Cİnsİyet RolÜ Kurami[sosyolojİ]

Dєиiz_мx · 25-02-07, 13:01

CİNSİYET ROLÜ KURAMI:

Rol teorisi, temel kısıtlamalarını, kalıplaşmış kişiler arası beklentileri yerleştiren toplumsal yapıya yaklaşım biçimidir. Genel bir yapıda oluşturulmuş tanımlanabilir bu kavram hem çok geniş hem de çok dar olabilecek sosyal durum ya da yapılara uygulanabilir. Bu bağlamda da toplumsal cinsiyet ilişkilerine de çeşitli şekillerde uygulanabilir. Ancak rol kavramının toplumsal cinsiyet uyarlamaları çok farklı biçimlerde olmaktadır. bu uyarlamaların ana fikri kadın ve erkek olmanın anlamı, kişinin cinsiyetiyle belirlenen genel bir rolün canlandırılmasıdır.

Toplumsal cinsiyet kavramına bu tarz bir yaklaşımda bulunmak çok caziptir. Farklı toplumsal beklentilere cevap verdiği için kadın ve erkeğin davranışlarının birbirinden farklı olduğunu belirterek cinsiyet farklılığı,

a)Biyolojik varsayımlardan kurtulmamıza olanak tanır

b)Toplumsal yapıyı kişiliğin oluşumuyla birleştirilmesine olanak sağlar, böylece kadınlık karakterinin kadınlık rolüne toplumsallaşma ile, aynı şekilde erkeklik karakterinin de erkeklik rolüne toplumsallaşma ile üretilmesine, yani sosyal rollerin öğrenilmesinin toplumsallaşma ve içselleşme aracılığıyla gerçekleşmesine neden olur.

c)Bir reform politikası için ilkeler oluşturulmasını sağlar, eğer kadınların tabi kılınmaları, kadınları yardımcı veya tabi olarak tanımlayan ya da karakterini pasif veya dışavurumlu olarak belirleyen rol beklentilerinin sonucuysa bu beklentileri değiştirmemizin gerekliliğini belirtmeye olanak tanır.

Rol teorisi kişisel eylemlilik ile toplumsal yapı arasındaki ilişkiye yönelik olarak çalışır, aynı zamanda toplumsal yapıyı eylemlilik içinde eritir. Cinsiyet rolü teorisiyle, toplumsal yapıdaki eksik olan unsurların biyolojik cinsiyet kategorisiyle örtüklüğünün sağlanması amaçlanır. Kadın ve erkek rolleri biyolojik bir terimin insanlara giydirilmesiyle oluşur. Altında yatan imaj sabit bir biyolojik temel ve işlenebilir bir üstyapıdır. Cinsiyet rollerinin cinsiyet farklılıklarıyla açıklanmaya çalışılmasının temeli budur. Cinsiyet rolü analizlerinde üstü kapalı olarak işlenen tema “ Hangi koşullar altında hangi belirli üst yapıların üretilmekte olduğu ve bundan böyle biyolojik ikiliğin nereye kadar yol gösterdiğidir.” Rol çerçevesinin kullanılması cinsiyetler arasındaki ilişkilere dair somut bir açıklama değil, cinsiyet ve konumları arasındaki farklılıklara ilişkin soyut bir açıklama oluşturmaktadır (Connell;1998:78-80).

Suzanne Franzway ve Jan Lowe’a göre de cinsiyet rolü teorisinin eleştirisinde gözlemledikleri gibi rol literatürü tutumlar üzerinde odaklaşmakta ve tutumların ait olduğu gerçeklikleri gözden kaçırmaktadır. Bunun politik yansıması kadınlar ve erkekler arasında yapay olarak katı bir ayrım yaratan baskıların altının çizilmesi ile birlikte, erkelerin kadınların üzerinde uyguladıkları ekonomik, ev içi ya da politik iktidarın dikkate alınmamamsı olmuştur (Franzway ve Lowe;1978:14-16).

İktidarın toplumsal yaşamdaki bu uygulanışı, cinsiyet rollerinin temelindeki biyolojik ikilikten de destek alarak iktidarla ilişkisinin görmezden gelinmesine neden olmaktadır. Kadın ve erkek rolleri eşit olarak ele alınmaktadır. İçerik açısından bu roller farklı olmakla birlikte birbirine bağımlı olduğunu da dikkate almak gerekmektedir.

Edwards’a göre, cinsiyet rolü teorisi toplumsal cinsiyetin karmaşıklığını basitleştirir. Tüm erkek ve kadınların tek bir ikiciliğe indirgenmesi ve tüm kadınların tek bir rolü üstlenmesi söz konusudur. Cinsiyet rolü teorisinin metodu, gözlemlerle ortaya atılan sorunların etrafında bir çözümleme yapmak değil, standart bir örnek olay analizinde çözümleme yapmaktır (Edwars;1983:385-412).

