ѕєαη

SENİRKENT
DOĞAL YAPI:
Senirkent, Eğirdir Gölü'nün Hoyran Gölü adı verilen Kuzey kısmının batısında bir vadide yer alır. En geniş yeri 10 kilometreyi geçmeyen, 30 kilometre uzunluğunda ve batıya doğru gittikçe daralan vadinin güneyindeki Kapı Dağı'nın (Kocadağ) kuzey yamacında kurulmuştur. Güneydoğusunda Eğirdir, güneyinde Atabey, batısında Uluborlu, kuzeybatısında Afyon'a bağlı Dinar ilçesi, kuzeyinde Şuhut ve kuzeydoğusunda da Yalvaç ilçeleri ile komşudur. Senirkent'in yüzölçümü 600 kilometrekare ve deniz seviyesinden yüksekliği 1010 metredir. Uluborlu'da başlayan Pupa Çayı Senirkent ovasının ortasından geçerek Hoyran Gölü'ne dökülür. İlçenin güneyinde 2446 metre yüksekliğinde Kapı Dağı, güneydoğusunda ise, 2734 metre yüksekliğinde Gelincik (Barla) Dağı bulunmaktadır. Coğrafi konumu itibariyle Akdeniz ve İç Anadolu bölgesi arasında yer alan Senirkent ve çevresinde karasal iklim tipinin belirgin özellikleri göze çarpar. Yazlar, sıcak ve kurak geçerken, kışlar sert ve yağışlı geçer.

TARİH:

Senirkent'in bulunduğu bölgenin, tarihin çok eski devirlerinden beri yerleşim merkezi olduğu, buluntulardan ve yapılan araştırmalardan anlaşılmaktadır. 1071 Malazgirt Zaferinden sonra Anadolu'nun içlerine kadar sokulan Selçuklu Türkleri, bu bölgeyi ele geçirerek, Uluğbey ve Yassıören köylerini kurmuşlardır. Konya Selçuklularının parçalanmasından sonra kurulan Osmanlı Devletinin sınırları içerisine giren bu bölgede Senirkent'i, 1370 tarihinde Oğuz soyunun Kayıhan boyundan bir kısım Türk kurmuştur. Şeyh Ahmet Sultan, Elperek ve Turgut Babaların emrinde gelenler, "Senir" gördükleri topraklar üzerine yerleşmişlerdir. Senir, dağ eteğindeki meyilli düzlük anlamına gelmektedir. Kurdukları bu yerleşim birimine, eğimli arazi üzerine kurulmuş şehir veya sınır boyundaki şehir anlamına gelen Senirkent adını vermişlerdir. Senirkent'i kuran, Turgut ve Elperek babaların soyu halen devam etmektedir. 1370 tarihinde kurulmuş olan Senirkent 1880'de Uluborlu'ya bağlı nahiye statüsüne getirilmiş ve Belediye teşkilatı kurulmuştur. 16 Haziran 1952'de çıkarılan bir kanunla da ilçe olmuştur.

KÜLTÜR VARLIKLARI

TYMANDOS Yassıören kasabasında bulunan bir antik kenttir. Kalıntıları günümüze ulaşmayan bu antik kente ait bazı mimari bloklara Senirkent ilçe merkezinde bir ilkokul bahçesinde ve Yassıören Kasabasında rastlanmıştır.

YASSIÖREN HÖYÜK Yassıören Kasabasının bir kilometre kuzeyinde bağların içindedir. 50x50 metre boyutlarında 7 metre yüksekliktedir. Eski Tunç Çağı yerleşmesi vardır.

GÜREME HÖYÜK Ortayazı Köyünün 2 kilometre kuzeyindedir. Geniş ve yayvan bir alanı kaplar. 200x100 metre ölçülerinde ve 4 metre kadar yüksekliktedir. Eski Tunç Çağı keramikleri vardır.

GARİP HÖYÜK Garip Köyünün 2 kilometre kuzeyindedir. 150x200 metre boyutlarında ve 5 metre yüksekliktedir. Eski Tunç Çağı yerleşimidir.

