yapılır.
3. Profile 04 / 06 ve Orifice Shapers ile Şekillendirme Yöntemi
Yöntemde işlem sırası 4 aşamadan oluşur.
1. Crown-Down aşaması
2. Çalışma uzunluğunun saptanması
3. Apikal preparasyon
4. Final şekillendirme
1. Crown-Down aşaması:
- Pre-operatif radyografiye göre kök kanalında tahmini çalışma uzunluğu saptanır.
- Profile Orifice Shapers # 3 (06 / 40) Profile # 3 Orifice Shapers, kullanım sarısındaki ilk aletlerdir. Orifice Shapers’ler diğer aletlere oranla daha kısa olduklarından karşıt dişlerin engellemesi olmaksızın kök kanalında sırayla ve kolayca kullanılabilirler. Dönen bir # 3 Orifice Shapers kök kanalına aşırı baskı olmaksızın yerleştirilir ve 5-10 saniye süre ile ileri ve geri yavaşça hareket ettirilir. Bu safhada çalışma uzunluğu düşünülmez, aletin kanal boyunca kendi başına ilerlemesi sağlanır. İlerleme zorlaştığında baskı arttırılmaz, sadece alet geri çekilir ve diğer alete geçilir.
- Profile Orifice Shapers # 2 (06 / 30): Önceki kanal aletinden daha küçük çaplı olduğu için apikale daha çok yaklaşabilir.
- Profile 06 / 25: Bu kanal aleti öncekilerden daha küçük çaplıdır ve işev gören kısmının daha uzun olması nedeniyle daha esnektir. Öncekilerle aynı şekilde kullanılır.
- Profile 06 / 20: Öncekilerle aynı şekilde kullanılır.
- Profile 04 / 25: Öncekilerle aynı şekilde kullanılır.
- Profile 04 / 20: Bu kanal aleti ile gerçek çalışma uzunluğuna kadar işleme devam edilir.
2. Gerçek Çalışma Uzunluğunun Saptanması:
Crown-Down safhası sırasında geleneksel # 10 veya # 15 K-file (% 2) yerleştirilerek saptanır. Apex locator’lardan da yararlanılabilir.
3. Gerçek Çalışma Uzunluğunda Kadar Apikal Preparasyon:
Profile 04 / 20
Profile 04 / 25 ….. kullanılır.
Gerçek çalışma uzunluğuna kadar crown-down böylelikle tamamlanır. Eğer kök kanalının anatomisi gerekiyorsa; % 4 açılı kanal aletlerinin daha büyük çaplı olanları sıra ile gerçek çalışma uzunluğunda kullanılabilir.
4. Final Şekillendirme:
Profile 06 / 20 (Kök kanalının anatomisi gerektiriyorsa daha büyüğü) Son şekillendirme işlemi kök kanalının doldurulmasını kolaylaştırmak için % 6 açılı Profile kanal aletleriyle yapılır. Bu safhada apekse ulaşma amacı güdülmez, aletin basınçsız ulaşabileceği yere kadar şekillendirme yapılır.
4. Profile GT ve Profile 04 ile Şekillendirme Yöntemi
Teknik: Düşük hızlı bir mikromotor kullanılır. 150-300 devirde çalışılması önerilmiştir. Endodontik kavite preparasyonundan sonra, kök kanalında çalışma uzunluğu ve kanal genişliği tahmini olarak saptanır.
Aşağıdaki aletler sırayla kullanılır.
- Profile GT 20 / 12 dirençle karşılaşılıncaya kadar
- Profile GT 20 / 10 dirençle karşılaşılıncaya kadar
- Profile GT 20 / 08 dirençle karşılaşılıncaya kadar
Crown-down tekniği kullanılarak kanalın önce kronal 1/3, daha sona orta 1/3 ve sonunda da apikal 1/3’lük kısmı genişletilir.
Profile GT 20 / 06 dirençle karşılaşılıncaya kadar kullanılır.
GT ile şekillendirmeden sonra, apekse veya 1-2 mm yakınına ulaşılmış olunur. Apikal şekillendirme için 20, 25, 30 ve 35 nolu Profile 04 kullanılır. 35 / 12 ve 50 / 12 ile kronal kısımda flaring yapılır.
K3 DÖNER Nİ-Tİ EĞE SİSTEMİ
K3 Döner Nİ-Tİ eğe sistemi (Sybran Endo, orange, California) ilk olarak 2002 yılında Kuzey Amerikada tanıtılmıştır. K3 sistemi Dr. John Mc Spadden tarafından dizayn edilmiştir. K3 geniş klinik endikasyon alanı ile genel uygulanabilmeye sahiptir ve şu özelliklere sahiptir:
