ѕєαη

SİVRİHİSAR KILIÇ MESCİD MİNARESİ


1244 yılına tarihlenen minarenin banisi Şeyh MEHMET efendi’dir

TASVİR
Kılıç Mahallesi Kağnıpazarı meydanında bulunan minare,kübik kaideli,sekizgen pabucluklu,silindirik gövdeli,tek şerefelidir.Minare kaidesini batı cephe,ekseninde
Kuzeyden dört basamakla çıkılan dikdörtgen biçimli kapı yer alır.Kaidenin diğer
Cepheleri sağırdır.
Kaide üzerindeki pabuçluk dört köşede pahlanarak silindirik gövdeyle bütünleşir.
Pabuçluğun hemen üzerinde ve şerefe altında birer bilezik bulunur.Şerefe altındaki bilezik ile şerefe arasında çini bir kuşak yer alır.Şerefe altı ile şerefe korkuluğu ara-
Sında ikinci çini kuşak bulunmaktadır.Şerefenin güneyinde eksende basık kemerli
bir kapı yer alır.Silindirik gövdeli petek bölümü,ana gövdeden daha incedir.Bu kısı-
mla külah arasında üçüncü bir çini kuşak yer alır.
Minarenin konik kulahı üzerinde hilal biçimli bir alem vardır.Şerefeye saat istika
-Metinin aksi yönünde yükselerek dönen,üçgen prizma biçimli elli üç basamaklı bir
merdivenle çıkılır.
Kesme taş,kaide ve pabuçlukta düzenli teknikte tuğla ,gövde ve petekte düz istif-şaşı-
Rtmalı teknikte;devşirme malzeme, minare kaidesinin kuzey cephesinin doğu ve batı
alt köşelerinde;çini,şerefe altındaki bilezik ile şerefe altının tuğla dolguları,korkuluk ve petekle külah arasındaki yüzeylerde sır altı tekniği kullanılmıştır.
Sıva,yer yer minare kaidesinin tüm cephelerinde ;ahşap,kaide ve şerefe kapılarının kasa ve kanatlarında ;kurşun, külah kaplamasıyla alemde kullanılmıştır.Petek bölümüyle şerefe altlarındaki,alttan ve üstten kabaralarla tutturulmuş firuze renki kare biçimli çini levhalardan oluşan kuşaklar dışında yapının süslemesi yoktur.

SİVRİHİSAR HAZİNEDAR MESCİDİ

Tek mekanlı ve kare planlı yapının kitabesi yoktur.Özalp,yapının 13. yüzyılın ikinci yarısıda 2.İzzeddin Keykavus’un Hazinedarı Necibüddin Mustafa tarafından yaptırıldığı ileri sürer. Öney ise yapıyı 15.yüzyıla tarihlendirmektedir .Ayrıca 17.ve 18. yüzyıllara dayandırılarak 15.yüzyıllara tarihlendirilmektedir.Öney’in tarihlendirilmesine uygun olarak 15.yüzyılda inşaa edilmiş olduğunu ortaya koymuştur.
Banisinin doğum tarihi ve hayatı hakkında herhangi bir bilgi mevcut değildir.2.İzzeddin Keykavus’un (1246-62)müstevfisi(maliye nazırı)olan Necubuddin,1256 yılında 2. İzzeddin Keykavus’un Moğollar tarafından tahttan indirilmesinden sonra Sivrihisarlı kadı asker Celaledin, Seyfettin Has Kayı Aba ,Kerümiddin Alişir,Bedreddin Gühertaş Emüniddin Yakud gibi devlet adamları ile birlikte 2.İzzeddin Keykavus’un taraftarı olmakla ve bizzat Karamanlıları Konya’ya davet etmekle suçlanarak Alıncak Noyan’a gönderilip şehit ettirilmiştir.
TASVİR
Yapı,Karacalar mahallesi,Hoşkadem sokakta Hoşkadem camii’nin batısında avlu içerisinde yer alır.Tek mekanlı,kare planlı, kubbe örtülüdür.
