Reklamsız Forum İçin Tıklayınız. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde. * FrmTR'nin resim sitesi Resimci.Org yayında
Forum TR
Go Back   Forum TR > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 12-12-06, 02:14   #1
bozgun

Varsayılan Türk Sanat Müziği: Makamlar


MAKAMLAR


ACEMAŞİRAN MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 10. derecedeki Acem perdesi, 2. güçlüsü 7. derecedeki Çargah perdesi, 3. güçlüsü 5. derecedeki Dügah perdesi, durağı 3. derecedeki Acemaşiran perdesi olan makamdır. Kürdili
aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Acemaşiran Makamı
Çargah makamının Acemaşiran perdesindeki şeddidir.

Eleştiri:
Arel, Acemaşiran makamı için "Çargah makamının FA Acemaşiran perdesi üzerindeki şeddidir" demiştir. Yani aktarımdaki güçlü durak derecelerinin bağlantılı olması gerekir. Gerçekte böyle bir şey yok. Birde Arel'in bahsettiği Çargah makamı gelenekte yok.

ACEMKÜRDİ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 10. derecedeki Acem perdesi, 2. güçlüsü 7. derecedeki Çargah perdesi, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Kürdili aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Acemkürdi Makamı
Acem makamı + Kürdi dörtlüsünden oluşmuştur.

Eleştiri:
Arel bu makamı "Acem makamı+ Kürdi dörtlüsünün birleşmesiyle oluşur" diye tanımlamıştır. Acem dizisi makam olarak ele alınıyor. Makamla dizi karıştırılıyor. Orada kürdi dörtlüsü yok. Sadece karara doğru si koma kullanıyor Neden? LA da kalabilmek için. Dolayısıyla Acemkürdi makamı tek aşıt kullanan bir özgün makamdır. Arel'in tanımı yanlıştır.

BAYATİARABAN MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 12. derecedeki Muhayyer perdesi, ikinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi ve Durağı beşinci derecedki Dügah perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Bayatiaraban Makamı
Araban+ Bayati makamlarının birleşmesiyle oluşmuştur.

Eleştiri:
Hüzzam aşıtını kullanan özgün makamlardan biridir.Arel Araban ile Bayati makamlarının birleşmesiyle oluşmuştur der. Oysa hiçbir Bayatiaraban eserde Araban (Nevada Hicaz) yoktur. Zaten Araban makamı Nevada Hicaz olduğu için donanımda DO diyez alır. Fakat Bayatiaraban eserlerde donanımda DO diyez yoktur. Bayatiaraban makamı tek aşıt kullanan özgün bir makamdır. Arel'in tanımladığı gibi bileşik makam değildir.

BESTENİGAR MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 7. derecedeki Çargah perdesi, ikinci güçlüsü 5. derecedeki Dügah perdesi ve durağı 3. derecedeki Irak perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Bestenigar makamı
Saba makamı+ Irak dörtlüsündan oluşmuştur.

Eleştiri
Saba aşıtı kullanan makamlardan biridir.Arel bu makam için Saba makamı+ Irak dörtlüsü demiştir. İsmail Hakkı Özkan ise Irak perdesindeki Segah dörtlüsünden oluşur demiştir. Oysa hiçbir Bestenigar eserde ne Irak dörtlüsü vardır ne de Segah dörtlüsü vardır. Hepsi Nazariyat uğruna yapılan uydurmalardır.

ÇARGAH MAKAMI


Çargah makamı, geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 7. derecedeki Çargah perdesi, ikinci güçlüsü 11. drecedeki Gerdaniye perdesi olan makamdır. Saba aşıtından elde edilir.

20.yy. başlarında H:SaadettinArel ve Suphi Ezgi bu makamı ana makam olarak kabul etmişlerdir. Batıdaki Do majöre uygun olsun diye. Oysa bütün sesleri naturel olan bu makam gelenekte kullanılan Çargah makamıyla uzaktan yakından ilgisi yoktur. Bu nedenle daha önce kullanılmamış, kullanılsa bile bu tarife göre yapılmış olan Çargah makamını Ana makam olarak kabul etmek yanlıştır. Gelenekte kullanılan Çargah Makamı yukarıdaki gibidir.

AREL'e Göre Çargah Makamı:
Çargah makamı çıkıcıdır. Dizisi 1+I şeklindedir. Yani bir çargah beşlisinin tiz tarafına bir Çardag dörtlüsü eklenmesiyle oluşmuştur. Donanıma hiçbir şey konmaz.