1. K3 kanal şekillendirme eğeleri 0,02-0,04 yada 0,06 taper’a sahiptir. (0,02 taper’a sahip K3 eğeleri 15’den 4’e kadar uç boyutlara sahiptir ve 21, 25, 30 mm uzunluktadırlar. 0,04 ve 0,06 taper’a sahip K3 eğeleri ise 15’den 60’a kadar uç boyutlarına sahip olup 21, 25 ve 30 mm uzunluktadırlar.
2. Yumuşak pozitif kesme açısına sahiptir. Bu açı negatif alanlarda daha etkili kesme yüzeyi sağlar. U şekilli döner aletler negatif kesme açısına sahiptir.
3. Değişen kor çapına sahiptir. Bu yapı, tüm kesici bölüm boyunca flexibiliteyi arttırır.
4. Kanal duvarlarında sürtünmeyi azaltan bir yapıya sahiptir.
5. Asimetrik yerleşimli radial alanlar ve eşit olmayan alan genişlikleri kesme genişlikleri ve kesme derinlikleri vardır.
6. Axxoss sap dizaynı ile çalışma uzunluğunu yaklaşık 5 mm eğeyi kısaltır.
7. Değişken oluk yüksekliği vardır. Bu özellik ayrıca eğenin vidalanmasını önler ve debrisin dışarı atılmasını sağlar.
8. Farklı eğe boyutları ve taperları arasında karıştırmayı önlemek için renk kodu vardır.
9. Güvenli eğe ucuna sahiptir.
10. K3 ana şekillendirici eğelerin taperleri kanal şekillendirici kanal ağzı şekillendirici (orifice shapers) ve deep body şekillendirici olarak da kullanılabilecek 0,08, 0,10 ve 0,12’ye arttırılmıştır (Bunların uçları 25 ve uzunlukları 17-21 ve 25 mm’dir).
K3 Eğelerini Klinikte Kullanılırken Dikkat Edilecek Hususlar;
1. Nazik olunmalı ve tüm hareketlerde K3’ün özellikleri düşünülmelidir. Asla K3 eğeyle fazla kuvvet uygulanmamalıdır.
2. % 5-25 sodyum hipoklorit ile sık irrigasyon uygulanmalıdır.
3. Enstrumantasyon sonrası oluşan smear tabakası uzaklaştırılmalıdır. En son uygulanan sodyum hipoklorit sonrasında EDTA ile kanalın yıkanması uygundur.
4. Patency korunmalıdır. Bazı kalsifiye ve kıvrık kanallarda her K3 uygulaması sonrasında irrigasyon ve rekapütilasyon forameni açık tutmak için gereklidir.
5. Crown Down tekniği uygundur.
6. K3 eğeleri her kullanım sonrasında temizlenmelidir.
7. İlerlenmeye direnç görüldüğü zaman özellikle apikal üçlü de, kuvvet uygulanmamalıdır.
8. Her kullanımdan sonra eğelerin yivlerini kontrol etmek gerekir.
9. K3 birden fazla kullanılabilirse de çok kıvrık ve ters kruvatürlü olan kanallarda kullanıldıktan sonra başka kanallarda kullanılmamalıdır.
10. 300-350 rpm dönüş hızı en uygun hızdır.
K3’ün Klinikte Kullanma Tekniği
- Koronal Üçlü ve Orta Üçlünün Şekillendirilmesi:
Kanal ağızları tespit edildikten sonra kanal ağzı ilk olarak K3’ün taperi arttırılmış body shaperları ile genişletilmelidir. Alt molar dişlerin distal kanalı, üst molar dişlerin palatinal kanalı gibi geniş kanallarda 0,12, üst 2. peromolar, üst santraller gibi orta genişlikteki kanallarda 0,10, daha küçük kanallarda 0,08 taper’a sahip K3 ile koronal üçlü genişletilir. K3 body shaper ile kanalın koronalinden 3-4 mm aşağıya kadar hafif bir basınç uygulanır. Kanallarda sodyum hipoklarit ve EDTA kullanılır. Body shapers şayet eğeler kanalda kolayca ilerliyorsa, master apikal file olarak kullanılabilir. İlk seçilen body shapers’ı daha küçük taperi olan body shapers izler. Bu 3 body shapers orta ve apikal üçlü arasındaki bölgeye ulaşmamızı sağlar.
Bu eğerler kırılmaya dirençli olduğu için derin gövde şeklini ve 0,02, 0,04 ve 0,06 taperli K3 eğelerinin apikal üçlüye doğru penetrasoyunu artırmasını sağlamak için idealdir. Orta üçlüye ve file ile ulaşıldıktan sonra genellikle 0,06 K3 (uç boyutu 35) ile en az kökün ortasına ve bira daha ilerisine yerleştirilebilir. Eğer 0,06 K3 belirlenen seviyeye (Orta apikal üçlü sınırına kadar) ulaşılmadıysa 0,06 K3’ün uç boyutu 30, 25, 20 yada 15 kullanılabilir. Rekapülitasyon ve irrigasyon her eğelenmeden sonra sıklıkla uygulanmalıdır.

