İşçi Şirketi / Ticaret Hukuku

AnThoN · 07-06-07, 03:13

Ortaklarının ve sermayesinin %50’den fazlası yurt dışında çalışmış ve çalışan işçilerden oluşan şirketlere “işçi şirketi” denir. Yurt dışında özellikle Federal Almanya’da çalışan Türk işçilerinin bir kendi kendine yardım girişimidir.

Uygulamada bu girişim Türk işçilerinin, tasarruflarıyla, Türkiye’de bir işletme kurma amacını güden ve Türk hukukuna uygun olarak kurulmuş bulunan anonim şirketlere ortak olmaları şeklinde kendini göstermiştir.

İşçi şirketleri istihdam yaratma amacı yanı sıra, sanayi işletmelerinin tüm ülkeye yayılmasında ve sanayi işletmeleri mülkiyetinin ecirler grubu başta olmak üzere tabana yayılmasında en etkili araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Özellik ve öncelikle yurt dışında çalışan Türk işçileri tarafından başlatılan bu hareket, özel girişimin kendine özgü bir türü olarak dikkati çekmiştir.

Yurt dışında çalışan işçiler Türkiye’de doğup-büyüdükleri yörede yapılacak yatırımlara çeşitli nedenlerle ilgi göstermişlerdir. Bunlardan birincisi tasarruflarını yatırıma yönelterek mesleki mevki itibariyle ücretliler grubundan işverenler statüsüne geçme özlemi olarak açıklanabilir.

Bununla beraber küçük tasarrufların gerçek anlamda statü değiştirmeye olanak vermeyeceği dikkate alınırsa, yurda dönüşlerinde çalışacakları işyerini garanti etmek veya doğup büyüdükleri il veya ilçenin ekonomik gelişmesine katkıda bulunmak amaçlarının daha anlamlı olduğunu söyleyebiliriz.

Türkiye’de yeni işyeri ve istihdam olanakları yaratmayı amaçlayan girişimler ilk olarak Federal Almanya’da uzun süre yaşamış işçilerin öncülüğünde 1963 yılında başlamıştır. Bu aşamada işçilerimizin bireysel birikimlerinin sağlayamayacağı gelecek güvencesini, tasarruflarını birleştirerek kuracakları sanayi tesislerinde kendilerine ve yakınlarına iş olanağı sağlayarak gerçekleştirme fikri ağırlık taşımaktaydı.

1970’li yıllara gelindiğinde, yurt dışında çalışan işçilerin sayılarıyla birlikte birikimleri de önemli boyutlara ulaşmıştı. Bu tasarrufların Türkiye’de taşınmaz mallara bağlanması yerine üretime yöneltilmesi görüşü, bu yıllarda daha büyük bir yaygınlık ve önem kazandı. Nitekim işçi şirketleri dediğimiz girişimlerin en yaygın olduğu yıllar 1970-1977 arasındaki dönemdir. Bu dönemde işçi şirketleri girişimlerini hızlandıran dış etkenler de olmuştur.

Örneğin 1973-1974 yıllarından itibaren Batı Avrupa ülkelerinde beliren enflasyonist eğilim, iş piyasasında durgunluk, bu nedenle toplu işçi çıkarmalar ve yabancı işçilerin geldikleri ülkeye geri dönmelerini özendirici politikaların uygulamaya konması, özellikle istihdam yaratıcı projelerin desteklenmesini öngören ikili anlaşmalar, işçi şirketlerinin çok sayıda kurulmasını etkileyen dış faktörler arasında sayılabilir. Nitekim Türk-Alman İntibak Anlaşması adı verilen anlaşma (7/12/1972) ve bu anlaşmanın ekini teşkil eden Ek Protokol ve anlaşmanın mali bakımdan desteklenmesine ilişkin bir “Kredi Özel Fonu” kurulması amacıyla alınacak Mali Tedbirler Hakkında anlaşma, aynı tarihli Resmi Gazete ile yayımlanmıştır. Ayrıca 1977’den itibaren işçi şirketlerinin yatırımlarına doğrudan devlet desteğinin sağlanmasına yardımcı olan Devlet Sanayi ve Yatırım Bankası (DESİYAB) da bu arada sayılmalıdır.

Söz konusu Banka 11.11.1975 tarih ve 13 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuştur. Bankanın amaçları arasında “yurt dışında çalışmış ve çalışmakta olanların tasarruflarını “ekonomik bir güç halinde birleştirerek kârlılık ve verimlilik anlayışı içinde değerlendirmek”, bunları “kalkınma planlarının temel ilkelerine uygun ve yurt sathına yaygın teşebbüslere, özellikle sınai yatırımlara yöneltmek” sayılabilir. Bu amaçla diğer faaliyetleri yanında” yurt dışında çalışmış ve çalışanlar tarafından girişilen yatırım teşebbüslerinin projelerini değerlendirmek, bunlara yatırım ve işletme kredisi açmak veya sermayesine katılarak desteklemek” gibi faaliyetlerde bulunacaktır. Ayrıca kârlı ve verimli görülen projelerin gerçekleşmesinde ve bölge şirketlerinin kurulmasında öncülük etmek, gerekli teşebbüs ve yatırım ortaklıklarını kurmak ve her türlü teknik yardımı sağlamak yetki ve görevleri, adı geçen bankaya verilmiştir.

Çalışma Bakanlığı Yurt Dışı İşçi Sorunları Genel Müdürlüğü’nce 1981 yılında yapılan araştırmaya göre, 1963 yılından başlayarak 400 işçi-halk şirketi girişimi olmuş, 1980 yılı sonunda bunlardan ancak 128’i üretim, 77’si yatırım ve 21’i planlama aşamasında olmak üzere toplam 226 şirketin varlığı saptanabilmiştir. DESİYAB’ın kredi verdiği veya sermayesine katkıda bulunma yoluyla desteklediği şirket sayısı da 1981 sonu itibariyle 109’du. Bunlardan 6 temel sanayi kuruluşu dışındaki 103 projenin toplam yatırım tutarı 171 milyar TL’yi bulmuştur.

07-06-07, 03:13	#1 (permalink)
AnThoN Hun İmp. Giriş Tarihi: 29-10-2006 Yaş: 21 Mesajlar: 9,567 Blog Mesajları: 28 Rep Puanı: 35700850 Rep Gücü: 357125	İşçi Şirketi / Ticaret Hukuku Ortaklarının ve sermayesinin %50’den fazlası yurt dışında çalışmış ve çalışan işçilerden oluşan şirketlere “işçi şirketi” denir. Yurt dışında özellikle Federal Almanya’da çalışan Türk işçilerinin bir kendi kendine yardım girişimidir. Uygulamada bu girişim Türk işçilerinin, tasarruflarıyla, Türkiye’de bir işletme kurma amacını güden ve Türk hukukuna uygun olarak kurulmuş bulunan anonim şirketlere ortak olmaları şeklinde kendini göstermiştir. İşçi şirketleri istihdam yaratma amacı yanı sıra, sanayi işletmelerinin tüm ülkeye yayılmasında ve sanayi işletmeleri mülkiyetinin ecirler grubu başta olmak üzere tabana yayılmasında en etkili araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Özellik ve öncelikle yurt dışında çalışan Türk işçileri tarafından başlatılan bu hareket, özel girişimin kendine özgü bir türü olarak dikkati çekmiştir. Yurt dışında çalışan işçiler Türkiye’de doğup-büyüdükleri yörede yapılacak yatırımlara çeşitli nedenlerle ilgi göstermişlerdir. Bunlardan birincisi tasarruflarını yatırıma yönelterek mesleki mevki itibariyle ücretliler grubundan işverenler statüsüne geçme özlemi olarak açıklanabilir. Bununla beraber küçük tasarrufların gerçek anlamda statü değiştirmeye olanak vermeyeceği dikkate alınırsa, yurda dönüşlerinde çalışacakları işyerini garanti etmek veya doğup büyüdükleri il veya ilçenin ekonomik gelişmesine katkıda bulunmak amaçlarının daha anlamlı olduğunu söyleyebiliriz. Türkiye’de yeni işyeri ve istihdam olanakları yaratmayı amaçlayan girişimler ilk olarak Federal Almanya’da uzun süre yaşamış işçilerin öncülüğünde 1963 yılında başlamıştır. Bu aşamada işçilerimizin bireysel birikimlerinin sağlayamayacağı gelecek güvencesini, tasarruflarını birleştirerek kuracakları sanayi tesislerinde kendilerine ve yakınlarına iş olanağı sağlayarak gerçekleştirme fikri ağırlık taşımaktaydı. 1970’li yıllara gelindiğinde, yurt dışında çalışan işçilerin sayılarıyla birlikte birikimleri de önemli boyutlara ulaşmıştı. Bu tasarrufların Türkiye’de taşınmaz mallara bağlanması yerine üretime yöneltilmesi görüşü, bu yıllarda daha büyük bir yaygınlık ve önem kazandı. Nitekim işçi şirketleri dediğimiz girişimlerin en yaygın olduğu yıllar 1970-1977 arasındaki dönemdir. Bu dönemde işçi şirketleri girişimlerini hızlandıran dış etkenler de olmuştur. Örneğin 1973-1974 yıllarından itibaren Batı Avrupa ülkelerinde beliren enflasyonist eğilim, iş piyasasında durgunluk, bu nedenle toplu işçi çıkarmalar ve yabancı işçilerin geldikleri ülkeye geri dönmelerini özendirici politikaların uygulamaya konması, özellikle istihdam yaratıcı projelerin desteklenmesini öngören ikili anlaşmalar, işçi şirketlerinin çok sayıda kurulmasını etkileyen dış faktörler arasında sayılabilir. Nitekim Türk-Alman İntibak Anlaşması adı verilen anlaşma (7/12/1972) ve bu anlaşmanın ekini teşkil eden Ek Protokol ve anlaşmanın mali bakımdan desteklenmesine ilişkin bir “Kredi Özel Fonu” kurulması amacıyla alınacak Mali Tedbirler Hakkında anlaşma, aynı tarihli Resmi Gazete ile yayımlanmıştır. Ayrıca 1977’den itibaren işçi şirketlerinin yatırımlarına doğrudan devlet desteğinin sağlanmasına yardımcı olan Devlet Sanayi ve Yatırım Bankası (DESİYAB) da bu arada sayılmalıdır. Söz konusu Banka 11.11.1975 tarih ve 13 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuştur. Bankanın amaçları arasında “yurt dışında çalışmış ve çalışmakta olanların tasarruflarını “ekonomik bir güç halinde birleştirerek kârlılık ve verimlilik anlayışı içinde değerlendirmek”, bunları “kalkınma planlarının temel ilkelerine uygun ve yurt sathına yaygın teşebbüslere, özellikle sınai yatırımlara yöneltmek” sayılabilir. Bu amaçla diğer faaliyetleri yanında” yurt dışında çalışmış ve çalışanlar tarafından girişilen yatırım teşebbüslerinin projelerini değerlendirmek, bunlara yatırım ve işletme kredisi açmak veya sermayesine katılarak desteklemek” gibi faaliyetlerde bulunacaktır. Ayrıca kârlı ve verimli görülen projelerin gerçekleşmesinde ve bölge şirketlerinin kurulmasında öncülük etmek, gerekli teşebbüs ve yatırım ortaklıklarını kurmak ve her türlü teknik yardımı sağlamak yetki ve görevleri, adı geçen bankaya verilmiştir. Çalışma Bakanlığı Yurt Dışı İşçi Sorunları Genel Müdürlüğü’nce 1981 yılında yapılan araştırmaya göre, 1963 yılından başlayarak 400 işçi-halk şirketi girişimi olmuş, 1980 yılı sonunda bunlardan ancak 128’i üretim, 77’si yatırım ve 21’i planlama aşamasında olmak üzere toplam 226 şirketin varlığı saptanabilmiştir. DESİYAB’ın kredi verdiği veya sermayesine katkıda bulunma yoluyla desteklediği şirket sayısı da 1981 sonu itibariyle 109’du. Bunlardan 6 temel sanayi kuruluşu dışındaki 103 projenin toplam yatırım tutarı 171 milyar TL’yi bulmuştur.

Konu Araçları
Çıktı Görüntüsünü Göster Sayfayı E-posta İle Yolla