Bu standart örnek olay; cinsiyete ve geleneksel iş bölümüne dayalı çekirdek aile modelidir. Bir çok ailenin yaşam tarzı buna benzediği içinde standart olarak kabul edilmiştir. İki açıdan normatif sayılabilir:

1)Genel olarak insanlar bunu düzgün yaşama biçimi olarak kabul ederler (Gerçek rol beklentileri bu bağlamda tanımlanır.)
2)Teorisyenler de bunu toplumsal olarak işlevsel , biyolojik olarak uygun kabul ederler.

Cinsiyet rolü teorisindeki karmaşıklık bu bakış açılarının bulanıklığından kaynaklanır.

Cinsiyet rolü teorisinde karşılaşılan en büyük problemlerden biri normatif olanın yani beklenen ve onaylananın her zaman standart olamamasıdır. Farklı cinse yönelimler yani homoseksüelite, rol teorisiyle her zaman çelişir bir olgudur. Cinsiyet rolü teorisi bu gibi örneklerin marjinal olduğunu belirtir ve muhtemelen kusurlu ya da uygunsuz toplumsallaşma yüzünden ortaya çıkan kişisel tuhaflıklar olarak nitelendirir. Böylelikle de rol teorisi, toplumsal cinsiyet ilişkilerinden “iktidar” kavramını çıkartmış olur.

“Cinsiyet rolü teorisi, değişimi tarih olarak yani toplumsal pratikle toplumsal yapının karşılıklı etkileşiminden ortaya çıkan dönüşüm olarak ele alır. Toplumsal yapı cinsiyet rolü teorisinde biyolojik ikilik biçimine bürünür ve rol kavramlarının pratik yönünün nihai iradeciliği de bir toplumsal belirlenim kavramının formüle edilmesini önlemektedir.”(Connell;1998:84).

Kısaca toplumsal cinsiyetle ilgili analizler yaparken bir çerçeve olarak cinsiyet rolü teorisini kullanmamamızı gerektiren dört temel neden sıralayabiliriz:

1)Cinsiyet rolü teorisinin iradeciliği ve iktidar ile toplumsal çıkarı teorileştirmedeki başarısızlığı
2)Biyolojik ikililiğe bağımlılığı dolayısıyla yapının toplumsal olarak kavranamaması
3)Normatif standart bir örnek olaya bağımlılığı ve direncin sistematik biçimde yanlış biçimlendirilmesi
4)Toplumsal cinsiyetin tarihselliğini teorileştirme yöntemindeki eksikliği.

25-02-07, 13:01	#1 (permalink)
Dєиiz_мx Ne Mutlu Türküm Diyene ! Giriş Tarihi: 04-01-2006 Mesajlar: 19,020 Rep Puanı: 81309436 Rep Gücü: 813318	Cİnsİyet RolÜ Kurami[sosyolojİ] CİNSİYET ROLÜ KURAMI: Rol teorisi, temel kısıtlamalarını, kalıplaşmış kişiler arası beklentileri yerleştiren toplumsal yapıya yaklaşım biçimidir. Genel bir yapıda oluşturulmuş tanımlanabilir bu kavram hem çok geniş hem de çok dar olabilecek sosyal durum ya da yapılara uygulanabilir. Bu bağlamda da toplumsal cinsiyet ilişkilerine de çeşitli şekillerde uygulanabilir. Ancak rol kavramının toplumsal cinsiyet uyarlamaları çok farklı biçimlerde olmaktadır. bu uyarlamaların ana fikri kadın ve erkek olmanın anlamı, kişinin cinsiyetiyle belirlenen genel bir rolün canlandırılmasıdır. Toplumsal cinsiyet kavramına bu tarz bir yaklaşımda bulunmak çok caziptir. Farklı toplumsal beklentilere cevap verdiği için kadın ve erkeğin davranışlarının birbirinden farklı olduğunu belirterek cinsiyet farklılığı, a)Biyolojik varsayımlardan kurtulmamıza olanak tanır b)Toplumsal yapıyı kişiliğin oluşumuyla birleştirilmesine olanak sağlar, böylece kadınlık karakterinin kadınlık rolüne toplumsallaşma ile, aynı şekilde erkeklik karakterinin de erkeklik rolüne toplumsallaşma ile üretilmesine, yani sosyal rollerin öğrenilmesinin toplumsallaşma ve içselleşme aracılığıyla gerçekleşmesine neden olur. c)Bir reform politikası için ilkeler oluşturulmasını sağlar, eğer kadınların tabi kılınmaları, kadınları yardımcı veya tabi olarak tanımlayan ya da karakterini pasif veya dışavurumlu olarak belirleyen rol beklentilerinin sonucuysa bu beklentileri değiştirmemizin gerekliliğini belirtmeye olanak tanır. Rol teorisi kişisel eylemlilik ile toplumsal yapı arasındaki ilişkiye yönelik olarak çalışır, aynı zamanda toplumsal yapıyı eylemlilik içinde eritir. Cinsiyet rolü teorisiyle, toplumsal yapıdaki eksik olan unsurların biyolojik cinsiyet kategorisiyle örtüklüğünün sağlanması amaçlanır. Kadın ve erkek rolleri biyolojik bir terimin insanlara giydirilmesiyle oluşur. Altında yatan imaj sabit bir biyolojik temel ve işlenebilir bir üstyapıdır. Cinsiyet rollerinin cinsiyet farklılıklarıyla açıklanmaya çalışılmasının temeli budur. Cinsiyet rolü analizlerinde üstü kapalı olarak işlenen tema “ Hangi koşullar altında hangi belirli üst yapıların üretilmekte olduğu ve bundan böyle biyolojik ikiliğin nereye kadar yol gösterdiğidir.” Rol çerçevesinin kullanılması cinsiyetler arasındaki ilişkilere dair somut bir açıklama değil, cinsiyet ve konumları arasındaki farklılıklara ilişkin soyut bir açıklama oluşturmaktadır (Connell;1998:78-80). Suzanne Franzway ve Jan Lowe’a göre de cinsiyet rolü teorisinin eleştirisinde gözlemledikleri gibi rol literatürü tutumlar üzerinde odaklaşmakta ve tutumların ait olduğu gerçeklikleri gözden kaçırmaktadır. Bunun politik yansıması kadınlar ve erkekler arasında yapay olarak katı bir ayrım yaratan baskıların altının çizilmesi ile birlikte, erkelerin kadınların üzerinde uyguladıkları ekonomik, ev içi ya da politik iktidarın dikkate alınmamamsı olmuştur (Franzway ve Lowe;1978:14-16). İktidarın toplumsal yaşamdaki bu uygulanışı, cinsiyet rollerinin temelindeki biyolojik ikilikten de destek alarak iktidarla ilişkisinin görmezden gelinmesine neden olmaktadır. Kadın ve erkek rolleri eşit olarak ele alınmaktadır. İçerik açısından bu roller farklı olmakla birlikte birbirine bağımlı olduğunu da dikkate almak gerekmektedir. Edwards’a göre, cinsiyet rolü teorisi toplumsal cinsiyetin karmaşıklığını basitleştirir. Tüm erkek ve kadınların tek bir ikiciliğe indirgenmesi ve tüm kadınların tek bir rolü üstlenmesi söz konusudur. Cinsiyet rolü teorisinin metodu, gözlemlerle ortaya atılan sorunların etrafında bir çözümleme yapmak değil, standart bir örnek olay analizinde çözümleme yapmaktır (Edwars;1983:385-412). Bu standart örnek olay; cinsiyete ve geleneksel iş bölümüne dayalı çekirdek aile modelidir. Bir çok ailenin yaşam tarzı buna benzediği içinde standart olarak kabul edilmiştir. İki açıdan normatif sayılabilir: 1)Genel olarak insanlar bunu düzgün yaşama biçimi olarak kabul ederler (Gerçek rol beklentileri bu bağlamda tanımlanır.) 2)Teorisyenler de bunu toplumsal olarak işlevsel , biyolojik olarak uygun kabul ederler. Cinsiyet rolü teorisindeki karmaşıklık bu bakış açılarının bulanıklığından kaynaklanır. Cinsiyet rolü teorisinde karşılaşılan en büyük problemlerden biri normatif olanın yani beklenen ve onaylananın her zaman standart olamamasıdır. Farklı cinse yönelimler yani homoseksüelite, rol teorisiyle her zaman çelişir bir olgudur. Cinsiyet rolü teorisi bu gibi örneklerin marjinal olduğunu belirtir ve muhtemelen kusurlu ya da uygunsuz toplumsallaşma yüzünden ortaya çıkan kişisel tuhaflıklar olarak nitelendirir. Böylelikle de rol teorisi, toplumsal cinsiyet ilişkilerinden “iktidar” kavramını çıkartmış olur. “Cinsiyet rolü teorisi, değişimi tarih olarak yani toplumsal pratikle toplumsal yapının karşılıklı etkileşiminden ortaya çıkan dönüşüm olarak ele alır. Toplumsal yapı cinsiyet rolü teorisinde biyolojik ikilik biçimine bürünür ve rol kavramlarının pratik yönünün nihai iradeciliği de bir toplumsal belirlenim kavramının formüle edilmesini önlemektedir.”(Connell;1998:84). Kısaca toplumsal cinsiyetle ilgili analizler yaparken bir çerçeve olarak cinsiyet rolü teorisini kullanmamamızı gerektiren dört temel neden sıralayabiliriz: 1)Cinsiyet rolü teorisinin iradeciliği ve iktidar ile toplumsal çıkarı teorileştirmedeki başarısızlığı 2)Biyolojik ikililiğe bağımlılığı dolayısıyla yapının toplumsal olarak kavranamaması 3)Normatif standart bir örnek olaya bağımlılığı ve direncin sistematik biçimde yanlış biçimlendirilmesi 4)Toplumsal cinsiyetin tarihselliğini teorileştirme yöntemindeki eksikliği.

Konu Araçları
Çıktı Görüntüsünü Göster Sayfayı E-posta İle Yolla