Eleşriei
Arel'in DO majöre karşılık olarak ele aldığı bir makam olan Çargah makamı Saba aşıtı kullanan özgün bir makamdır.Arel'in tarif ettiği gibi arıza almayan bir dizisi yoktur. Donanımda Saba makamındaki gibi RE bemol kullanılır. Arel bu makamı ana makam olarak kabul etmiştir. Batının ana dizisi olan DO majör gibi arıza almadığını söylemiştir. Oysa bu tarife uyan Çargah makamı gelenekte kullanılmamıştır. Bir de gelenekte Ana makam diye hep Rast makamı kullanılmış ve bu makama Ümmül Makamat (Makamların Anası) denmiştir. Yanı Ana makam

EVİÇ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında 1. güçlüsü 10. derecedeki Eviç perdesi, 2. güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi ve durağı 3. derecedeki Irak perdesi olan bir makamdır. Ferahnak makamı ile aralarındaki tek fark Eviç makamında FA# de kalabilmek için yukarıda Mİ# kullanıyor olmasıdır. Başka hiçbir fark yoktur.Aşıttaki Mİ# Eviç perdesinde rahat kalabilmek amacıyla kullanılmış bir yedendir. DO# ise aşıtın yedenidir.Re Ana Aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Eviç Makamı:
Irak makamının inici şeklidir.

Eleştiri:
Irak makamının inici şeklidir diyor. Yani Segah makamının inici şeklidir diyemiyor. Bir makam başka bir makamın inici şekli olamaz.

FERAHFEZA MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 10. derecedeki Acem perdesi, 2. güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, durağı 1. derecedeki Yegah perdesi olan makamdır. Kürdili aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Ferahfeza Makamı
Acemaşiran perdesindeki Çargah makamı ile Yegah perdesindeki Buselik makamlarından oluşur. ve inicidir. Donanıma yalnız Sİ için 4 koma bemol konur.

FERAHNAK MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında 1. güçlüsü 10. derecedeki Eviç perdesi, 2. güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi ve durağı 3. derecedeki Irak perdesi olan bir makamdır. DO# Aşıtın yedenidir. RE Ana aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Ferahnak Makamı:
Neva perdesindeki Rast beşlisinin, Segah perdesindeki Ferahnak beşlisinin, Dügah perdesindeki Rast beşlisinin, Irak perdesindeki Ferahnak beşlisinin birbirine karıştırılmasıyla oluşmuştur.İnicidir.

GERDANİYE MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 11. derecedeki Gerdaniye perdesi, 2. güölüsü 8. derecedeki Neva perdesi, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Re ana aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Gerdaniye makamı
Rast ve Hüseyni makamlarının birbirine katılmasından oluşmuştur. İnicidir. Donanıma Sİ için koma bemolü ve FA için de 4 koma diyez konur.

Eleştiri
Arel Muhayyere kılıf bulmak için Gerdaniye yi bileşik makamlar içine almıştır. Oysa Arel Gerdaniye makamının oluşumunu bir dörtlü ve bir beşli birleşimi olarak açıklamıştı. Bu tanıma göre Gerdaniye makamı basit makam olmalıdır. Gerdaniye makamında beşli ile dörtlünün kesiştiği yer Hüseyni perdesidir. Gerdaniye makamında hiçbir işlevi olmayan bir perde. Arel Gerdaniyenin güçlülerini birinci güçlüsü Rast'ın bir oktav üstü Gerdaniye, ikinci güçlüsü dörtlü ile beşlinin birleştiği ses Hüseyni perdesi demiştir. Oysa bu aşıtta birinci güçlü Gerdaniye perdesi, ikinci güçlüsü Neva perdesidir. Eğer ikinci güçlü Hüseyni perdesi olursa bunun adı gelenekte Gülizar olur.

HİCAZ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 5. derecedeki Dügah perdesi, ikinci güçlüleri 8.ve 9. derecelerdeki Neva ve Hüseyni perdeleri, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Hicaz aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Hicaz Makamı
Hicaz makamı çıkıcıdır. Bir Hicaz beşlisinin tiz tarafına bir Rast dörtlüsü eklenerek yapılır. Donanıma Si için 4 koma bemol Fa ve Do için 4 koma diyez konur.