Tüm cephelerin orta bölümü sekizgen kubbe kasnağı nedeniyle daha yüksek ve kademelidir.Saçak altında çift sıra testere dişi yer alır.Kuzey cephe ekseninde bir kapı,kapının iki yanında simetrik yerleştirilmiş birer alt ve üst pencere yer alır.Kapı önünde sonradan yapılmış bir sundurma bulunmaktadır.
Girişin iki yanında sivri kemerli niş içerisinde dikdörtgen biçimli parmaklıklı iki pencere bulunur.Bu pencerelerin üzerine eksene yakın dikdörtgen biçimli birer üst pencere yerleştirilmiştir.Doğu ve batı cephelerin de kuzey cephedeki alt pencereler gibi sivri kemerli bir şebekeli birer pencere bulunur.Yapının güney cephesi aynı düzeni korumakla birlikte biçimsel özellikleri açısından diğer cepheler farklıdır.Dikdörtgen biçimli pencereler söve ve lentoludur.Altttakiler parmaklıklı, üsttekiler şebekelidir.Cephenin 3 m yakınına kadar sokulan yapılar,diğer cephelerin aksine ,bu cephede alınlıksız pencerelerle yetinilmesine neden olmuştur.Cephelerin sivri kemerli ve alınlıklı alt pencereleri içeriye dikdörtgen biçiminde yansır.Bunun dışında dış cephe düzenlemesinin içeriye aynen yansıdığı görülmektedir.
Harimde güney duvar ekseninde ,iç mekana taşan dikdörtgen biçimli profili çetçeve içine alınmış altı cepheli mihrap nişi bulunur.
Mihrap kubbe eteği ile geçiş arasındaki hatta kadar yükselir.Kademeli ve bezemeli beş şerit,dört silmeden oluşan çerçeve içerisine alınan mihrabın kavsarası altı sıra mukarnas dolguludur.Kavsara iki yanda gövdeleri yivli ,küp biçimli kaide ve başlıkları bulunan birer sütünceye oturur.Kavsara üzerinde dıştan içe doğru,iki sıra silme ve iki sıara şeritle çevrelenmiş yaklaşık kare biçimli,bezemeli bir pano bulunur.Güneybatı köşede yeni minber yer alır.
Yaklaşık kare planlı iç mekan,oldukça alçak seviyeden başlayan büyük boyutlu,altı sıra mukarnas dolgulu köşe üçgenleri ile geçilen kubbe ile örtülüdür.Kuzeydoğu ve kuzeybatı köşelerde yer alan mukarnas dolgular büyük ölçüde dökülmüştür.
Köşe üçgenlerinin üzerinde çift sıralı silmeler bulunur.Söz konusu silmelerin üzerinde, kaide oluşturan yuvarlak bölümle bu bölümün üzerindeki silmeye oturan yüksek kubbe yer alır.Duvarlarda düzensiz almaşık teknikte moloz taş-kesme taş-tuğla ile düzensiz çerçeve tekniğinde yer yer dikey ve yatay yerleştirilmiş dikey ve yatay malzeme kullanılmıstır.Ayrıca tuğla,düz istifle örtüde,doğu,batı ve güney cephelerin alt pencereleriyle kuzey cephenin doğu bölümündeki alt pencerenin sivri kemerlerinde,üç sıra tuğla bir sıra taş olmak üzere almaşık ,kapı kavsarası ve kuzey cephenın batı batı bölümündeki pencerenin sivri kemerinde şaşırtmalı teknik kulllanılmıştır.Kapı ve pencere lentolarıyla sövelerinde mermer,mihrapla pencere şebekelerinde alçı,tüm iç duvarlarda sıva ,kapı ve pencere kasalarında ahşap, kubbe kaplamasında kurşun, pencere parmaklıklarında dmir malzeme kullanılmıştır.