TOHUM KESEN HÖYÜĞÜ Büyükkabaca Kasabası sınırları içerisinde ovada yer alır. 50x50 metre boyutlarında bir metre kadar yüksekliktedir.

ARALIK HÖYÜK Büyükkabaca Kasabası sınırları içerisinde ovada Ulağı Tepe yanındadır. 100x100 metre boyutlarında ve 12 metre yüksekliğindedir. Eski Tunç Çağı yerleşimi vardır.

GENÇALİ HÖYÜK Gençali Köyünün 2 kilometre kuzeyinde Hoyran Gölü kenarındadır. 100x100 metre boyutlarında 7 metre yüksekliktedir. Eski Tunç Çağı yerleşimi olan höyük üzerinde balıkçı barınakları vardır.

VELİBABA TÜRBESİ Veli Baba Türbesi, 17. yüzyıl Osmanlı mimarisinin güzel örneklerinden biridir. 1610 yılında yaptırılan türbe, yüzyılların yıpratması nedeniyle 1895 ve 1954 yıllarında orijinal şekli bozulmadan iki defa tamirat görmüştür. Türbenin bulunduğu Uluğbey Kasabası sakinleri bu ecdat yadigarını korumak için büyük çaba sarf etmektedir.

İDARİ YAPI VE NÜFUS

1370 yılında kurulan Senirkent, 1880 yılında nahiye merkezi olmuş ve aynı tarihte belediye teşkilatı kurulmuştur. 16 Haziran 1952 tarihinde çıkarılan kanun ile de ilçe olmuştur. Senirkent ilçe merkezinin nüfusu 1990 sayımına göre 10.738 kişidir. İlçe halkının okumaya eğilimli olması, tarım alanının sınırlı olması ve ticari ve ekonomik yönden gelişme sağlanamaması sebepleriyle, genç nesiller ilçeden ayrılmaktadır. İlçenin nüfusu yıllara göre azalma göstermekte ve yaş ortalaması yükselmektedir. İlçenin Büyükkabaca, Yassıören ve Uluğbey olmak üzere üç kasabası, Akkeçili, Başköy, Garip, Gençali ve Ortayazı olmak üzere beş de köyü bulunmaktadır. Senirkent ilçe merkezinin 15 Mahallesi vardır. Mahallelerin isimleri; İstiklal, Turgutlar, Zafer, Orta, Cumhuriyet, 16 Haziran, Taşmescit, Yayla, Büyükçeşme, Pazar, Şehler, Hamidiye, Kıbrız, Hıdır Çelebi, Yenimahalle’dir.

MAHALLİ İDARELER

Senirkent ilçesinde, ilçe merkezinde ve Büyükkabaca, Yassıören, Uluğbey Kasabalarında belediye teşkilatı bulunmaktadır.

SENİRKENT BELEDİYESİ Belediye Teşkilatı 1880 yılında kurulmuştur. Senirkent belediyesinin gelir kaynaklarının önemli bölümünü, ilçenin değişik yerlerinde bulunan 146 adet iş yerinden sağlanan kira gelirleri oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra, soğuk hava deposu, bordür ve büz atölyesi, çakıl ocağı gibi işletmelerden de gelir sağlanmaktadır. Ayrıca 139 parça arsa, 14 parça da arazi bulunmaktadır. Senirkent Belediyesi'nde itfaiye, vidanjör, kamyon, greyder gibi iş makinelerinden yeterli miktarda bulunmaktadır. Senirkent Belediyesi'nin kendine ait 5 katlı hizmet binası mevcuttur.

BÜYÜK KABACA BELEDİYESİ Belediye teşkilatı 1953 yılında kurulmuştur. Akaryakıt, Soğuk Hava Deposu, Fırın, Otobüs, kantar gibi gelir kaynaklarına sahiptir. İş araçları, itfaiye araçları, meyva bahçeleri ve lojman gibi mal varlıkları mevcuttur.

YASSIÖREN BELEDİYESİ Belediye teşkilatı 1967 yılında kurulmuştur. Belediyenin kum ve çakıl ocağı ve kira gelirleri ve iş makineleri mevcuttur.

ULUĞBEY BELEDİYESİ Belediye Teşkilatı 1958 yılında kurulmuştur. Belediyenin içme suyu, otobüs ve iş makineleri gelirleri vardır. Fırın, Değirmen, Park, Lokanta, Dinlenme Tesisi,l çeşitli gayri menkullerin yanı sıra, otobüs, kamyon ve yeterli iş makinesi mevcuttur.

EĞİTİM KÜLTÜR

Eğitim ve Kültür alanında Senirkent'in ve Senirkent'lilerin özel bir yeri vardır. Tahsil yapmak ve yaptırma arzusu çok eskilerden bu yana Senirkent insanının önemli bir özelliği olarak hep ön plana çıkmıştır. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunun ilk yıllarında yurdumuzun büyük bir bölümünde okul ve eğitim problemi yaşanmakta iken Senirkent'liler çocuklarına eğitim ve öğretim imkanı sağlamak için Afyon ilinde bir öğrenci yurdu açmış bulunuyorlardı. Eğitime verilen bu önemin sonucu, değerli Senirkent evlatları, yurdun dört bir tarafında milletimize hizmet vermişlerdir. Senirkent ilçesinde ilköğretim kurumu olarak; 3'ü ilçe merkezinde olmak üzere 11 ilkokul, Büyükkabaca Kasabasında 1 ilköğretim okulu, Yassıören Kasabası ve Gençali köyünde olmak üzere 2 Bağımsız Ortaokul bulunmakta ve 1660 öğrenci eğitim ve öğretim görmektedir. İlçe merkezinde, 1950 yılında açılmış Senirkent Lisesi başta olmak üzere, İmam Hatip Lisesi, Kız Meslek Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi ve Teknik Lise, Ticaret Meslek Lisesi eğitim ve öğretim hizmeti vermektedir. Büyükkabaca Kasabasında da çok Programlı Lise 1990 yılında açılmıştır. Ortaöğretim kurumlarında, toplam 1130 öğrenci öğrenim görmektedir. İlçedeki okulların tümünde, 2792 öğrenci eğitim ve öğretim görürken, 198 öğretmen, 16 memur ve 53 hizmetli görev yapmaktadır. İlçede bulunan Halk eğitimi merkezi, halkın istekleri doğrultusunda mahalle ve köylerde kurs açmaktadır. Bilgisayar kullanımı, kuaförlük, kalorifer ateşçiliği gibi istihdama yönelik kurslar açılmasına gayret gösterilmektedir.

SAĞLIK HİZMETLERİ

İlçede Devlet Hastahanesi 1954 yılında 150 yatak kapasitesiyle hizmete açılmıştır. 1992 yılında Devlet Hastanesinin bir bölümüne Sağlık Meslek Lisesi açılmış ve hastahanenin yatak kapasitesi 50'ye düşürülmüştür. Sağlık Meslek Lisesi bölümünde öğrenci ile bölgeye hizmet vermektedir. Hastahane bünyesinde 2 adet Röntgen cihazı, 2 adet EKG cihazı, Ultrason ve kalp ünitesi gibi modern araç ve gereçler mevcuttur. Ayrıca bir ilçe merkezinde, diğerleri Büyükkabaca, Yassıören ve Uluğbey Kasabalarında olmak üzere 4 adet Sağlık Ocağı hizmet vermektedir. Gençali ve Garip köylerinde de sağlık evleri vardır.

ULAŞIM

İl merkezine 76 kilometre uzaklıktadır. Isparta'dan Senirkent'e iki güzergahtan ulaşılmaktadır. Bunlardan birincisi, İstanbul yolu ile Keçiborlu, Uluborlu üzerinden, diğeri ise Konya yolundan Barla üzerinden ulaşan yoldur. Her iki yol da asfalttır. İlçeye bağlı kasaba ve köylerle ulaşım son derece kolay olup, bütün köy yolları asfalttır.

EKONOMİK DURUM

Halkın geçimi tarıma dayanır. Bağcılık, elmacılık, gülcülük, pancar ve hububat tarımı yapılır. Tarım arazisinin az oluşu ve ilçede sanayi ve madencilik gibi sektörlerin bulunmaması, 1930'lu yıllarda başlayan çaba ile eğitime yönelmiştir. Bağcılık, Senirkent'te yıllar boyu uğraşılan geleneksel hale gelen tarım koludur. 20700 dekar alan üzüm bağı olarak değerlendirilmiştir. Senirkent, bölgenin en kaliteli üzümünü yetiştiren bağlarına sahiptir. Yetiştirilen üzümler; taze sofralık, kuru üzüm, sirke, pekmez, şarap, reçel, jöle ve marmelat yapılarak değerlendirilir. Asma yapraklarından ise, yemeklik sarma yapılır. Senirkent bağlarında yetişen üzümlere çeşitleri; dimrit, tilki kuyruğu, kadın parmağı, devegözü, büzgülü,gemri, yuvarlak çekirdekli adları verilir. Bağcılık, Yassıören ve Uluğbey Kasabalarında daha yoğundur. Her yıl TEKEL tarafından kuru üzüm alımı yapılmakta olup, yıllık rekolte 700 ton civarındadır. Halkın önemli gelir sağladığı ürünlerden biri de bademdir. Badem, kabuklu veya kırılarak iç badem şeklinde satılmaktadır. Şekerpancarı üretimi de yapılmakta olup, son yıllarda yıllık 80 bin ton civarında rekolteye ulaşmıştır. Şekerpancarı alımları Büyükkabaca Kasabasında yapılmaktadır. Hoyran Gölünden alınan su DSİ kanalları ile ilçenin arazisini sulanabilir hale getirmiştir. Böylece; elma, kiraz, vişne, kayısı, üzüm, kavak yetiştiriciliğinde büyük gelişme olmuştur. Hayvancılık ise, küçük baş (koyun, keçi), etlik dana ve süt ineği besiciliği şeklinde yapılmaktadır.

TURİZM

İlçenin turizm açısından yeterli ilgiyi gördüğünü söylemek pek mümkün değildir. Aslında değerlendirilme imkanı olan turistik potansiyeli mevcuttur. Gelincik Dağı'nda bulunan Sedir Ormanları ve Kirazlı Yaylası Dağ Turizmi yönünden değerlendirilebilecek niteliktedir. Eğirdir Gölü'nün kuzey bölümünü oluşturan Hoyran Gölü'nün bir bölümü ilçe sınırları içerisinde yer almakta olup, doğal güzelliklere sahiptir. Yassıören Kasabası sınırları içerisinde bulunan Değirmenderesi ve Ayazma piknik alanları, yemyeşil çevresi ve tertemiz memba suları ile piknik yapanların en gözde uğrak yerlerindendir. İlçenin hemen üzerinde yer alan Kuyucak ve Santral mesirelikleri de ilgi gören dinlenme alanlarıdır. Uluğbey Kasabasının kuzeyinde yer alan Koru Dağları üzerindeki Koru yaylası, Peynirini Mağarası, Yayla turizmini sevenlere tavsiye edilecek güzelliklere sahiptir.

SENİRKENT SEL FELAKETİ Senirkent ilçesinde 13.07.1995 tarihinde saat 20.10'da Kapıdağ'a yağan yoğun yağmurun, önüne kattığı teressübatın ilçe merkezine akması sonucu, büyük bir sel felaketi meydana gelmiştir. Olayda 74 vatandaş hayatını kaybetmiş, 209 ev oturulamaz hale gelmiştir. Ancak devletin ve vatandaşların etkin müdahalesi sonucu, ilçede hayat kısa sürede normale dönmüştür. Yaptırılmakta olan afet konutlarının temeli, 22.09.1995 tarihinde Cumhurbaşkanımız Sayın Süleyman Demirel tarafından atılmış olup, tamamlanan bütün konutlar Cumhurbaşkanımız Sayın Süleyman Demirel'in ve dönemin Başbakanı Sayın Mesut Yılmaz'ın 27.04.1996 tarihinde katıldıkları bir tapu dağıtım töreniyle hak sahiplerine teslim edilmiştir.