Ondokuz yıl evveldi. Stockholm' e gitmiştim. Bir otele
indim.Geceydi.Sabahleyin, tıraş olmak için lâvaboya gittiğimde, aynanın
yanında ilginç bir yazı gördüm. Lütfen diyordu, tıraştan sonra jiletinizi
çöpe atmayın.Yanda bir kutu var, oraya bırakın. Bir tek jiletle dahi olsa,
İsveç çelik sanayiine yardımcı olun. Doğrusu hayretler içinde kaldım.
Çocukluğumdan beri çelik eşya denince akla İsveç çeliği gelir. Birçok eşya
üzerinde " İsveç çeliğinden yapılmıştır" diye yazardı. İşte o ülke,
kullanılmış bir tek ufacık jiletin bile çöpe gitmesini istemiyor, ona
sahip çıkıyor, gelen turistlere rica yollu uyarıda bulunuyordu. İsviçre'
de zaman zaman, belli periyotlarda, radyolar, televizyonlar, basın bir
haberi duyurur. Şu tarihte, şu saatte, adamlarımız gelecek. Siz lütfen
hazırlığınızı yapın. Okumadığınız, ilgilenmediğiniz, kullanmadığınız ne
kadar kitap, dergi, gazete varsa, kağıt, ambalâj, kutu varsa, velev ki,
bir ilaç prospektüsü dahi olsa, kapının önüne koyun. İsviçre'nin
kalkınmasına yardımcı olun. Fazla ağaç ziyanına engel olun.Beş yaşında
idim. Babaannem rahmetli, pirinç ayıklıyordu. Bir tane yere düştü.
Babaannem eğildi, aramaya başladı. Sağa bakıyor, sola bakıyor, bulmaya
çalışıyor. Çocukluk işte, aman babaanne dedim. Bir pirinç tanesi için bu
kadar çaba harcamaya, yorulmaya değer mi? Rahmetli ilk defa sertleşti bana
karşı, öfkeyle doğruldu. Sen oturduğun yerden ahkâm kesiyorsun, dedi. Hiç
pirinç üretilirken gördün mü? İnsanlar ne kadar zorluk çekiyorlar. Bir
pirinç tanesinde kaç insanın göz nuru, alın teri, emeği, çilesi var
biliyor musun? Utancımdan kıpkırmızı olmuştum.Aradan yıllar geçti. Hukuk
Fakültesinde öğrenciyim. Alain'in proposlarını okuyorum. Birden irkildim.
Babaannemi hatırladım. Alain, bir insan yerde bir iğne görüp de eğilip
almazsa, bütün uygarlığa karşı ihanet etmiş olur diyordu. İlâve ediyordu.
Bir iğnenin üretiminde binlerce insanın alın teri, göz nuru, el emeği
vardır diyordu. Japonlar son derece sade, basit, yalın mütevâzı yaşayan
insanlardır. Evlerini mobilya ile eşya ile dolduranlar japonlara göre
ruhen tekâmül edememiş, hayatın mânâsını anlayamamış, zavallı
kimselerdir.Böyleleriyle, zavallı, evini belediye mezat salonuna çevirmiş
diye eğlenirler. Bir insanın gösteriş için eşyanın esiri olması ne kadar
acıdır. Vaktiyle Japon ekonomisi bir darboğazdan geçiyor. İç borçlar, dış
borçlar gırtlağı aşıyor. Zamanın başbakanı meclisi toplar. Kürsüye çıkar.
Durumu olanca açıklığı ve tehlikeleri ile anlatır ve şu andan itibaren
der, Allah şahidim olsun ki, Japonların iç ve dış borçları son kuruşuna
kadar ödenmeden, pirinçten başka bir şey yemeyeceğim. Şu üstümdeki
elbiseden başka elbise giymeyeceğim. Dediklerini yapar, en üstten en alta
bir israftan kaçınma kampanyası açılır. Japonya bütün borçlarını öder. Bu
durumun toplumun bütün kesimlerini, tek istisna olmadan kapsadığını
söylemeye gerek yok. Geçenlerde Japon imparatorunun sarayını gördüm.
Yarabbim, ne kadar sade, ne kadar mütevâzı, ne kadar gösterişten
uzak...Gerekmediği halde elektriği yakmakla, suyu kapamadan boş yere
akıtmakta, gece çamurlu ayakkabılarımızı temizlemeden yatmakla, yemek
yediğimiz kapları yıkamadan bırakmakla biz de zalimler sınıfına geçmiyor
muyuz? Hayat çok ince, akıl almaz incelikte ipliklerle örülmüştür. Her şey
o kadar birbirine bağlıdır ki, ilkokul okuma kitabımızdaki bir sözü hiç
unutmadım. Bir mıh bir nal kaybettirir. Bir nal, bir atı, bir at bir
orduya savaşı kaybettirir diyordu. Maddî durumumuz ne olursa olsun, ister
zengin olalım, ister fakir, hepimiz çok dikkatli olmak zorundayız. Bunda
parayı da, maddiyatı da aşan büyük bir edep ve incelik vardır.Yazarını
bilemiyorum ama son zamanlarda okuduğum engüzel yazı, kim yazdıysa Allah
razı olsun ..

Gerçekten çok güzel ve anlamlı bir yazı. Bizim toplumuzun en önemli sorunlarından birisi de yazıda belirtildiği gibi israfdır. Umarım, ilerleyen dönemlerde hem kişisel hemde toplumsal oalrak israfdan kaçınırız.

yiyin için fakat israf etmeyin

ayet-i kerime

küçük şey yoktur deyip bir jletin bir prinç tanesinin bile küçümsenmeyeceğinin hikayesi

teşekkürler paylaşım için