Yapının süslemeleri,mihrabın alçı benzemeleriyle mihrabın iki yanındaki kalemişi duvar resimleri olmak üzere iki ayrı kategoride toplanabilir.Kalıplama tekniğindeki 15.yüzyıla tarihlenen mihrabın çerçevesini oluşturan beş şerit birbirlerinden balık sırtı motifli kaval silmelerle ayrılır.
Şeritlerden en dıştan ikincisinede sülüs yazılı ayetlerden oluşan yazı kuşağı üçüncüsünde ‘U’motifinin bir ters-bir düz tekrarından oluşan yüksek kabartmalı bir bezeme , dördüncüsünde iç içe geçmiş altıgenlerin oluşturduğu altı kollu yıldız merkezleri etrafında dönen altıgenlerin oluşturduğu bir başka geometrik kompozisyon yer alır.
Mihrap nişinin yüzeylerinde birbiri içerisine geçmiş kırık silmelerden oluşan üç,sekiz kollu yıldız ve sekiz kollu yıldız içlerinde yer alan sekiz dilimli gülbezek motiflerinin tekrarından oluşan bir bezeme mevcuttur.Mihrap kavsarasının çevresinde ve köşeliklerinde birbiri içerisine geçmiş altıgenlerin içerisinde altı kollu yıldızlar,altı kollu yıldızların içerisinde altı kollu gülbezekler yer alır.Kavsara üzerinde yer alan kare pano içerisinde balık sırtı motifli çift silmenin oluşturduğu kareye yakın biçimli bir çerçeve bulunur.
Söz konusu çerçeveye alınmış altı yapraklı çiçek ve Rumilerin oluşturduğu şeritte ,balık sırtı motifli bir silmenin belirlediği kare bir pano bulunur.Panonun,birbiri içerisine geçmiş kırık çizgilerin oluşturduğu beş kollu yıldız ve baklava biçimli motiflerden oluşan girift bezemeli zemini üzerinde,sekizgen çerçeve üzerinde ,sekizgen çerçeve içerisine alınmış çift sıra düz silmeyle sekiz kollu yıldızlı motifi oluşturulmuştur.Batı duvarda 17.ve 18. yüzyıllara tarihlenen kalem işi süslemeleri bulunur.Güney duvar,mihrabın doğusundaki alt pencere üzerinde yer alan açık gri zemin üzerine siyah ,kahverengi,yeşil ve mavi renklerin kullanıldığı süslemede,yer yer serpiştirilmiş rozet ve çarkı felek motiflerinin arasında değişik boyut ve biçimlerde ayetler bulunur.
Mihrabın batısındaki alt pencerenin üzerinde yer alan süslemede,daha eski tarihli çiçek motifli düzenleme üzerine kabe’nin tasviri yapılmıştır.Çeşitli yapıların betimlendiği kalem işi bezemelerde Kabe’nin bulunduğu Harem-i Şerif tasviri ortadakidir.Yandan şamdan biçimdeki ayetler,altta testi,kase,vazo ve diğer kap resimleri vardır.Açık gri zemin üzerine siyah çizgilerin hakim olduğu yeşil,mavi,kırmızı ve kahverengi renkler uygulanmıştır.
Batı duvarın 17.yüzyıla tarihlenen kalemişi süslemelerinde, kahverengi zemin üzerine açık gri,yeşil ve mavi renklerin uygulandığı merkezi kompozisyonlu, bileşik rumi hatayilerin oluşturduğu bitkisel bir bezeme bulunmaktadır.
Yapının dış cephelerinde yer yer kullanıldığı görülen devşirme malzemelerin bezemeleri dışında süslemesi yoktur.Bunlardan güney cephenin doğudaki penceresinin altında bulunan devşirme malzeme üzerinde iç içe girmiş dairelerin oluşturduğu geometrik bezemeler dikkat çekicidir.İç mekanda,mihrabı saran dıstan birinci şeritte zencerek motifi,ikinci şeritte sülüs karakterli yazı bulunmaktadır.üçüncü şeritteki alt alta yerleştirilmiş eş boyutlu beş dikdörtgen biçimli çerçevede ,sekiz kollu yıldız içerisine dört kollu yıldız motifleri,dördüncü şeritte ise ,birbirini takip eden stilize yaprak ve kozalak motifleri bulunur.Mihrap nişinin yüzey ve köşeliklerinde altı kollu yıldız merkezleri etrafında dönen altı kollu yıldız motifleri yer alır.

