########Sinirlie Kişisel Sayfam ##########

Sinirlie · 15-04-08, 18:18

DÜNYANIN OLUŞUMU VE YAPISI
Yer’in oluşumu sorunu,yüzyıllar boyunca insanı düşündüren ve düşündürmeye devam etmekte olan,önemli bir bilimsel sorundur.Gerçi Yer’in oluşumu konusunda,bugün geçmişe oranla ,daha çok şey bilmekteyiz.Ancak yine de,problemle ilgili görüşler,hipotez düzeyindedir.

Bunların delilleri güçlü olmakla birlikte,kesin birtakım sonuçlara ulaşıldığı ileri sürülemez.Yer’in yaşının 4,5 ile 5 milyar yıl dolayında olduğu sanılmaktadır.Bunun 10 milyar yılı bulduğunu ileri süren kaynaklara da rastlanır.

Yer’in nasıl oluştuğu sorusunu cevaplamayı amaçlayan teoriler ve bunların eksikliklerini daha iyi anlayabilmek için Güneş Sistemi’nin nasıl oluştuğu sorusuna kısaca değinmek gerekir.Güneş sistemi bu sistemden çok daha büyük bir sistemdir.Fakat güneş sistemini de içine alan daha büyük bir dev sistem vardır.Bu sistemde pek çok sisteme ayıılmıştır.Bu sistemlerin herbirine Galaksi denir.Yer’in de içinde yer aldığı insalığın Galaksi’sine (Yun.süt demektir.),Türkçe bir terim ola Samanyolu denir.Batı kaynaklarda Samanyolu,Sütlü yol diye geçer.(Yani bu anlama gelir.)

Samanyolu’nda bazı kaynaklara göre 100 milyar,bazı kaynaklara görede 200 milyar gök cismi vardır.Kuşkusuz bunlardan biri de şimdiki bilgilerimize göre insan barındıran tek gök cismi olan Dünya’mızdır.Yer Samanyolu’nun merkezi kabul edilen Güneş’ten149,6 milyon km. uzaktır. Çapı hemen hemen 300 milyon km yi bulan yörünge adı verilen bir düzlem üzerinde dolanır.Bu düzleme,eliptik düzlem (tutunma düzlemi) denir.Bunun üzerindeki dolanımını,bir yılda 365 gün 6 saatte tamamlar.

Yer’in oluşumu ile Samanyolu’nun oluşumu,aynı esaslara ve büyük bir ihitimalle de aynı zaman dilimine rastlanmaktadır.Bu konudaki ilk teori ünlü Franız gök bilimci Laplace (Laplaş;1749-1827) tarafından 1796 yılında ileri sürülmüştür.Teori’i ilme,Nebula kramı diye geçmiştir.

Laplace’ın varsayımına göre,Güneş ve gezegenler ile Samanyolun’dakidiğer gök cisimleri, oluşum tarihinin (4.7 ile 5 milyar yıl) ilk evresinde,kütle çekimi etkisi altında sıkışarak dönmeye başlayan,bir toz kümesinin birleşmesi sonunucu oluşmıştur.İleri sürülen bu teoriye Birleşme hipotezi adı verilir.Teorinin kabülüne göre,nebula sıkıştıkça,halkalar teşkil etmeye başlamıştır.Oluşan halkaların giderek yoğuşması sonucu,gezegenler oluşmaya başlamıştır.Dolayısıyla iç gezegenler(Yer ile Güneş arasındakiler) önce ,dış gezegenler ise ,daha sonra oluşmuştur.

Kısaca söylersek,Laplace’ın görüşüne göre Samanyolu ,milyarlarca yıl önce ,bir gaz ve toz kümesi idi.Ekseni çevresinde bir bulutsu,kütle çekimi etkisi altında çevresine gaz ve toz saçabilir.

Esas kütleden uzaklaşan ve yine etkisi altında kalarak dönmeye,yani dolanıma devam eden kümeler zamanla yoğuşabilir.Gezegenler,bu esasa göre oluşmuştur.

Bulutsu, ya da birleşme teorisi;uzun yıllar geçerliliğini korumuştur.Bundan sonra,gel-git kuramları diye ilme geçen,Laplace teorisini redetmeyen,fakat matamatiksel yanlışlıkların bulunduğunu doğrulayan bir dizi teori ortaya atılmıştır.

Gel-git teorilerinin en güveniliri,ünlü İngiliz fizikçi ve gök bilimcisi James Jeans tarafından 1901’de ilri sürülenidir.Gerçi,matamatiksel olarak ispatı yapılmamıştır.Ancak yine de akla en yakındır.O’na göre gezegenler ve Yer Güneş’in çekim bölgesine girerek geçen bir gök cisminin,yan, yıldızın,çekim gücü etkisi ile,Güneş ‘ten kopardoğı puro şekilli Maddelerden oluşmuştur.

Gezegenler ve Güneş sistemi Galaksisi’ndeki diğer gök cisimlerinin Güneş’ten koptuğu yani koparıldığı görüşü aslında söz konusu gel-git varsayımlarına dayanır.Ancak hem bu görüş de kanıtlanmış değildir,hem de,buna karşı savunulan,bir patlama-dağılma teorisi vardır.

Güneş’in manyetik çekim gücü,diğer Gökada cisimlerine göre,çok yüksektir.İlk evrede oluşmuş dev bir Güneş’in Nükleer enerji üretme evresinden sonra patlaması sonucu,farklı büyüklüklerdeki kütleler onun çekim alanına dağılıp,belli yörüngeler üzerinde dönmeye başlayabilirler.

Bütün modern teoriler,bütün gezegenlerin,gaz ve ince toz bulutundan oluştuğunu Güneş’in,ilk evrede bu tür bir madde topluluğu olduğunu kabul ederler.

Ancak şunu iyi biliyoruz ki,evrenin sırrı,henüz çok bilinmeyenli bir denklem olma özelliğni korumaktadır.Güneş ve gezegenlerin aslı kızgın gaz ve toz kümesi de olsa,bilim ve teknik esasta var olup da bilinmeyenleri keşfetme çabasındadır.Örneğin nebulaların maddeleri nasıl oluşmuştur;ya da uzay nerede başlar nerede biter;daha sonrs ne başlar ve o da nerede biter gibi sonsuz denilen soruların cevabı henüz verilmemiştir.Ama bu güçlükler,müspet ilmi reddetmeyi gerektirmez.Çünkü ilim,sabırla düşünme-araştırma ve maraktan doğar;gelişir ve olgunlaşır.Peşin yargılar ve mistik düşüncelerin,objektif ilim kuralları arasında yer yoktur.

Güneş sistemi elemanlarından biri olan Dünya,sahip olduğu başlıca üç doğal küreden oluşur.Bunlar ;katı yer kabuğu veya taşküre ,yaklaşık %71’lik payı sularla kaplı bulunan suküre,800-900 km hatta dah çok seyrelmiş şekilde,8000 km yüksekliğe kadar devam eden,havaküredir.Bu doğal kürelerin hayat veren şartlar sunması,bitkiler-hayvanlar ve insanların,türemesi ve yaşamasını sağlamıştır.Coğrafi yeryüzü terimi ile tanımladığımız bu üç doğal kürenin kesişmesi,madde ve enerji değişimi sürecinin oluşmasına ve bu doğal süreç de,hayat imkanlarının doğmasına yol açmıştır.

Yer ,dıştan içe-yüzeyden merkezine doğru,başlıca üç farklı bölümden oluşur.

1-)Kabuk Bölgesi
2-)Manto Bölgesi
a)Üst Manto
b)Alt Manto

3-)Çekirdek Bölgesi
a)Dış Çekirdek
b)İç Çekirdek

Bunlardan Kabuk bölgesi,yaklaşık 30 ile 40 km lik ortalama bir kalınlık gösterir.Bu değerler,yüksek sıra dağların derinliklerinde,70-75 km ye dek ulaşır. Okyanus kabuklarında ise,yaklaşık 5 ile 10 km ye iner.Yapısının,daha çok granit ve bazaltik olduğu kabul edilmektedir.

Sismik hareketlerin odak noktaları,genel olarak bu bölge içindedir.Metalik madenler daha çok masif bir yapı gösteren granitik ve bazaltik bölgelerede doğal gaz ile hampetrol ve kömürler ise,bu kabuk içindeki tortul bölgelerinde rezerve olmuştur.

Kabuk bölümün altında,deriniği 2900 km dolayında kabul edilen Manto yer alır.Yaklaşık 800-900 km lik dış bölüme dış manto,2000 kmye varan derinliğe kadarki bölüme ise,alt manto denilir.Radyometrik dalgalara uyarı vermesi nedeni ile bu bölümün de,katı yapıda olduğu kesindir.

Teorik olarak,mantodan sonra,Yer’in çekirdeği diye adlandırılan bölüm gelir.Artık bu bölge,akışkan-sıvımsı bir maddeden oluşur.Çünkü,elektrmanyetik dalgalara uyarı vermez.Bu bölge de,dış manto(kalınlığı 5000 km ye uzanır.)ve iç manto diye ikiye ayrılır.Böylece,üzerinde dolaştığımız katı bölgeden Dünya’nın merkezine dek,ortalama 6370 km lik bir derinlik bulunduğu kabul edilmektedir.

Tablo:Yer’in iç yapı bölgeleri ve bileşimleri

İç yapı bölgeleri Derinlikleri Bileşimleri

KABUK 30-40(km) SİAL
MANTO 35-2900 SİMA-MAGMA
ÇEKİRDEK 2900-6370 NİFE

Yer’in iç yapı bölgelerini oluşturan maddelerin,oran yüksekliğine göre de adlandırılmıştır.

Nitekim kabuk bölgesinin hakim maddeleri,daha çok silisyum ve alüminyumdur.Bu madde adlarının ilk hecelerini kullanan kimi gök bilimci jeofizikçi ve coğrafyacılar,yerin kabuk bölgesini Sial diye adlandırmışlardır.

Yer’in manto bölgesinin bileşiminde,en yüksek paylar,silisyum ve magnezyum elementlerine aittir.Bu nedenle de,Sima diye adlandırılmıştır. Yanardağ püskürmeleri,bu bölümden kaynaklanır.Dolayısıyla magma diye adlandırılır.

Aynı şekilde, çok daha ağır madenlerden oluşan çekirdek bölgesinin hakim maddeleri,nikel ve demir madenleridir.Bundan dolayı,Nife şeklinde adlandırılmıştır.

Derinliklere inildikçe,belli basamaklarda sıcaklık değerleri çok belirgin bir şekilde artar.Bu sıcaklığa,jeotermi denir.Jeotermide,her 33 m derinliğe inildikçe,yaklaşık 1 C artış olur.Bu artış çizgilerine,jeotermi basamağı denir.

Jeotermi basamağı,genel olarak her 33 m de 1 C değişmekle birlikte,bu değişim,Yer’in bazı iç bölgelerinde 145 m bulur.

Bu veriler esas alındığında,örneğin 40 km derinlikte sıcaklık yaklaşık 1200 C ,60 km de 2000 C ve iç çekirdek’te,yaklaşık 200 000 C dolayında bulunmaktadır.Kuşkusuz,derinliklere doğru sıcaklığın artışı kesin olmakla birlikte,hesaplanan bu değerler,teorik sonuçlardır.Çünkü Yer’in iç yapısı konusunda,şimdilik kısmen iyi tanına bilen iç bölge,kabuk bölgesi’dir.Öte yandan Yer içi sıcaklığını ölçmek mümkün değildir.Bu nedenle de,şimdilik kaydıyla bu konuda en iyi bilinen husus,Yer’in derin noktalarında sıcaklık derecelerinin,çok yüksek oluşu gerçeğidir.

Zaten,yanardağ püskürmeleri,gayzer,su-buhar ve kaplıca gibi sıcak sularda,bu açıkça doğrulamaktadır.

Güneş sistemi ve bu arada Yer’in oluşumu milyarlarca yıllık bir zaman sürecinde gerçekleşmiştir.Bu sürece,kısaca Güneş Sistemi ve Yer’in yaşı denir.Ancak biz burada sorunu,Yer’in yaşı terimi ile ifade edeceğiz.