Apikal Üçlünün Şekillendirilmesi ve Deep Body Shape

Deep body shape, orta ve apikal üçlü arasının en ideal şekilde prepare edilmesi anlamına gelmektedir.

K3 files koronalden apikale ve uç boyutları büyükten küçüğe doğru şekilde çalışma boyuna ulaşıncaya kadar kullanılır.

Mesela; 0,06 K3 eğeler 35 numaradan 20 yada 15’e doğru kanal boyutuna, kurvatüre, apikal foramenin ilk çapına ve apikal kuruatüre bağlı olarak kullanılır ve istenilen apikal çapa ulaşılana kadar birbirini sıra ile uygulanır. Daha dar kanallarda 0,04 K3 ile aynı prensip uygulanır.

Apeksin Şekillendirmesi

Apeksin şekillendirilmesi, apeksin boyutu, pozisyonu ve şekli korunarak foramenin üzerinde bir şekillendirme yapılmasıdır. Bunu sağlamak için uygun taperi olan 30 yada 35 uç boyutuna sahip K3’ün çalışma boyutunda çalışılması ile foramere kabul edilebilen kan uyacak şekilde bir şekillendirme yapılır.

Hibrit Konsept

Ana şekillendirme (body shaping) ve apikal genişletme, birçok vakada protaper enstrümanlarıyla yapılabilir, oldukça güç durumlarda pasif enstrümanlar kullanılır. Vakanın güçlüğüne göre apikal genişletme aktif yada pasif enstrümanlar kullanılır. Vakanın güçlüğüne göre apikal genişletme aktif yada pasif enstrümanlarla yapılabilir ve MAF boyutunda el ile çalışılarak step baskılı olarak yada fazla güç gerektirdiğinde çalışma boyutunda ilerleyebilen diğer pasif enstrüman ile bitirilir. Yeni enstrümanlar geliştikçe bu hibrit konsept içine dahil edilebilir.

HERO 642 (High Elasticity in Rotation)

Endodantik tedavide kök kanallarının şekillendirilmesinde kullanılan Nikel-Titanyum alaşımından yapılmış eğelerden oluşan yeni bir Micro Mega sistemidir. Bu eğeler 300-600 devir/dakika hızda çalışan saat yönünde tam rotasyon yapan özel mikromotor angldruvaları ile kullanılmaktadır.

- Süper elastik ve bükülebilirler.

- Form hafızalıdır yani bükülen eğe tekrar eski haline gelir. Bükülü kalmaz.

- Kırılmaya karşı son derce dirençlidir.

- En eğri kanalların dahi şeklini rahatça alır.

- Kanal duvarlarını çok iyi kazıyan üç bıçaklı bir eğedir.

- Kırılmaya karşı dayanaklılığı artıran, sağlamlığı sağlayan kalın gövde yapılıdır.

- Kanala üç noktadan hassas bir şekilde temas ederek temizleme yapar.

- Uçları yuvarlatılmış olup daima kanalın merkezinde bulunur. Kesinlikle kanal duvarına değmez.

- Eğelerin şekli sayesinde nehreze atıkları yukarı verir.

- Dar kanallarda, kanala girilen ilk eğe pulpayı sarıp çıkaracağından tirnef kullanılmaz.

- Ekonomik, kullanımı kolay, hızlı ve güvenlidir.

- Eğelerin ucu yuvarlatıldığından çentik, basamak ve perforasyon oluşturmaz.

- Diğer metodlarla kombine olarak kullanılabilir.

- Kanal duvarlarına iyi adapte olur. Böylece foramen apikalenin bütünlüğü bozulmaz.

HERO 642 YÖNTEMİNDE KULLANILAN ALETLER

1 - Redüksiyonlu Angldruva; Düşük devir yüksek güç sağlar.

- 04 XE redüksiyonlu angldruva: 1:100 redüksiyon oranına sahiptir.

- 06 XE redüksiyonlu angldruva: 1: 75 redüksiyon oranına sahiptir.

- 08 XE redüksiyonlu angldruva: 1: 50 redüksiyon oranına sahiptir.

MicroMeg ayrıca daha steril bir ortamda çalışmak isteyenler için özel plastikten üretilmiş değişebilen başlıklı Heromatic angldruvayıda kullanıma sunmuştur.

MicroMeg angldruvalarının diğer angldruvalardan bir başka üstün yanı da gövdelerinin tamamen paslanmaz çelikten oluşmasıdır.

2. Eğe Plaketi

a) Asorti eğeler (9 adet)

No: 20 (% 6 - % 4 - % 2)

No: 25 (% 6 - % 4 - % 2)

No: 30 (% 6 - % 4 - % 2)

b) Sorti plaketler (6 adet)

% 6 tepe açılı eğelerin 21 ve 25 mm. Boyundaki sortiler

% 4 - % 2 tepe açılı eğelerin 21, 25, 29 mm. Lik sortiler mevcuttur.

3. Hero 642

Üzerindeki kullanım şeması sayesinde sistemin pratik ve kolay biçimde kullanılmasını sağlar. Dezenfektarlara karşı dayanıklıdır ve horozyona uğramaz.

HERO 642 SİSTEMİNİN UYGULANMASI

İLK GİRİŞ

İlk amaç kök kanalının tıkalı olup olmadığının anlaşılması ve endodontik çalışma boyunun saptanmasıdır. Çalışma boyunun radyografik apeksten 0,5 veya 1 mm daha kısa olarak saptanması önerilir.

KANAL GENİŞLETME “CROWN-DOWN” TEKNİĞİ

Scheider’in eğrilik kriterine göre kanallar;

- Kolay Kanallar; Düz yada 10o’den az açı yaparak eğilmiş olan kanallar,

- Orta Zorlukta Kanallar; 10o ve 25o arası geniş açı yapan kanallar,

- Zor Kanallar; 25o’den daha geniş açı yaparak eğrilmiş olan kanallar,

Kolay kanalların genişletilmesinde No: 30 mavi seri kullanılır. % 6 tepe açılı Hero eğesi ile çalışma boyunun ½ veya ⅔’üne gelecek şekilde ayarlanır. Aletin ucu kök kanalına sokulduktan sonra çalıştırılır ve aşağı-yukarı kesik hızlı hareketler yapılır (1-2 mm). Aşırı kuvvet uygulanmamalı. Daha sonra % 4 tepe açılı Hero eğesi angldruvaya takılır. Çalışma boyundan zaman kısa olacak şekilde genişletme yapılır. % 2 tepe açılı Hero eğesi ile apekse doğru ilerlenir. Çalışma boyuna ulaşılır. Çalışma boyuna ulaşınca alet kanal duvarlarına yaslanarak hafif aşağı-yukarı hareketler ile yanal genişletme yapılır.

Orta ve zor kanallarda da teknik aynı iken tek fark 20’lik (sarı) veya 25’lik (kırmızı) seri ile genişletmeyi başlatmak gereklidir.

* Her eğeden sonra bol irrigasyon yapılmalıdır.

* Hero eğeleri kalsifiye olmuş kanallarda kullanılamaz.

NİKEL-TİTANYMUN ÇEŞİTLERİ VE ÖZELLİKLERİ

Nikel-titanyum (Ni-ti), 40 yıl önce Buehler ve arkadaşları tarafından Naval Ornandce laboratuarında (NOL) (Maryland) geliştirilmiştir. Metalerin sembolleri geliştirildiği yer ile birleştirilerek NİTİNOL ismi verilmiştir. % 55 w + Ni ve % 45 Ti ve Ni ile yer değiştirerek % 2 wt den daha az miktarda CO equratomik dönemde birleştirilirler. Bu elde edilen metal endodantide en çok kullanılanlardır. Ve 55 NİTİNOL olarak bilinir. Diğer çeşidi ise 60 NİTİNOL olarak adlandırılır ve % 5 daha fazla Nikel içerir. Bu metal bazı elle kullanılan eğelerde kullanılan fakat bazı özellikleri nedeniyle 55 NİTİNOL’da daha az kullanır (Shape memory özelliğinin az olması ve yüksek ısıda sertliğinin artması).

Tüm NİTİ metalleri, paslanmaz çelikten daha yumuşaktır. Sıcağa dayanamazlar ve düşük elastik modülüne sahiptir, fakat daha dayanıklı, daha elastiktir ve shape memery ve superelostikiyet gösterirler. NİTİ metallerin endadeti de ve diğer dental ürünlerde başarılı olmasının sebebi son iki özelliktir ve bunları sağlayan kristal yapıdaki değişimlerdir. Düşük ısı safhasra martensitik yada küçük safha ve yevksel ısı sahhasına austenitik yada büyük safha (hegzaganol kafes) denir. Bu kafes oluşumu ısı ve stres ile değiştirilebilir. Isı üretici firmanın yöntemi ile değiştirilebilirse de kök kanal tedavisi Nİ-Tİ eğelerde strese sebep olur. Dönme devr sayısıyla stres oluşarak metal austenitik safhada martensitik safhaya yer değiştirir. Buna martensitik değişim adı verilir. Şekildeki değişim yoğunluk ve hacimdeki değişimlerle beraber meydana gelir.

Kalıcı deformasyon olmadan strese dayanabilme yeteneğine (ilk kafes formuna geri dönmesine) superelastiklik adı verilir. Bu özellik sadece NİTİ da bulunmaz. Cu2n, CuAl, AuCd ve NiNb metallerinde de bu özellik vardır. Fakat bu metaller daha az biyokompatibilite gösterirler.

Memery efekt (hafıza etkisi) gözlenir. Yani en son defermasyondan hiçbir belirti göstermeden kendi orijinal düz formuna geri döner. Bununla birlikte önceden belirti göstermeden aniden kırılabilir.

Nİ-Tİ nin vickers sertlik derecesi 530 dan paslanmaz çelikten oldukça azdır ve 300-350 dir. Bu ilk değer vikors sertlik derecesi 70 olan dentinden ve 30-34 olan kök karal dentininde oldukça yüksektir.

NİTİ enstrünenlerinin kesici bıçaklarının korundan daha yumuşak olduğu bu nedenle paslanmaz çelikten kesme etkisi az ve yüksek aşınma sebebiyle eğe eğe değişim sıklığının fazla olduğu gözlenmektedir.

KOROZYON VE STERİLİZASYON

Ağız koşulları (vücut ısısı, kan ve tükürüğün tuzları ve elektrolitleri) Ni-ti metallerde korozyona sebep olur.

Ni-ti metallerine sterilizasyon yöntemlerinin etkileri farklı bulunmuştur (İlk çalışmalar ortodantik teller üzerinde yapılmış olup, bu çalışmada kuru sıcak hava, formaldehit buharı, ve buharlı otoklav kullanılmıştır ve elastiklik özellikleri, reziliensi, yüzeyi değişmemiştir. Kuvvet uygulandığında ve uygulanmadığında yüksek sertlik, azalmış seudoelastiklik gözlenmişken bazı araştırmacılar hiçbir klinik farklılık bulamamıştır).

Endodantik enstrumanlar kullanılarak yapılan en son çalışmalarda değişim meydana geldiği fakat bunların klinik kullanıma uygunluğu olmadığı görülmüştür. Sıcak hava ve buharlı otoklav paslanmaz çelik ve Ni-ti eğelerin flexibilitesini azaltmaktadır, fakat değerler Uluslar arası Standartları Organizasyonu sınıflandırmasına göre güvenlidir.

Endodantide en sık kullanılan irrigasyon solusyonu olan sodyum hipokloritin klinik kullanımı ile ve tekrarlayan sterilizasyonlar eğelerin kırılmaları kadar rotasyon sayılarında azalmaya sebep olur. Sterilizasyon ve % 5 NaOCI’ye maruz kalan eğelerde gizli korazyon pitleri gözlenmiştir. Çeşitli konsantrasyonladaki NaOCI’nin lightspeed enstrumanları üzerine etkisi incelenmiş ve 30-60 sn. sonra istatiksel olarak önemli derecede titanyum çözülmüştür.

En son çalışmalarda otaklavda tekrarlayan sterilizasyon yada sterilizasyon öncesi NaOCI ile muamele etmek, PVD kaplı Ni-ti K filelerin kesme etkinliğini değiştirmemiştir.

Alerji

Ni, mücevherlede ve diğer tüketim maddelerinde kullanımı sebebiyle endüstriyel olarak en yaygın alerjendir. Ni, insan fibroblastlarının mitozunu engellemektedir, fakat Ni-ti’nin bu özelliği yoktur ve biyokompatibilitesinin iyi olduğu gözlenmektedir.