Eleştiri
Gelenekteki eserlere baktığımızda birinci güçlü Dügah perdesi, ikinci güçlüleri Neva ve Hüseyni perdeleri durağı yine Dügah perdesidir. Arel hicaz makamını Hicaz ailesi diye tanımlamıştır. (Hicaz, Uzzal, Hümayun, Zirgülelihicaz). Oysa Zirgülelihicaz dışındakiler tam bir hicaz etkisi verir. Zirgülelihicaz ise donanımda Sol# kullandığı için başka bir etki oluşturur.Arel yine Hicaz oluşumu için, Hicaz dörtlüsünün tiz tarafına Rast beşlisi eklenir diyor. Bu yukarıda Fa# olması demektir. Gelenekteki Hicaz eserlere bakıldığında hiçbir eserde yukarıda sürekli Fa# olmaz.olursa alterasyondur.

HİCAZKAR MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 11. derecedeki Gerdaniye perdesi, ikinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi olan ve durağı 4. derecedeki Rast perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Hicazkar Makamı
Zirgülelihicaz makamının Rast perdesindeki şeddidir.

Eleştiri
Arel bu makam için Zirgülelihicaz makamının Rast perdesindeki şeddidir demiştir. Arel aynı tanımı Suzinak makamı içinde yapmıştır. Yani bir şey iki ayrı şey olamaz. Tabiata aykırıdır. Arel'in bahsettiği Zirgülelihicaz yukarıda SOL diyez alır. Hicazkar makamında yukarıda SOL diyez yoktur. Aşağıda vardır. Ayrıca güçlü ve durak ilişkisi makamlar arasında yoktur.

HÜSEYNİ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 9. derecedeki Hüseyni perdesi, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Re ana aşıttan elde edilir.
Türk müziğinin en eski makamlarından biridir. En az 6 asırlıktır. Eskiden beri başka isimler altında var olduğu kesindir. Çünkü Geleneksel Türk Halk müziğinde çok kullanılmıştır.

AREL'e göre Hüseyni Makamı
Hüseyni makamı çıkıcıdır. Dizisi 5+IV şeklindedir. Yani Bir Hüseyni beşlisinin tiz tarafına bir Uşşakdörtlüsü eklenerek elde edilir. Donanıma Si için bir koma bemol, Fa için 4 koma diyez kon ur.

Eleştiri
Hüseyni makamı bilhassa halk müziğinde çok kullanılan bir makamdır. Arel bu makamı tanımlarken, "Hüseyni 5'lisi ve Uşşak 4'lüsünün birleşmesiyle oluşmuştur " demiştir. Dörtlü ile beşlinin birleştiği ses Hüseyni perdesi güçlüdür. Gerçekten de gelenekteki hüseyni makamında Mİ Hüseyni perdesi güçlüdür, La Dügah duraktır. Arel'in tanımlaması bu makama tesadüfen denk gelmiştir. Bu nedenle bir eleştirimiz yok bu makamla ilgili.

HÜZZAM MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında güçlüleri 6. derecedeki Segah ve 8. derecedeki Neva perdeleri olan ve Durağı Segah perdesi olan makamdır. Bazen 11. derecedeki Gerdaniye de 1. güçlü olabilir.

AREL'e göre Hüzzam Makamı
Hüzzam beşlisi + Hicaz dörtlüsü birleşiminden elde edilir.

Eleştiri
Arel Hüzzam makamını "Hüzzam beşlisi+Hicaz dörtlüsü" diye tanımlamıştır.Bu durumda dörtlü beşli birleşimi olan ses güçlü olmalıdır. Oysa Hüzzam makamının birinci güçlüsü Segah perdesidir.Öte yandan Arel gelenekte görülmemiş olan bir Hüzzam beşlisi ortaya atmıştır. Birde bahsettiği gibi dörtlü+beşli olsaydı yukarıda LA diyez olurdu. Oysa yukarıda hiçbir Hüzzam eserde LA diyez yoktur. Olsa bile bu alterasyondur.

KARCIĞAR MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Karciğar makamı
Uşşak dörtlüsü + Nevada Hicaz beşlisinden oluşur

Eleştiri:
Hüzzam aşıtı kullanan özgün makamlardan biridir. Arel bu makamı Uşşak dörtlüsü+ Nevada Hicaz beşlisi diye tanımlamıştır.Arel makamları bir oktav içinde göstermeye çalıştığı için geleneğe aykırı davranmıştır.bu yanlış beraberinde bir çok yanlışı getirmiştir. Mesela Hicaz beşlisi dediğin zaman Pes tarafta da Hicaz beşlisi olması gerekir. Ama yok böyle bir şey. Arel'in tanımı da gelenekle çelişmektedir. Dolayısıyla yanlıştır.

KÜRDİ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Kürdili aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Kürdi Makamı
Bir kürdi dörtlüsünün tiz tarafına Buselik beşlisi eklenerek elde edilir. Donanıma Si için 4 koma bemol konur.

Eleştiri
Arel'in Kürdi makamını tanımlaması Kürdi dörtlüsü+Buselik beşlisi şeklindedir. Yani iki ayrı aşıttan oluşuyor. Dolayısı ile bileşik makam olması gerekir. Oysa Arel bu makam için basit makam demiştir. Kendisi ile çelişmektedir.

MAHUR MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında 1. güçlüsü 11. derecedeki Gerdaniye perdesi, 2. güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi ve durağı 4. derecedeki Rast perdesi olan bir makamdır.

AREL'ê göre Mahur Makamı:
Çargah makamının Rast perdesi üzerindeki şeddidir. Rast perdesindeki Çargah beşlisine Neva perdesindeki Çargah dörtlüsünün eklenmesiyle oluşur.

Eleştiri:
Gelenekteki Mahur eserlere baktığımızda ne Arel'in ne İ. Hakkı Özkan'ın nede diğerlerinin tanımları gibi bir oluşuma rastlıyoruz. Çargah makamının şeddi Mahur olamaz. Çünkü Arel'in sözünü ettiği Çargah makamı gelenekte yok. Dolayısı ile Arel'in bahsettiği ve batının DO majör tonuna eşitlemeye çalıştığı Çargah makamının şeddi kuşkusuz ki başka bir şey olacaktır.

MUHAYYER MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 12. derecedeki Muhayyer perdesi, 2. güçlüsü 9. derecedeki Hüseyni perdesi olan ve durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Re ana aşıttan elde edilir.

AREL'e Göre Muhayyer Makamı
Tiz duraktan başlar. Hüseyni Makamının inici şeklidir.

Eleştiri
Gelenekteki muhayyer eserleri incelediğimizde, LA muhayyer perdesi birinci güçlü, ikinci güçlü Mİ Hüseyni perdesi, durağı da La Dügah perdesi olan makam. Arel ise Muhayyer makamını "Hüseyni makamının inici şeklidir" diye tarif ediyor.Oysa bu durumda Gülizar, Tahir, Gerdaniye makamlarının da Hüseyni makamının inici şekli olması gerekir. Arel bunu görüyor ve Gerdaniye ve Gülizar makamlarını bileşik makamların içine alıyor. Muhayyer makamını da Hüseyni 5'lisi ile Uşşak 4'lüsü birleşimidir diye tarif ediyor. Böyle olunca birinci güçlü Hüseyni oluyor. Oysa Muhayyer perdesi birinci güçlü Hüseyni perdesi ikinci güçlüdür.

MUHAYYERKÜRDİ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 12. derecedeki Muhayyer perdesi, 2. güçlüsü 9. derecedeki Hüseyni perdesi, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Kürdili aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Muhayyerkürdi Makamı
İki türlü Muhayyerkürdi vardır. Birincisi Muhayyer makamıyla Kürdi makamlarının birleşmesinden oluşur. İkincisi deMuhayyersünbüle ve Kürdi makamlarından oluşur.

Eleştiri
Arel bu makam için Muhayyerin sonuna Kürdi eklenerek elde edilir der.Muhayyerin sonuna Kürdi eklendiğinde ikinci güçlü Neva olur. Oysa Muhayyerkürdinin ikinci güçlüsü Hüseynidir. Günümüzdeki Muhayyerkürdi tek aşıt kullanmaktadır.

NEVA MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Re ana aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Neva makamı
Neva makamı çıkıcıdır. Bir Uşşak dörtlüsünün tiz tarafına bir Rast beşlisi eklenerek elde edilir. Donanıma Hüseynide olduğu gibi Si için bir koma bemol, Fa için 4 koma diyez konur.

NEVESER MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, durağı 4. derecedeki Rast perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Neveser makamı
Nikriz beşlisinin tiz tarafına Nevada Hicaz dörtlüsü eklenerek elde edilir.