Yer yuvarlağının oluşumu ile uğraşan,bu sorunu aydınlatmaya çalışan ilimler,jeoloji yani yerbilimi alanları,jeofizik,jeodezi ve kısmen de coğrafya gibi ilimlerdir.Jeoloji,yer yuvarlağı üzerinde ve doğal olayları inceleyen bir bilimdir.Bu bilimin,özellikle Palecoğrafya ve Paleontoloji bilimleri yerin yapısını incelerler.

Bunlardan Paleocoğrafya:yani jeoloji zamanlar ve devrelerinin coğrafya ilmi,Yer tarihi boyunca her bir jeoloji devrinde oluşmuş kıtalar,Okyanuslar,dağ sistemleri ve jeosenklinaller gibi coğrafi ünitelerin dağılımlarını inceleyen bir bilim dalıdır.Nitekim Paleocoğrafi araştırmaların sonuçlarına göre Arkeen veya Arkeozik devrelerde günümüze dek,Yer’in Paleocoğrafyası’nda çok büyük değişiklikler olmuştur.

Yer’in tarihi geçmişi ve gelişimini aydınlatan bir diğer bilim alanı da Paleontoloji’dir.

Bu dalın ana uğraşı konusu,fosil kalıntılarıdır.Yer kabuğunda doğal süreçlerle oluşmuş fiziksel-kimyasal değişikliklere uğradığı halde,katmanlar arasında korunarak günümüze ulaşmış zoolojik vefitolojik her türlü kalıntılara fosil denir.Terim,jeoloji ilmi terimi olduğu kadar:Paleobiyoloji,Paleobotanik, Jeomorfoloji,paleontoloji ve paleocoğrafya terimidir de.Yine terimle ilgili olarak,fiziksel-kimyasal değişmeler geçirip taşlaşan hayvansal ve bitkisel kalıntıların bu nihayi şekline,fosilleşme denir.

Fosiller,çok değişik özelliklerinin laboratuvar metodlarla incelenmesi sonucu,ait oldukları jeolojik zaman ve devirlerinin değişik coğrafi özellikleri hakkında,akıl yürütme metodu ile de olsa,bazı bilimsel sonuçlara varıla bilmektedir.

Yeryuvarlağının yapı,bileşim ve gelişimini inceleyen bilim demek olan jeofizik de,Yer’in yapısı ve yaşının belirlenmesine yardımcı olan bir ilimdir.

Örneğin,geliştirilen jeofizik metodlar ile,yeraltı yapı özelliklerinin incelenmesi giderek kolaylaşmoştır.Özellikle Sial bölümü hakkında,artık bu sayede geçmişe göre çok şey bilinmektedir.Bununla ilgili bir metod,radyoaktivite teorisi olarak ilme geçmiştir.

Hatırlanacağı üzere radyasyon,sıcaklık veya ışın yaymak demektir.Bu fiziksel olaya kısaca ışınımda denir.Radyoaktif ise,nükleer sıcaklık veya ışınım etkinliği demektir.Terim,kısaca radyoaktivite diye de ifade edilir.

Radyasyon’dan kaynaklanan yani nükleer ışınım yayma derecesinin ölçmeye yarayan jeofiziksel alete radyometre denir.A.B.D’li jeofizikçi J.Jolly,

Rodyoaktiviteli,kayaçların parçalanma ayrışma hareketlerinin,yeryuvarı içinde ısınmaya yol açtığı;bunun deriniklerindeki kayaçlarda daha yüksek ısınmalar ve ergimelerle sonuçlandığını,Magma veya Sima’nın esas oluşma nedenin bu jeofiziksel değişime dayandığını;yeryuvarı kabuğunun yani kabuk bölgesinin de,aslında bu olayların eseri olduğunu ileri sürmüştür.

Bu görüşlere,radyoaktivite teorisi denir.Teori kanıtlanmış olmazsada zamanla yapılan bir tür jeofizik ilmi çalışmaları ve radyometrenin kullanılması ile kayaçların yaşlarının belirlenmesi metodlarına,radyometrik metodlar denir.Bu tür metodlarla yapılan zaman belirlenmesi sonuçlarına göre Yer’in yaşı sorunu konusunda daha çok şey bilmekteyiz.

Çok teknik bir dizi problem teşkil etmesine rağmen kayaçların yaşının belirlenmesi temelde şu esasa dayanır:

En yüksek radyment,uranyum metalidir.Yer kabuğunun bileşiminde bütün kayaçlardai,onlardan oluşmuş topraklarla ve denizlerin sularında bulunur.Ekonomik olarak işletilmeyişini rezerv ve tenörler belirler.

Uranyum atomlarını oluşturan partiküller,binlerce-hatta milyonlarca yıllık bir zaman sürecinde çözünürler ve sekiz elementin oluşmasını sağlar:

Uranitit,peblend,carnotit,otunit...gibi.Buılardan en sonuncusu,kurşun bileşiğidir.Bu oluşum ve değişim çok,uzun bir zaman sürecinde gerçekleşir.Örneğin,1 g uranyum’un radyoaktivitesini yitirerek 1 g kurşun’a dönüşmesi için geçmesi gereken zaman sürecinin,7.6 milyar yıl olacağı hesaplanmaktadır.

Söz konusu ettiğimiz bu oluşum süresinden yararlana uranyum ve kurşun elementleri bulunan kayaçların yaşlarını gerçeğe yakın bir şekilde hesaplaya bilmektedirler.Gerçekten de bu yapıdaki kayaçların incelenmesi bileşimlerindeki uanyum’un,kaç yılda kurşun2a dönüştüğü ve dolayısıyla da,

Yaşlarının hesaplanmasını sağlamıştır.Bu yolda yaşları hesaplanmış kayaçların,3.5 ile 5 milyar yıl’ı bulduğu anlaşımıştır.

Bu metodla yapılan hesaplamalar,Yer’in kabuk bölgesi’nin ilk şekillenmeye başlamasının en az 4.5—5 milyar yıl eskiye dek uzandığını göstermiştir.Bunun 3.5-4.6 milyar yıl olabileceğini hesaplamış bilim adamlarınada rastlanır.

iLK iNSAN

Dünyanın Tarihini Oluşturan Gelişmeler
* M.Ö. 8500-7000, Ortadoğu'da çiftçiliğe geçiş
* M.Ö. 3500-3000 Dicle-Fırat ve Nil vadilerinde uygarlığa geçiş
* M.Ö. 4000-3000, Uygarlığın Sümer'de doğuşu
* M.Ö. 3000 sabanın icadıyla insanların tarımda hayvan gücünden yararlanmanın yolunu bulmaları
* M.Ö. 3000 dolayları, yazılı kayıtların başlayışı
* M.Ö. 2000'den az önce, Mezopotamya çevresindeki bölgelerde taşra uygarlıklarını kurmaya başlayan toprak aristokrasilerinin doğmasını kolaylaştıran koşulların oluşması.
* M.Ö. 1700 dolayları, Hammurabi tarafından insanlığın ilk yasa derlemelerinin çıkarılışı.
* M.Ö. 1700, Avrasya bozkırı kökenli barbar halklar akınlarının Avrupa'nın Atlantik kıyılarına ulaşması.
* M.Ö. 1300 dolayları, alfabetik yazının Suriye'de ve Filistin'de yaygınlaşması.
* M.Ö. 1000 yıllarında, Ortadoğu uygarlığının iki uç bölgesinde (Filistin ve İran'da) verimli düşünce akımlarının doğuşu.
* M.Ö. 700'den az önce Orta Asya'dan ve Güney Rusya'dan göç etmiş İskitler'in Ukrayna'da bir kabileler imparatorluğu kurup, Yunan dünyasıyla ticarete girişmeleri.
* M.Ö. 6. yüzyıl, Lidya Krallığı'nda sikke paranın dolaşıma konması
* M.Ö. 6. yüzyıl, İyonyalı filozofların dünyayı ve insanı akılla kavrama çabası
* M.Ö. 500 dolayları, Çin uygarlık biçiminin temel öğelerinin ortaya çıkışı.
* M.Ö. 500 dolayları, Kastların ve Hind dininin kendine özgü vurgularının biçimlenişi
* M.Ö. 330, Pers İmparatorluğunun Makedonyalıların saldırısıyla yıkılması
* M.Ö. 320, İskender'in İndüs Vadisi'ne girmesi
* M.Ö. 146, Roma'nın Makedonya'yı ve Yunanistan'ı fethetmesi.
* M.Ö. 30, Roma'nın Mısır'ı fethetmesi
* M.S. 70-100, Dört İncil'in yazıldığı yıllar
* M.S. 193, Roma Barışı'nın şiddete başvurulmasıyla bozulması.
* M.S. 372, Hunlar'ın Güney Rusya'ya girip Ostrogotları sürüşleri
* M.S. 378-511, Roma imparatorluğu'nun büyük barbar akınlarıyla çökmesi
* M.S. 410, Hun korkusuyla Roma sınırlarını zorlayan Vizigotlar'ın Roma kentini yağmalamaları ve İspanya'yı geçip krallıklarını kurmaları.
* M.S. 451, Kalkedon (Kadıköy) Kurultayı'nın Papa'nın çağrısıyla toplanıp, kutsal üçleme öğretisinin Papa Büyük Leon'un saptadığı biçimiyle benimseyip, "monofizist" biçimini reddedişi,
* M.S. 453, Attila'nın ölüşü ve Hun Konfederasyonu'nun dağılması
* M.S. 552, Japonya'ya ulaşan Budist misyonerler topluluğunun önemli başarılar elde etmesi.
* M.S. 565'ten sonra (Doğu) Roma İmparatorlarının "Bizans İmparatoru" denmeye başlanışı.
* M.S. 568'den sonra, Cermen kabilesi Lombartların Bizanslıları İtalya'nın iç bölgelerinden çıkan buraların denetimini ellerine geçirmeleri.
* M.S. 572, Türk İmparatorluğu'nun haneden kavgalarıyla ikisi de iç kavgalarla yıpranan doğu ve batı ordularına bölünmesi
* M.S. 600 dolayları, Hint Okyanusu'nda Hindu gemicilerin yerini Müslümanların alması.
* M.S. 622, Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göçü.
* M.S. 632-1000 arasında İslam'ın Hızla yükselişi ve Ortadoğu'da Kuzey Afrika'da İspanya'da yayılışı,
* M.S. 632, Hz. Muhammed'ön ölümü
* M.S. 636, Arap ordusunun Bizans'ı Suriye'den ve Filistin'den çıkarması
* M.S. 641, Arap akıncı birliklerinin Mezopotamya'yı ele geçirişleri
* M.S. 642, Arap akıncı birliklerinin Mısır'ı ele geçirişleri.
* M.S. 651, İran ve Mezopotamya'da Sasani iktidarının sona ermesi
* M.S. 651, Arap akıncı birliklerinin İran'ı ele geçirmeleri.
* M.S. 711, Vizigot krallığının sona ermesi.
* M.S. 711-715, Kuzey Afrika'nın ve İspanya'nın Müslümanların denetimine geçmesi
* M.S. 715, İslamların Kuzeybatı Hindistan'daki Sind Bölgesinde, daha sonra da Hint Okyanusu'nda üstünlüğü ele geçirmeleri
* M.S. 717-718, Müslümanların İstanbul'u kuşatmaları
* M.S. 750, Emeviler'in halifelik döneminin sona ermesi
* M.S. 751, Talas Meydan Savaşı'nda Çin'e bağlı birkaç vahanın Müslümanlara kaptırılışı.
* M.S. 756, baskı aygıtının Çin'de bulunuşu.
* M.S. 800, Şarlman'a Papa tarafından Romalıların imparatoru olarak taç giydirilişi.
* M.S. 800'den birkaç yıl sonra, Bizans İmparatorunun Şarlman'ın imparatorluğunu tanımasıyla Batı Roma İmparatorluğunun yeniden kuruluşunun Yasallaşması.
* M.S. 831-1000 arası, Danimarka'nın İsveç'in ve Norveç'in Hristiyanlığa geçmeleri.
* M.S. 840, Uygurların yıkılışı
* M.S. 845, Budizmin Çin'de resmen yasa dışı sayılması; bunun üzerine Kore'de devlet dini yapılıp iyice benimsenmesi
* M.S. 900 dolaylarında, Türk askerlerinin kabilelerinin, İslam devletlerinin siyasal yaşamına egemen olmaya başlamaları.
* M.S. 900-14. yüzyıl ortaları, Avrupa'da toprakların tarıma açılışı.
* M.S. 989, Rusya'nın Hristiyanlığa geçişi.
* M.S. 1000 dolayları, kolonileşme ve ticari yayılma sürecinin başlayışı
* M.S. 1000 dolayları, Gazneli Mahmut'un akınlarıyla İslam'ın Hindistan'ın İç bölgelerini ele geçirmeye başlaması.
* M.S. 1000, Macaristan'ın Hristiyanlığa geçmesi
* M.S. 1000 Hristiyanlığın Uzakbatı ülkelerinde Kelt, Cermen ve Slav kabileleri arasında yayılması.
* M.S. 1000-1300 arası, Avrupa'da kasabaların hızla gelişmeleri.
* M.S. 1000-1453 arası, İslamlığın Hindistan'da, Doğu Avrupa'da, Orta Asya'da yayılışı.
* M.S. 1000-1500, İslam mimarlığının görkem ve incelik dönemi
* M.S. 1054, Katolik-Ortodoks bölünmesinin, Papa ile Konstantinopolis Patriğinin birbirlerini afaroz etmeleriyle yaratılışı.
* M.S. 1071, Malazgirt Savaşı ile Türklerin Hristiyanlık (Bizans) dünyasına karşı başarılı olup, Anadolu'nun iç bölgelerinin denetiminin Selçuk Türklerine geçişi.
* 1096-1099, Birinci Haçlı Seferi.
* 1171, Galler ülkesinin ve İrlanda'nın Anglo-Norman şövalyelerince fethinin tamamlanışı.
* 1204, Dördüncü Haçlı Seferi'nde İstanbul'un ele geçirilip yağmalanması ve kısa yaşamlı Doğu Latin İmparatorluğu'nun kurulması.
* 1206-1227, Cengiz Han'ın yönetim dönemi
* 1254; Avrupa'da imparatorluğun çökmesiyle, Papalığın, Latin Hristiyanlık dünyasının evrensel hükümeti olduğunu ileri süren tek kurum olarak kalışı.
* 1300'den sonra, Japonların geniş çaplı denizcilik eylemlerine girişmeleri.
* 1300'den sonra, Cermen ve Frank şövalyelerinin, Baltık ve Doğu imparatorluklarını kurup, ticaret etkinliklerine girişmeleri
* 1337-1453, Yüzyıl Savaşları, İngiltere ile Fransa arasında, kiralık askerlerle yürütülen her yeri yakıp yıkıp yağmalayıcı savaşlar.
* 1347-1351, Avrupa'da Veba salgını
* 1300, Rönesans'ın İtalya'da biçimlenmeye başlanışı.
* 1354, Türkler'in Çanakkale Boğazı'nı geçip Gelibolu Yarımadasını ele geçirerek, Avrupa'ya adım atmaları.
* 1389, Kosova Savaşı'nda Sırpları yenen Türklerin Balkanlarda askeri üstünlüğü ele geçirmeleri.
* 15. yüzyıl İnkalar'ın And Dağları'ndaki merkezlerinde yayılan imparatorluklarının Peru'da merkezi bir rejim kurması.
* 1417, Papalık monarşisinin Konstanz kurultayında onaylanmasıyla Protestan-Katolik ikililiğinin azaltılması
* 1430, Çinlilerin denizlerden çekilmesiyle Japonların Güneybatı Pasifik'te deniz üstünlüğünü ele geçirmeleri.
* 1453, İstanbul'unTürklerin eline geçmesi, bunun üzerine, Rusların Ortodoks kiliselerinin Hristiyanlığın son kalesi olduğuna inanmaları,
* 1480 Moskova, Dükü III. İvan'ın Altınordu egemenliğini tanımayıp, "Çar" sanını alarak bağımsızlığını ilan edişi.
* 1492, Kolomb'un okyanusu aşması
* 1492, Müslüman Faslıların Avrupa'daki son kalesi Grenada'nın alınışı, bu olayla Hristiyan haçlı ruhunun körüklenmesi
* 1500, İtalyan Rönesansı'nın doruğuna ulaşması
* 1500'den sonra, Avrupa'nın deniz üstünlüğü kurması
* 1500-1650, Avrupa'da fiyatların hızla yükseldiği "Fiyat Devrimi"
* 1500-1700 arası milyonlarca kilometrelik ülkenin milyonlarca insanın islam yönetimine sokulmasıyla İslam tarihinin en parlak dönemi
* 1508 Şah İsmail'in Bağdat'ı fethetmesi
* 1509 Portekizlilerin İslam filosunu Umman Denizi'ndeki Diu limanı açıklarında yenilgiye uğratmaları ve Hint Okyanusu'nda üstünlük kurmaya başlamaları,
* 1511, Akdeniz'de, Türk İspanyol ve Portekiz güçleri arasında uzun deniz savaşlarının başlayışı.
* 1512-1520, Yavuz Sultan selim yönetimi dönemi
* 1513, İlk Portekiz tacirin Güney Çin kıyılarına gelmesi
* 1514, Şah İsmail yanlılarının Anadolu'da büyük bir ayaklanmayı kışkırtmaları,
* 1514, Çaldıran savaşında Şah İsmail'in yenilgiye uğratılması
* 1515, Portekizlilerin Hürmüz Adası'nda üs kurmaları
* 1517, Luther'in Wittenberg'deki Kilisenin kapısına 95 maddelik tezini asmasıyla Protestanlık hareketinin başlaması.
* 1520-1566, Kanuni Sultan Süleyman yönetimi dönemi
* 1521, Cortez'in yeni Dünya'nın hazinelerinin kapısını (İspanyollara) açması,
* 1526, Mohaç Savaşı'nda Türkler'den kaçan Macar kralının ölmesiyle, V. Karl'ın Bohemya ve Macaristan taçlarını ele geçirmesi.
* 1526, Timur soyundan gelen Babür'ün Hindistan'ı ele geçirmesiyle, Babür İmparatorluğunun kurulması.
* 1534, İngiltere'nin Papalık ile ilişkilerini koparması, İngiltere kilisesinin yavaş yavaş Protestanlığı benimsemesi
* 1534-1603, İngiltere'de Tudor hanedanı yönetimi ve bölük pörçük reformlar dönemi
* 1536, Fransa kralının, Habsburg gücüne karşı, Osmanlı imparatoruyla imzaladığı ittifak anlaşması.
* 1552, Korkunç İvan'ın Altınordu Hanlığı başkenti Kazan'ı ele geçirişi, bunu izleyen dört yıl içinde Aşağı Volga bölgesinin fethini tamamlaması.
* 1560, İspanyolların, İtalya'yı istila edip, papalık topraklarını ele geçirip, Reform karşıtı harekete izin vermemeleri; bunun üzerine, Papaların Hasbburglular ile işbirliğine girişimleri.
* 1568-1609, Felenekler'in İspayol yönetimine karşı ayaklanmaları
* 1580-1640, İspanyolları Portekiz'i ve imparatorluğunu kendi imparatorlularına katmaları
* 1587-1629, Safevi devleti yöneticisi Büyük Şah Abbas yönetimi dönemi
* 1590, dolayları mikroskopun icadı.
* 1598, İspanyol üstünlüğü döneminin başlayışı
* 1600, denizlerde yeni bir güç dengesiyle, Hint Okyanusu'nda İspanyol ve Portekiz gemilerinin yerini Felemenk, İngiliz, Fransız gemilerinin alışı
* 1600, Felemenk Doğu Hindistan Kumpanyası'nın kurulması
* 1600'den sonra, İngilizlerin Hint Okyanusu'nda ticaret etkinliklerine başlamaları
* 1601, İngiliz Doğu Hindistan kumpanyası'nın kurulması
* 1608, bir Polonya ordusunun Moskova'yı ele geçirip bir kukla yönetim kurması
* 1608 dolayları, teleskopun icadı
* 1618-1648, Otuz Yıl Savaşları
* 1620, ingilizlerin Massachussets kolonisini kurmaları
* 1626, Felemenkler'in New York'ta koloni kurmaları
* 1636, Japon hükümetinin, kendi iç sorunlarından dolayı açık deniz gemiciliğini uyruklarına yasaklaması
* 1638, Japonya'nın kabuğuna çekilme politikası
* 1640'lar, İngiliz, Fransız ve Felemenk girişimcilerinin, şekerkamışı ticaretini Portekizlilerin ve İspanyolların elinden alıp başı çekmeleri,
* 1642-1648, İngiliz iç savaşları
* 1648, Westphalia Antlaşması, bunun sonucunda İtalya'nın ve Almanya'nın bölünmesi ile ortaya çıkan küçük devletlerin, duruma göre Fransa'nın yanında ya da karşısında yer almaları.
* 1648, Fransız üstünlüğünün başlaması
* 1648, İngiltere'de Parlamento egemenliğinin kurulması
* 1648-1715, XVI. Louis yönetimi dönemi
* 1648-1789, Avrupa'nın Eski Rejim ve kolonici yayılma dönemi
* 1649, İngiliz kralı I. Charles'in idamı
* 1653-1689, Fransa'nın rakipleri karşısında kesin üstünlüğe sahip olduğu dönem
* 1688, İngilizlerin İspanyol armadasına karşı zafer kazanmaları
* 1689, Petro'nun Avrupa gezisi dönüşü, geniş çaplı reform hareketlerini başlatması
* 1696, Petro'nun Türklere karşı başarı kazanması
* 1700-1721, Petro'nun İsveçlileri yenilgiye uğratabilip, Finlandiya Körfezinde denize açılabilmesi
* 1701-1714, İspanyol Taht Savaşları sırasında, Avusturyalıların, İspanya'nın bölüşülmesinde en büyük parsayı toplamaları
* 1707, Kok kömürü yapma yöntemlerinin bulunuşuyla, demir cevherini eritmede kömürden yararlanma olanağının doğuşu
* 1740-1786, Büyük Frederick (II. Frederick) yönetimi döneminde, Prusya'nın Avrupa'nın büyük güçlerinden biri durumuna gelmesi.
* 1745, Abdül Vahab'in Arabistan'da Vahhabiliğin ilkelerini oluşturması
* 1756-1763, Yedi Yıl Savaşları 1762, bir Alman prensesinin kocasının öldürülmesi üzerine, II. Katerina adıyla Rusya imparatorluğu tahtına çıkması.
* 1763, İngiltere'nin Hindistan, Kanada gibi denişaşırı ülkelerde kesin zafer kazanması.
* 1768-1774, Rusların Osmanlı ordularını ağır bir yenilgiye uğratmaları ve Küçük Kaynarca Anlaşması'nın yapılması.
* 1772, Polonya'nın ilk bölüşülmesinde Prusyalılar ve Avusturyalılar, Türkler karşısındaki ilerleyişini durdurmak için Rusya'ya sus payı olarak Polonya'nın büyük bir parçasının işgaline izin vermeleri.
* 1774, Safevi imparatorluğunun dağılması
* 1774-1778, İspanya'nın Amerika limanlarının kıyı ticaretini yasaklayıp, kolonilere yapılan dışsatımları ve iç alımları Cadiz kentinden tekelci bir tutumla düzenlemesi
* 1775-1783, Amerikan bağımsızlık savaşı
* 1789, 1 Mayıs, Etats-Generaux'un toplanması
* 1789, 14 Temmuz, Kralın Ulusal Meclis'i kaldıracağı söylentisi üzerine, halkın Bastille'e saldırması
* 1789, 4 Ağustos, Ulusal Meclis'in feodal hakları kaldırarak köylü çoğunluğunu Devrim Safhalarına çekmesi.
* 1791, Yeni Fransız anayasalarının hazırlanması
* 1793, Polonya'nın ikinci bölüşülmesi
* 1794, Robespierre'in öldürülmesi
* 1795, Polonya'nın üçüncü bölüşülmesi, ile Rusya sınırlarını, batıda Vistül Irmağı'na kadar genişlemesi
* 1799, Napoleon'un bir darbe ile iktidara getirilişi
* 1803, Sırpların Osmanlı'ya başkaldırması,
* 1807, İlk buharlı geminin Robert Fulton tarafından yapılması
* 1812-1815, Napoleon'un Avrupa devletleri koalisyonunca yenilgiye uğratılması
* 1815, Viyana Konferansı, sonucu barış anlaşmasının yapılması
* 1821-1830, Yunan devrimi
* 1830, Cezayir'in Fransızlarca işgali
* 1833, Köleliğin, Büyük Britanya'nın yönetimindeki tüm ülkelerde kaldırılması
* 1839-1841, Afyon Savaşı
* 1839, Tanzimat Fermanı'nın ilanı
* 1840, posta sisteminin Büyük Britanya'da kuruluşu
* 1840'lar demiryolları ağı yapımının başlayışı
* 1847, Liberya'nın Amerika'dan eski yurtlarına dönen eski kölelerce, Birleşik Devletler anayasasına benzeyen bir anayasa sahip bir cumhuriyet olarak kurulması
* 1848 devrimleri
* 1848, Marx'ın gittikçe yoksullaşan proleter kitlelerin bir devrimle toplumsal sorunu çözecekleri düşüncesini ortaya atması.
* 1848-1852, Fransa'da, III. Napoleon'un devlet başkanlığında cumhuriyet dönemi
* 1854, Japonya'nın kabuğuna çekilme politikasını bırakıp dışa açılmak zorunda kalışı.
* 1854, Kırım Savaşı'nda Fransa'nın ve Britanya'nın Ruslara karşı Türklerin yardımına koşup, Rusların Kırım'da yenilgiye uğratılması
* 1856, Islahat Fermanı'nın ilanı
* 1859, İtalya'nın Kont Cavour'un çabalarıyla birleştirilmesi
* 1859, Darwin'in canlıların evrimi kuramını ortaya atması
* 1861-1865, Amerikan iç savaşı
* 1863, ABD'de köleliğin kaldırılması ;
* 1869, Süveyş Kanalı'nın açılışı
* 1870-1871, Prusya'nın Fransa'yı yenilgiye uğratması
* 1871, Almanya'nın, Bimarck'ın çabalarıyla birleştirilmesi
* 1878-1908, Abdülhamid II'nin iktidarı dönemi
* 1885, Hindistan Ulusal Kongresi'nin (Kongre Partisi'nin) kurulması
* 1888, köleliğin Brezilya'da kaldırılması
* 1889, İkinci Enternasyonal'in kuruluşu
* 1889, Japon İmparatoru Meiji'nin Bismarck Almanyasını örnek alan bir Anayasa çıkarması; Diyet'in kurulması
* 1893, Havai Adaları'nın ABD topraklarına katılması
* 1900, Batılı devletlerin gönderdikleri uluslararası birliğin Pekin'i ele geçirmesi
* 1901, Avusturya'nın İngiliz Uluslar Topluluğu'nun kendi kendini yöneten dominyonu olması
* 1903, Sibirya'yı aşan demiryolunun tamamlanması
* 1904-1905, Rus-Japon savaşı beklenmeyen sonuçla Japonların yenmesi
* 1905, Hindistan Müslüman Birliği'nin kurulması
* 1906, Rusya'nın, parlamenter organa sahip olması
* 1908, Jön Türkler'in iktidara ortak olmak isteğiyle, Abdülhamid'i deviren darbeyi gerçekleştirmeleri
* 1910, Japonların Kore kralını indirip, Kore Yarımadası'nı ülkelerine katmaları
* 1912, Mançu hanedanının yakılıp, Çin Cumhuriyetinin kurulması.
* 1912-1913, Balkan Savaşları ile Balkanlardaki toprakların kaptırılması
* 1914, Berlin-Bağdat demiryolunun başlaması.
* 1914, Panama Kanalı'nın açılması
* 1914-1919, Birinci Dünya Savaşı
* 1915, Japonlar'ın, Çin'deki özel ayrıcalıklarını, öne sürdükleri "Yirmi Beş İstek" ile artırmaya kalkmaları.
* 1917, 6 Nisan, ABD Kongresi'nin Almanya'ya savaş ilanı,
* 1917, Kasım, İkinci bir devrimci hükümet darbesinin Sosyal Demokrat seçilmesi,
* 1918, Ekim, Alman ve Avusturya hükümetlerinin Başkan Wilson'un barışın dayandırılacağı "On Dört Nokta"sını kabul etmeleri.
* 1918-1920, Rusya'da ve Rusya'nın sınır ülkelerde iç savaş
* 1919, Paris Barış Konferansı'nın Rusya'daki durumu ele almaya kalkmayıp, savaşı yitiren Almanya, Avusturya ve Osmanlı hükümetlerine barış koşullarını zorla kabul ettirmeleri.
* 1919, barış antlaşmasının, Arap dünyasının zengin ve kalabalık bölgelerini Fransız ve İngiliz koloni yönetimlerine bırakması
* 1921, Çin Komünist Partisi'nin kurulması
* 1922, Faşizmi İtalya'da iktidara getiren hükümet darbesi
* 1922, Lenin'in "Yeni Ekonomik Politikası"nı (NEP) ilan etmesi
* 1923, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması
* 1925, Rıza Pehlevi'nin İran'da iktidarı ele geçirip, Mustafa Kemal'inkine benzer bir laik reform hareketini başlatması.
* 1925, Abdülaziz İbni Suud'un Arabistan Yarımadası'nı fethedip, Mekke'nin ve Medine'nin denetimini eline geçirmesi
* 1929, New York borsasının çökmesiyle ABD'de 1920'lerin hızlı ekonomik gelişmesinin sona ermesi
* 1930'lar, Japon yayılmasının yeniden canlanışı
* 1030'lar, Amerikan Başkanı Franklin D. Roosevelt'in "New Deal" politikası
* 1931, Japonların Mançurya'yı istila etmesi
* 1932, Irak'ın formal olarak bağımsızlığını kazanması
* 1933, New Deal politikasının başlatılması
* 1933, Haziran, Hitler'in iktidara gelmesiyle Almanya'nın köklü bir rejim değişikliği geçirmesi.
* 1934, Etiyopya'nın 1896 yenilgisinin öcünü almak isteyen İtalya'nın saldırısına uğrayıp, uçakların ve zehirli gazların yardımıyla İtalya emperyalizmi altına sokuluşu
* 1938 Eylül, Çekoslovakya'nın Almanların yaşadığı bölgelerinin Almanya'ya geçirilmesi
* 1939, 1 Eylül, Hitler'in Polonya'ya saldırması
* 1939-1945, İkinci dünya Savaşı
* 1940 ilkbaharı, Almanların Danimarka'yı ve Norveç'i ele geçirmeleri
* 1941, 22 Haziran, Hitler'in savaş duyurusunda bulunmadan Rusya'ya saldırması
* 1942, Kasım'ı 1943 Şubat'ı, Ruslar'ın Almanlar'ı geri püskürtmeleri
* 1943, Temmuz'u, Mussolini'nin, İngiliz-Amerikan birliklerinin İtalya'ya çıkmasıyla iktidardan düşmesi, İtalya'nın savaştan çekilmesi.
* 1944, 6 Haziran, İngiliz-Amerikan birliklerinin Normandiya çıkartması
* 1945, 1 Mayıs, Hitler'in kendini öldürmesi, Alman başkomutanlığının teslim belgesini imzalamaları.
* 1945, Hiroşima'ya ve Nagazaki'ye atom bombalarının atılması
* 1946, Türkiye'de çok partili hayata geçiş
* 1947, İsrail Yahudi devletinin kurulması
* 1947, Hindistan'ın İngiltere'den çekilmesi
* 1947, Birleşmiş Milletler'in Filistin'in Araplar ve Yahudiler arasında bölüştürülmesi, kararı
* 1947, Truman Doktrini
* 1948, Ghandi'nin öldürülmesi
* 1948 (ve 1956, 1967, 1973) İsrail-Arap savaşları
* 1949, NATO'nun kurulması
* 1949, komünistlerin, Kuomingtang'a karşı kesin zafer kazanıp Çin'in yönetimini ele geçirmeleri
* 1949, ilk Rus atom bombası denemesi
* 1950, Kuzey Kore komünist yönetiminin Güney Kore'ye saldırmasıyla Kore Savaşı'nın çıkışı
* 1953, Kore Savaşı'nda ateşkes
* 1953-1954, Rusların, Amerika'dan birkaç ay sonra hidrojen bombalarını patlatmaları
* 1954, Vietnam'ın Fransız egemenliğinden kurtulması
* 1956, Macarların ülkelerindeki komünist rejime başkaldırmaları
* 1956, Süveyş bunalımı
* 1957, Gana'nın bağımsızlığını kazanan ilk Afrika kolonisi olması
* 1957, Rusya'nın uzaya uydu gönderen ilk ülke oluşu
* 1957, Roma Andlaşması ile AET'nin kurulması
* 1958, Suriye ile Mısır'ın birleşmesi
* 1961, Suriye'nin Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden ayrılması
* 1962, Fransa'da halkoyu yoklamasının Cezayir'e bağımsızlıktan yana sonuç vermesi
* 1962, ABD Küba'daki füzelerin çekmesini istediğinde SSCB'nin üçüncü dünya savaşı korkusuylabu isteğe uyuşu
* 1964, Vietnam'da Amerikan askeri etkinliklerinin başlayışı
* 1966, De Gaulle Fransası'nın NATO'dan çekilerek mutlak egemenlik hakkını elinde tutmayı seçmesi.
* 1967, İsrail ile Arap devletleri arasında Ekim Savaşı
* 1969, ABD uzay gemilerinin ay'a inip dönmeyi başarmaları
* 1970, Sovyetler Birliği'nin ticaret ve yatırım olanakları yolunda Federal Almanya ile görüşmelere başlaması
* 1973, Ocak, İngiltere, İrlanda ve Danimarka'nın Avrupa Topluluğu'na tam üye olmaları
* 1973, İsrail ile Arap devletleri arasında Ramazan Savaşı; petrol ambargosu ve ardından petrol fiyatlarının yükselmesi.
* 1975, Yumuşamanın göstergesi olan Helsinki Anlaşması
* 1978, Çin Halk Cumhuriyeti'nde Deng Şaoping'in önderliğinde ekonomik reformların başlaması.
* 1979, Mısır ile İsrail arasında Camp David Andlaşması'nın imzalanması
* 1979, İran'da Ayetullah Humeyni önderliğindeki İslamcıların bir devrimle yönetimi ele geçirmesi
* 1979, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgal etmesi
* 1980-1988, İran-Irak savaşı
* 1981, Ocak, Yunanistan'ın AT'ye tam üye olması
* 1985-1991, Ülkesinde glasnost ve perestroika'yı uygulamaya çalışacak olan Michael Gorbachev'in başkanlık süresi
* 1986, Ocak, İspanya ve Portekiz'in AT'ye tam üye olması
* 1987, Temmuz, Avrupa Tek Senedi'nin (Single Act) kabul edilmesi
* 1988, Nisan, Türkiye'nin AT'ye tam üyelik başvurusunda bulunması
* 1989, Doğu Avrupa'da marksist ekonomilerin çökmesi
* 1989, Kasım, Berlin Duvarının yıkılması
* 1990, Sovyetlerin dağılması ve Soğuk Savaş'ın sona ermesi
* 1990, Ağustos, Irak'ın Kuveyt'i işgal etmesi
* 1990, Ekim, Almanyaların birleşmesi
* 1991, Aralık, Bağımsızlık Devletler Topluluğu'nun kurulması
* 1995, Ocak, İsveç, Finlandiya ve Avusturya'nın Avrupa Birliğine tam üye olmaları
* 1996, Ocak, Dayton Barış Andlaşması ile Bosna Savaşı'nın sona ermesi...

Güncellenecektir!!!

ToLL1982 · 15-04-08, 18:27

ilk yorum benden olsun

güzel sayfa hazirlamissin ellerine saglik + rep

_ChiChécK · 15-04-08, 18:27

teşekkürler .......

~~atilla5959~~ · 15-04-08, 18:28

güzellll ...

wehement · 15-04-08, 18:31

Güzel Sayfa Eline Sağlık...

15-04-08, 18:18	#1 (permalink)
Sinirlie Meraklı Giriş Tarihi: 18-02-2008 Yaş: 22 Mesajlar: 218 Rep Puanı: 17125317 Rep Gücü: 171260	DÜNYANIN OLUŞUMU VE YAPISI Yer’in oluşumu sorunu,yüzyıllar boyunca insanı düşündüren ve düşündürmeye devam etmekte olan,önemli bir bilimsel sorundur.Gerçi Yer’in oluşumu konusunda,bugün geçmişe oranla ,daha çok şey bilmekteyiz.Ancak yine de,problemle ilgili görüşler,hipotez düzeyindedir. Bunların delilleri güçlü olmakla birlikte,kesin birtakım sonuçlara ulaşıldığı ileri sürülemez.Yer’in yaşının 4,5 ile 5 milyar yıl dolayında olduğu sanılmaktadır.Bunun 10 milyar yılı bulduğunu ileri süren kaynaklara da rastlanır. Yer’in nasıl oluştuğu sorusunu cevaplamayı amaçlayan teoriler ve bunların eksikliklerini daha iyi anlayabilmek için Güneş Sistemi’nin nasıl oluştuğu sorusuna kısaca değinmek gerekir.Güneş sistemi bu sistemden çok daha büyük bir sistemdir.Fakat güneş sistemini de içine alan daha büyük bir dev sistem vardır.Bu sistemde pek çok sisteme ayıılmıştır.Bu sistemlerin herbirine Galaksi denir.Yer’in de içinde yer aldığı insalığın Galaksi’sine (Yun.süt demektir.),Türkçe bir terim ola Samanyolu denir.Batı kaynaklarda Samanyolu,Sütlü yol diye geçer.(Yani bu anlama gelir.) Samanyolu’nda bazı kaynaklara göre 100 milyar,bazı kaynaklara görede 200 milyar gök cismi vardır.Kuşkusuz bunlardan biri de şimdiki bilgilerimize göre insan barındıran tek gök cismi olan Dünya’mızdır.Yer Samanyolu’nun merkezi kabul edilen Güneş’ten149,6 milyon km. uzaktır. Çapı hemen hemen 300 milyon km yi bulan yörünge adı verilen bir düzlem üzerinde dolanır.Bu düzleme,eliptik düzlem (tutunma düzlemi) denir.Bunun üzerindeki dolanımını,bir yılda 365 gün 6 saatte tamamlar. Yer’in oluşumu ile Samanyolu’nun oluşumu,aynı esaslara ve büyük bir ihitimalle de aynı zaman dilimine rastlanmaktadır.Bu konudaki ilk teori ünlü Franız gök bilimci Laplace (Laplaş;1749-1827) tarafından 1796 yılında ileri sürülmüştür.Teori’i ilme,Nebula kramı diye geçmiştir. Laplace’ın varsayımına göre,Güneş ve gezegenler ile Samanyolun’dakidiğer gök cisimleri, oluşum tarihinin (4.7 ile 5 milyar yıl) ilk evresinde,kütle çekimi etkisi altında sıkışarak dönmeye başlayan,bir toz kümesinin birleşmesi sonunucu oluşmıştur.İleri sürülen bu teoriye Birleşme hipotezi adı verilir.Teorinin kabülüne göre,nebula sıkıştıkça,halkalar teşkil etmeye başlamıştır.Oluşan halkaların giderek yoğuşması sonucu,gezegenler oluşmaya başlamıştır.Dolayısıyla iç gezegenler(Yer ile Güneş arasındakiler) önce ,dış gezegenler ise ,daha sonra oluşmuştur. Kısaca söylersek,Laplace’ın görüşüne göre Samanyolu ,milyarlarca yıl önce ,bir gaz ve toz kümesi idi.Ekseni çevresinde bir bulutsu,kütle çekimi etkisi altında çevresine gaz ve toz saçabilir. Esas kütleden uzaklaşan ve yine etkisi altında kalarak dönmeye,yani dolanıma devam eden kümeler zamanla yoğuşabilir.Gezegenler,bu esasa göre oluşmuştur. Bulutsu, ya da birleşme teorisi;uzun yıllar geçerliliğini korumuştur.Bundan sonra,gel-git kuramları diye ilme geçen,Laplace teorisini redetmeyen,fakat matamatiksel yanlışlıkların bulunduğunu doğrulayan bir dizi teori ortaya atılmıştır. Gel-git teorilerinin en güveniliri,ünlü İngiliz fizikçi ve gök bilimcisi James Jeans tarafından 1901’de ilri sürülenidir.Gerçi,matamatiksel olarak ispatı yapılmamıştır.Ancak yine de akla en yakındır.O’na göre gezegenler ve Yer Güneş’in çekim bölgesine girerek geçen bir gök cisminin,yan, yıldızın,çekim gücü etkisi ile,Güneş ‘ten kopardoğı puro şekilli Maddelerden oluşmuştur. Gezegenler ve Güneş sistemi Galaksisi’ndeki diğer gök cisimlerinin Güneş’ten koptuğu yani koparıldığı görüşü aslında söz konusu gel-git varsayımlarına dayanır.Ancak hem bu görüş de kanıtlanmış değildir,hem de,buna karşı savunulan,bir patlama-dağılma teorisi vardır. Güneş’in manyetik çekim gücü,diğer Gökada cisimlerine göre,çok yüksektir.İlk evrede oluşmuş dev bir Güneş’in Nükleer enerji üretme evresinden sonra patlaması sonucu,farklı büyüklüklerdeki kütleler onun çekim alanına dağılıp,belli yörüngeler üzerinde dönmeye başlayabilirler. Bütün modern teoriler,bütün gezegenlerin,gaz ve ince toz bulutundan oluştuğunu Güneş’in,ilk evrede bu tür bir madde topluluğu olduğunu kabul ederler. Ancak şunu iyi biliyoruz ki,evrenin sırrı,henüz çok bilinmeyenli bir denklem olma özelliğni korumaktadır.Güneş ve gezegenlerin aslı kızgın gaz ve toz kümesi de olsa,bilim ve teknik esasta var olup da bilinmeyenleri keşfetme çabasındadır.Örneğin nebulaların maddeleri nasıl oluşmuştur;ya da uzay nerede başlar nerede biter;daha sonrs ne başlar ve o da nerede biter gibi sonsuz denilen soruların cevabı henüz verilmemiştir.Ama bu güçlükler,müspet ilmi reddetmeyi gerektirmez.Çünkü ilim,sabırla düşünme-araştırma ve maraktan doğar;gelişir ve olgunlaşır.Peşin yargılar ve mistik düşüncelerin,objektif ilim kuralları arasında yer yoktur. Güneş sistemi elemanlarından biri olan Dünya,sahip olduğu başlıca üç doğal küreden oluşur.Bunlar ;katı yer kabuğu veya taşküre ,yaklaşık %71’lik payı sularla kaplı bulunan suküre,800-900 km hatta dah çok seyrelmiş şekilde,8000 km yüksekliğe kadar devam eden,havaküredir.Bu doğal kürelerin hayat veren şartlar sunması,bitkiler-hayvanlar ve insanların,türemesi ve yaşamasını sağlamıştır.Coğrafi yeryüzü terimi ile tanımladığımız bu üç doğal kürenin kesişmesi,madde ve enerji değişimi sürecinin oluşmasına ve bu doğal süreç de,hayat imkanlarının doğmasına yol açmıştır. Yer ,dıştan içe-yüzeyden merkezine doğru,başlıca üç farklı bölümden oluşur. 1-)Kabuk Bölgesi 2-)Manto Bölgesi a)Üst Manto b)Alt Manto 3-)Çekirdek Bölgesi a)Dış Çekirdek b)İç Çekirdek Bunlardan Kabuk bölgesi,yaklaşık 30 ile 40 km lik ortalama bir kalınlık gösterir.Bu değerler,yüksek sıra dağların derinliklerinde,70-75 km ye dek ulaşır. Okyanus kabuklarında ise,yaklaşık 5 ile 10 km ye iner.Yapısının,daha çok granit ve bazaltik olduğu kabul edilmektedir. Sismik hareketlerin odak noktaları,genel olarak bu bölge içindedir.Metalik madenler daha çok masif bir yapı gösteren granitik ve bazaltik bölgelerede doğal gaz ile hampetrol ve kömürler ise,bu kabuk içindeki tortul bölgelerinde rezerve olmuştur. Kabuk bölümün altında,deriniği 2900 km dolayında kabul edilen Manto yer alır.Yaklaşık 800-900 km lik dış bölüme dış manto,2000 kmye varan derinliğe kadarki bölüme ise,alt manto denilir.Radyometrik dalgalara uyarı vermesi nedeni ile bu bölümün de,katı yapıda olduğu kesindir. Teorik olarak,mantodan sonra,Yer’in çekirdeği diye adlandırılan bölüm gelir.Artık bu bölge,akışkan-sıvımsı bir maddeden oluşur.Çünkü,elektrmanyetik dalgalara uyarı vermez.Bu bölge de,dış manto(kalınlığı 5000 km ye uzanır.)ve iç manto diye ikiye ayrılır.Böylece,üzerinde dolaştığımız katı bölgeden Dünya’nın merkezine dek,ortalama 6370 km lik bir derinlik bulunduğu kabul edilmektedir. Tablo:Yer’in iç yapı bölgeleri ve bileşimleri İç yapı bölgeleri Derinlikleri Bileşimleri KABUK 30-40(km) SİAL MANTO 35-2900 SİMA-MAGMA ÇEKİRDEK 2900-6370 NİFE Yer’in iç yapı bölgelerini oluşturan maddelerin,oran yüksekliğine göre de adlandırılmıştır. Nitekim kabuk bölgesinin hakim maddeleri,daha çok silisyum ve alüminyumdur.Bu madde adlarının ilk hecelerini kullanan kimi gök bilimci jeofizikçi ve coğrafyacılar,yerin kabuk bölgesini Sial diye adlandırmışlardır. Yer’in manto bölgesinin bileşiminde,en yüksek paylar,silisyum ve magnezyum elementlerine aittir.Bu nedenle de,Sima diye adlandırılmıştır. Yanardağ püskürmeleri,bu bölümden kaynaklanır.Dolayısıyla magma diye adlandırılır. Aynı şekilde, çok daha ağır madenlerden oluşan çekirdek bölgesinin hakim maddeleri,nikel ve demir madenleridir.Bundan dolayı,Nife şeklinde adlandırılmıştır. Derinliklere inildikçe,belli basamaklarda sıcaklık değerleri çok belirgin bir şekilde artar.Bu sıcaklığa,jeotermi denir.Jeotermide,her 33 m derinliğe inildikçe,yaklaşık 1 C artış olur.Bu artış çizgilerine,jeotermi basamağı denir. Jeotermi basamağı,genel olarak her 33 m de 1 C değişmekle birlikte,bu değişim,Yer’in bazı iç bölgelerinde 145 m bulur. Bu veriler esas alındığında,örneğin 40 km derinlikte sıcaklık yaklaşık 1200 C ,60 km de 2000 C ve iç çekirdek’te,yaklaşık 200 000 C dolayında bulunmaktadır.Kuşkusuz,derinliklere doğru sıcaklığın artışı kesin olmakla birlikte,hesaplanan bu değerler,teorik sonuçlardır.Çünkü Yer’in iç yapısı konusunda,şimdilik kısmen iyi tanına bilen iç bölge,kabuk bölgesi’dir.Öte yandan Yer içi sıcaklığını ölçmek mümkün değildir.Bu nedenle de,şimdilik kaydıyla bu konuda en iyi bilinen husus,Yer’in derin noktalarında sıcaklık derecelerinin,çok yüksek oluşu gerçeğidir. Zaten,yanardağ püskürmeleri,gayzer,su-buhar ve kaplıca gibi sıcak sularda,bu açıkça doğrulamaktadır. Güneş sistemi ve bu arada Yer’in oluşumu milyarlarca yıllık bir zaman sürecinde gerçekleşmiştir.Bu sürece,kısaca Güneş Sistemi ve Yer’in yaşı denir.Ancak biz burada sorunu,Yer’in yaşı terimi ile ifade edeceğiz. Yer yuvarlağının oluşumu ile uğraşan,bu sorunu aydınlatmaya çalışan ilimler,jeoloji yani yerbilimi alanları,jeofizik,jeodezi ve kısmen de coğrafya gibi ilimlerdir.Jeoloji,yer yuvarlağı üzerinde ve doğal olayları inceleyen bir bilimdir.Bu bilimin,özellikle Palecoğrafya ve Paleontoloji bilimleri yerin yapısını incelerler. Bunlardan Paleocoğrafya:yani jeoloji zamanlar ve devrelerinin coğrafya ilmi,Yer tarihi boyunca her bir jeoloji devrinde oluşmuş kıtalar,Okyanuslar,dağ sistemleri ve jeosenklinaller gibi coğrafi ünitelerin dağılımlarını inceleyen bir bilim dalıdır.Nitekim Paleocoğrafi araştırmaların sonuçlarına göre Arkeen veya Arkeozik devrelerde günümüze dek,Yer’in Paleocoğrafyası’nda çok büyük değişiklikler olmuştur. Yer’in tarihi geçmişi ve gelişimini aydınlatan bir diğer bilim alanı da Paleontoloji’dir. Bu dalın ana uğraşı konusu,fosil kalıntılarıdır.Yer kabuğunda doğal süreçlerle oluşmuş fiziksel-kimyasal değişikliklere uğradığı halde,katmanlar arasında korunarak günümüze ulaşmış zoolojik vefitolojik her türlü kalıntılara fosil denir.Terim,jeoloji ilmi terimi olduğu kadar:Paleobiyoloji,Paleobotanik, Jeomorfoloji,paleontoloji ve paleocoğrafya terimidir de.Yine terimle ilgili olarak,fiziksel-kimyasal değişmeler geçirip taşlaşan hayvansal ve bitkisel kalıntıların bu nihayi şekline,fosilleşme denir. Fosiller,çok değişik özelliklerinin laboratuvar metodlarla incelenmesi sonucu,ait oldukları jeolojik zaman ve devirlerinin değişik coğrafi özellikleri hakkında,akıl yürütme metodu ile de olsa,bazı bilimsel sonuçlara varıla bilmektedir. Yeryuvarlağının yapı,bileşim ve gelişimini inceleyen bilim demek olan jeofizik de,Yer’in yapısı ve yaşının belirlenmesine yardımcı olan bir ilimdir. Örneğin,geliştirilen jeofizik metodlar ile,yeraltı yapı özelliklerinin incelenmesi giderek kolaylaşmoştır.Özellikle Sial bölümü hakkında,artık bu sayede geçmişe göre çok şey bilinmektedir.Bununla ilgili bir metod,radyoaktivite teorisi olarak ilme geçmiştir. Hatırlanacağı üzere radyasyon,sıcaklık veya ışın yaymak demektir.Bu fiziksel olaya kısaca ışınımda denir.Radyoaktif ise,nükleer sıcaklık veya ışınım etkinliği demektir.Terim,kısaca radyoaktivite diye de ifade edilir. Radyasyon’dan kaynaklanan yani nükleer ışınım yayma derecesinin ölçmeye yarayan jeofiziksel alete radyometre denir.A.B.D’li jeofizikçi J.Jolly, Rodyoaktiviteli,kayaçların parçalanma ayrışma hareketlerinin,yeryuvarı içinde ısınmaya yol açtığı;bunun deriniklerindeki kayaçlarda daha yüksek ısınmalar ve ergimelerle sonuçlandığını,Magma veya Sima’nın esas oluşma nedenin bu jeofiziksel değişime dayandığını;yeryuvarı kabuğunun yani kabuk bölgesinin de,aslında bu olayların eseri olduğunu ileri sürmüştür. Bu görüşlere,radyoaktivite teorisi denir.Teori kanıtlanmış olmazsada zamanla yapılan bir tür jeofizik ilmi çalışmaları ve radyometrenin kullanılması ile kayaçların yaşlarının belirlenmesi metodlarına,radyometrik metodlar denir.Bu tür metodlarla yapılan zaman belirlenmesi sonuçlarına göre Yer’in yaşı sorunu konusunda daha çok şey bilmekteyiz. Çok teknik bir dizi problem teşkil etmesine rağmen kayaçların yaşının belirlenmesi temelde şu esasa dayanır: En yüksek radyment,uranyum metalidir.Yer kabuğunun bileşiminde bütün kayaçlardai,onlardan oluşmuş topraklarla ve denizlerin sularında bulunur.Ekonomik olarak işletilmeyişini rezerv ve tenörler belirler. Uranyum atomlarını oluşturan partiküller,binlerce-hatta milyonlarca yıllık bir zaman sürecinde çözünürler ve sekiz elementin oluşmasını sağlar: Uranitit,peblend,carnotit,otunit...gibi.Buılardan en sonuncusu,kurşun bileşiğidir.Bu oluşum ve değişim çok,uzun bir zaman sürecinde gerçekleşir.Örneğin,1 g uranyum’un radyoaktivitesini yitirerek 1 g kurşun’a dönüşmesi için geçmesi gereken zaman sürecinin,7.6 milyar yıl olacağı hesaplanmaktadır. Söz konusu ettiğimiz bu oluşum süresinden yararlana uranyum ve kurşun elementleri bulunan kayaçların yaşlarını gerçeğe yakın bir şekilde hesaplaya bilmektedirler.Gerçekten de bu yapıdaki kayaçların incelenmesi bileşimlerindeki uanyum’un,kaç yılda kurşun2a dönüştüğü ve dolayısıyla da, Yaşlarının hesaplanmasını sağlamıştır.Bu yolda yaşları hesaplanmış kayaçların,3.5 ile 5 milyar yıl’ı bulduğu anlaşımıştır. Bu metodla yapılan hesaplamalar,Yer’in kabuk bölgesi’nin ilk şekillenmeye başlamasının en az 4.5—5 milyar yıl eskiye dek uzandığını göstermiştir.Bunun 3.5-4.6 milyar yıl olabileceğini hesaplamış bilim adamlarınada rastlanır. iLK iNSAN Dünyanın Tarihini Oluşturan Gelişmeler * M.Ö. 8500-7000, Ortadoğu'da çiftçiliğe geçiş * M.Ö. 3500-3000 Dicle-Fırat ve Nil vadilerinde uygarlığa geçiş * M.Ö. 4000-3000, Uygarlığın Sümer'de doğuşu * M.Ö. 3000 sabanın icadıyla insanların tarımda hayvan gücünden yararlanmanın yolunu bulmaları * M.Ö. 3000 dolayları, yazılı kayıtların başlayışı * M.Ö. 2000'den az önce, Mezopotamya çevresindeki bölgelerde taşra uygarlıklarını kurmaya başlayan toprak aristokrasilerinin doğmasını kolaylaştıran koşulların oluşması. * M.Ö. 1700 dolayları, Hammurabi tarafından insanlığın ilk yasa derlemelerinin çıkarılışı. * M.Ö. 1700, Avrasya bozkırı kökenli barbar halklar akınlarının Avrupa'nın Atlantik kıyılarına ulaşması. * M.Ö. 1300 dolayları, alfabetik yazının Suriye'de ve Filistin'de yaygınlaşması. * M.Ö. 1000 yıllarında, Ortadoğu uygarlığının iki uç bölgesinde (Filistin ve İran'da) verimli düşünce akımlarının doğuşu. * M.Ö. 700'den az önce Orta Asya'dan ve Güney Rusya'dan göç etmiş İskitler'in Ukrayna'da bir kabileler imparatorluğu kurup, Yunan dünyasıyla ticarete girişmeleri. * M.Ö. 6. yüzyıl, Lidya Krallığı'nda sikke paranın dolaşıma konması * M.Ö. 6. yüzyıl, İyonyalı filozofların dünyayı ve insanı akılla kavrama çabası * M.Ö. 500 dolayları, Çin uygarlık biçiminin temel öğelerinin ortaya çıkışı. * M.Ö. 500 dolayları, Kastların ve Hind dininin kendine özgü vurgularının biçimlenişi * M.Ö. 330, Pers İmparatorluğunun Makedonyalıların saldırısıyla yıkılması * M.Ö. 320, İskender'in İndüs Vadisi'ne girmesi * M.Ö. 146, Roma'nın Makedonya'yı ve Yunanistan'ı fethetmesi. * M.Ö. 30, Roma'nın Mısır'ı fethetmesi * M.S. 70-100, Dört İncil'in yazıldığı yıllar * M.S. 193, Roma Barışı'nın şiddete başvurulmasıyla bozulması. * M.S. 372, Hunlar'ın Güney Rusya'ya girip Ostrogotları sürüşleri * M.S. 378-511, Roma imparatorluğu'nun büyük barbar akınlarıyla çökmesi * M.S. 410, Hun korkusuyla Roma sınırlarını zorlayan Vizigotlar'ın Roma kentini yağmalamaları ve İspanya'yı geçip krallıklarını kurmaları. * M.S. 451, Kalkedon (Kadıköy) Kurultayı'nın Papa'nın çağrısıyla toplanıp, kutsal üçleme öğretisinin Papa Büyük Leon'un saptadığı biçimiyle benimseyip, "monofizist" biçimini reddedişi, * M.S. 453, Attila'nın ölüşü ve Hun Konfederasyonu'nun dağılması * M.S. 552, Japonya'ya ulaşan Budist misyonerler topluluğunun önemli başarılar elde etmesi. * M.S. 565'ten sonra (Doğu) Roma İmparatorlarının "Bizans İmparatoru" denmeye başlanışı. * M.S. 568'den sonra, Cermen kabilesi Lombartların Bizanslıları İtalya'nın iç bölgelerinden çıkan buraların denetimini ellerine geçirmeleri. * M.S. 572, Türk İmparatorluğu'nun haneden kavgalarıyla ikisi de iç kavgalarla yıpranan doğu ve batı ordularına bölünmesi * M.S. 600 dolayları, Hint Okyanusu'nda Hindu gemicilerin yerini Müslümanların alması. * M.S. 622, Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye göçü. * M.S. 632-1000 arasında İslam'ın Hızla yükselişi ve Ortadoğu'da Kuzey Afrika'da İspanya'da yayılışı, * M.S. 632, Hz. Muhammed'ön ölümü * M.S. 636, Arap ordusunun Bizans'ı Suriye'den ve Filistin'den çıkarması * M.S. 641, Arap akıncı birliklerinin Mezopotamya'yı ele geçirişleri * M.S. 642, Arap akıncı birliklerinin Mısır'ı ele geçirişleri. * M.S. 651, İran ve Mezopotamya'da Sasani iktidarının sona ermesi * M.S. 651, Arap akıncı birliklerinin İran'ı ele geçirmeleri. * M.S. 711, Vizigot krallığının sona ermesi. * M.S. 711-715, Kuzey Afrika'nın ve İspanya'nın Müslümanların denetimine geçmesi * M.S. 715, İslamların Kuzeybatı Hindistan'daki Sind Bölgesinde, daha sonra da Hint Okyanusu'nda üstünlüğü ele geçirmeleri * M.S. 717-718, Müslümanların İstanbul'u kuşatmaları * M.S. 750, Emeviler'in halifelik döneminin sona ermesi * M.S. 751, Talas Meydan Savaşı'nda Çin'e bağlı birkaç vahanın Müslümanlara kaptırılışı. * M.S. 756, baskı aygıtının Çin'de bulunuşu. * M.S. 800, Şarlman'a Papa tarafından Romalıların imparatoru olarak taç giydirilişi. * M.S. 800'den birkaç yıl sonra, Bizans İmparatorunun Şarlman'ın imparatorluğunu tanımasıyla Batı Roma İmparatorluğunun yeniden kuruluşunun Yasallaşması. * M.S. 831-1000 arası, Danimarka'nın İsveç'in ve Norveç'in Hristiyanlığa geçmeleri. * M.S. 840, Uygurların yıkılışı * M.S. 845, Budizmin Çin'de resmen yasa dışı sayılması; bunun üzerine Kore'de devlet dini yapılıp iyice benimsenmesi * M.S. 900 dolaylarında, Türk askerlerinin kabilelerinin, İslam devletlerinin siyasal yaşamına egemen olmaya başlamaları. * M.S. 900-14. yüzyıl ortaları, Avrupa'da toprakların tarıma açılışı. * M.S. 989, Rusya'nın Hristiyanlığa geçişi. * M.S. 1000 dolayları, kolonileşme ve ticari yayılma sürecinin başlayışı * M.S. 1000 dolayları, Gazneli Mahmut'un akınlarıyla İslam'ın Hindistan'ın İç bölgelerini ele geçirmeye başlaması. * M.S. 1000, Macaristan'ın Hristiyanlığa geçmesi * M.S. 1000 Hristiyanlığın Uzakbatı ülkelerinde Kelt, Cermen ve Slav kabileleri arasında yayılması. * M.S. 1000-1300 arası, Avrupa'da kasabaların hızla gelişmeleri. * M.S. 1000-1453 arası, İslamlığın Hindistan'da, Doğu Avrupa'da, Orta Asya'da yayılışı. * M.S. 1000-1500, İslam mimarlığının görkem ve incelik dönemi * M.S. 1054, Katolik-Ortodoks bölünmesinin, Papa ile Konstantinopolis Patriğinin birbirlerini afaroz etmeleriyle yaratılışı. * M.S. 1071, Malazgirt Savaşı ile Türklerin Hristiyanlık (Bizans) dünyasına karşı başarılı olup, Anadolu'nun iç bölgelerinin denetiminin Selçuk Türklerine geçişi. * 1096-1099, Birinci Haçlı Seferi. * 1171, Galler ülkesinin ve İrlanda'nın Anglo-Norman şövalyelerince fethinin tamamlanışı. * 1204, Dördüncü Haçlı Seferi'nde İstanbul'un ele geçirilip yağmalanması ve kısa yaşamlı Doğu Latin İmparatorluğu'nun kurulması. * 1206-1227, Cengiz Han'ın yönetim dönemi * 1254; Avrupa'da imparatorluğun çökmesiyle, Papalığın, Latin Hristiyanlık dünyasının evrensel hükümeti olduğunu ileri süren tek kurum olarak kalışı. * 1300'den sonra, Japonların geniş çaplı denizcilik eylemlerine girişmeleri. * 1300'den sonra, Cermen ve Frank şövalyelerinin, Baltık ve Doğu imparatorluklarını kurup, ticaret etkinliklerine girişmeleri * 1337-1453, Yüzyıl Savaşları, İngiltere ile Fransa arasında, kiralık askerlerle yürütülen her yeri yakıp yıkıp yağmalayıcı savaşlar. * 1347-1351, Avrupa'da Veba salgını * 1300, Rönesans'ın İtalya'da biçimlenmeye başlanışı. * 1354, Türkler'in Çanakkale Boğazı'nı geçip Gelibolu Yarımadasını ele geçirerek, Avrupa'ya adım atmaları. * 1389, Kosova Savaşı'nda Sırpları yenen Türklerin Balkanlarda askeri üstünlüğü ele geçirmeleri. * 15. yüzyıl İnkalar'ın And Dağları'ndaki merkezlerinde yayılan imparatorluklarının Peru'da merkezi bir rejim kurması. * 1417, Papalık monarşisinin Konstanz kurultayında onaylanmasıyla Protestan-Katolik ikililiğinin azaltılması * 1430, Çinlilerin denizlerden çekilmesiyle Japonların Güneybatı Pasifik'te deniz üstünlüğünü ele geçirmeleri. * 1453, İstanbul'unTürklerin eline geçmesi, bunun üzerine, Rusların Ortodoks kiliselerinin Hristiyanlığın son kalesi olduğuna inanmaları, * 1480 Moskova, Dükü III. İvan'ın Altınordu egemenliğini tanımayıp, "Çar" sanını alarak bağımsızlığını ilan edişi. * 1492, Kolomb'un okyanusu aşması * 1492, Müslüman Faslıların Avrupa'daki son kalesi Grenada'nın alınışı, bu olayla Hristiyan haçlı ruhunun körüklenmesi * 1500, İtalyan Rönesansı'nın doruğuna ulaşması * 1500'den sonra, Avrupa'nın deniz üstünlüğü kurması * 1500-1650, Avrupa'da fiyatların hızla yükseldiği "Fiyat Devrimi" * 1500-1700 arası milyonlarca kilometrelik ülkenin milyonlarca insanın islam yönetimine sokulmasıyla İslam tarihinin en parlak dönemi * 1508 Şah İsmail'in Bağdat'ı fethetmesi * 1509 Portekizlilerin İslam filosunu Umman Denizi'ndeki Diu limanı açıklarında yenilgiye uğratmaları ve Hint Okyanusu'nda üstünlük kurmaya başlamaları, * 1511, Akdeniz'de, Türk İspanyol ve Portekiz güçleri arasında uzun deniz savaşlarının başlayışı. * 1512-1520, Yavuz Sultan selim yönetimi dönemi * 1513, İlk Portekiz tacirin Güney Çin kıyılarına gelmesi * 1514, Şah İsmail yanlılarının Anadolu'da büyük bir ayaklanmayı kışkırtmaları, * 1514, Çaldıran savaşında Şah İsmail'in yenilgiye uğratılması * 1515, Portekizlilerin Hürmüz Adası'nda üs kurmaları * 1517, Luther'in Wittenberg'deki Kilisenin kapısına 95 maddelik tezini asmasıyla Protestanlık hareketinin başlaması. * 1520-1566, Kanuni Sultan Süleyman yönetimi dönemi * 1521, Cortez'in yeni Dünya'nın hazinelerinin kapısını (İspanyollara) açması, * 1526, Mohaç Savaşı'nda Türkler'den kaçan Macar kralının ölmesiyle, V. Karl'ın Bohemya ve Macaristan taçlarını ele geçirmesi. * 1526, Timur soyundan gelen Babür'ün Hindistan'ı ele geçirmesiyle, Babür İmparatorluğunun kurulması. * 1534, İngiltere'nin Papalık ile ilişkilerini koparması, İngiltere kilisesinin yavaş yavaş Protestanlığı benimsemesi * 1534-1603, İngiltere'de Tudor hanedanı yönetimi ve bölük pörçük reformlar dönemi * 1536, Fransa kralının, Habsburg gücüne karşı, Osmanlı imparatoruyla imzaladığı ittifak anlaşması. * 1552, Korkunç İvan'ın Altınordu Hanlığı başkenti Kazan'ı ele geçirişi, bunu izleyen dört yıl içinde Aşağı Volga bölgesinin fethini tamamlaması. * 1560, İspanyolların, İtalya'yı istila edip, papalık topraklarını ele geçirip, Reform karşıtı harekete izin vermemeleri; bunun üzerine, Papaların Hasbburglular ile işbirliğine girişimleri. * 1568-1609, Felenekler'in İspayol yönetimine karşı ayaklanmaları * 1580-1640, İspanyolları Portekiz'i ve imparatorluğunu kendi imparatorlularına katmaları * 1587-1629, Safevi devleti yöneticisi Büyük Şah Abbas yönetimi dönemi * 1590, dolayları mikroskopun icadı. * 1598, İspanyol üstünlüğü döneminin başlayışı * 1600, denizlerde yeni bir güç dengesiyle, Hint Okyanusu'nda İspanyol ve Portekiz gemilerinin yerini Felemenk, İngiliz, Fransız gemilerinin alışı * 1600, Felemenk Doğu Hindistan Kumpanyası'nın kurulması * 1600'den sonra, İngilizlerin Hint Okyanusu'nda ticaret etkinliklerine başlamaları * 1601, İngiliz Doğu Hindistan kumpanyası'nın kurulması * 1608, bir Polonya ordusunun Moskova'yı ele geçirip bir kukla yönetim kurması * 1608 dolayları, teleskopun icadı * 1618-1648, Otuz Yıl Savaşları * 1620, ingilizlerin Massachussets kolonisini kurmaları * 1626, Felemenkler'in New York'ta koloni kurmaları * 1636, Japon hükümetinin, kendi iç sorunlarından dolayı açık deniz gemiciliğini uyruklarına yasaklaması * 1638, Japonya'nın kabuğuna çekilme politikası * 1640'lar, İngiliz, Fransız ve Felemenk girişimcilerinin, şekerkamışı ticaretini Portekizlilerin ve İspanyolların elinden alıp başı çekmeleri, * 1642-1648, İngiliz iç savaşları * 1648, Westphalia Antlaşması, bunun sonucunda İtalya'nın ve Almanya'nın bölünmesi ile ortaya çıkan küçük devletlerin, duruma göre Fransa'nın yanında ya da karşısında yer almaları. * 1648, Fransız üstünlüğünün başlaması * 1648, İngiltere'de Parlamento egemenliğinin kurulması * 1648-1715, XVI. Louis yönetimi dönemi * 1648-1789, Avrupa'nın Eski Rejim ve kolonici yayılma dönemi * 1649, İngiliz kralı I. Charles'in idamı * 1653-1689, Fransa'nın rakipleri karşısında kesin üstünlüğe sahip olduğu dönem * 1688, İngilizlerin İspanyol armadasına karşı zafer kazanmaları * 1689, Petro'nun Avrupa gezisi dönüşü, geniş çaplı reform hareketlerini başlatması * 1696, Petro'nun Türklere karşı başarı kazanması * 1700-1721, Petro'nun İsveçlileri yenilgiye uğratabilip, Finlandiya Körfezinde denize açılabilmesi * 1701-1714, İspanyol Taht Savaşları sırasında, Avusturyalıların, İspanya'nın bölüşülmesinde en büyük parsayı toplamaları * 1707, Kok kömürü yapma yöntemlerinin bulunuşuyla, demir cevherini eritmede kömürden yararlanma olanağının doğuşu * 1740-1786, Büyük Frederick (II. Frederick) yönetimi döneminde, Prusya'nın Avrupa'nın büyük güçlerinden biri durumuna gelmesi. * 1745, Abdül Vahab'in Arabistan'da Vahhabiliğin ilkelerini oluşturması * 1756-1763, Yedi Yıl Savaşları 1762, bir Alman prensesinin kocasının öldürülmesi üzerine, II. Katerina adıyla Rusya imparatorluğu tahtına çıkması. * 1763, İngiltere'nin Hindistan, Kanada gibi denişaşırı ülkelerde kesin zafer kazanması. * 1768-1774, Rusların Osmanlı ordularını ağır bir yenilgiye uğratmaları ve Küçük Kaynarca Anlaşması'nın yapılması. * 1772, Polonya'nın ilk bölüşülmesinde Prusyalılar ve Avusturyalılar, Türkler karşısındaki ilerleyişini durdurmak için Rusya'ya sus payı olarak Polonya'nın büyük bir parçasının işgaline izin vermeleri. * 1774, Safevi imparatorluğunun dağılması * 1774-1778, İspanya'nın Amerika limanlarının kıyı ticaretini yasaklayıp, kolonilere yapılan dışsatımları ve iç alımları Cadiz kentinden tekelci bir tutumla düzenlemesi * 1775-1783, Amerikan bağımsızlık savaşı * 1789, 1 Mayıs, Etats-Generaux'un toplanması * 1789, 14 Temmuz, Kralın Ulusal Meclis'i kaldıracağı söylentisi üzerine, halkın Bastille'e saldırması * 1789, 4 Ağustos, Ulusal Meclis'in feodal hakları kaldırarak köylü çoğunluğunu Devrim Safhalarına çekmesi. * 1791, Yeni Fransız anayasalarının hazırlanması * 1793, Polonya'nın ikinci bölüşülmesi * 1794, Robespierre'in öldürülmesi * 1795, Polonya'nın üçüncü bölüşülmesi, ile Rusya sınırlarını, batıda Vistül Irmağı'na kadar genişlemesi * 1799, Napoleon'un bir darbe ile iktidara getirilişi * 1803, Sırpların Osmanlı'ya başkaldırması, * 1807, İlk buharlı geminin Robert Fulton tarafından yapılması * 1812-1815, Napoleon'un Avrupa devletleri koalisyonunca yenilgiye uğratılması * 1815, Viyana Konferansı, sonucu barış anlaşmasının yapılması * 1821-1830, Yunan devrimi * 1830, Cezayir'in Fransızlarca işgali * 1833, Köleliğin, Büyük Britanya'nın yönetimindeki tüm ülkelerde kaldırılması * 1839-1841, Afyon Savaşı * 1839, Tanzimat Fermanı'nın ilanı * 1840, posta sisteminin Büyük Britanya'da kuruluşu * 1840'lar demiryolları ağı yapımının başlayışı * 1847, Liberya'nın Amerika'dan eski yurtlarına dönen eski kölelerce, Birleşik Devletler anayasasına benzeyen bir anayasa sahip bir cumhuriyet olarak kurulması * 1848 devrimleri * 1848, Marx'ın gittikçe yoksullaşan proleter kitlelerin bir devrimle toplumsal sorunu çözecekleri düşüncesini ortaya atması. * 1848-1852, Fransa'da, III. Napoleon'un devlet başkanlığında cumhuriyet dönemi * 1854, Japonya'nın kabuğuna çekilme politikasını bırakıp dışa açılmak zorunda kalışı. * 1854, Kırım Savaşı'nda Fransa'nın ve Britanya'nın Ruslara karşı Türklerin yardımına koşup, Rusların Kırım'da yenilgiye uğratılması * 1856, Islahat Fermanı'nın ilanı * 1859, İtalya'nın Kont Cavour'un çabalarıyla birleştirilmesi * 1859, Darwin'in canlıların evrimi kuramını ortaya atması * 1861-1865, Amerikan iç savaşı * 1863, ABD'de köleliğin kaldırılması ; * 1869, Süveyş Kanalı'nın açılışı * 1870-1871, Prusya'nın Fransa'yı yenilgiye uğratması * 1871, Almanya'nın, Bimarck'ın çabalarıyla birleştirilmesi * 1878-1908, Abdülhamid II'nin iktidarı dönemi * 1885, Hindistan Ulusal Kongresi'nin (Kongre Partisi'nin) kurulması * 1888, köleliğin Brezilya'da kaldırılması * 1889, İkinci Enternasyonal'in kuruluşu * 1889, Japon İmparatoru Meiji'nin Bismarck Almanyasını örnek alan bir Anayasa çıkarması; Diyet'in kurulması * 1893, Havai Adaları'nın ABD topraklarına katılması * 1900, Batılı devletlerin gönderdikleri uluslararası birliğin Pekin'i ele geçirmesi * 1901, Avusturya'nın İngiliz Uluslar Topluluğu'nun kendi kendini yöneten dominyonu olması * 1903, Sibirya'yı aşan demiryolunun tamamlanması * 1904-1905, Rus-Japon savaşı beklenmeyen sonuçla Japonların yenmesi * 1905, Hindistan Müslüman Birliği'nin kurulması * 1906, Rusya'nın, parlamenter organa sahip olması * 1908, Jön Türkler'in iktidara ortak olmak isteğiyle, Abdülhamid'i deviren darbeyi gerçekleştirmeleri * 1910, Japonların Kore kralını indirip, Kore Yarımadası'nı ülkelerine katmaları * 1912, Mançu hanedanının yakılıp, Çin Cumhuriyetinin kurulması. * 1912-1913, Balkan Savaşları ile Balkanlardaki toprakların kaptırılması * 1914, Berlin-Bağdat demiryolunun başlaması. * 1914, Panama Kanalı'nın açılması * 1914-1919, Birinci Dünya Savaşı * 1915, Japonlar'ın, Çin'deki özel ayrıcalıklarını, öne sürdükleri "Yirmi Beş İstek" ile artırmaya kalkmaları. * 1917, 6 Nisan, ABD Kongresi'nin Almanya'ya savaş ilanı, * 1917, Kasım, İkinci bir devrimci hükümet darbesinin Sosyal Demokrat seçilmesi, * 1918, Ekim, Alman ve Avusturya hükümetlerinin Başkan Wilson'un barışın dayandırılacağı "On Dört Nokta"sını kabul etmeleri. * 1918-1920, Rusya'da ve Rusya'nın sınır ülkelerde iç savaş * 1919, Paris Barış Konferansı'nın Rusya'daki durumu ele almaya kalkmayıp, savaşı yitiren Almanya, Avusturya ve Osmanlı hükümetlerine barış koşullarını zorla kabul ettirmeleri. * 1919, barış antlaşmasının, Arap dünyasının zengin ve kalabalık bölgelerini Fransız ve İngiliz koloni yönetimlerine bırakması * 1921, Çin Komünist Partisi'nin kurulması * 1922, Faşizmi İtalya'da iktidara getiren hükümet darbesi * 1922, Lenin'in "Yeni Ekonomik Politikası"nı (NEP) ilan etmesi * 1923, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması * 1925, Rıza Pehlevi'nin İran'da iktidarı ele geçirip, Mustafa Kemal'inkine benzer bir laik reform hareketini başlatması. * 1925, Abdülaziz İbni Suud'un Arabistan Yarımadası'nı fethedip, Mekke'nin ve Medine'nin denetimini eline geçirmesi * 1929, New York borsasının çökmesiyle ABD'de 1920'lerin hızlı ekonomik gelişmesinin sona ermesi * 1930'lar, Japon yayılmasının yeniden canlanışı * 1030'lar, Amerikan Başkanı Franklin D. Roosevelt'in "New Deal" politikası * 1931, Japonların Mançurya'yı istila etmesi * 1932, Irak'ın formal olarak bağımsızlığını kazanması * 1933, New Deal politikasının başlatılması * 1933, Haziran, Hitler'in iktidara gelmesiyle Almanya'nın köklü bir rejim değişikliği geçirmesi. * 1934, Etiyopya'nın 1896 yenilgisinin öcünü almak isteyen İtalya'nın saldırısına uğrayıp, uçakların ve zehirli gazların yardımıyla İtalya emperyalizmi altına sokuluşu * 1938 Eylül, Çekoslovakya'nın Almanların yaşadığı bölgelerinin Almanya'ya geçirilmesi * 1939, 1 Eylül, Hitler'in Polonya'ya saldırması * 1939-1945, İkinci dünya Savaşı * 1940 ilkbaharı, Almanların Danimarka'yı ve Norveç'i ele geçirmeleri * 1941, 22 Haziran, Hitler'in savaş duyurusunda bulunmadan Rusya'ya saldırması * 1942, Kasım'ı 1943 Şubat'ı, Ruslar'ın Almanlar'ı geri püskürtmeleri * 1943, Temmuz'u, Mussolini'nin, İngiliz-Amerikan birliklerinin İtalya'ya çıkmasıyla iktidardan düşmesi, İtalya'nın savaştan çekilmesi. * 1944, 6 Haziran, İngiliz-Amerikan birliklerinin Normandiya çıkartması * 1945, 1 Mayıs, Hitler'in kendini öldürmesi, Alman başkomutanlığının teslim belgesini imzalamaları. * 1945, Hiroşima'ya ve Nagazaki'ye atom bombalarının atılması * 1946, Türkiye'de çok partili hayata geçiş * 1947, İsrail Yahudi devletinin kurulması * 1947, Hindistan'ın İngiltere'den çekilmesi * 1947, Birleşmiş Milletler'in Filistin'in Araplar ve Yahudiler arasında bölüştürülmesi, kararı * 1947, Truman Doktrini * 1948, Ghandi'nin öldürülmesi * 1948 (ve 1956, 1967, 1973) İsrail-Arap savaşları * 1949, NATO'nun kurulması * 1949, komünistlerin, Kuomingtang'a karşı kesin zafer kazanıp Çin'in yönetimini ele geçirmeleri * 1949, ilk Rus atom bombası denemesi * 1950, Kuzey Kore komünist yönetiminin Güney Kore'ye saldırmasıyla Kore Savaşı'nın çıkışı * 1953, Kore Savaşı'nda ateşkes * 1953-1954, Rusların, Amerika'dan birkaç ay sonra hidrojen bombalarını patlatmaları * 1954, Vietnam'ın Fransız egemenliğinden kurtulması * 1956, Macarların ülkelerindeki komünist rejime başkaldırmaları * 1956, Süveyş bunalımı * 1957, Gana'nın bağımsızlığını kazanan ilk Afrika kolonisi olması * 1957, Rusya'nın uzaya uydu gönderen ilk ülke oluşu * 1957, Roma Andlaşması ile AET'nin kurulması * 1958, Suriye ile Mısır'ın birleşmesi * 1961, Suriye'nin Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden ayrılması * 1962, Fransa'da halkoyu yoklamasının Cezayir'e bağımsızlıktan yana sonuç vermesi * 1962, ABD Küba'daki füzelerin çekmesini istediğinde SSCB'nin üçüncü dünya savaşı korkusuylabu isteğe uyuşu * 1964, Vietnam'da Amerikan askeri etkinliklerinin başlayışı * 1966, De Gaulle Fransası'nın NATO'dan çekilerek mutlak egemenlik hakkını elinde tutmayı seçmesi. * 1967, İsrail ile Arap devletleri arasında Ekim Savaşı * 1969, ABD uzay gemilerinin ay'a inip dönmeyi başarmaları * 1970, Sovyetler Birliği'nin ticaret ve yatırım olanakları yolunda Federal Almanya ile görüşmelere başlaması * 1973, Ocak, İngiltere, İrlanda ve Danimarka'nın Avrupa Topluluğu'na tam üye olmaları * 1973, İsrail ile Arap devletleri arasında Ramazan Savaşı; petrol ambargosu ve ardından petrol fiyatlarının yükselmesi. * 1975, Yumuşamanın göstergesi olan Helsinki Anlaşması * 1978, Çin Halk Cumhuriyeti'nde Deng Şaoping'in önderliğinde ekonomik reformların başlaması. * 1979, Mısır ile İsrail arasında Camp David Andlaşması'nın imzalanması * 1979, İran'da Ayetullah Humeyni önderliğindeki İslamcıların bir devrimle yönetimi ele geçirmesi * 1979, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgal etmesi * 1980-1988, İran-Irak savaşı * 1981, Ocak, Yunanistan'ın AT'ye tam üye olması * 1985-1991, Ülkesinde glasnost ve perestroika'yı uygulamaya çalışacak olan Michael Gorbachev'in başkanlık süresi * 1986, Ocak, İspanya ve Portekiz'in AT'ye tam üye olması * 1987, Temmuz, Avrupa Tek Senedi'nin (Single Act) kabul edilmesi * 1988, Nisan, Türkiye'nin AT'ye tam üyelik başvurusunda bulunması * 1989, Doğu Avrupa'da marksist ekonomilerin çökmesi * 1989, Kasım, Berlin Duvarının yıkılması * 1990, Sovyetlerin dağılması ve Soğuk Savaş'ın sona ermesi * 1990, Ağustos, Irak'ın Kuveyt'i işgal etmesi * 1990, Ekim, Almanyaların birleşmesi * 1991, Aralık, Bağımsızlık Devletler Topluluğu'nun kurulması * 1995, Ocak, İsveç, Finlandiya ve Avusturya'nın Avrupa Birliğine tam üye olmaları * 1996, Ocak, Dayton Barış Andlaşması ile Bosna Savaşı'nın sona ermesi... Güncellenecektir!!! Mesajı son düzenleyen Sinirlie* ( 15-04-08 - 18:25 ).*

15-04-08, 18:27	#2 (permalink)
ToLL1982 Forum Kıdemlisi Giriş Tarihi: 14-03-2007 Yer: li mali yurdun mali bence herkez frmtr kullanmali:) Mesajlar: 6,432 Blog Mesajları: 117 Rep Puanı: 39873453 Rep Gücü: 398815	C: ########Sinirlie Kişisel Sayfam ########## ilk yorum benden olsun güzel sayfa hazirlamissin ellerine saglik + rep

15-04-08, 18:27	#3 (permalink)
_ChiChécK √∙Рє§īмΐѕТ ¢ї¢εĶ° ¿… Giriş Tarihi: 25-11-2007 Yer: υмυĎυη вιттιğι уєя Mesajlar: 3,470 Blog Mesajları: 22 Rep Puanı: 44927516 Rep Gücü: 449317	C: ########Sinirlie Kişisel Sayfam ########## teşekkürler .......

15-04-08, 18:28	#4 (permalink)
~~atilla5959~~ Banlandı Giriş Tarihi: 19-11-2007 Yer: Tekirdağ.. Mesajlar: 5,072 Blog Mesajları: 3 Rep Puanı: 36427005 Rep Gücü: 0	C: ########Sinirlie Kişisel Sayfam ########## güzellll ...

15-04-08, 18:31	#5 (permalink)
wehement Eski Üye Giriş Tarihi: 30-09-2006 Yer: SQL Server Mesajlar: 1,028 Rep Puanı: 4091909 Rep Gücü: 40951	C: ########Sinirlie Kişisel Sayfam ########## Güzel Sayfa Eline Sağlık...

Konu Araçları
Çıktı Görüntüsünü Göster Sayfayı E-posta İle Yolla