SİVRİHİSAR HOŞKADEM MESCİDİ

15.yüzyıla tarihlenen yapının banisi Hacı Hoşkadem’dir.
TASVİR

Karacalar Mahallesi Hoşkadem sokakta bulunan yapı,tek mekanlı kare planlı,kubbe örtülüdür.
Yapının tüm cephelerinde orta bölüm,sekizgen kasnak ve saçak altının kademeli çift sıra testere dişleri nedeniyle daha alçak ve kademeli tutulmuştur.
Kuzey cephe ekseninde bir kapı,eksenin iki yanına birer alt pencere bulunur.Basık kemerli kapısını bir aynalı kemer taçlandırır.Aynalı kemerin altında dikdörtgen biçimli boş bir kitabelik nişi vardır.Kapının iki yanında yer alan dikdörtgen biçimli pencereler sivri kemerli çökertme alınlıklıdır.
Kuzeybatı köşesinde dikdörtgen prizma kaideli,sekizgen prizma pabuçluklu ,silindirik gövdeli,tek şerefeli minare yer alır.Düz silmelerle pahlanmış pabuçluktan silindirik gövdeye geçilmektedir.Gövdenin pabuçluk üzerinde ve şerefe altında birer kaval silmeli bileziği bulunur.Şerefe altı,beş sıra testere dişi dolguludur.Petek konik külah ile örtülmüştür.Külahın üzerinde üst üste üç küreden oluşan alem yer alır.Birbirine benzer düzendeki doğu,güney ve batı cephe eksenlerinin iki yanında dikdörtgen biçimli,sivri kemerli ve çökertme alınlıklı birer alt pencere yer alır.Cephelerin kasnak kısmının eksenınde daha küçük birer üst pencere bulunmaktadır.Cephelerin sivri kemerli ve alınlıklı dikdörtgen biçimli pencerelerinin tümü,içeriye dikdörtgen biçiminde yansır.Güney duvar ekseninde beş cepheli mihrap nişi yer alır.İki kaval silme ile dikdörtgen biçiminde çerçevelenen mihrap kavsarası altı sıra mukarnas dolguludur.Güneybatı kösede yeni bir minber bulnmaktadır.
Doğu ve batı duvar eksenlerinde , günümüzde kapaklı birer dolaba dönüştürülen kademeli sivri kemerli birer niş yer alır.
Harimin 9 m. Çapındaki kubbe örtüsüne kademeli sivri kemerli tromplarla geçilir.Yapının tüm duvarlarında tromplar arasında kademeli sivri kemeri yer alır.Tromp başlangıçlarıyla kubbe
kasnagi bir sira mukarnas dolguludur. Kubbe kasnagmdaki mukarnas dolgu altta ve iki silme arasinda yer ahr.



Kesme tas, minare kaidesinde; düzenli moloz taş batı cephede pencere altından zerrine kadar yer yer; düzensiz kesme taş-tuğla, tüm duvarlarda bir sıra iki sıra tuğla olmak üzere diizensiz almaşık teknikte
yer yer kullanılmıştır. Minarenin pabuc kısmındaki kesme taşlar arasına zencerek motifi oluşturacak biçimde çift sıra tuğla dizisi istiflenmistir. Kubbe kasnağının üst iki sırasında bir sıra kesme tas-üç sıra tuğla-bir sıra kesme tas düzenli almaşık teknikte tuğla, tüm cephelerle alt pencere altlıklarında yer yer dikey ve yatay çerçeveli, minare gövde ve şerefesi ile kapı, pencere kemerleri ve ortada düz istifle şaşırtmalı teknikte kullanılmıştır. Mermer, kapı ve alt pencerelerin lento ve söveleriyle kitabe boşluğunun evresinde; alçı, mihrapta kaplama tekniğinde kullanılmıştır. Sivas, tüm iç duvarlarda; ahşap, pencere kasalarında; kurşun, kubbe kaplamasında; demir. kapı kasa ve kanatlarıyla pencere parmaklıklarında; pirinç. kubbe ve minare alemlerinde kullanılmıştır. Alt pencerelerin tuğla alınlıklarında farklı özelliklerde geometrik siislemeler yer almaktadır, Kuzey cephe pencerelerinden doğudakinde minder, batıdakinde çift sıra dört kollu yıldızlar arasına yerleştirilmiş sekiz kollu yıldızlarla yıldız kesitleri bulunur. Bati cephenin kuzey penceresinde beş kollu yıldız motifiyle bu motifin altında yer alan bir zencerek dizisi bulunur.

Yapimn ust kati 6 m. capinda kubbe He brtuliidiir. Kesme ta§-moloz ta§-tugla. turn duvarlarla kasnakta yer yer bir sira ta§-ii? sira tugla, iki sira tugla-bir sira ta§ olraak iizere diizensiz alma§ik teknikte kullanilmi§tir. Aynca, tugla kubbede dtiz istifle, pencerc ahnlik kemcrlerinde $a§irtmah teknikte-diiz istifle kullamlrm.stir.
Devs.irme mcrmcr malzeme, kapi ve pencerelerin sove ve lentolarmda; siva, turn ic duvarlarda; ahs.ap, pencere kasalannda; demir, kapi kasa ve kanadmda kullam!mi$tir.
61: Mih)
ivar!
Yapida kapi ve penccrelerin sove ve lentolarmda kullanilan dev§irme rnermer malzemeler iizerinde yer alanlar di§mda siisleyici unsur yoktur. (Resim:62-63)
Dcv?irmc inalzemelcrin iizcrindc karc bicimli ccr^eveler icerisinc ahnmi^, on iki kollu yildiz merkezli cark-i fclek, yaprak ve diger bitkisel bezemelerle Qpgen bicimli geometrik gecmeler ve ?ark-i felek merkezli sekiz dilimli rozeller yer alir.
Dogud?.ki sovcnin bati ytizundc ustteki bitkisel, alttaki geometrik bezemeli iki §eril arasmda kar^ilikli hirer grifon, batidaki scivenia dogu yuziinde ise yine iistte bitkisel, altta geometrik bezemeli iki s.erit arasmda bir geyigi kovalayan aslan figiiru bulunur.
340
"
&il ;''
-.
-

Resins 6
Bati Sove
■■-■*.
Resin 62ogu Sove 1.8. SiVRtR *SAR ALEM$AH TURBESJL
1321 yilina tarihlendirilir.2" Yapmin banisi Melik^ah, sanatcisi Hatip NecipMir.13"^]^(Ty!TiMa~Va]rrfnn—GEireT^MtrdilrlOgU tarafmdan onanlan yapin'mTUigUi kiilahi yeniden derzlenmis., govdesinde yer alan bozuk mermer kaplama ve siirneler yenilcnmi^, ccnazelik katmm ic duvarlan sivanmi§tir.24
Yapi saglamdir.
Bant hakkmda.Ja!ji,d\gi_ "Ivlelik" sifatmm diginda hicbir bilgiye
Kapinm tizcrindeki almlikta yer alan dokuz satirhk nesih yazib
kjtabeder^ "" ~
1~ Huvel.aliahiirrahiiP-.
2- Bene hazihi'l-imarel c?-gerife
j-^et-erntf eP'KeBjf j^ikeHimera-vjslkekabir min cami
4-^eT-meaU vc'1-mekarem ebu' I hay rat ve'1-hasenat
22 Eroi Altinsapan, a.g.t., s.
2j Erol A-ltmsapan, a.g.c, s. SO
24 Erol AHmsapsn, a.«.c.. s. SO
^ Erol AltliiKapan, a.g.c, s, SO
:f' Vakiilsir Gencl MQdflrlugd Alemgah TtSrbesi No. 26
341r
almmislardir. ce^eveienen (Resim:71)
kisel bezemeler yer ahr.
■ ■
"".....
■
..... ' ' ■
Resim 66: Portal
Mcscit kaltnin giiiicy dtivar ek.sci),;adc kavsarasi bq; sira inukarnas dolgulu, be? cepheii mihrap ni$i bulunur. Mihrap nisi, en di$takinin diiz, diyerlerinin geomctrik be?cmcli oidugu LİC sira kadcmcli ^eritlc ;i ?crii i?c dogi'ii pahjidir. (Rcsin;:72)
346
Resim 67: Alt Vnt Gtineybatiya Baki?
ICesme tag, duz [stifle tiim cephelerln kaplamasiyla kapi ve pencerelerin s5ve ve lentolannda; lugla, kiilahta diiz istifle; alfi, mihrapta; siva, alt katm tiim 19 duvarlannda; ah§ap, alt ve ust kat kapilanmn kasa ve kanatlannda; demir, pencerc parmakiiklannda kullanilmigtir.
Turbenin stislemeleri portalde, cephelerin pencere sovelerinde, iist kat mihrabmda, kapi lentosu uzerinde ve tromplann alt siradaki mukarnaslarmm ^evresinde yer ainiaktadir.
347Yildiz kesitlerinin ic dolgularmda, geometrik gecmeli ve spiral diizenlerneH cark-i felek benzeri kabaralar, ejder ve yiizgecleriyle solungacian belirtilmi? bahk figuru vc hayali yaratiklar bulunur. (Resim:73)
Ociincu seritte yivli kink silmelerin kesi?mesiyie altigen ve dort kollu yildiz merkezi etrafinda donen altigenler olu?turulmu§tur. Dorduncii ^eritte, dtiz ve capraz kink cizgiierin kesismesiyle zencerek benzeri altigen kesitleri olu^turmu^tur. Kapi kemerinin iki yamnda, kivnk dallar ve birbirine gecmi§ rumilerden olu§an ba^hlclan bitkisel slislerneli iki siitunce bulunur. (Resini 74-75)
Resim 75: Portal Guncy Kanat
Resins 76: Portal Kuzey Kan:it
Portal kemerinin ko§eliklerinde geometrik gecme motifii bire kabara bulunmaktadir. Kapinm basik kemerinin kilit ta^ndaki geometril gecme motifii kabara, uclarmda hirer palraet motif] bulunan kaval silmel oval madalyon icirde yer alir. Turbenin kuzey, gimey ve bati ceph> pencerelerinde, sovelerin iic tarafmi saran §eritte ciil: zencerek motiii, sov> ve lentolarda karisik bezeme bulunur. Rumilerin iki yandaj) ortadak palmetlere ferceve olu^turdugu diizenlemenin iistiinde bir kiicuk palmet ye alir. Ustte ortada, kink cizgiierin ic ice gccmesiylc olu^iturulan dtigum motil ve bu motifin yanlanndaki baklavalardan cikan rumilerin bulundugu bi bezeme kompozisyonu yer alir.
Ust katin kapi tentosunun uzerindcki dikdortgen bicimli panod; bulunan iki yandakilerin dtiz, ortadakinin ters oklugu iic palmetten olusai kompozisyon, birbirine dolanan kivnk dal vc rumilerden olu^an girift bi bezeme lie doldurulmustur. (Resim:71)
Resim 77: Kuzey Cephe Penceresi
Mihrap ni$ini uc yandan gevreleyen ^eritlerden en distan ikincisindc birbirine gecmi§ kink cizgiierin oiu^turdugu sckiz kollu yildiz merkez etrafinda donen altigen iiyunciisunde, cift zencerek motifi ile olu^tumlmu geometrik bezemeler yer alir. Ost katm tromplarm en alt sirasmi olustura-mukarnaslonn iki yanlanyla ko?eliklerinde, birbirine dolanan kivnk dal v rumiicrden olu§an bitkisel bezemeler bulunur. (Resim:72) Tiirbenin Kuzcy Cephe penceresinin lento ve sovelerinde bulunan bitkisel ve geometrik bezeraeler, 119 yandan yuzeyi pahh bir cerceve icerisine alinmi§tir. Qerfeve yiizeylerini 6'rgQ molifi dolamr. Pencere sovelerinde, ortadaki O9 yaprakli palmetlerin. kenariarda birbirierine sanlarak devam eden rumilerle olu§turulmu§ bitkisel bezeme'i bir kompozisyon bulunur. Pencere lentostmun geometrik bezemeleri, birbiri icerisinden kinlarak gecirilen seritlerle meydana getirilnii§tir. (Resim:77) f/ . . . ....
■'-■ 1.9. SİVRİHİSAR MAHMUB SUZANİ TURBESİ
1348 yilma tarihlerten yapmin banisi, Hoca Sadreddin Yakub bin Hoca BahadirOmer'dir. b
19S0 yiHhda' Helediye tarafmdan onanlan yapmm, dogu ve bati cephelerinc tugla orgiilti hirer iicgen almhk yapilarak iizeri kinna catiyla ortiilmu^tur.29 Yapi, saglamdir.
Kitabe:
Kapiai Qzerindeki be? satirlik stilus kitabede:"0 I - Bismillahirrahmanirrahim. Kiillii men aleyha fan ve yebkaa vechii rabbike zii
2- oi-celaii ve'l ikram (55/26-27) lev kanaat ed-diinya tedum ali el-vefa
3- feken resulullah feyba muhalleda, Bene haz'el-imarct ve't-turbe el-miibareke
4- es-sadr el-kebir seyyid es-sudur vel ekarem cami el-meali ve1! mekarem Havace Sadreddin
5- Yakub bin Havace Bahadir Oiner zad-allahu tevfifcehu fi gurrcti Rebi cl-ewel sene tis'a erbain sebamie. Yazihdir.
Tiirk9esi: Bagislayan, esirgeyen Tanrrnm adiyla. Yeryiizunde her ?cy gclip gcyicidir. Azamet ve faeybet ve in'am ve ikram sahibi clan Rabbi'nin yuzti bakidir. Bu kutsal imaref ve tiirbenin yapimi, buyiik ba^kan, kazaskerlerin efendisi- ye Allah keremleriiri arttrrsm- Hoca Bahadir Orner oglu Hoca Sadreddin Yakub -Allah yardimmi arttirsm- tarafmdan Rcbiyiilevvei 749/Haziran !348 yili ba^iannda yaptmlraigtir.
IR
1 Erol Altinsapan, a.g.e.. s.87 Erol Altmsapan3 a.g.e., s.87
Kur?unlu Mahallesi, U9apark Cadddesi'nde yer alan iki kath y<. ait kati dikdortgen planli, sivri tonoz ortiiiii, iist kali eyvaniidir. (Qizim:
3m.
C'v.
Mafatnud Sifzaui Tir besi Ait Kat RoJovc Plana
(E. Altinsapan, 1999'dan)
Her iki kata da bat] cepheden girilir. AH kata, eksende bu] dikdortgen bieirnli bir kapi iist kata, oniinde yer alan sivri kemerli eyva basik kcincrli bir kapiyla girilir. (Resim:78)
Kuzey ve dogu cephe (Resim:79) eksenierinde dikdortgen bi
Sfive ve fenfoh] rrinnnklikh hirer nemrRre ver rslir F)n5n rr-nh(=nm if
tud Sazani i ilrbesi Ust Ivaf RoSove Ptam (E. Altmsapan, 1999'dan)
tattaki eyvanh giri?, sivri tonoz ortuiiidur. Eyvan i9indc, alan kapi, iki yanda iki siHunccnin sinirkiciigj dcrinligi az }\mli birni? igerisindedir. (Res*in:80)
an iizerinde tek sirada dort mukarnas dilinii yer ahr. i iizerindcki kare panoda be? satirhk in?a kitabesi buiunur. m gcni^ vc 6UY, bir ?criL ilc ^cvrclcnmi?Lir. Kapinm iki yaninda :imli parniakhkh hirer pencere yer ahr. Eyvan zemini ccphe ■^cV.r. ftg kademeli profilli bir silme tie beHrienmisiir. Ost katsn
sm /*■>
T\> T?<j<-y C
./ Ait kattaki mahzen hucresi sivri tonoz iie oriiUudur. Bu ortiiyu kuzey ve giiney duvar eksenlerinin Iki yaoina yerlestirilmis duvar payelerine atilan iki sivri kemer takvive eder fT2p«im-«?\
Res^ 82: Ait KatDo^Vi: 1.
Alt katm dogu duvar ckseninde, zcminden I m. yuksekte bugiin kapatilrms dikd^!"'.gcn bicimii pencere acikhgi bulunur. Alt kat basik tonoz, iist kat sivri tonoz ve kubbe iie Ortiiludur. Mescit boltimu detail sekizgen kasnak iizerme oturtulan pramidal kulah ile ortiiludtir.
Moloz tas, dogu, bati ve giiney duvarianyla a!t kat ortusiinde kesme ta$, tiim cephelerin kapiamasinda diizenli o'rguyle ku'lamlmistir. Mescit boliimilinin kubbe ve tonozunda, tonozun giintimiizde yapilmis kirma V-'Hisiiun ahnligiyla mihrapta diiz istiflc tugla, catida kiremit, iist katm tiim ic duvarianyla kuzey haricindeki cephelerde yer yer siva. pencere kasalannda ah^ap, parmakhklarda demir kuiJaniimi^tir.
Mescit boliirnunun giiney duvarmda, mihrabm batismda parca
halinde, iicgen cerceve .icerisine almmis palmet bicimii karlus icerisinde.
beser yapnikh iki kivnk dal amsinda bir ay ve oniki koiln yildiz motifiyie
allta, tam okimamayan ancak, SİİJLİS karakterde bir aye tin yazildigi anlasiian
bir aJci kabaitma raevcuttur. (Resim:S3)
360
$*
Resim £3: Kartu?
i.io. SİVRİHİSARAKBO6AN
15. yiizyila tarihiencn yapimn banisi Umur Bey'dir.31 1952 yilmdan sonra yapildigi ogrenilen onanm, 9esmeye bakimh bir gorunum kazandirmakla beraber ozgiin formunu yitirmesinc neden olmustur. Bu onarimda ccsme, bugunkii cati ile ortulmu|tur. Saglam ve kullanima aciktir.
Hayati hakkinda her liangi bir bilgi bulunamayan baninin, oglu Selcuk Bey'in 15. yiizyila ait bir vakfiyesi bulunmaktadir. Sivribisar'a bagli Hortii koyuniin yansim teskil eden kirk haneyi satin alarak ayni koyde bir mescit yaptsrdigmdan bahsedilen bir bclgcye gore, Sivrihisar'da imar faaliyetlerindc bulunan Umur Bey'In oglu Selcuk Bey, babasimn faai iyetlerini surdUrmu§tur.
TA
Akdogan Mahallesi, Unkapnni Caddesi, Akdogan Mescidi'nin batismda yer alo.i cesme, dikdortgen planli, tekaynahdir. (Cizlm:9)
!l Erol Altinsapan, a.g.e,, s. 123
l? !;,rol AHiiisapan, ;:.tj,.<.-., s. 123
Erol Allmsapan, a.g.e., s. 120
361