Eleştiri
Arel neveser makamını basit makamlar içine almıştır. Oysa Neveser makamı aşağıda Sİ bemol DO diyez kullanıyor. Yukarıda ise Do natürel ve beş koma Sİ bemol var. Dolayısıyle yukarısı Kürdi oluyor. Dolayısı ile Neveser makamı bileşik makam özelliği taşır. Öte yandan Arel'in Neveser makamının oluşumunda bahsettiği Nikriz beşlisi+Hicaz dörtlüsü gelenekte yoktur.

NİHAVEND MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate aldığımızda güçlüsüleri 8. derecedeki Neva perdesi ve 4. derecedeki Rast perdesi , durağı 4. derecedeki Rast perdesi olan makamdır. Nihavend makamında Rast birinci güçlü olursa Hüzünlü, Neva birinci güçlü olursa Sevinçli etki oluşturur.

AREL'e göre Nihavend makamı
Buselik makamının Rast perdesindeki şeddidir.

Eleştiri
Arel Nihavend makamını "Buselik makamının Rast üzerindeki şeddidir" diye tanımlamıştır. Bu tanım iki türlü yanlıştır. Birincisi Nihavend makamının oluşumunda Buselik beşlisi+Kürdi dörtlüsünün şeddimi, yoksa Buselik beşlisi+ Hicaz dörtlüsünün şeddimidir belli değil. Öte yandan Buselik makamıyla Nihavend makamı arasında bir aktarım olayı olsa bu aktarım doğuşkanlardan kaynaklanan renk farkıdır. Gelenekteki eserler incelendiğinde bunu görebiliriz kolayca.

NİKRİZ MAKAMI


Nikriz makamı geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 4. derecedeki Rast perdesi, ikinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi olan ve durağı 4. derecedeki Rast perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Nikriz Makamı
Nikriz beşlisinin tiz tarafına Nevada buselik dörtlüsünün yada Rast dörtlüsünün eklenmesiyle elde edilir.

Eleştiri
Arel'e göre Nikriz makamı Nikriz beşlisi+Nevada buselik veya Rast dörtlüsünden oluşmuştur. Arel "Nikriz makamında sürekli Rast yapılır" der. Bu yanlış bir tanımdır.besteci keyfinin istediği yerde istediğini yapar. Arel'in bu tanımı bilimsel bir tanım değildir.Güçlü ve durakları ortak diye Rastta Nikriz geçki yada Nikriz'de Rast geçki yapacak diye bir kural yoktur. Arel yine Rast eserler Nikrizle bitebilir demiştir. Oysa bir eser Nikrizle bitiyorsa o eser nikrizdir. (Bk. Makamın tanımı).

RAST MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 4. derecedeki Rast perdesi, durağı 8. derecedeki Neva perdesi olan makamdır. Re ana aşıttan elde edilir. TarihteÜmmül Makamat (Makamların Anası) olarak adlandırılan bir makamdır.
Rast makamı en eski makamlardan biridir. Notası bu güne kadar gelen eserlerden Hoca Abdulkadir. Maragi (1360-1435) nin eserleri en eski eserlerdir. 13 Rest ederi bu güne kadar gelebilmiştir. Benli Hasan Ağa'nın (1607-1662) Peşrev ve ,Sazsemaileri en eski saz eserleridir.

AREL'e göre Rast Makamı
Rast makamı çıkıcıdır. Bir Rast beşlisinin tiz tarafına bir Rast dörtlüsü eklenerek elde edilir. Donanına Si için bir koma bemol, Fa içinde 4 koma diyez konur.

Eleştiri
Geleneğe bakacak olursak gelenekte Rast makamı ana makam olarak kabul edilmiştir. (Ümmül Makamat). Arel ise Türk müziğini batı sistemine uyarlamaya çalıştığı için, ana makam olarak DO majör dizisine eşitlediği Çargah makamını ana makam kabul etmiştir. Geleneğe göre Rast makamının birinci güçlüsü Rast perdesi, İkinci güçlüsü Neva perdesi ve durağı Rast perdesidir. Arel'e göre Rast makamı ise Rast 5'lüsü ile Rast 4'lüsünün birleşmesiyle oluşur. Dörtlü beşli birleşimi güçlüdür. Şimdi, dörtlü ile beşlinin birleştiği ses güçlü ama ikinci derecede güçlü. Yani olsa da olur olmasa da olur güçlüsü.Bu kanıya eserlere bakarak ulaşıyoruz. Birinci güçlü ve durak Rast perdesidir. Arel ise durak sesi güçlü olmaz diyor. Bunu da batı sistemine dayanarak diyor. Oysa geleneksel Türk müziğinin batı müziğinin tampere dizgeli sistemine uyarlanması imkansızdır. Dörtlü beşli terimleri de eski yunan terimidir. (tetrakord, pentakord).

SABA MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate aldığımızda birinci güçlüsü 7. derecedeki Çargah perdesi, ikinci güçlüsü 10. derecedeki Acem perdesi ve durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Saba makamı
Çargah perdesindeki Zirgülelihicaz dizisiyle Saba dörtlüsünün birbirine katılmasıyla oluşmuştur. Güçlsü Çargah perdesidir.

Eleştiri
Arel bu makam için "Zirgüle makamının Saba dörtlüsüne eklenmesiyle oluşmuştur" demiştir. Ortaya Saba dörtlüsü atmıştır. Oysa Saba makamı tek aşıt kullanan basit bir makamdır. Arel saba makamına bileşik makam demiştir. Saba eserlere baktığımızda Saba dörtlüsü diye bir şey yoktur.

ŞEDARABAN MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, ikinci güçlüsü 5. derecedeki Dügah perdesi ve durağı 1. derecedeki Yegah perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Şedaraban makamı
Hicaz makamının Yegah perdesi üzerindeki şeddidir.

Eleştiri
Donanımda altta ve üstte Mİ bemol, FA diyez alır. Ortada da Sİ bemol, DO diyez alır. Bu bağlamda gelenekteki eserlere baktığımızda birinci güçlüsü Neva, ikinci güçlüsü Dügah, durağı da Yegah perdesidir. Arel ise Şedaraban makamını, Hicaz makamının Yegah perdesi üzerindeki şeddidir diye tanımlar.oysa bir makamın aktarımı demek onun dizisinin aktarımı ile güçlü ve durak seslerinin aktarımı demektir. Arel burada makam aktarımı ile dizi aktarımını karıştırmıştır. Araban makamı gelenekte ve nazariyatta Nevada ,hicaz demektir. Demek ki Arabanı Yegaha aktardığımızda bu aktarıma Şedaraban deniyorsa Şedaraban'da bir tane güçlü olmalı. Durak Yegah olduğuna göre güçlü Dügah olur. Gelenekteki Şedaraban'da ise birinci güçlü Neva İkinci güçlü Dügah'tır.

SEGAH MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında 1. güçlüsü 6. derecedeki Segah perdesi, 2. güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi ve durağı 6. derecedeki Segah perdesi olan bir makamdır. Segah sesinde rahat kalabilmek amacıyla gelenekte LA# kullanılmıştır. Ama LA# kullanmak bir gereklilik değildir. Yani LA# kullanılmadanda pekalaSegah yapılabilir. Segah makamının bu gün notalandığı yer yanlıştır. Segah 3. yer anlamına gelmektedir. Yani Geleneksel notalama dikkate alındığında aşağıda FA# üzerinde notalanması gerekmektedir.

AREL'e göre Segah Makamı:
Segah beşlisinin tiz tarafına bir bir hicaz dörtlüsünün eklenmesiyle doğmuştur. Çıkıcıdır. Güçlüsü Neva perdesidir.

Eleştiri:
Segah beşlisi diye bir beşli türetiyor. Si-so-re-mi-fa# üzerine fa#-sol-la#-si getiriyor. Hiçbir segah eserde yukarıda LA# yoktur. Dörtlü ile beşlinin birleştiği ses güçlüdür diyor. Bu tanıma göre FA# güçlü olması lazım oysa Neva güçlüdür. Segahın içinde LA# yoktur. LA# aşağıda gelenekte kullanılmıştır.

ŞEHNAZ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında 1. güçlüsü 12. derecedeki Muhayyer perdesi, 2. güçlüleri 8. ve 9. derecelerdeki Neva ve Hüseyni perdeleri ve durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan bir makamdır. Aşağıdaki SOL# sesi bir oktav yukarıda Muhayyerde kalmak için yeden olarak kullanılabilir. Sürekli kullanıldığında ise makamın etkisi değişir. Başka bir etki ortaya çıkar. Bu Şehnazbuselik değildir. Şehnazbuselikte; Şehnazbuselik kelimesi perde ismini ifade eder. Buradaki Şehnaz ise bir makamın adıdır. Şehnaz aşıtından elde edilir.

AREL'e göre Şehnaz Makamı:
Hüseyni perdesindeki Hümayun makamı dizisinin, Dügah perdesindeki Uzzal, Hicaz ve Hümayun dizilerinin birbirine katılmasıyla elde edilir.

Eleştiri:
Şehnaz makamına dizisel olarak bakıldığında Mİ de hicaz dizisi var. Ama Arel herp dizi ile makamı karıştırıyor. SOL# - LA güçlü için yeden görevi yapar. Sonra SOL# terkedilir. Bu nedenle Mİ'de Hicaz diyemeyiz. Zirgülelihicaz ile Mİ'de hicaz deseydi belki olabilirdi.

ŞEVKEFZA MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında 1. güçlüsü 11. derecedeki Gerdaniye perdesi, 2. güçlüsü 7 ve 10. derecelerdeki Çargah ve Acem perdeleri ve durağı 3. derecedeki Acemaşiran perdesi olan bir makamdır. Normalde Nikriz, Saba, Acemaşiran karıştırılarak elde edilir ortaya Şevkefza çıkar. İnsanın şevkini artıran anlamındadır. Bir bireşik makamdır. Birden fazla aşıt kullanılmıştır.

AREL'e göre Şevkefza Makamı:
Çargah perdesindeki Zirgülelihicaz makamının, Acemaşiran perdesindeki Çargah makamının (yani Acemaşiran makamının), ve Acemaşiran perdesindeki Nikriz beşlisinin birbirine eklenmesiyle elde edilmiştir. Bazen Acemaşirandaki Nikriz beşlisi kullanılmayabilir. İnicidir.

Eleşrtiri:
Acemaşiran perdesindeki Nikriz kullanılmayabilir diyor. Yanlış. Zirgülelihicaz yoktur bu makamda Saba vardır.Çargah makamı zaten yoktur Arel' e göre. Acemaşiran makamı olsada olur olmasada olur ama sesleri kullanılır. Nikriz beşlisi vardır. Eğer olmazsa Şevkefza makamı olmaz. Zaten bize Şevkefza etkisini veren Saba ile Nikrizdir.

SULTANİYEGAH MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 8. ve 9. derecelerdeki Neva ve Hüseyni perdeleri, 2. güçlüsü 5. derecedeki Dügah perdesi, durağı 1. derecedeki Yegah perdesi olan makamdır. Kürdili aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Sultaniyegah Makamı
Buselik makamının Yegah üzerindeki şeddidir.

Eleştiri
Arel bu makamı "Buselik makamının Yegah üzerindeki şeddi" diye tanımlamıştır. Oysa Buselik makamını Yegah üzerine aktardığımızda Sultaniyegah'la hiçbir benzerlik göremezsiniz.çünkü Arel'in tanımladığı gibi bir Buselik makamı gelenekte yok.. zaten böyle bir aktarımda güçlü durak aktarımı da aynı olmalıdır. Böyle bir şey yoktur.

SUZİNAK MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi durağı 4. derecedeki Rast perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Suzinak makamı
Rast beşlisinin tiz tarafına Hicaz dörtlüsü eklenmek suretiyle yapılmıştır. Birde Zirgüleli suzinak verdır. Bu da bildiğimiz Zirgülelihicazın Rast perdesi üzerindeki şeddidir.

Eleştiri
Arel Suzinak makamını ikiye ayırmıştır. Basit Suzinak donanımda LA natürel kullandığı için Rast etkisi veriyor. Bu nedenle hor görülmüştür. Pek rağbet görmemiştir gelenekte. Birde diğer Suzinak var. Buna da Zirgülelihicaz'ın Rast perdesindeki şeddidir diye Hicazkar makamı için yaptığı tanımlamayı yapıyor. İki ayrı şey aynı şey olmaz. Dolayısıyla yanlıştır.

TAHİR MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 12. derecedeki Muhayyer perdesi, 2. güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi olan ve durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Re ana aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Tahir Makamı
Neva Makamının inici şeklidir. Tahir yada Baba Tahir denmiştir.

YEGAH MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında, birinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, 2. güçlüsü 5. derecedeki Dügah perdesi, durağı 1. derecedeki Yegah perdesi olan makamdır. Re ana aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Yegah makamı
Neva makamı ile Yegahtaki Rast makamından oluşur ve inicidir. Notası yazılırken donanıma Neva makamın ın işaretleri konur. Yegah perdesindeki Rast makamına geçilince işaretler değiştirilir.

Eleştiri
Arel Yegah makamının oluşumunu, Neva makamı ile Rast makamının birleşmesi diye tanımlamıştır. Arel'e göre birinci güçlü Dügah perdesi, ikinci güçlüsü Hüseyni perdesi,Oysa gelenekte Yegah makamının birinci güçlüsü Dügah perdesi, ikinci güçlüsü Neva durağı Yegah perdesidir. Arel ise Yegahın tiz durağının Neva olduğunu bildiği için Nevaya güçlü olamaz demiştir. Arel bunu da batıdaki anlayışa göre yorumlamıştır. Yani "Durak aynı zamanda güçlü olmaz." Oysa gelenekte böyle bir şey yoktur.

ZAVİL MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında birinci güçlüsü 11. derecedeki Gerdaniye perdesi, ikinci güçlüsü 8. derecedeki Neva perdesi, durağı 4. derecedeki Rast perdesi olan makamdır.

AREL'e göre Zavil makamı
Sonuna doğru Nikriz geçkisi içeren bir Mahur makamından ibarettir

Eleşriri
Arel'e göre sonuna doğru Nikriz geçkisi ihtiva eden Mahur makamından ibarettir ve Mahur makamı + Nikriz makamı birleşimiyle oluşur diyor. Arel'e göre Zavil makamının donanımında Mahur makamındaki gibi bir FA diyez kullanılmalıdır.Şimdi gelenekteki Zavil eserlere baktığımızda bu tanımlamaların yanlış olduğunu görürüz. Birinci yanlış; Gelenekteki Zavil eserlerde, Arel'in söylemiş olduğu Mahur makamının aşıtı değil, Hicaz makamının kullandığı Hicaz aşıtı kullanılır. İkinci yanlış; bir eserin içinde Nikriz geçkisi olması ve Mahur bitmesi yeni bir makamı oluşturmaz. Bu tanımlama çok komik bir tanımlamadır.böyle bir durum söz konusu ise burada Nikriz geçkisi vardır denir.Gelenekteki Zavil eserleri incelediğimizde donanımın da Hicaz makamındaki gibi olduğunu görürüz.

ZİRGÜLELİHİCAZ MAKAMI


Geleneksel notalama dikkate alındığında 1. güçlüsü 5. derecedeki Dügah perdesi, 2. güçlüleri 8.ve 9. derecelerdeki Neva ve Hüseyni perdeleri olan ve durağı 5. derecedeki Dügah perdesi olan makamdır. Şehnaz aşıttan elde edilir.

AREL'e göre Zirgülelihicaz Makamı:
Hicaz beşlisinin tiz tarafına bir Hicaz dörtlüsü eklenerek elde edilir.



İstek için açtığım bu konu bir siteden ALINTIDIR.

Türk sanat müziği makamları burdakilerden ibaret değildir.

İstek üzerine nota dökümü (çalmak isteyenler için) resimler olarak eklenebilir.

Mesajı son düzenleyen bozgun ( 12-12-06 - 02:22 ) Neden: Eksikler giderildi.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 12-12-06, 02:23   #2
kornman887

Varsayılan C: Türk Sanat Müziği: Makamlar


ŞEDARABAN MAKAMI

aynı zamanda benim msndeki nickimdir ve içki içmesi günah olmayan, müzikle insanları eğlendiren kimsedir kendisi


konu için teşekkürler, yine döktürmüşsün gece gece
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 12-12-06, 04:10   #3
-Hγρиoτίс-

Varsayılan C: Türk Sanat Müziği: Makamlar


çok güzeL bir konu teşekkürLer her ne kadar yabancı ağırLıkLı müzik dinLesemde vazgeçmeyeceğim tek müzik türü Türk Sanat Müziği'dir
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 12-12-06, 12:02   #4
вαчвαгs ♪ мєгcuгч

Varsayılan C: Türk Sanat Müziği: Makamlar


Çok teşekkurler dost..
Unuttuğumuz değerleri bize hatırlattığın için
Son birkaç saattir makamdan makama geçmemi sağladığın için


Zekİ Müren - Gitme Sana Muhtecım
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 12-12-06, 13:29   #5
wade®

Varsayılan C: Türk Sanat Müziği: Makamlar

sağol dostum gerçekten yine döktürmüşsün
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat