cihadsavas

36/656 tarihinde dördüncü halife emirü'l-Müminin Hz. Ali ile Hz.
Âise taraftarlari arasinda Basra dolaylarinda meydana gelen çatisma.

Üçüncü Rasid halife Hz. Osman (r.a.)'in sehit edilmesinden sonra
üç-bes gün anarsi hüküm sürdü. Hz. Osman'i sehit eden âsiler
ortama hâkimdiler. Bunlar bir an önce, Hz. Osman'in yerine birini
hilâfete getirmek istiyorlardi. Fakat kime müracaat ettilerse hep red
cevabi aldilar. Hz. Ali de, kendisine geldikleri zaman onlari
huzurundan uzaklastirmisti: Âsiler hayrete düsmüsler, ne
yapacaklarini sasirmislardi. Devlet baskani tayin olunmadan dönecek
olurlarsa ihtilafin çok daha fazla alevlenecegini biliyorlardi. Bunun
üzerine Medine ahalisini toplayarak, onlara bir halife seçmelerini,
aksi takdirde Hz. Ali, Talha, Zübeyr ve daha baska kimseleri de
öldüreceklerini söyleyerek, onlara bir gün mühlet verdiler. Bunun
üzerine Medine halki Hz. Ali'ye müracaat edip, ona bey'at etmek
istediklerini bildirdiler. Hz. Ali, Muhâcirler'le Ensâr'in bu
teklifini reddetmek istediyse de devamli israrlar karsisinda bunu kabul
etmek zorunda kaldi. Neticede Hz. Ali'ye bey'at edildi ve âsiler Hz.
Talha ile Hz. Zübeyr'i de getirterek onlarin da Hz. Ali'ye bey'at
etmelerini sagladilar. Bu sûretle, hicretin otuzbesinci yili yirmibir
Zilhicce Pazartesi günü Hz. Ali'ye bey'at edildi.


Hz. Ali'ye bey'at edildikten sonra yapilacak ilk is; Hz. Osman'in
katillerini bulmak ve bunlarin cezalarini vermekti. Bu hususta
tahkikata baslanmisti. Fakat katiller kesin olarak belirlenemedigi
için, ser'an cürüm sabit olamamisti. Bu durum karsisinda bir sey
yapilamazdi. Hz. Talha ile Hz. Zübeyr, Hz. Ali'yi ziyaret ederek ondan
katillerin yakalanmasini istemislerdi. Hz. Ali, onlara durumu izah
etmis, fakat ikisi de ikna olmamislardi. Ortam son derece karisikti. Bu
arada Numan b. Besir, Hz. Osman'in sehadeti esnasinda giydigi gömlek
ile o sirada zevcesi Nâile'nin dogranan parmaklarini alip sam'a
götürdü. Muaviye, bu kanli gömlegi ve kesik parmaklari teshir
ederek, herkesin galeyanini kat kat artirmak maksadiyla mescide asti.
Diger taraftan Hz. Osman'in katline sebep olanlar hâlâ Medine'de
bulunuyorlardi. Bunlarin bir an evvel oradan uzaklastirilmasi
gerekiyordu.


Hz. Ali'nin karsi karsiya kaldigi zorluklar gerçekten çok büyüktü.
Diger taraftan Medine'de toplanan âsilerin mühim bir kismi "Sebeiyye"
firkasina mensuptu. Bu islâm düsmani grubun reisi olan Abdullah b.
Sebe, islâm'i içinden yikmayi hedef alan bir Yahudi dönmesi idi.
Bunun maksadi; islâmiyet'in saf, berrak, akil ve kalbi tatmin eden
akidelerini ifsat edip müslümanligi çigirindan çikarmak
müslümanlari türlü türlü gruplara ayirarak birbirleriyle
didismeye ve bogusmaya sevketmekti. Hz. Osman (r.a.) devrindeki
karisiklik, bu müfsidin ifsatlari için uygun bir zemin teskil
etmisti. Hz. Ali'nin âsileri dagitmak istemesi ibn Sebe
taraftarlarinin hosuna gitmedigi için bunlar Hz. Ali'nin emrine
muhalefet etmisler; diger Araplar da onlara uymuslardi.


Bu karisik durum karsisinda problemleri artiran ve buhranin vehâmetini
doruguna vardiran bir hareket daha basladi. Hz. Âise, hac farizasini
ifâ etmek üzere Medine'den Mekke'ye gitmis, hac ibadetini ifâ ederek
Medine'ye dönerken, Hz. Osman'in sehit edildigi haberini almisti.
Bunun üzerine Medine'ye gidecegi yerde Mekke'ye geri döndü. Çünkü
Medine'de facianin dogurdugu karisikliklar, bocalamalar devam ediyordu.
Mekkeliler, Hz. Âise'ye durumu sorduklari zaman, Hz. Âise, Hz.
Osman'in mazlum olarak öldürüldügünü, Medine'de fesat ocaginin
bütün ufku karartacak sekilde tüttügünü, mazlum ve sehit Osman'in
kaninin heder olmamasi gerektigini, katillerin mutlaka cezaya
çarptirilmalari ve ser'i hüküm ve kisas emirlerinin uygulanmasinin
icap ettigini söylemisti.


Hz. Talha ile Hz. Zübeyr de Mekke'ye gelmisler, Medine'deki durumu Hz.
Âise'ye anlatmislardi. Bu olaylar Hz. Âise'nin fikir ve kanaatini
kuvvetlendirmis, o da mazlum ve sehid Hz. Osman'in intikamini almak
için herkesi toplanmaya ve bir araya gelmeye çagirmisti.


Hz. Ali, muhaliflerinin Mekke'deki hazirliklarindan haberdar olunca,
onlardan evvel Irak'a varmak, Irak'a hâkim olmak, Beytû'l-Mal'in
muhalifler eline düsmesini engellemek istedi. Ensâr, Hz. Ali'nin
Medine'den ayrilmasini uygun görmüyordu. Hz. Ali, muhâlifler
kendisinden önce Irak'a girecek olurlarsa yeni yeni problemlerin
ortaya çikmasindan endise ettigini, Irak'in nüfuzca kesif ve
beytü'l-mâl'inin zengin olmasindan ötürü bir müddet orada
bulunmanin daha iyi olacagini söylemisti.


Bundan sonra Hz. Ali yola çikmis, Zukar mevkiine geldigi zaman, Hz.
Talha ile Hz. Zübeyr'in Basra'ya yaklastiklarini, Benu Saad kabilesi
ile hemen hemen bütün Basra'nin onlara iltihak ettigini haber
almisti. Hz. Ali, Zukar'da kalarak oglu Hasan'i Ammâr b. Yâsir ile
birlikte Kûfe'ye gönderdi. Hz. Hasan, Kûfe'ye varinca, vali Ebû
Musa el-Es'arî onu iyi karsiladi. Hz. Hasan, mescidde minbere çikarak
Hz. Ali'nin dâvâsini müdafaa etti ve Talha ile Zübeyr'in ona bey'at
ettiklerini söyledi. Bu konusmasinin sonunda kendisinin Basra'dan
gidecegini, katilmak isteyenlerin onunla birlikte gelebilecegini ilân
etti. Hz. Hasan, kendisine iltihak eden dokuz bin kisilik bir kuvvetle
geri döndü. Bu dönüs ve hareket esnasinda karsilikli mücadeleler,
siddetli tartismalar meydana gelmisti.


Hz. Ali, ordusunu bu sekilde takviye ettikten sonra Zukar mevkiinden
Basra'ya dogru hareket etti. Hz. Ali, maiyetinde olan el-Ka'ka' b.
Amr'i çagirarak Basra'ya gönderdi. Ona iki taraf arasinda mücadele
ve çatismanin meydana gelmesine engel olacak çareyi bulmasini tavsiye
etti. el-Ka'ka' b. Amr, Hz. Âise, Talha ve Zübeyr ile görüsmüs,
onlari ümmetin birligini bozmama konusunda ikna etmisti. Hz. Âise ile
Hz. Talha ve Hz. Zübeyr, el-Ka'ka'in önerilerini kabul ettiler. Hz.
Ali de bu fikirdeyse, bu isin baris ile neticelenecegini söylediler.
Hz. Ali, el-Ka'ka'in bu basarilarindan son derece memnun oldu. Diger
taraftan bu sirada Basralilar Kûfelilerle temas etmis, iki tarafta da
baris ve fitneyi yok etme düsüncesi hakim olmustu.


Ertesi gün, Hz. Ali hareket ederek Abdülkaysogullari kabilesine
ugradi. Bu kabile de ona ittihak etti. Oradan Zaviye'ye vardi.
Zaviye'den de Basra'ya hareket etti. Esasen herkes barisi gayet tabii
bir durum olarak görüyordu. Onun için Hz. Ali'nin Basra'ya gelisi,
barisin tahakkukuna yönelik bir hareket olarak telakki olunmus, herkes
son derece huzurlu bir sekilde uyumustu. ibn Sebe ile yandaslari,
herkes uyuduktan sonra Hz. Âise'nin tarafina hücum etti. iki taraf ta
kendilerini karsi hücumuna ugramis gibi görmüslerdi. Hz. Ali, her
tarafa memurlar gönderdi. Ne oldugunu anlamak istiyordu. Diger
taraftan Kâab b. Sûr Hz. Âise'yi uyandirmis, Hz. Âise, devesine
binerek çarpismalarin basladigi yere gelmisti. Hz. Ali kendi tarafini
savasmaktan alikoyuyor, Hz. Âise kendi tarafini teskin etmeye
çalisiyordu. Fakat bir kere ok yaydan firlamis bulunuyordu. Vurusmanin
en hararetli aninda Hz. Ali atini sürerek savas meydaninin ortasina
geldi. Hz. Zübeyr'i çagirip, ona Rasûl-i Ekrem (s.a.s.)'in: Bir gün
Ali ile Zübeyr arasinda bir ihtilafin meydana gelecegini ve bu
ihtilafta Zübeyr'in haksiz olacagini" söyledigini hatirlatmisti.
Bunun üzerine Hz. Zübeyr geri çekildi. Hz. Talha da Zübeyr'in bu
davranisi üzerine çatisma meydanindan çekilmek istemisti. Onun savas
alanindan uzaklasmasi üzerine kendisine zehirli bir ok atilmis ve bu
ok Hz. Talha'nin ölümüne neden olmustu.


Nihayet ortalikta yalniz Hz. Âise ile etrafinda bulunan bir grup kimse
kalmisti. Çatismalar siddetle devam ediyordu. Bütün bu kanlarin
dökülmesine neden olan münafiklarin hedefi; bizzat Hz. Âise idi.
Bunlar Hz. Âise' ye kadar ilerleyerek onu tevkif etmek, ona hakarette
bulunmak istiyorlardi. Sebeîlerin bu maksadini anlayan Dâbbeogullari
Hz. Âise'yi son derece büyük fedakârliklarla korumuslardi. Bekr b.
Vâil, Ezd ve Dâbbeogullari kabîleleri Hz. Âise ile beraberdiler.
Bunlarin onu korumada gösterdikleri cesaret herkesi hayrete
düsürmüstü. Hz. Âise'nin devesini koruyanlardan biri yere
düstükçe bir baskasi onun yerini aliyor, o da ayni fedakârlik ve
ayni kahramanlik ile dövüsüyordu. Hz. Âise'nin önünde sehit
düsenlerin sayisi yetmise varmisti.


Bu çatismalara bir son vermek için birisi deveye arkasindan
saldirarak onu yere yikmis, bu arada da, Hz. Ebu Bekir'in oglu
Muhammed, Hz. Ali tarafindan kosarak Hz. Âise'nin korunmasina hizmet
etmisti. Hz. Ali de Hz. Âise'nin yanina gelerek hatirini sormus,
birkaç günlük istirahatten sonra onu, kardesi Muhammed b. Ebu Bekir
ile birlikte Medine'ye göndermisti. Hz. Âise ile beraber Basra'nin
ileri gelen ailelerine mensup kirk kadar kadin refakat etmisti. Hz.
Âise Basra'dan ayrilirken, kendisi ile Hz. Ali arasindaki mücadelenin
yanlis anlasilmadan ileri geldigini söyledi. Hz. Ali de Rasûl-i
Ekrem'in muhterem haremine her türlü tazim ve hürmeti göstermenin
bir görev oldugunu belirtti. Hz. Âise, hicretin otuzaltinci yili
Recep ayinda Medine'ye dogru. hareket etti.


Nihayet Hz. Ali 4 Aralik 656 tarihinde bu problemi de atlatti. Bu
olaydan sonra hilâfet merkezini Kûfe'ye tasiyarak, sehadetine kadar
orada kaldi. (Bu konuda genis bilgi için bk. ibnü'l-Esir, el-Kâmil
fi't-Tarih, Beyrut 1965, III, 205-263).

Gercek_Efsane

Hz Ali ve ve HZ Ayşe
ikiside cennetle müjdelenmiş ?
peki neden çatışmışlar

_Aяwєи_

Soru işaretleri oluşmaması imkansız maalesef bazen...

komando57

bu konuları çözmek değil bizim çok büyük islam alimlerinin bile başaramadığı hadiselerdir bilmediklerimizi en iyi Allah cc bilir

konu kilitli