Koca Mustafa Paşa

Koca Mustafa Paşa Osmanlı devlet adamlarındandır. Babasının adı Abdüssamed’dir. Fâtih Sultan Mehmed Han (1451-1481) devrinde saraya alınarak, Enderun’da eğitim ve öğretim gördü. 1481’de Hazinedârbaşı, 1482’de Kapıcılar Kethüdası olup, 1489-1492 tarihleri arasında Kapıcıbaşılık yaptı. 1490’da Roma’ya gönderilip, Sultan İkinci Bâyezîd Han (1481-1512) tarafından kardeşi Cem Sultan’a gönderilen nâme ve hediyeleri götürdü. 1495’te Avlonya, 1497’de Gelibolu Sancakbeyi oldu. 1498’de Rumeli Beylerbeyliğine tâyin olundu. Koca Mustafa Paşa, Rumeli Beylerbeyi olarak, Sultan İkinci Bâyezîd Han devrinde, Osmanlı-Venedik Harbinde, 1499 İnebahtı Seferinde, burasının karadan kuşatılmasına memur edildi. Ağustos 1499’da İnebahtı Kalesinin anahtarlarını teslim aldı. 1501’de vezir oldu. İkinci vezirken, 1511’de Vezîr-i âzam tâyin edildi. Sultan İkinci Bâyezîd Handan sonra Yavuz Sultan Selim Han da onu Vezîr-i âzamlıkta bıraktı. Fakat Yavuz Sultan Selim Hanın saltanatının ilk yıllarında olan Şehzâdeler Meselesi hâdiselerine adı karışınca, 1512 yılında Bursa’da öldürüldü. Koca Mustafa Paşanın kabri Pınarbaşı’nda Bursa Mevlevîhanesi karşısındadır. İstanbul’da “Koca Mustafa Paşa” semtinde kendi adıyla anılan câmi, imâret, medrese, mektep ve tekkeden meydana gelen bir külliye, Eyüp’te câmi, Rumeli’nde Yenice-i Karasu’da imâret, Nevrekop’da câmi ve mektep yaptırmıştır.

Dukakinoğlu Ahmed Paşa

Dukakinoğlu Ahmet Paşa Yavuz Sultan Selim saltanatında 1512-1515 yılları arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır. Yavuz'un İran seferi dönüşünde askeri itaatsizliğe sevk ettiği gerekçesiyle 1515'te çadırı başına yıkılmış ve katledilmiştir.

Hadim Sinan Paşa

Hadim Sinan Paşa, Yavuz Sultan Selim saltanatında 26 Nisan 1516 - 22 Ocak 1517 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır

Devşirme Yunus Paşa

Yunus Paşa Yavuz Sultan Selim saltanatında 23 Ocak 1517 - 13 Eylül 1517 tarihleri arasında yedi ay yirmi gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Piri Mehmed Paşa

Pirî Mehmet Paşa kimdir? Konya Aksaray'da Zincirlikuyu medresesi müderrislerinden meşhur Cemaleddin Aksarayî torunlarından olup babası ulemâdan Mehmed Celâleddin b. Ahmed Çelebi'dir. Ana tarafından soyu Larende (Karaman)'de medfun Mevlâna Hamazatüddin'dir. Amasya'da, yetişmiş, medrese tahsili görmüş, kadılık etmiş ve daha sonra devlet hizmetine girip II. Bayezid zamanında Anadolu defterdarı olmuştur.

Pirî Mehmed Çelebi, başdefterdarlıkla Çaldıran seferine iştirak etmiş, bir harp meclisinde söylemiş olduğu sözler Sultan Selim'in takdirini kazanmış ve seferden dönüşte Nahcivan'a gelindiği zaman azlolunan Mustafa Paşa'nın yerine vezir olmuştur (25 Şaban 920 ve Ekim 1514). Hersekzade Ahmed Paşa'nın son defa vezir-i âzamlıktan azlinde, Pirî Paşa da azil ve emekli edilmiş ve Yavuz'un Mısır seferine hareketi üzerine İstanbul muhafızı tayin olunmuştur (922 H. 1516 M.).

Mısır'dan dönüşte Yunus Paşa'nın îdamı üzerine İstanbul'dan getirtilerek Şam'da pâdişâhla buluşup vezir-i âzam tayin edildi (924 Muharrem 1518 Ocak) ve Yavuz Sultan Selim'in vefatına kadar mevkiini muhafaza ettiği gibi oğlu Sultan Süleyman'a da üç sene vezir-i âzamlık yaptıktan sonra 13 Şaban 929 - 28 Haziran 1523'de vezaret haslarıyla emekli edildi.

Pirî Paşa bundan sonra çiftliğine çekilerek 10 sene daha yaşadı ve 939 H. 1532 M.'de rivayete göre vezir-i âzam İbrahim Paşa tarafından teşvik edilen ve Edirne kadısı bulunan oğlu Mehmed Efendi tarafından macununa konan zehirle zehirlenmek suretiyle ölmüştür. Silivri'de camiin yanında medfundur. Remzî mahlasiyle şiirleri vardır. Tedbirli, muktedir, ciddi ve vukur bir zattı. Yaptırdığı mescid dolayısıyla Haliç'te Hasköy'le Halıcıoğlu arasındaki Pirî Paşa mahallesi bunun adınadır. Istanbul'da cami, medrese ve mescit ve hanikah (Koruklu tekyesi) ve Silivri'de cami, medrese ve imaret ve Konya Aksaray'da 927 H. 1521 M. tarihli vakfiyesiyle mescit, imaret, zaviye, mektep gibi hayırlı eserleri vardır. Pirî Paşa, Sultan Süleyman'ın huzururuna gittikçe pâdişâh kendisine fazla hürmet gösterirmiş.

Piri Mehmet Paşa Yavuz Sultan Selim saltanatının son yıllarında ve Kanuni Sultan Süleyman saltanatının ilk yıllarında 25 Ocak 1518 - 27 Haziran 1523 tarihleri arasında beş yıl beş ay iki gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır

Dönemindeki önemli olaylar

1521-Belgrad'ın fethi 1522-Rodos'un fethi

Kişiliği ve cesaretiyle Yavuz Sultan Selim'in gözüne girmiştir. Hatta Belgrad'ın fethi için Kanunî Sultan Süleyman'ı ikna etmiş ve Yavuz Sultan Selim döneminden itibaren denizciliği ve donanmayı geliştirmeye çabalamıştır.

Görevden alınması

II.Vezir Ahmet Paşa (Hain) sadrazam olabilmek için Piri Mehmet Paşa'nın yaşlılığını bahane edip Kanunî Sultan Süleyman'a onu görevden almaya ikna etmeye çalışmış ve sonuçta başarılı olmuştur. Ancak II. Vezirin yerine sadrazamlığa Hasodabaşı İbrahim Ağa'yı getirtmiştir ve Piri Mehmet Paşa'ya maaş bağlayarak onu emekli etmiştir.

Ölümü

Sadrazamlıktan emekli edildikten sonra Silivri'deki çiftliğine çekilen Piri Mehmet Paşa, saraya pek sık gidip gelen biriydi ve hatta Kanunî Sultan Süleyman ile arası o kadar çok iyiydi ki Makbul İbrahim Paşa bundan çok korktu ve sadrazamlığa tekrar Piri Mehmet Paşa'nın gelebileceği korkusuyla Mehmet Paşa'nın oğlu Mehmet Efendi'yle Makbul İbrahim Paşa anlaşmış ve buna göre Mehmet Efendi babasını zehirleyerek öldürmüştür(1532).