Son Dakika Haberlerini Takip Edebileceğiniz FrmTR Haber Yayında.
Forum TR
Go Back   Forum TR > Bilgi Bankası (Databank) (Ödev) > Lise Bilgileri > Tarih ve İnkılap Tarihi
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]

18. YY Siyasi Olayları

Lise Bilgileri Kategorisinde ve Tarih ve İnkılap Tarihi Forumunda Bulunan 18. YY Siyasi Olayları Konusunu Görüntülemektesiniz => 3. Selim ( 1789–1807) NOT: Osmanlının bütün kurumlarındaki bozulmalar devletin büyümesini yavaşlattığı gibi ıslahatlarda kalıcı çözümler getirilememiştir. Bu dönemdeki savaşlarda ...

Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 01-05-11, 03:09   #1

Varsayılan 18. YY Siyasi Olayları


3. Selim ( 1789–1807)

NOT: Osmanlının bütün kurumlarındaki bozulmalar devletin büyümesini yavaşlattığı gibi ıslahatlarda kalıcı çözümler getirilememiştir. Bu dönemdeki savaşlarda başarısızlıklar artmış Karlofça (1699) ve İstanbul Antlaşmaları (1700) ile batıda geniş topraklar kaybedip Gerileme Devrine girmiştir.

NOT: Osmanlını 18. yy da takip ettiği politikaların iki amacı vardır. 1- Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları ile kaybettiği yerleri geri almak Bunun için de Avusturya, Rusya ve Venedik ile savaşlar yapmıştır.2- Devlet kurumlarındaki bozulmaları ıslahatlar yaparak yeniden düzenlemek ve devleti eski gücüne ulaştırmaktır.

18 YÜZYIL SİYASİ OLAYLARI

1- Edirne Olayı (1703)

Karlofça Antlaşmasından sonra padişah 2. Mustafa Edirne’ye çekilip uzun süre kalması ve Şeyhülislam Feyzullah Efendinin uygulamalarının diğer devlet adamları tarafından tepkiyle karşılanması üzerine İstanbul’da isyan çıktı. Cebecilerin etkili olduğu ve diğer askerlerin katıldığı isyancılar Edirne’ye yürüyerek 2. Mustafa’yı tahttan indirip 3. Ahmet’i tahta çıkardılar. Edirne Olayı veya Cebeci Olayı da denilen bu isyan yönetime karşı değil kişilere karşı Yapılmıştır.



2- OSMANLI-RUS İLİŞKİLERİ

17. yy. sonlarında tahta geçen Çar 1. Petro Rusya’yı büyük bir devlet haline getirmek için şu hedefleri belirlemiştir.

1- Rusya’yı bir Avrupa devleti yapmak

2- Kırım’a yerleşmek ve Karadeniz’e çıkmak

3- Açık ve sıcak denizlere inmek4- Ortodoksları himaye altına almak

Prut Seferi (1711)

Osmanlıya karşı Rusya İstanbul Antlaşması ile Azak ve çevresini alarak Karadeniz’e çıkma yolu açılmıştır. Baltık Denizi’ne çıkmak için İsveç ile savaşa giren Çar 1. Petro (1709) Poltova Savaşında İsveç kralı Demirbaş Şarl’ı yenmiştir. Osmanlıya sığınan Şarl’ı takip edip Osmanlı sınırlarını girmesi üzerine Osmanlı Rusya’ya savaş açtı. Baltacı Mehmet Paşa Rus ordusunu Prut Nehri yakınlarında sıkıştırdı. 1. Petro barış teklif etti. Yeniçerilerin disiplinsizlikleri ve Avrupa’da yeniden Kutsal İttfak kurulmasından çekinen Baltacı teklifi kabul etti ve (1711) PRUT Antlaşması yapıldı. Antlaşmaya göre

1- Azak kalesi ve çevresi Osmanlıya geri verilecek

2- Ruslar İstanbul’da elçi bulundurmayacak

3- Ruslar Lehistan’dan çekilip iç işlerine karışmayacak

4- Ruslar Kırım ve Lehistan’a bağlı Kazaklara saldırmayacak

5- İsveç kralı ülkesine serbestçe dönebilecek

NOT: 1. Petro Rus ordusunu zor durumdan kurtardıktan sonra Prut Antlaşmasına uymaması üzerine Osmanlı sefer kararı almış ancak İngiltere ve Hollanda’nın araya girmesi ile Rusya ve Osmanlı Edirne’de ikinci bir antlaşma yaparak Prut’un uygulanması sağlanmıştır.

NOT: Prut Antlaşması Karlofça da kaybettiği toprakları geri alma ümidini artırmış Venedik ve Avusturya ile savaşılmasında etkili olmuştur.



3- OSMANLI-VENEDİK VE AVUSTURYA İLİŞKİLERİ

Osmanlı kaybettiği toprakları almak için önce Venedik sonra da Avusturya ile savaşa girdi. 1715 te başlayan Osmanlı-Venedik savaşının nedenleri şunlardır.

1- Venedik’in Mora halkına baskı yapması ve halkın Osmanlıdan yardım istemesi

2- Karadağ’da Venedik’in kışkırtması sonucu Osmanlıya karşı isyan çıkması

3- Venediklerin Osmanlı yolcu ve ticaret gemilerine zarar vermesi

NOT: Silahtar Ali Paşa Venedik’e üstünlük kurarak Mora yı geri aldı. Bu sırada Karlofça Antlaşmasının bozulduğunu ileri süren Avusturya Osmanlıya savaş açtı. Peter Varadin Savaşında Avusturya Osmanlıyı yenmiştir. Daha da ilerleyen Avusturya Temaşvar ve Belgrat’ı almıştır. Bu gelişmeler üzerine Sadrazam Damat İbrahim Paşa İngiltere ve Hollanda aracılığı ile Avusturya ve Venedik ile 1718 PASAROFÇA Antlaşmasını yapmıştır. Antlaşmaya göre

1- Mora Osmanlıya geri verilecek

2- Belgrat, Temeşvar, Küçük Eflak, Banat Yaylası ve Kuzey Sırbistan Avusturya’ya bırakılacak

3- Dalamçya ve Hersek kıyısındaki bazı kaleler Venedik’e verilecek

4- Antlaşma 24 yıl yürürlükte kalacak

NOT: Osmanlı Bu antlaşma ile Mora yı almış fakat Belgrat’ı Avusturya’ya bırakmıştı. Bu da Avusturya’nın Balkanlarda etkinliğini artırmıştır. Osmanlı Avusturya için şu önlemleri almıştır.

1- Sınır boylarına Seraskerler tayin edilmiş

2- Balkan halkından alınan vergi azaltılmış

3- Kaleler tamir edilerek sınır güvenliği artırılmıştır.

NOT: Pasarofça Antlaşmasından sonra ortaya çıkan barış ortamı Osmanlıda Lale Devrinin başlangıcı olmuş ve Avrupa ile ilişkiler geliştirilmiştir. İlk defa Avrupa’nın üstünlü kabul edilerek Avrupa’daki gelişmelerden yararlanma yoluna gidilmiştir.

4- OSMANLI-İRAN İLİŞKİLERİ

18. yy başlarında İran’da Safevi hâkimiyeti zayıflamıştı. Bu sırada İran’ın başındaki Şah Hüseyin Sünni Müslümanlara baskı yapmaktaydı. Ayrıca İran’da iç karışıklık vardı. Osmanlı şu nedenlerden İran’a savaş açmıştır.

1- Batıda kaybettiği toprakları doğudan telafi etmek

2- Rusların Kafkaslara ilerlemesini engellemek

3- İran’daki Sünni Müslümanlara yardım etmek

NOT: Osmanlı ve Rus ordusunun aynı anda Kafkaslarda olması ve Rusya’nın Hazar Denizi kıyılarını işgal ederek Şah Hüseyin’in oğlu Tahmasb’ı himaye etmesi Osmanlı-Rus ilişkilerini gerdi. Fransa’nın araya girmesiyle Osmanlı Rusya ile (1724) İSTANBUL Antlaşması yaptı. Antlaşmaya göre

1- Hazar Denizi kıyıları ve Dağıstan Rusya’ya bırakılacak

2- Azerbaycan, Tebriz, Karabağ ve Revan Osmanlıda kalacak

NOT: İstanbul Antlaşması (1724) Osmanlı ile Rusya arasında yapılan ilk ittifak antlaşmasıdır. Bu antlaşma ile İran toprakları iki devlet arasında paylaşılmıştır.

NOT: İran’da tahta geçen 2. Tahmasb’ın İstanbul Antlaşmasını tanımadığını bildirmesi üzerine İran ile savaşlar yeniden başladı. 1. Mahmut’un tahta çıkmasından sonra Osmanlı etkisini artırarak Tebriz ve Hemedan’ı aldı. 2. Tahmasb barış istedi ve (1732) AHMET PAŞA Antlaşması yapıldı. Antlaşmaya göre

1- Gence, Tiflis ve Dağıstan Osmanlıda kalacak

2- Tebriz, Hemedan ve Kirmanşah ;ran’a verilecek

NOT: Ahmet Paşa Antlaşması İran’da tepki ile karşılanmış ve Afşarların başındaki Nadir Han ayaklanarak 2.Tahmasb’ın hükümdarlığına son vermiştir. Nadir Han Osmanlı sınırlarını geçerek Kerkük, Musul ve Bağdat’a saldırmıştır. Savaşın uzun sürmesi iki devlet içinde yıpratıcı olmuş ve Nadir Han’ın barış istemesi ile (1746) Kerden ( Kasr-ı Şirin ) Antlaşması yapılmıştır. Bu antlaşmaya göre 1639 da imzalanan Kasr-ı Şirin antlaşmasının sınırları esas kabul edilmiştir.

NOT: 1746 dan sonra İran ile sorun yaşanmamış ve günümüze kadar barış devam etmiştir.

5-OSMANLI-RUSYA VE AVUSTURYA İLİŞKİLERİ

1736–1739 Savaşları

Osmanlının İran ile savaşından faydalanan Rusya İsveç ile sorunları çözmeye çalışmış ve NİŞTAD Antlaşması ile kuzey sınırını güvenlik altına almıştır. Bu sırada Lehistan’da veraset savaşları yapılıyordu (1733–1738). Bu savaşlarda Osmanlı Avusturya ve Rusya’ya karşı Fransa’nın yanında yer aldı. Avusturya ve Rusya Osmanlı topraklarında gözü vardı. Rusya Kafkaslardaki bazı sınır olaylarını bahane ederek Osmanlıya savaş açtı. Osmanlıdan Bosna-Hersek ve Sırbistan’ı almak isteyen Avusturya’da savaşa girdi. 1736 da başlayan Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşlarının nedenleri şunlardır.

1- Osmanlı-İran savaşında Kırım ordusuna Rusya’nın izin vermemesi

2- Rusya’nı Lehistan’ın iç işlerine karışması

3- Rusya’nın Balkanlardaki Ortodoksları Osmanlıya karşı kışkırtması

4- Rusların Karadeniz’e inmek istemesi

5- Osmanlının Pasarofça Antlaşması ile Avusturya’ya bıraktığı yerleri geri almak istemesi 6- Rusya ile Avusturya’nın Osmanlıya karşı gizli bir ittifak kurması

NOT: Ruslar Kırım’ı işgal etti. Azak kalesini aldı. Kırım Hanı Fetih Giray Rusları yenerek Kırım’dan çıkardı ve Karadeniz’deki Rus donanması imha edildi. Avusturya’ya üstünlük kuran Osmanlı Belgrat’ı kuşattı.

BELGRAT ANTLAŞMASI (1739)

Osmanlı iki cephede savaşmasına rağmen başarı kazanmış Fransa aracılığıyla Avusturya ev Rusya ile Belgrat Antlaşmasını yapmıştır. Antlaşmaya göre

1- Avusturya Pasarofça ile aldığı yerleri Belgrat dâhil geri verecek

2- Rusya Karadeniz’de savaş ve ticaret gemisi bulundurmayacak

3- Azak kalesi yıkılacak fakat bu bölge Rus idaresinde olacak

NOT: Rus Çarı protokol bakımından Osmanlı padişahına, Fransa kralı Avusturya imparatoruna denk sayılacaktı.

Antlaşmanın Önemi

1- Osmanlının 18 yy da imzaladığı en kazançlı antlaşmadır.

2- Karadeniz yeniden bir Türk gölü haline gelmiştir.

3- Osmanlı 18 yy da ilk defa Avrupa’daki gelişmelerden yararlanmış Humbaracı Ahmet Paşanın yaptığı askeri alandaki ıslahatların faydası görülmüştür.

NOT: Belgrat Antlaşmasının imzalanmasında rolü olan ve Osmanlının yanında olan Fransa’ya yeni ve önemli imtiyazlar verilmiştir.



6- 1768–1774 OSMANLI-RUS SAVAŞI

Osmanlı ile Rus ilişkilerinde Lehistan önemliydi. Çünkü iki ülke arasında tampon görevi görüyordu. Rusya’nın Lehistan’ın iç işlerine karışması sonucu savaş çıkmıştır.

Lehistan Meselesi

1763 de Leh kralı 3. Ogüst öldü. Rus Çariçe 2. Katerina asker göndererek taraftarını kral seçtirdi. Leh halkı Rusya’nın iç işlerine karışmasından dolayı Osmanlıdan yardım istedi. Rusya yeni kuvvet yollayarak baskı kurdu. Bazı Lehler Osmanlıya sığındı. Rus kuvvetleri onları takip edip Osmanlı sınırını geçerek hem Lehlileri hem de Türkleri öldürdüler. Bunun üzerine Osmanlı Rusya’ya savaş açtı (1768). Osmanlının ordu ve donanmasının iyi olmadığı bir zamanda savaşa girmesi Rusya’nın savaşı kazanmasını kolaylaştırdı. Ruslar Eflak, Boğdan’ı aldı ve Kırım’ı işgal etti.

Çeşme Baskını

Osmanlı üzerindeki nüfuzunu artırmak için Rusya Baltık Denizi’ndeki donanmasını Mora ya kadar getirdi ve burada halkı ayaklandırmak istese de başaramadı. Mora dan ayrılan Rus donanması İzmir’in Çeşme limanına ani bir baskın yaparak Osmanlı donanmasını 1770 de yakmıştır. NOT: Çeşme Olayından sonra Kaptan-ı Derya olan Cezayirli Gazi Hasan Paşa Rusları Ege’den çıkardı. Rusları Kırım’dan da çıkarmak için savaşmış fakat başarılı olamamış ve Kefe, Yeni kale ve Kerç Rusların eline geçmiştir. Rusya’nın Eflak ve Boğdan’ı da işgal etmesi Avusturya’yı rahatsız etti ve Osmanlıya yaklaştırdı. Ve Osmanlı ile Avusturya arasında gizli bir antlaşma yapıldı. Osmanlı istediği sonucu elde edemeyince padişah 3. Mustafa üzüntüden vefat etmiştir. Yerine 1. Abdülhamit padişah olmuş ve barış yanlısı Muhsin zade Mehmet Paşayı sadrazam yapmıştır. Prusya’nın arabulucu olmasıyla Osmanlı ile Rusya arasında (1774) KÜÇÜK KAYNARCA Antlaşması yapıldı. Antlaşmaya göre

1- Kırım bağımsız olacak dini işlerde Osmanlı halifesine bağlı kalacak

2- Azak, Kabartay, Yeni kale, Kerç ve Kılburun Rusya’ya bırakılacak

3- Besarabya, Eflak, Boğdan ve Ege adaları Osmanlıya kalacak

4- Rusya İstanbul’da sürekli elçi bulunduracak gerekli görülen yerde konsolosluk açabilecek

5- İngiltere -Fransa’ya verilen Kapitülasyon Ruslara da verilecek

6- Rusya Osmanlı Ortodoksları ile Eflak ve Boğdan beylerinin haklarını koruyabilecek ve İstanbul’da bir Ortodoks kilisesi kurabilecek

7- Rusya Karadeniz’de donanma bulundurup serbestçe ticaret yapabilecek8- Osmanlı Rusya’ya savaş tazminatı ödeyecek Antlaşmanın Önemi

1- İlk defa halkı tamamen Türk ve Müslüman olan bir toprak kaybedilmiştir.

2- Osmanlı ilk defa devletlerarası ilişkilerde halifeliğin gücünden faydalanmak istemiştir.

3- Osmanlı Kırım halkı ile din ve kültürel bağ korunarak etkinliğini devam ettirmek istemiştir.

4- Karadeniz’in Türk Gölü olma özelliği sona ermiştir.

5- Ruslar Osmanlının iç işlerine karışma fırsatı bulmuştur.

6- Rusların güneye inmesine zemin hazırlanmıştır.

7- Ruslar ilk defa kapitülasyon elde etmiştir.

8- Osmanlı ilk kez savaş tazminatı ödemiştir.

9- Rusların Balkanlardaki azınlıkları kışkırtmasına zemin hazırlanmıştır.

NOT: Küçük Kaynarca ile Osmanlı 18 yy da en ağır antlaşmayı imzalayarak sayılı büyük devlet olma özelliğini kaybetmiştir.

AYNALIKAVAK TENKİHNAMESİ (1779)

Küçük Kaynarca ile önemli çıkar elde eden Rusya Kırım’ı almak için Şahin Giray’ın Kırım Hanı seçilmesini sağladı. Bu durum Osmanlı ve Rusya’yı savaş durumuna getirdi. Fakat Fransa’nın arabuluculuk yapmasıyla Osmanlı ile Rusya arasında Aynalıkavak Tenkihnamesi imzalandı. Antlaşmaya göre 1- Rusya Kırım’daki askerlerini geri çekecek2- Osmanlı Şahin Giray’ın Hanlığını tanıyacaktı.

NOT: Şahin Giray’ın Hanlığı kesinleşmesi Kırım halkı tarafından tepki ile karşılandı. Halkın isyan etmesi üzerine Şahin Giray Rusya’ya sığındı. Rusya bu bahaneyle Kırım’ı işgal etti (1783).



7-OSMANLI-RUSYA VE AVUSTURYA SAVAŞLARI (1787–1792)

Osmanlı Rusya’nın antlaşmalara uymaması, genişlemeye devam etmesi ve İngiltere ve Prusya’nın kışkırtmasıyla Rusya’ya savaş açtı (1787).

Nedenleri

1- Rusların Kırım’ı işgal etmesi

2- Osmanlının Rusya’nın genişlemesine engel olmak istemesi

3- Rusya ve Avusturya’nın aralarında anlaşarak Osmanlıyı paylaşmaları ve Bizans’ı İstanbul merkezli yeniden canlandırmak istemeleri (Grek Projesi)

NOT: Osmanlı ile Rusya savaşırken Avusturya Belgrat Antlaşması ile kaybettiği yerleri almak için Rusya’nın yanında savaşa girdi.

NOT: Ruslar; Yaş, Hotin ve Özi kalelerini alarak buradaki Müslüman halkı katletti. Bu duruma çok üzülen 1. Abdülhamit hastalanarak vefat etti. Tahta çıkan 3. Selim ıslahat yapılması gerektiğine inanıyordu. Bu da barış ortamında yapılırdı. Bu sırada Lehistan halkı ayaklandı. Avusturya ve Rusya’nın büyümesinden çekinen Prusya’nın Osmanlıya yaklaşması ve Fransa’da meydana gelen Fransız İhtilalinin Avusturya’ya olan olumsuz etkisi üzerine Osmanlı ile Avusturya arasında 1791 ZİŞTOVİ Antlaşması imzalandı. Antlaşmaya göre

1- Avusturya savaş öncesi sınırlarına çekilecek

2- Osmanlı-Rus savaşında Avusturya tarafsız olacak

NOT: Savaşta yalnız kalan Rusya savaşa bir müddet daha devam etmiş ve iki devlet arasında 1792 YAŞ Antlaşması imzalanmıştır. Antlaşmaya göre

1- Osmanlı Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu kabul edecek

2- Dinyester Nehri iki ülke arasında sınır alacaktı.

NOT: bu savaşlarda iki tarafta istediğini elde edememiştir. Osmanlı Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu kabul etmiş ve yeni topraklar kaybetmiştir. Böylece kaybettiği yerleri geri alma ümidini tamamen yitiren Osmanlıda Dağılma Devrine girilmiştir.



8- OSMANLI-FRANSA SAVAŞI (1798–1802)

Osmanlı ile Fransa arasındaki dostluk Kanuni’den sonra uzun yıllar devam etti. Fransız İhtilalinden sonra Fransa Osmanlıya karşı genişleme politikası takip etmiştir.

NOT: Fransa ve Avusturya’nın çıkarları Venedik ve Dalmaçya kıyılarında çatışması üzerine iki ülke 1797 CAMPO FORMİA Antlaşması yaparak Venedik topraklarını paylaşmışlardır. Arnavutluk kıyıları ve Yedi Ada’ya yerleşen Fransa Osmanlıya komşu olmuştur. Bu durum Fransız İhtilali ile çıkan fikirlerin balkanlarda hızla ayılmasına neden olmuştur. Fransa’nın Mısır’ı işgal etmesi ile ilişkiler tamamen bozulmuş ve Osmanlı-Fransa savaşına dönüşmüştür.

Fransa’nın Mısır’ı İşgal Etme Nedenleri

1- Akdeniz’e hâkim olmak ve İngiltere’nin Hindistan’a giden sömürge yollarını kontrol altına almak istemesi

2- Dağılan Osmanlıdan pay almak istemesi

3- Fransa’nı Yedi Yıl Savaşlarında kaybettiği yerleri telafi etmek istemesi

NOT: Osmanlı içteki problemleri çözmek için ıslahat yapmaya çalıştığı dönemde Fransa Napolyon ile Mısır’ı işgal etmiştir (1798).

NOT: Fransa ile baş edemeyen Osmanlı Akdeniz’e yerleşmesi çıkarlarına ters düşen Rusya ve İngiltere ile ittifak yaptı. Rusya’nın yardımıyla Fransa Yunan adalarından çıkarılmış Fransız donanması da Abukır Savaşında İngiliz donanması tarafından yakılmıştır. Napolyon karadan ilerleyerek Suriye üzerinden Gazze ve Yafa’yı alarak Akka’yı kuşattı. Ancak Nizam-ı Cedit ordusu başındaki Cezzar Ahmet Paşa Napolyon’u yendi. Fransa’da yaşanan iç karışıklıklar ve başarısızlıklar üzerine Napolyon Fransa’ya döndü ve Fransa barış istedi. İki devlet arasında (1802) EL ARİŞ Antlaşması yapıldı. Antlaşmaya göre

1- Mısır Osmanlıya geri verilecek

NOT: Rus donanması ilk defa boğazı geçerek Akdeniz’e indi.

NOT: Nizam-ı Cedit ordusunun başarılı olması batı tarzı ıslahat yapılmasının gerekliliğini ortaya koydu.

NOT: Osmanlının topraklarını tek başına koruyamayacağı anlaşıldı. Osmanlı büyük devletlerin kendi topraklarındaki çıkarlarını kullanarak denge politikası takip etmeye başlamıştır.

NOT: İngiltere Uzakdoğu sömürgelerinin güvenliğini artırdı.



18. YÜZYIL ISLAHATLARI

1699 Karlofça ve 1700 İstanbul Antlaşmalarından sonra Avrupa gerisinde kaldığını fark eden Osmanlı 18 yy da devleti ve orduyu güçlendirmek için Avrupa tarzında yenilikler yapmıştır.

1- Lale Devri Islahatları

Osmanlı 1718 de Pasarofça Antlaşmasını yaparak barış dönemine girilmiştir. Avrupa’nın etkisinde ıslahatlar yapılmıştır. Ayrıca zevk, eğlence ve dünya güzelliklerinden yaralanma düşüncesi ortaya çıkmıştır. Haliç ve Boğaziçi’nde yapılan Köşklerde yeni bir anlayış sergilenmiştir. Saray ve bahçelerin lale ile süslenmesi ve lalenin çokça yetiştirilmesi bu dönemin adının Lale Devri konulmasına neden olmuştur. Bu değişme ve gelişmelere karşı çıkan Patrona Halil isyanı ile Lale Devri sona ermiştir.

NOT: Bu devrin en önemli devlet adamı Sadrazam Damat İbrahim Paşa Padişah 3. Ahmet’inde desteğini alarak Avrupa’daki gelişmelerden yaralanma yoluna gitmiştir.Bu dönemde

1- Avrupa’daki gelişmeleri takip etmek için Viyan ve Paris gibi merkezlere geçici elçilik heyetleri gönderilmiştir.

2- İlk Türk matbaasını Sait Mehmet Efendi ve İbrahim Müteferrika 1727 de kurdu. İlk basılan eser VANKULU LUGATI dır. Bunu yanında Kâtip Çelebi’nin Tuhfetü’l Kibar ve Cihannüma eserleri ile Naima Tarihi basılan diğer eserlerdir.

3- 1720 de İstanbul’da Yeniçeri ocağına bağlı Tulumbacı Ocağı kuruldu.(İtfaiye)

4- Yalova’da Kâğıt, İstanbul’da kumaş ve çini imalathanesi açıldı.

5- Çiçek açısı ilk kez bu dönemde kullanıldı.

6- Arapça, Farsça ve batı dillerindeki eserler Türkçeye çevrildi.

7- Mimaride Avrupa etkisiyle Rokoko ve Barok tarzı eserler inşa edildi8- 3. Ahmet tarafından Topkapı Sarayında Enderun ve Yeni cami kütüphaneleri açıldı.

NOT: Lale Devrinde askeri ıslahat fazla yapılmamış, bazı kaleler inşa edilirken İstanbul surları onarılmıştır.

Lale Devri Islahatlarının Önemi

1- Her alanda yapılan ıslahatta ilk defa Avrupa etkisi görülmüştür.

2- Osmanlıda batı tarzı mimari sivil mimariyi ön plana çıkarmıştır.

3- Osmanlı batılı devletlerle barış içinde iken doğuda İran ile savaşmıştır. Lale Devri ıslahatları Patrona Halil isyanı ile sona erdi.

Patrona Halil İsyanı

Lale Devrinde lüks, israf, zevk ve eğlencenin yaygınlaşması, Damat İbrahim Paşanın politikaları ve yakınlarını yüksek mevkilere getirmesin ve İran ile yapılan savaşlarda başarısız olunması sonucu Patrona Halil ve arkadaşları fakir halkı da kışkırtarak isyan etmiştir. İran sefer hazırlığı yapan 3. Ahmet isyan üzerine saraya dönmüş. İsyancılar sadrazam ve bazıların idamını istemiş önce kabul edilmeyip sonra kabul edilmiş. Bunun ile yetinmeyen isyancılar 3. Ahmet’i tahttan indirip yerine 1. Mahmut’u tahtta çıkardılar (1730).

2- 1. Mahmut Devri Islahatları

İlk yılı isyanlarla mücadele ile geçmiş, İran seferi hakkında görüşleri için saraya davet edilen Patrona Halil ve arkadaşları öldürülmüştür. 1. Mahmut’ “ Usulü’l Hikem “ ve “ Fi nizami’l Umem “ eserini takdim eden İbrahim Müteferrika eserlerde Avrupa siyasi sistemlerinden ve Avrupa ordularının teknik özelliklerinden bahsetmiştir. 1. Mahmut’un ıslahatları daha çok askeri alanda olmuştur. Osmanlı ordusunun Avrupa ile aynı seviyede olması için 1. Mahmut Fransız asıllı Humbaracı Ahmet Paşayı (Kont dö Bonneval) askeri alanda ıslahat yapmak için görevlendirmiştir. Şu ıslahatları yapmıştır.

1- Humbaracı ve topçu ocaklarını Avrupa’ya göre yeniden düzenlemiş Üsküdar’da Humbaracı Kışlası kurarak ocağı ıslaha çalışmış.

2- Orduda yapılacak ıslahat için rapor hazırlayarak padişaha sunmuş.

3- Subay yetiştirmek için Hendese hane (Kara Mühendishanesi) açılmıştır (1734).

4- Ordu bölük, tabur ve alay sistemine göre yeniden düzenlenmiş

NOT: Osmanlıda askeri alanda ıslahat ilk defa 1. Mahmut zamanında olmuş, ıslahatların olumlu etkisi 1736–1739 Osmanlı, Avusturya ve Rus savaşlarında görülmüştür.

3- 3. Mustafa Devri Islahatları

1. Mahmut’tan sonra yerine 3. Osman geçti (1754–1757). Islahat açısından pasif yıllardır. 3. Osman’ın yerine yenilikçi 3. Mustafa geçmiş ve yenilikçi sadrazam Koca Ragıp Paşa ve ıslahatçı Macar asıllı Baron dö Tot’un çalışmaları 3. Mustafa döneminde önemli ıslahatların yapılmasını sağlamıştır.

1- Topçu Ocağı ıslah edilmiş Hasköy’de modern top dökümhanesi açılmış ve hafif toplar dökülmüştür.

2- Avrupa tarzında Sürat Topçuları Ocağı kurulmuştur.

3- Deniz subayı için Deniz Mühendishanesi kurulmuştur.

4- Tersaneler ıslah edilerek gemi inşasına önem verildi. Çeşme Olayında kaybedilen donanmanın yerine yeni donanma inşa edildi.

5- Lüks ve israftan kaçınılmaya çalışılmış ve iç borçlanma esasına dayanan “ Esham Sistemi “ getirilmiştir.

6- Fransızcadan matematik ve Astronomi eserleri tercüme edildi.

4- 1. Abdülhamit Devri Islahatları

1774–1789 yılları arasında tahtta bulunmuş ve 1768–1774 Osmanlı Rus savaşında ıslahatların yetersiz olduğunu görmüş ve ıslahatlara devam etmiştir. Avrupa’dan danışman getirtilmiş Sadrazam Halil Hamit Paşa, Cezayirli Gazi Hasan Paşa ve Baron Dö Tot ıslahat çalışmaları yapmaktaydı.

1- Sürat Topçuları, Lağımcı ve Humbaracı ocakları ıslah edildi.

2- Haliç, Karadeniz ve Ege’de yeni tersaneler kurulmuş İngiliz ve Fransız gemilerine benzer gemiler inşa edilmiştir.

3- Avrupa’dan çok sayıda teknisyen ve uzman getirilerek mühendishanelerde görevlendirilmiştir.

4- Kapıkulu askerlerinin gerçek sayıları belirlenmiş ve ulufe alım ve satımı yasaklanmıştır.

5- İstihkâm Okulu açılmıştır.

6- Levent teşkilatına son verilerek Anadolu’dan denizci asker yazımına son verilmiştir.

7- Osmanlı pazarında yerli malların kullanılmasına önem verilmiş, kapitülasyonların olumsuz etkisi önlenmeye çalışılmıştır.8- Tımar Sistemi düzeltilmeye çalışılmıştır.

5- 3. SELİM DEVRİ ISLAHATLARI

Şehzadeliği sırasında iyi bir eğitim görmüş, Islahat hareketlerinin içinde yetişmiştir. Geniş çapta ıslahat yapılması ve Avrupa’daki gelişmelerin yakından izlenmesi gerektiğine inanıyordu. Bunun için Ebu Bekir Ratıp Efendi’yi Viyana’ya göndermiş, Ratıp Efe-ndi rapor hazırlayıp 3. Selim’e sunmuştur. Sadrazam ve devletin ileri gelenleri de bir rapor sunmuş ıslahatların askeri alanda olması gerektiği görülmüştür.

NOT: 3. Selim’in oluşturduğu orduya Nizam-ı Cedit, bu dönemdeki bütün ıslahatlara da Nizam-ı Cedit Islahatları denmiştir.

1- Avrupa tarzında Nizam-ı Cedit ordusu kurulmuştur. Askerlerin bir kısmı Anadolu’dan bir kısmı yeniçerilerden oluşmaktaydı. Levent ve Selimiye’de bu orduların eğitim kışlaları inşa edilmiş, Askeri alanda ıslahatların masraflarını karşılamak için İrad-ı Cedit adlı hazine ve bu hesapları tutmak için de İrad-ı Cedit Defterdarlığı kurulmuştur.

NOT: Nizam-ı Cedit ilk askeri başarısını Akka’da Fransızlara karşı kazanmıştır.

2- Donanmalar ıslah edilmiş Küçük Hüseyin Paşanın Kaptan-ı Deryalığı sırasında tersaneler büyütülmüş, gemiler modern olarak donatılmış ve gemi sayısı artırılmıştır.

3- Mühendishane-i Berri Hümayun (Kara) ve Mühendishane-i Bahri Hümayun (Deniz) geliştirildi. Bu okullara yabancı uzmanlar getirildi. Mühendishanede fizik, matematik, topçuluk ve harp sanatı eserlerinin olduğu kütüphaneler kuruldu.

4- İlmiye sınıfı ıslah edildi. Yabancı dillerden Türkçeye tercümeler yapıldı. Nizam-ı Cedit ıslahatının Avrupa’da tanıtımı için Fransızca eserler yayınlandı. Bu dönemde Fransızca devletin ilk resmi yabancı dili haline geldi.

5- Üsküdar’da Dar üt-Tibet-il Amire adıyla resmi devlet matbaası kuruldu

6- Osmanlı 18 yy sonlarına kadar Avrupa’da sürekli elçi bulundurmamıştır. Ancak Lale devrinden itibaren özel amaçlı geçici elçiler gönderildi. Bu Avrupa ile doğrudan ilişkileri engellemiş ve gelişmelerin Osmanlıya gelişi gecikmiştir. 3. Selim Avrupa başkentlerine daimi elçilikler açmıştır.

7- Devlet parasının korunması ve kapitülasyonların olumsuz etkisini önlemek için yerli malı teşvik edilmiştir.

NOT: 3. Selim’in ıslahatlarına Yeniçerilerinin tepkisi, İrad-ı Cedit’in halka ağır vergiler yüklemesi, devlet adamlarının lüks ve israfa kaçması, ilmiye sınıfının Avrupa tarzı ıslahatlara hoş bakmaması ve yabancı elçilerin olumsuz propagandaları ve kışkırtmaları sonucu Kabakçı Mustafa İsyanı çıkmıştır.

NOT: Kabakçı Mustafa İsyanı sonunda İsyancılar yapılan yenilikleri ortadan kaldırmış. 3. Selim’i tahttan indirerek yerine 4. Mustafa’yı tahtta çıkarmışlardır (1807).

6- 18 YY ISLAHATLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ

1- Osmanlı ilk defa Avrupa üstünlüğünü kabul etmiş ve Avrupa etkisinde ıslahat yaparak batıdaki gelişmelerden faydalanma yoluna gitmiştir.

2- Islahatlarda padişah ve devlet adamları etkili olmuş halkın istekleri dikkate alınmamıştır.

3- Savaşlardaki başarısızlık ve devlet adamlarının görüşleri ıslahatların askeri alanda olmasında etkili olmuştur.

4- 18 yy ıslahatları 17 yy ıslahatlarına göre daha köklü ve sistemli yapılmasına rağmen özellikle Yeniçerilerin tepkisini çekmiş bu yüzden amacına ulaşamamıştır.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat