Acente / Ticaret Hukuku

AnThoN · 06-06-07, 01:23

Ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru ya da müstahdem gibi bir sıfatı olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli bir şekilde ticari işletmeyi ilgilendiren akitlerde aracılık etmeyi ya da bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimsedir. (Ticaret Kanunu, m. 116)

Acente, ticari mümessil ve ticari vekil gibi tacir yardımcılarının aksine, bağımsız çalışır. İkinci olarak acente ancak bir ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık edebilir ya da bu gibi sözleşmeleri müvekkili adına ve hesabına yapabilir. Acentenin bir esnaf işletmesini temsil etmesi mümkün değildir. Bunun yanı sıra, acente ile temsil ettiği kişi arasındaki ilişki sürekli olmalı dır. Acente belli bir bölge içinde faaliyette bulunur ve bu faaliyeti meslek edinmiş olması gerekir.

Acente kural olarak aracılık yapar, yani müvekkiliyle sözleşmenin diğer tarafını karşı karşıya getirir. Fakat acenteye sözleşmeyi doğrudan doğruya müvekkili adına ve hesabına yapmak yetkisi de verilebilir. Acentenin sözleşme yapma yetkisinin bulunmamasına rağmen bir sözleşme yapması halinde, müvekkil derhal diğer tarafa bu sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmek zorunluluğundadır.

Aksi takdirde sözleşme ile bağlı sayılır. Acente ilişkisi esas itibariyle TK'nun 116. ve sonraki maddelerinde düzenlenmiştir. Fakat kanun boşlukların doldurulması konusunda özel bir hüküm öngörmüştür. Buna göre, aracılık eden acentelere tellallık, sözleşme yapan acentelere ise komisyon hükümleri uygulanır. (TK m. 116/2) Acentelik sözleşmesi herhangi bir şekle tabi değildir, sözlü olarak da yapılabilir. Fakat acenteye sözleşme yapma yetkisi yazılı olarak verilmeli ve bu ticaret siciline tescil olunarak ilan edilmelidir. Acentenin bizzat kendisi, TK'nun 12/12. maddesi uyarınca tacirdir.

Ticaret Kanunu, yerli ve yabancı bir işletme hesabına ve kendi adına sözleşme yapmaya daimi surette yetkili olanlarla sigorta sözleşmesinin yapılmasında aracılık edenlere ve Türkiye Cumhuriyeti içinde merkezi ve şubesi olmayan yabancı ticari işletmelerin ad ve hesabına ülke içinde işlem yapanlara da acentelik hükümlerinin uygulanmasını öngörmüştür. (TK m. 117/1/1, 2, 3) Acente, faaliyetiyle ilgili konularda ihbar, ihtar ve protesto gibi hakları koruyucu işlemler yapabilir, davalı ve davacı olabilir, teslim ettiği malın bedelini tahsil ve parasını aldığı malları teslim edebilir. (TK m. 119 1, 2) Acente, temsil ettiği kişinin çıkarlarını korumalı ve kendisine verilen eşyayı saklamalıdır. (TK m. 123/1) Bunun yanı sıra, müvekkilinin talimatı doğrultusunda hareket etmek, piyasa koşulları hakkında bilgi vermek gerektiğinde malı sattırmak gibi yükümleri vardır.

Acente bütün bu yükümlerini yerine getirirken basiretli bir tacir gibi davranmak zorunluluğundadır. (TK m. 124/1,2) Acente, tekel halinde çalışır. Bunun anlamı, acentenin ayrı bölgede ayrı dalda faaliyet gösteren birden fazla işletmeyi temsil edemeyeceği, müvekkilin de kendisini temsil etmek üzere birden fazla acente tayin edemeyeceğidir. (TK m. 118)

Acente yaptığı iş karşılığında ücret isteyebilir ve yaptığı olağanüstü nitelikteki masrafları talep edebilir. (TK m. 12) Müvekkili, kendisine alacaklarını ödemezse, hapis hakkını kullanabilir (TK m. 132/1) Acente sözleşmesi, sürenin dolması, müvekkil ya da acentenin ölümü, iflası ya da haciz altına alınmasıyla sona erer. (TK m. 133/2) Belirsiz süreli acentelik sözleşmesiyse, taraflardan her birinin üç ay önceden feshi ihbarda bulunmaları koşuluyla sona erebilir. (TK m. 133/1) Hukukumuzda, Ticaret Kanunu dışında diğer bazı kanunlarda da değişik acentelik ilişkileri düzenlenmiştir.

Örneğin, Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanununun 5/2. maddesine göre, borsaların asli üyeleri olan acenteler, hisse senedi ve tahviller ile kambiyo ve nakdin alım satımında aracılık eden kişilerdir. Bununla beraber bu acentelerin faaliyetleri aslında ticari işler tellallığına yakındır. Borsa acenteleri, borsa meclisinin seçimi, borsa komiserinin inhası üzerine Maliye Bakanlığı tarafından atanırlar. Bunların Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanunu'ndaki (m.6) koşulları gerçekleştirmiş olmaları gerekir.

Bunun yanı sıra, turizm alanında faaliyette bulunan seyahat acenteleri de özel bir kanunla düzenlenmiştir.

Seyahat Acenteleri ve Seyahat Acenteleri Birliği Kanunu'nun 1. maddesi, bu kişileri "kâr amacı ile turistlere ulaştırma, konaklama, gezi, spor ve eğlence imkânları sağlayan, onlara turizmle ilgili bilgi veren, bu konuya ilişkin tüm hizmetleri gören ve turizm ekonomisine ve ödemeler dengesine katkıda bulunan ticari kuruluşlar" olarak tanımlamıştır. Seyahat acenteleri Turizm ve Tanıtma Bakanlığı'nın işletme belgesiyle kurulur ve gördükleri hizmetlerin türüne göre gruplara ayrılır. Kanun, bunların bir birlik oluşturmalarını da öngörmektedir.

06-06-07, 01:23	#1 (permalink)
AnThoN Hun İmp. Giriş Tarihi: 29-10-2006 Yaş: 21 Mesajlar: 9,567 Blog Mesajları: 28 Rep Puanı: 35700850 Rep Gücü: 357125	Acente / Ticaret Hukuku Ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru ya da müstahdem gibi bir sıfatı olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli bir şekilde ticari işletmeyi ilgilendiren akitlerde aracılık etmeyi ya da bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimsedir. (Ticaret Kanunu, m. 116) Acente, ticari mümessil ve ticari vekil gibi tacir yardımcılarının aksine, bağımsız çalışır. İkinci olarak acente ancak bir ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık edebilir ya da bu gibi sözleşmeleri müvekkili adına ve hesabına yapabilir. Acentenin bir esnaf işletmesini temsil etmesi mümkün değildir. Bunun yanı sıra, acente ile temsil ettiği kişi arasındaki ilişki sürekli olmalı dır. Acente belli bir bölge içinde faaliyette bulunur ve bu faaliyeti meslek edinmiş olması gerekir. Acente kural olarak aracılık yapar, yani müvekkiliyle sözleşmenin diğer tarafını karşı karşıya getirir. Fakat acenteye sözleşmeyi doğrudan doğruya müvekkili adına ve hesabına yapmak yetkisi de verilebilir. Acentenin sözleşme yapma yetkisinin bulunmamasına rağmen bir sözleşme yapması halinde, müvekkil derhal diğer tarafa bu sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmek zorunluluğundadır. Aksi takdirde sözleşme ile bağlı sayılır. Acente ilişkisi esas itibariyle TK'nun 116. ve sonraki maddelerinde düzenlenmiştir. Fakat kanun boşlukların doldurulması konusunda özel bir hüküm öngörmüştür. Buna göre, aracılık eden acentelere tellallık, sözleşme yapan acentelere ise komisyon hükümleri uygulanır. (TK m. 116/2) Acentelik sözleşmesi herhangi bir şekle tabi değildir, sözlü olarak da yapılabilir. Fakat acenteye sözleşme yapma yetkisi yazılı olarak verilmeli ve bu ticaret siciline tescil olunarak ilan edilmelidir. Acentenin bizzat kendisi, TK'nun 12/12. maddesi uyarınca tacirdir. Ticaret Kanunu, yerli ve yabancı bir işletme hesabına ve kendi adına sözleşme yapmaya daimi surette yetkili olanlarla sigorta sözleşmesinin yapılmasında aracılık edenlere ve Türkiye Cumhuriyeti içinde merkezi ve şubesi olmayan yabancı ticari işletmelerin ad ve hesabına ülke içinde işlem yapanlara da acentelik hükümlerinin uygulanmasını öngörmüştür. (TK m. 117/1/1, 2, 3) Acente, faaliyetiyle ilgili konularda ihbar, ihtar ve protesto gibi hakları koruyucu işlemler yapabilir, davalı ve davacı olabilir, teslim ettiği malın bedelini tahsil ve parasını aldığı malları teslim edebilir. (TK m. 119 1, 2) Acente, temsil ettiği kişinin çıkarlarını korumalı ve kendisine verilen eşyayı saklamalıdır. (TK m. 123/1) Bunun yanı sıra, müvekkilinin talimatı doğrultusunda hareket etmek, piyasa koşulları hakkında bilgi vermek gerektiğinde malı sattırmak gibi yükümleri vardır. Acente bütün bu yükümlerini yerine getirirken basiretli bir tacir gibi davranmak zorunluluğundadır. (TK m. 124/1,2) Acente, tekel halinde çalışır. Bunun anlamı, acentenin ayrı bölgede ayrı dalda faaliyet gösteren birden fazla işletmeyi temsil edemeyeceği, müvekkilin de kendisini temsil etmek üzere birden fazla acente tayin edemeyeceğidir. (TK m. 118) Acente yaptığı iş karşılığında ücret isteyebilir ve yaptığı olağanüstü nitelikteki masrafları talep edebilir. (TK m. 12) Müvekkili, kendisine alacaklarını ödemezse, hapis hakkını kullanabilir (TK m. 132/1) Acente sözleşmesi, sürenin dolması, müvekkil ya da acentenin ölümü, iflası ya da haciz altına alınmasıyla sona erer. (TK m. 133/2) Belirsiz süreli acentelik sözleşmesiyse, taraflardan her birinin üç ay önceden feshi ihbarda bulunmaları koşuluyla sona erebilir. (TK m. 133/1) Hukukumuzda, Ticaret Kanunu dışında diğer bazı kanunlarda da değişik acentelik ilişkileri düzenlenmiştir. Örneğin, Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanununun 5/2. maddesine göre, borsaların asli üyeleri olan acenteler, hisse senedi ve tahviller ile kambiyo ve nakdin alım satımında aracılık eden kişilerdir. Bununla beraber bu acentelerin faaliyetleri aslında ticari işler tellallığına yakındır. Borsa acenteleri, borsa meclisinin seçimi, borsa komiserinin inhası üzerine Maliye Bakanlığı tarafından atanırlar. Bunların Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanunu'ndaki (m.6) koşulları gerçekleştirmiş olmaları gerekir. Bunun yanı sıra, turizm alanında faaliyette bulunan seyahat acenteleri de özel bir kanunla düzenlenmiştir. Seyahat Acenteleri ve Seyahat Acenteleri Birliği Kanunu'nun 1. maddesi, bu kişileri "kâr amacı ile turistlere ulaştırma, konaklama, gezi, spor ve eğlence imkânları sağlayan, onlara turizmle ilgili bilgi veren, bu konuya ilişkin tüm hizmetleri gören ve turizm ekonomisine ve ödemeler dengesine katkıda bulunan ticari kuruluşlar" olarak tanımlamıştır. Seyahat acenteleri Turizm ve Tanıtma Bakanlığı'nın işletme belgesiyle kurulur ve gördükleri hizmetlerin türüne göre gruplara ayrılır. Kanun, bunların bir birlik oluşturmalarını da öngörmektedir.

Konu Araçları
Çıktı Görüntüsünü Göster Sayfayı E-posta İle Yolla