Son Dakika Haberlerini Takip Edebileceğiniz FrmTR Haber Yayında. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde.
Forum TR
Go Back   Forum TR > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 10-05-10, 20:41   #1
~Birce~

Arrow BREZILYA / Güney Amerika Kıtası



Campo Grade



BREZILYA


Yeryüzünde ki karaların aşağı yukarı % 6 ' sını kaplayan Brezilya,

dünyanın en geniş ülkelerinden biridir ve " küçük - kıta " diye de adlandırılır.

Gercekten, Güney Amerika' nin tropikal kesiminin aşağı yukarı tümü,

bu ülkenin sınırları icinde kalır

( Brezilya 33° Güney enleminden 5° Kuzey enlemine kadar uzanır )

ama doğal cevre, iktisat ve kültür özellikleri öyle bir bütün oluşturmuşlardir ki,

burayı Kongo, Hindistan, Cinhindi gibi dünyanın öbür tropikal bölgeleriyle

karsılastırma olanağı yoktur.


Gerci cok geniş alanların bomboş klaması ve nüfusunun sınrılı bölgelerde

toplanması, büyük ülkelerin ortak özelliğidir,

ama Brezilya ' da böyle bir durum söz konusu olmadıgı gibi, insan toplulukları

sürekli yayılma halindedir.

Bir başka deyişle, susuz çöllerde ya da donmuş topraklarda olduğu

gibi doğal çevrenin cetinliği değil de, tarihsel koşulların agırlıgı günümüze kadar

Amazon bölgesinin fethine olanak vermemiştir,

ama yakın bir gelecekte, bölgeye yerleşme olanağı sağlanacaktır.

Brezilya ' nin tarihi hep böyle büyük umutlarla doludur. Sözgelimi Portekizliler,

ülkeyi nerdeyse bir rastlantı sonucu bulduktan sonra büyük vaadlerde bulunmuşlar,

sözlerini tutabilmek icin de cok büyük cabalar harcamışlardır.


Günümüzde de hala, ülkenin 115 milyonu aşan nüfusu umutlara bel bağlamiş

olarak yaşamakta

ve başdöndürücü bir sanayileşme sayesinde, azgelişmişlikten kurtulmaya cabalamaktadır.


Ayni nedenle Kuzey Amerika ve Avrupa ülkelerine sıkı bir bağımlılık pahasın da olsa,

Brezilya gelişmiı Batı ülkelerinin iktisadı cevrimine katılmaya niyetlidir.


Dört bucuk yüzyıl süren sömürgecilik döneminden edinilen deneyler sonucu,

çesitli nedenlerle ülke toprakları degişik bicimde düzenlenmiştir.

Uzaklıkların büyüklügü nedeniyle yerleşme " adaları " ortaya çıkmış ve bunlar henüz

doğanin egemenliğinde bulunan " boş " topraklarda yayıldıkca yayılmışlardır.



Neblina



Günümüzde Brezilya " tırmanma " dönemini yaşamakta, bunda gene,

sömürgecilik cağlarından mira kalan uyarlanma yeteneğinden yararlanmaktadır.

( Ülkeyi eskiden ele geciren Portekizliler, cok esnek anlayışlı, geniş bir sömürgecilik

deneyimi olan kişilerdi ) .


Ama günümüzde Brezilya ' daki patlamayı yaratan A.B.D. modelinin secilmesi,

bu tropikal ülkede zaten var olan dayanılmaz celişkileri büsbütün artıracaktır.

Toprağın ve toplumun bir bölümünün gelişmesini, bu gelişmeler dişinda kalanlar,

dişına itilenler, aşağı yukarı kendiliklerinden ödemektedirler.



Baştan başa azgelişmişligin egemen olduğu Güney Amerika ' da,

siyasal ilişkiler acısından da Brezilya " önderlige " hazırlanmaktadır

( Brezilya' nin, Ekvador ve Şili dısında, kıtanılan bütün ülkeleriyle sınır komşusu

olduğu da göz önüne alınmalıdır ) .


1964 ' ten bu yana ülkeyi yöneten askerler, yakında uluslararası düzeyde birinci

planda rol oynamaya hazırlanmakta ic sıyasette de demokratikleşme yolunda

ilk adımları atmaktadır.

Çok kısa bir süre icinde " azgelişmişlik çercevesi icinde gelişmiş olan bir toplumun

patlayici gücü, anca böylece ortaya çıkacaktır.



Brezilya topraklarının özelliği, genelde ek alınırsa, ucsuz bucaksız

And dağları engelinden daha cok da Büyük Okyanus' u izleyen daraca kıyı seridine

karşı cografi bölgelerden oluşmalarıdır.

Bu bakımdan ülke toprakları Kuzey Amerika topraklarının genel yapısını izler.



Batıda güclü bir sıradağ ile sınırlıdır, Atlas Okyanusu yanında bir bütün halinde uzanır.

Brezilya cok büyük boyutlu bir ülkedir ve insan eli böylesine görkemli bir doğanin karşısında gücsüz kalmıstır.


Cevre yapısında yer yer büyük celiskiler görülür,

genellikle bölgeler arasında önemli ayrılıklar vardır, ama bu ucsuz bucaksız

alanlarda, sözgelimi Avrupa ülkelerinde cok raslanan kücük ayrıntı değişikliklerini

beklememek gerekir.



Jeoloji yapısı da oldukca yalındır: Brezilya ve Guyana toprakları en eski

Birinci Zaman dan kalmadırlar, değişik kosullar altında oluşmuş cesitli parcaları vardır,

aralarında Amazon havzasını oluşturan birikintiler yer alır, Orinoco' nun deltasından


Plata halicine kadar, And dağları boyunca yay biciminde yerlesmiş tortul

düzlüklerden olusan dev bir koridor uzanır.



Kısacası, dağlık yöre Orta - Güney kesiminde Atlas Okyanusu cephesiyle sınırlıdır.

Bütünüyle ele alındıgında 800 m' yi aşan engebeler, ulusal toprakların % 7 sinden

çogunu kaplamaz, Alp tipi sıradağlar da yoktur

( en yüksek doruk Venezuela sınırında 3 010 m' lik Neblina doğruğudur,

Orta - Güney kesiminde 2 700 - 3 000 m arasında başka tek tek

doruklar da vardir ) .




Toprakların % 41' inin yükseltişi 200 m' nin altındadır.

Yüzey sekillerinin böyle "acık" olması, dağların engellemediği büyük su havzalarının

arasında kolayca balantılar oluşmasını sağlamıstır.



Cassiquiare' den tekneye Orinoco' ya ve Amazon ırmagına gelebilir,

hatta bir zamanlar, tekneler karadan kısa bir yoldan taşınarak,

Parana' nin kollarından Paraguay' nin kollarına gecirilebiliyordu.







Iklim Kosulları ve nüfus




Brezilya' nin jeoloji yapısı yalındır, ama torpak yapısı çok daha karmaşıktır,

bütün bu özellikler iklim koşullarıyla birleşince, tarım alanlarının çok verimli olmasına

yol acar.


Tropikal özellikler bile her yerde ayni değildir.

Ülkede birbirinden son derece değişik iki ayrı " sıcaklık bölgesi " vardır.

Tam tropikal bölgede, yıllık sıcaklık ortalaması hep 20° C ' in üstünde kalır,

sıcaklıklar arasında büyük iniş - cıkışlar olmadıgı gibi, mevsimler de yoktur.

Oğlak dönencesinin güneyinde inilip Atlas Okyanusu kıyısına doğru gidildiğinde,

başka " serinletici " etmenler

( enlem farkı, yükseklik, güneyden gelen soğuk hava kitlelerinin yukarı doğru çıkışı )

ise karışır, yıllık sıcaklık ortalaması 20° C ' in altına düser, az farkla da olsa iki

mevsim görülür.

Bir tropikal yazın ardından, kış değilse bile, ser bir mevsim gelir. Isın ilgi çekici yanı,

kıyılarda okyanuslarıin düzenleyici etkisi olduğu halde, iklimin kiyi seridinden cok,

iç kesimlerde, Amazon bölgesinde kararlı olmasıdır.



Cografi bakımdan büyük bir ülke olmasına karşın hem kusey - güney ekseni,

hem doğu - batı ekseni üstünde 4 300 km kadar, Brezilya' da gercek anlamda çöl

yoktur.


Asya' nın muson rüzgarları etkisindeki bölgeleri kadar yagış da almaz,

Gerci Amazon bölgesinin aşağı yukar her yanına bol yağış düşer

( yılda 2 000 mm' nin üstünde ) hata yagışların 2 500 mm' yi aştığı yöreler bile vardır

( halic bölgesi, orta Amazon bölgesi, Colombiya sınır ) ama ekvator düzeyinde

yagışlar normaldir. Kuzeydoğu kıyısında, ekvadorun güneyinde

( Mar ve Mantiqueira dağları ) yükseklik ile kıyı cizgisinin

ve sıradağların yönü de, gene yağış oranı yüksek bölgelerin oluşmasına yol acmıştır.



Bu yağışlı alanlara bitişik yarı - kurak bir bölge, düşük enlemlerde

( 8° . 16° Güney enlemleri ) carpıcı bir celişki yaratır.

Kuzeydoğunun ic kesimlerini oluşturan bu yörenin balica özelliği yağışların düzensizliğidir,

çünkü yağışlar ekvator ile Atlas Okanusu arasındaki cephe sisteminin yer değiştirmesine bağlıdır.

Kuzeydoğudan ülkenin icindeki Amazon bölgesine dogru ilerlendikce düzensizlik azalır.



Yağışlı mevsim ülkenin güney ucunda kişken, iç Brezilya' nin büyük... ...bölümünde yaza kayar.

Atmosferde dolaşan soğuk hava akımlarıysa, tropikal bölgedeki kahve ekili büyük tarım isletmelerine

zarar veren donlara ya da bazen Amazon bölgesini bile etkileyen soğuk dalgalarına ( friagen ) yol acar.



Sıcak ve nemli iklimde, doğal olarak dev ormanlar ( mat ) gelişmiştir, bütün Amazon bölgesini

kapsayan bu görkemli bitki örtüsü güneye doğru " ağactan tüneller " oluşturarak ilerler.

Yeryüzündeki orman varlıgının 1/3 ' ının burada toplandığı

hesaplanmıştır, ormanın her hektarında 200 ceşit ağac bulunur.

Aynı ağac türünün bütün alana yayılmış olması,

bunlardan ticarette yararlanmayı büsbütün güclestirir.

Mar ve Geral dağlarını kaplayan orman da çok gürdür, hatta uzun

süre, kıyı ile ic kesimler arasında bağlantı kurulmasını engellemiştir.




Chapada dos Guimares



Orman ile otlakların ve buğdaygillerin bir arada bulunduğu ağacsız " campo" lar arasında,

değişik özelliklerde bozkırlardan savanalara ve ceşitli cayır tiplerine kadar birçok acık

alan bulunur.

Orta kesimdeki ucsuz bucaksız yüksekovalar, " cerrado " denilen ve kökleri su

aramak icin toprağın 20 m derinliğine kadar ulaşabilen calılıklardan

ve ağaccıklardan oluşan bir ormanla kaplıdırlar.



Yarı kurak kuzeydoğu kesiminde bitki örtüsü her yerde kurakcıldır ve tipik bir " caatınga" örnegidir: Ince yapraklı kücük,

kuru mevsimde yaprağını döken ağaclar ile dev kaktürslerin ve çalılikların bir arada bulunması.



Tropikal ülkelerin tipik toprak sorunu bu ülkede de kendini gösterir.

Brezilya topraklarının büyük bölümü

( Afrika toprakları kadar değilse bile ) , kimyasal acıdan gücsüz, hatta yetersizdir,

çünkü killi topraklar coğunluktadır.

Bu tür topraklar suyu tuttuklarından, ormanın büyümesine olanak verirler,

ama koruyucu bitki örtüsü kalkar kalkmaz, eğimli kesimler " aşınma "

ya, ekilen ve yeterince gübrelenmeyen yatay yerler de kıraclasmaya

( toprağı sertlestirerek killi bir kabuğa dönüştüren bir biyokimyasal yozlaşma süreci ) uğrar.

Kiraclaşma Sao Paulo bölgesinin kahve üretimine ayrilmış en iyi topraklarının

bomboş kalmasına neden olmuştur.

Ülkenin tropikal ve ekvator, kesimlerinde, iyi nitelikli topraklar daha da enderdir,

kuzeydoğunun nemli kıyılarında " massape " denilen, kalker bakımından zengin bir kara toprak seridi yer alır, orman

havzaları ve alüvyon topraklarının birleşmesiyle, Bahia ve Espirito Santo ( kakao bölgesi ) eyaletlerinin kıyılarında ve

Paraiba do Sul ırmagının agzında ( şekerkamışı bölgesi ) başka verimli " adalar " oluşmustur. Toprağa kendine özgü

morumsu rengini veren ( terra roxa ) bazaltın ayrısmasından da,




çok iyi nitelikli topraklar oluşmuş, bunların verimliliği

Grande do Sul ırmaği ile Amazon bölgesi arasında kalan geniş alana, göcmen dalğaları cekmiştir




Bölgelerin yapısal özellikleri




Ülke toprakları, genel morfoloji özelliklerine göre birbirinden ayrı bölgelere ayrılabilir, bu bölgelerin birbirleriyle olan ilişkileri,


ucsuz bucaksız Brezilya topraklarının yeni bir acıdan ele alınmasına olanak verecektir.



Doğu, yani Atlas Okyanusu yaylası, billurlu yapılardan oluşmustur, bunlar kıyıya paralel uzanan ve yamacları girintili

cikintilı olan Mar ve Mantiqueira dağlarında ( bicimleri yuvarlaklaşmış bu dağlar, ülkede " serra " diye nitelenir)

yüksekovanın güney kıysında toplanarak görkemli bir küme oluştururlar. Ic kesimlerde, 1 000 km' lik bir kesimde düzenli

olarak kani bicimli yükseltiler ve dar ovalar cevreye egemendir.



Espinhaco dağlarğndan Diamantiana capadasğna ( kumtaslğ, tabla bicimi engebe ) kadar uzanan ve doğu havzalarinğ

Sao Francisco ırmağından ayıran engebeler de önemlidir.



Kuzeydoğudaki yüksek ovalar , kurak ve yari kurak bir cevrede doğu yaylasının bir uzantısıdır. Paraguaco ırmağının

kuzeyinden yükselen düzenli yüzeyler, Borborema yüksekovasını ( 500.1 000 m ) oluştururlar. Bu yüksekovada özellikle

de ic kesimlerde yer yer dağınık " inselberge" ler ( tam karsiligı " adadağlar, bunlar değişik direncli maddelerin

asınmasindan oluşmuslardır ) yükselir.

Güney ovasında Parana hazasi yer alır. Altındaki daha eski kayac kütlesi,

tortullarla kaplanmıştır.

Parana' nin yatağına doğru eğilen vadi, kuzeyde yelpaze gibi acılir

( Minas Gerais ve Goias ) .




Alto Paraiso de Goias




Daha dayanıkli olan bazaltı topraklar, büyük basamaklar halinde alcalırlar

ve Brezilya kahvesinin tarihinde büyük rol oynamıs olan kirmizi toprakları

( terra roxa ) olurtururlar.

En güneyde, pek büyük olmayan bir yüksekova ( Sudeste dağları )

ile Campanha' nin neredey se Plata topraklarını

yalayan daha alcak masa bicimi yükseltileri yer alır.



Orta kesimdeki yüksekovanın sınırları pek belirgin değildir, ama


merkezi, kıtanin üc büyük ırmak havzasının birleştiği

bölgededir ( Amazon ırmagi, Plata ırmağı, Sao Fransisco ırmatı ) .

Yöreyi ülkeyle bütünleştirmek icin büyük cabalar harcanmıştır.

Özel bir yönetim birimi olarak Federal Idare Bölümü' nün onun orta yerinde de

başkent Brasilia' mom kurulması.



Orta kesimdeki yüksekova, kuzeydoğu kesimi

ve Amazon bölgesi arasında bir başka tortul havza daha yer alır, tipik "

tabuleir" lar ve " capada" lar ile yani Orta - Kuzey kesimi oluşturan üstü düz engebelerle kaplıdir

( tabulerio lar " capada" lardan daha alcaktır). Orta - Kuzey' in doğu sınırları son

derece belirgin, birkac akarsu, yüksekovayi yarım daire biciminde

kestikten sonra büyük Paraiba ırmağı kavuşur.

Batıdaki sınırlarıysa pek belirgin değildir, Amazon havzasına yavaş yavaş

gecilir ( Maranhao eyaletinin ic kesiminde ).

Guyanalar kütlesi, kıtanin büyük doğal yapi birimlerinden birini oluşturur,

Essequibo ve Branco ırmağının vadileriyle iki kesime ayrılır,

doğuda Tumucumaque - Acarai tepesine tırmanan yamacları,

batıdaysa görkemli Pacaraima

ve Parim yükseltileri ( Neblina dorugu 3 014 m )Brezilya sınırları icinde kalır.



Amazon bölgesi, iki büyük billurlu kütlenin

( Guyanalar kütlesi ve Brezilya kütlesi ) kıyılarından , taşkınlar sonucu zaman

zaman büyük ırmağın suları altında kalan ovaya kadar uzanan karmaşık bir bütündür.

Gür orman örtüsü altındaki arazi, göründüğünden daha da engebelidir,

Rio ırmağının kolları sık sık cavlanlarla kesintiye uğrar.



Amazon bölgesinin dışında, su baskınına uğrayan bir başka ova da

Güney Amerkika kıtasının tam ortasında yer alan Mato Grosso ' dur.

Öte yandan kıyı ovalarının kuzeyde yer alanları daha geniştir,

daha bol yağış alan batı kesimindekiler kesintili , yari kurak doğu kesimindekilerse

hem düz, hem de kum tepeleriyle kaplıdir.

Sao Roque burnunun güneyinde dar bir seride dönüşen doğu kesimin ovaları,

yer yer akarsularla ve taşkınlarla kesilir. Frio burnunun güneyinde, tabuleiro' lar

sona erer ve dağların yamacları kıyıya yaklaşır.





Nüfus


Brezilya 8 511.965 km lik bir alana yayılmis 115 milyonluk nüfusuyla, aslında

seyrek nüfuslu bir ülke sayılır.

Ne var ki henüz isletilmeyen büyük gelir kaynaklarına karşın, halkın toplumsal

ve iktisadı durumu oldukca acıklıdır. Aclık korkusu, ancak,

ulusal toprakların tüm işlenebilirse ortadan kalkacaktır.




Cathedral`s ruin

Mesajı son düzenleyen ~Birce~ ( 10-05-10 - 20:47 )
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 21-07-10, 03:29   #2
~Birce~

Varsayılan C: BREZILYA / Güney Amerika Kıtası





Brezilya'da yüzlerce ölü penguen sahillere vurdu.


Bilimciler olayın nedeninin tam olarak bilinmediğini, yapılan otopsilerde kuşların

midelerinin hemen hemen boş olduğunun görüldüğünü belirtti.

Sao Paulo eyaletindeki Peruibe, Praia Grande ve Itanhaem plajlarına son

10 gün içerisinde yaklaşık 500 ölü penguen vurdu.

Penguenlerin büyük bölümünün, Arjantin, Şili

ve Falkland Adaları'ndan, sıcak sularda yiyecek bulmak için kuzeye göç eden

Megellan penguenleri olduğu belirtildi.

Bilimciler bu olaya kuvvetli akıntıların mı,

suların ısısının mı, insan faaliyetlerinin mi yol açtığını araştırıyor

A-A

Mesajı son düzenleyen ~Birce~ ( 21-07-10 - 03:38 )
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 21-07-10, 09:43   #3
serdar_87

Varsayılan C: BREZILYA / Güney Amerika Kıtası


teşekkürler Birce Hanım güzel bi paylaşım
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat