gstaco

Henri Charriere, haksız bir cinayet suçlamasıyla ömür boyu hapse mahkum olan ve Fransız Guyanası'ndaki "Cayenne: Kürek cehennemi"nde uzun yıllar geçiren Fransız asıllı bir yazar. Mahkumiyet yılları sırasında başından geçenleri Kelebek (Papillon) adlı kitabında anlatan Charriere'in macerası inanılır gibi değil.
Kitap, öylesine zorlu ve inanılmaz olaylarla doludur ki, bir insanın bunları gerçekten yaşamış olması kitabın en heyecan verici yanı galiba. Hatta bir eleştirmen kitap için şu sözleri sarfetmiş: "Eğer Henri Charriere kitabında yaşadığını iddia ettiği olayları gerçekten yaşadıysa ona helal olsun, eğer yaşamadıysa da hayal gücüne helal olsun". Bu anektoda yürekten katılıyoruz, çünkü sözü geçen kürek cehennemi, Fransız Hükümdarı Napoleon tarafından "suçlulara ancak onlardan daha kötü insanlar nezaret edebilir" mantığıyla kurulmuştur. Düşünün artık.

Henri Charriere, yani Kelebek, Fransa'nın Sicilyası sayılan ve suçlularıyla meşhur olan Marsilya'da, ufak işler çeviren bir Marsilya sakinidir. Fakat bir gün bir düşmanı tarafından üzerine yıkılan cinayet sebebiyle göstermelik bir mahkeme tarafından ömür boyu hapse mahkum ediliyor. Charriere son derece güçlü gözlemi ve kalemiyle, burada savcının ve hakimin komplekslerini, bunların mesleklerine yansımasını, ayrıca yetkili ve acımasız insanların diğer insanların hayatını nasıl yok edebildiğini çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor.

Musevi bir subayın haksız yere sürgün edildiği Dreyfuss Olayı ile tanınan, zamanın en acımasız ve zalim hapishanesi olan ve Fransa'nın en azılı suçlularına reva görülen Fransız Guyanası 'Cayenne: Kürek Cehennemi'ne gönderilir. Fakat Kelebek, daha ilk günden itibaren buradan kaçmanın hesaplarını yapmaya başlar ve tüm planlarını buna göre ayarlar. İlk aylarından birinde iki mahkum arkadaşıyla beraber bir tekne ayarlayarak kaçarlar, fakat teknelerinin haraplığından dolayı bölgeden uzaklaşamadan cüzzamlı mahkumların yaşadığı, diğer bir hapishane adasına sığınırlar. Burası diğeri kadar korkunç değildir ve Kelebek burada cüzzamlıların yardımlarından ve davranışlarından çok etkilenir. Daha sonra büyük zorlukları yenerek kaçmayı başarırlar, fakat Kolombiya'da yakayı tekrar ele verirler ve Fransız Guyanası'na iade edilirler. Eğer kitabımız burada bitseydi, muhtemelen yazılmamış da olacaktı. Fakat Özgür Kelebeğimiz tabii ki amacından vazgeçmez ve sonunda kaçmayı başarır.

Kitap, bir insanın, istediği şey ne olursa olsun bu yolda çaba sarfettiği zaman bunu mutlaka başardığına iyi bir örnek olarak gösterilebilir, ama tabii şans unsurunu da görmezden gelemeyiz değil mi? Henri Charriere bu kitabının arkasından Banko isimli ikinci bir kitap yazdı, ama ne yazık ki aynı başarıyı tutturamadı. Bunu kendisinin yazma konusundaki başarısızlığına değil, özgürlüğün dayanılmaz hafifliğine veriyoruz.

Kitabın filme çekildiğini ve son derece başarılı ve sürükleyici bir film olduğunu da son bir bilgi olarak verelim. Her ikisi de çok başarılı bir oyunculuk sergileyen Steve Mc Quinn ve Dustin Hoffmann'ı bir araya getiren filmi Franklin J. Schaffner yönetmiş.

kitabın 272.sayfası;

''Her yıl 365 gündür; şubatın 29 çektiği bir yıla rastlamazsak,ikiyıl 730 eder.
Birden gülümsüyorum.730 günle 731 arasında ne fark var? Hayır,aynı şey değil fazladan birgün.24'er saatlik 730 gün çok daha uzun.kaç saat eder hepsi acaba? Kafamsa bunu hesaplayabilirmiyim? Nasıl yapmalı imkansız gibi geliyor.Yok canım,neden hesaplanmasın.Evet,yapılabilirbu hesap.Bir bakalım.Yüzgün,iki bin dört yüz saat eder.Yediyle çarptın mı,gayet kolay,on altı bin sekiz yüz saat ediyor ve yirmidört saatlik otuz gün artıyor ki o da yediyüz yirmi saat.Toplam on altı bin sekizyüz,artı yedi yüz yirmi......''




Özet
Fransa'nın Ardéche şehrinde yaşayan Henri, işlemediği bir cinayetle suçlanmaktadır. Yargılanmak üzere mahkemeye çıkarıldığında avukatı elle tutulur bir delil olmadığından beraat edeceğinden emindir. Mahkemede bulunan başsavcı müebbet hapis kararlarıyla ün yapmıştır. Mahkeme kararı açıklar ve Henri müebbet kürek mahkumu olur. Conciergerie cezaevinde hücreye atılan Henri, işlemediği bir suçtan mahkum olmasına boyun eğmez ve ilk günden kaçışı düşünmektedir. Bu cezaevinde kaçmak için kendine yol arkadaşı bulur ve beraber plan yaparlar.

Fransız Güyanı'na doğru gitmeyi bekleyen Kelebek ve arkadaşı güyana vardıktan sonra aldığı öğütler ile kendilerini para karşılığında hastaneye yatırtırlar, buradan ilk kaçışlarını denerler ve kaçarlar.Bir tekne ile yolculuğa başlayan Kelebek ve arkadaşı bir adaya varır ama burada kabul edilmezler ve iki hafta içinde ayrılmaları gerekir. Buradan üç yeni kaçakla beraber yola çıkarlar. İlk ulaştıkları yerde bu üç yabancıyı bırakan Kelebek ve arkadaşı kıyıdan ayrıldıktan kısa bir süre sonrapolisler tarafından durdurulur ve Rio Hacha cezaevine atılırlar. Buradan plan yaparak tekrar kaçarlar ve Kelebek tek başına Kızılderili bir kabilede yaşamaya başlar. Burada iki eşi olur ve uzun bir süre kalır. Fakat kabileden ayrılmak zorunda olduğunu, geri dönerek yapması gereken şeyler olduğunu söyler ve üzülerek ayrılır ama geri dönme sözüyle. Buradan ayrıldıktan kısa bir süre sonra yakalanır ve Santa Marta cezaevine atılır. Buradan da kaçmaya çalışır ama başaramaz. Santa Marta cezaevinden Baranquilla'daki bir cezaevine nakledilirler. Buradan da defalarca yılmadan kaçmaya çalışırlar ama başaramaz ve Fransa'ya iade edilirler. Bu kez yaşamı daha zor olan ve daha önce kaçmayı başaran mahkumların atıldığı Royal adasına atılır. Takrar farklı cezaevelerinde yatar ve birinde isyan çıkarır.

Srekli kaçmaktan vazgeçmeyen Kelebek sonunda yeni Çinli arkadaşları ile kürek cehenneminden kaçarlar. Kaçış ardından gelen zorlukların sonunda uzun tekne yolculuğuyla İngiliz Güyanı'na varırlar. Burada kabul edilir ve kimliklere sahip olurlar. Bir süre burada kalır ve para kazanmak için iş yaparlar. Ama Kelebek buradan da ayrılmak istemektedir. İngiliz Güyanı'ndan da ayrılan Kelebek ve arkadaşları Venezuella'ya varır ve kısa bir hapisten sonra bir yıl belirli bir köyden ayrılmama şartı ile beş yıl sonra tam vatandaşlık hakkı kazanacaktır.

Kelebek burada namuslu ve düzgün bir hayat sürüp, Venezuella'ya kendini tam anlamıyla kabu ettirmeye karar verir. Sonunda Kelebek kendine bir vatan bulmuştur ve özgürdür.



Henri Charriére
Yazar 16 Kasım 1906'da Fransa'nın Ardéche şehrinde doğmuştur. Annesi 10 yaşındayken ölmüş, çocukluğu iki kız kardeşiyle öğretmen olan babasının yanında geçmiştir. 1923 yılında 17 yaşındayken Fransız Deniz Kuvvetleri'ne yazılmış, burada yıl çalışmıştır. Buradan ayrıldıktan sonra Paris'te suç örgütlerine katılmış, yasadışı işler yapmaya başlamıştır. 29 Temmuz 1973'te 67 yaşında gırtlak kanserinden ölmüştür.

Yazarın "Kelebeké ve "Banko" adlı iki eseri vardır. Kelebek'te işlemediği bir suçtan atıldığı cezaevinden kaçışını anlatırken, Banko adlı eserinde kaçtıktan sonraki hayatını anlatmıştır. Henri Charriére aslen bir yazar değildir. Yazdığı ilk kitabı Kelebek ile ünlenmiş ve tutulmuştur. Amerika'da 5.5 milyon, Fransa ve Almanya'da 1'er milyon satmıştır.



Kitap Bilgileri
Adı: Kelebek
Yazarı: Henri Charriére
Yayın Evi: E Yayınları
Sayfa Sayısı: 571
Türü: Polisiye