En Komik ve Eğlenceli Videolar Burada. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde.
Forum TR
Go Back   Forum TR > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 27-09-09, 16:52   #1
raineus

Varsayılan köpekler hakkında bilgi


BİLİMDE KÖPEK
Köpeğin tanımı Köpek ifadesi tek başına, Etçiller Takımı'nın, Köpekgiller Familyası'ndan, boy ve biçim bakımından bir çok ırkı olan, insanlar tarafından çok yönlü faydalanılan, çok iyi koku alan, sadık; bekçilik, avcılık, sürü koruma gibi işler için kullanılan memeli bir evcil hayvan olarak geçer. Her ne kadar köpekler etçil olarak sınıflandırılsa da, günümüzde artık "hepçil", yani "ne bulurlarsa onu yiyen" olmuşlardır. Hayvanlar içerisinde insana en yakın olan köpek, aynı zamanda hayvanların en zeki olanlarından biridir.

Köpeğin zoolojik sistemdeki yeri
Köpeğin zoolojik sistemdeki yeri, aşağıdaki şekildedir:
Takım (Ordo) Carnivora (Etçiller)
Aile (Familia) Canidae(Köpekgiller)
Cins (Genus) Canis (Köpek)
Tür (Species) Canis familiarise (Evcil köpek)

Köpeğin evcilleştirilmesi
Köpek evcilleştirilen ilk hayvan olarak bilinir. Köpekten sonra koyun evcilleştirilmiştir. Gerçektende, Kuzey Amerika Kızılderililerin son birkaç yüzyıl öncesine kadar evcilleştirdikleri yegâne hayvan köpek idi (Altuğ, 1978). Eski Mısır'da köpek kutsal sayılırdı. Onlar için mezarlıklar yapılmış ve buraları kutsal birer mekan sayılmıştır.
Evcilleştirilmesi, son yapılan araştırmalara göre, İ.Ö. 15.000 yılına kadar uzanmaktadır. İ.Ö. 3000 ya da 2000 yıllarından kalma Eski Mısır resimleri, zarif av köpekleri (Saluki-İran Tazısı), güçlü çoban köpekleri (Mastiff) ve hatta küçük ev köpeklerini göstermektedir. Ayrıca eski Mısır'ın kutsal köpek mezarlarında, tazı, base ve bazı melez küçük köpek ırklarının iskeletleri bulunmuştur. Günümüzdeki "Dikkat Köpek" levhaları gibi, Romalılar'da kapılarına aynı anlama gelen, Latince "Cave canem" levhasını asıyorlardı (Clutton-Brock, 1996).

Köpekler ne iş yapar?
Köpekler bilinen, evcil hayvan gütme, ev, işyeri vs. koruma, av köpeği olarak kullanma, yakın koruma sağlama, yalnız ve yaşlı insanlara can yoldaşlığı yapma, körlere rehberlik etme, mayın, narkotik, bomba arama, iz takibi, kesif görevleri dışında, tarihte bir çok ilginç görevler üstlenmişlerdir.
Romalılar köpeği saldırı ve mesaj taşıma amacıyla kullandılar. Üzeri keskin usturalarla kaplı demir boyunduruklar taşıyan, kerpeteni andıran dişlere sahip Molossus köpeklerinin görüntüsü karşısında düşman genellikle savaşmaktansa kaçmayı tercih ederdi.
Mesaj Köpeği denilenler en talihsiz hayvanlardı. Askeri emirler küçük bir bakır tüpün içine konur ve hayvana yutturulurdu. Köpek gideceği yere vardığında, tüpün tabii yollardan çıkmasını bekleyecek vakit olmazdı. Gönderilen önemli emri bir an önce alabilmek için, köpek boğazlanır ve karnı yarılarak tüp alınırdı.
Ortaçağ'da kilise toplantılarında, rahipler üşüyen ayaklarını ısıtmak için, köpekleri kullanıyorlardı (Clutton-Brock, 1996).
Fransa'da, çok lezzetli bir yiyecek olan ve yeraltında yetişen "Domalan Mantarı" aramasında, üstün koku alma duygusu ile donatılmış köpekler kullanılmaktadır (Clutton-Brock, 1996).
Uzaya giden ilk canlı, 1957 yılında Ruslar tarafından uzaya gönderilen "Laika" isimli köpekdir (Clutton-Brock, 1996).
Köpeğin isim kökenleri İt: Eski Türkçe'de ve Türk efsanelerinde, "İt = It", "Barak" ve nadiren "İt-Barak" olarak geçer. Barak kelimesi efsanelere ilk defa "Çok tüylü köpek" manasında geçmiştir.
Köpek: Köpek kelimesi, Türkçe kökenlidir. Arapça'da "Kelb", Farsça'da "Seg" veya "Sek", Kürtçe'de "Sa", Abazaca'da "La", Adigece ve Kabartayca'da "Ha", İngilizce'de "Dog", Almanca'da "Der Hund", Fransızca'da "Le Chien"dir.
Köpek kelimesi, köpeğin çıkardığı "göv göv" veya "köv köv" den gelmektedir. Köpek ilk defa 12.-13. yüzyıllar Güney Türkçe'sinde yer bulmuştur. Bu tarihten önceki vesikalarda köpek kelimesi geçmez. Kelime bir antroponim olarak Selçuklu devlet adamı Sadeddin'e lakap olunca, Türk onomastiğinde kendine bir yer edinmiştir. Bu yüzden, Selçuklu devlet adamı da tarihte Sadeddin Köpek ismi ile meşhur olmuştur. Aynı devrin Maveraünnehir hükümdarı da Köpek adını taşımakta idi. Yine Osmanlı padişahlarından Çelebi Sultan Mehmet devrinde, yerli hanedana mensup, Artuk Ovası'nda türeyen derebeylerden birinin ismi de, Köpekoğlu Hüseyin Bey idi. Kanuni Sultan Süleyman devrinde Halep Türkmenlerine, başçılarına izafeten "köpek" adı takılmış ve bunların bağlı oymaklardan birine de "Köpekli Avşar" denmiştir (Meydan-Larousse, 1996).
Özbekçe'de köpeğe ayrıca "tüylü, uzun tüylü köpek", eniğe "läyçä", iyi cins çoban köpeğine ise "sırtlan" denir.
Kıpçakça'da köpek "çok tüylü köpek" olarak da kullanılır. Köpek veya yırtıcı hayvan yavrusuna "enük", dişi köpeğe, "kançık" veya "kançuk", tüylü köpek ve it cinsinin iri ve tüylü olanına "köpek" veya "köpek-it", tüyü çok olan çoban köpeğine "köbelek", tüyü az olan köpeğine de "parla" denmektedir.
Çoban köpeği "köpek it" olarak kullanılır. Orta Türkçede "köpek" sözcüğü yoktur. Orta Türkçe deyince; XI ve XV. Yüzyıllar arasındaki Türkçe anlaşılır. Yani Batı Türkistan'da Satuk Buğra Han'ın İslamlığı benimsemesi ile, ilk Türk-İslam metinleri yazılmaya başladı. Bu devre İstanbul'un fethine kadar sürdü.
Köpek yavrusuna Tuvaca'da aynen "enik", Altayca'da ve Karaçay-Malkarca'da, Teleütce'de "küçük" denir.
Dişi köpeğe Kırgızca'da "kançık", Uygurca'da kançuk, Makedonya ve Kosova Türkçesi'nde kuçka
Günümüzde Anadolu'da köpeğe genellikle "it", köpeğin dişisine "kancık" veya "gancık", yavrusuna da "enik" veya "enük" denir.
Köpeğin bazı tür özellikleri
Köpeklerin genellikle çeneleri uzundur. Köpeklerin ağzında 42 dişi bulunur. Köpekdişleri, avın eti ile sinirlerini kesip ayırmada, arka azı dişler kemik çiğnemede kullanılır. Avı iyice yakalamakta kullanılan ön azı dişleri uzun ve keskindir.
Ter bezleri olmadığı için, terlemezler. Herhangi bir koşma anında veya fazla sıcağa maruz kaldıklarında, vücutlarında biriken fazla ısıyı atmak için dillerini dışarı çıkarırlar.
Köpeklerde normal vücut ısısı ortalama 38,4 derece, nabız dakikada 70-100 ve solunum 15-30'dur. Koku alma duyguları çok gelişmiştir. Burunlarında 125-200 milyon arasında koku alma hücresi bulunur.
Pençeleri hareketsizdir, tırnakları deri altına çekilemez. Ön ayaklarında 4 parmak, 5 tırnak bulunur. 5. tırnak bilektedir. Arka ayaklarında 4 parmak bulunur. Kangal ve diğer bazı ırk köpeklerin, arka ayaklarında, 4 parmak, ama 5, 6 veya 7 tırnak bulunabilir. Sadece Afrika Avcı Köpeği'nin bütün ayaklarında 4 parmak ve 4 tırnak vardır.
Köpeğin havlaması:
Basenji ve Malamute gibi birkaç ırk dışında, köpekler ırk özelliği olarak havlarlar. Bu havlama sesi köpeğin morfolojik yapısına göre değişiklik gösterir. Bazı köpekler çok yüksek perdeden (Kangal gibi), bazıları kesik kesik (Küçük yapılı süs köpekleri gibi), bazıları sık sık (Samoyed gibi), bazıları az (İskoçya Terrieri gibi), bazıları avın ne kadar uzakta olduğunu belirtecek şekilde çeşitli tonlarda (Garnd Bleu De Gascogne gibi), bazıları melodik bir sesle (Amerikan Tilki Tazısı gibi), bazıları kurt uluması gibi (Eskimo Köpeği gibi), bazıları da kalından inceye doğru sesini incelterek (Castro Laboreiro gibi) havlarlar.
Köpeğin üreme özellikleri
Dişi köpeklerin genellikle 8 veya 10 meme başı vardır. Dişinin meme başında 3-4 delik birden bulunur. Gebelikleri ortalama 9 hafta, yani 63 gündür. Bir batında 3-10 arası yavru doğururlar. Bazı köpekler ilk doğumunda sadece 1-2 yavru yapabilir. Bazı ırk köpekler 10 taneden fazla yavru verebilir. Bu konuda, kayıtlara geçmiş dünya rekoru, A.B.D.'den W. N. Ely'ye ait Lena isimli köpektedir. Bu köpek 1944 yılında, bir batında tam 23 yavru dünyaya getirmiştir. Köpeklerin dünyada ki sayılarının 1 milyar civarında olduğu sanılmaktadır (Meydan-Larousse, 1996).
Köpeğin sınıflandırılması Köpeklerle ilgili ilk sınıflandırmayı Buffon yapmıştır. Buffon köpekleri, dik kulaklı, yarı dik kulaklı ve sarkık kulaklı olmak üzere 3 sınıfa ayırmıştır. Daha sonra gelen bazı bilim adamları da, kafa yapısını esas almışlardır. Fakat günümüzde yapılan sınıflandırma, köpekleri yaptıkları işe göre sınıflandırmaktır. Buna göre köpekler;
1-Av ve spor köpekleri: Av yerini bulup gösterenler, vurulan avı bulup getirenler, av kaldıranlar, iz sürenler. Teryeler ve tazılar bu gruba girer. Genellikle orta boylu ve koşucu tiptedirler.
2-Ev ve süs köpekleri: Barbet, Cüce Grifon, Spanyel, Terye, Kaniş, Chow Chow ve Pekinuva gibi küçük yapılı ırklar bu gruba girer.
3-İş köpekleri: Bu gruptakiler; bekçi köpekleri, çoban köpekleri, yardım köpekleri, savunma köpekleri, dövüş köpekleri ve kuzey ırklarıdır. Bunlar büyük boylu ve ağır cüsseli hayvanlardır.
Hayvanlar Alemi isimlerinde köpek
Hayvanlar aleminde köpek ismini bünyesinde barındıran başka canlılar da bulunmaktadır. Bunlar Köpek Balığı, Köpek Biti, Köpek Burunlu Yarasa, Köpekdili Balığı, Köpek Piresi, Köpek Sepet Kavkılısı, Köpek Suratlı Makak, Köpek Tenyası ve Köpek Yayını'dır (Gökçöl, 1981).
Bazı ilginç ırklar
Dünya üzerinde yaklaşık olarak 400 köpek ırkı mevcuttur ve köpek kadar çok çeşitli ırka sahip, başka bir hayvan türü bulunmamaktadır. Bu ırklardan, çok ilginç özelliğe sahip olan bazıları:
Bir Çin ırkı olan Chow-Chow'un dili ve dişetleri mavi renklidir. Sadece sahibine bağlanır, ailedeki diğer kişilerden uzak durur, kabullenmez. Ayrıca burunluk takılmasından ve kayıştan hoşlanmaz.
Yine bir Çin ırkı olan Pekingese, sadece Çin İmparatorlarının sahip olabildiği bir ırk idi ve yalnız imparatorluk sarayı, Yasak Şehir'de bulunurdu. Kutsaldılar ve herkes önünde eğilmek zorundaydı. Gerekli saygıyı göstermeyenler idam edilirdi. 1860 yılında İngiliz askerleri, Pekin'de imparatorların ikamet ettiği Yasak Şehir'deki yaz sarayını yağmalarken, bu ırkı buldular ve dünyaya tanıttılar.
Meksika Çıplak Köpeği'nin vücudunda hiç tüy yoktur. Sadece başının tepesinde kısa tüyler vardır. Yavruları, domuz yavruları gibi pembe renkli olarak doğarlar.
Bir Eskimo köpek ırkı olan Sibirya Haskisi'nin (Siberian Husky) iki gözü birden veya tek gözü beyaz olabilir. Ayrıca havlamaktan ziyade, kurt gibi ulurlar. Gözleri biraz eğiktir ve dostça bir ifade taşır. Sibirya Haskisi -50, -60 derece soğuğa dayanabilir.
Kuzey Sibirya'da yaşayan Moğol Samoyed kabilesinin köpeği olan Samoyed ırkının yüzü sürekli gülümser gibi gözükür. Bu yüzden bu köpeğe Avrupa'da "Noel Baba Gülüşlü Köpek" denir. Mizacında sertlik yoktur ve çocuklara tahammüllü temiz bir köpektir. Tek kusuru, sık sık ve yüksek sesle havlamasıdır.
Bir Meksika ırkı olan Şivava (Chihuahua), ergin iken ancak 900 gr. gelebilir. Dünyanın en küçük ırkıdır. Ama, boyuna göre çok cesurdur.
Macar'ların Komondor ırkının postu binlerce uzun kurdele şeklinde, uzun tüylerle kaplıdır. Hareketsiz iken, hangi tarafın ön, hangi tarafın arka olduğu anlaşılmayabilir.
Ana rengi beyaz olduğu halde, bütün vücudu siyah, yuvarlak lekeli bir ırk olan Dalmaçyalı'nın yavruları, doğduklarında bembeyazdır. Doğumdan 2 hafta sonra vücudunda siyah lekeler çıkmaya başlar. Mükemmel bir hafızası vardır ve kendisine yapılan kötü muameleyi yıllar sonra bile hatırlayabilir.
Bir İngiliz ırkı olan Puanter (Pointer), avı bulduğu zaman, burnu ava yönelik olarak hareketsiz kalır. Avcı gelip, avı vuruncaya kadar yerinden kımıldamaz ve avın yerini gösterir.
Bir İngiliz çoban köpeği ırkı olan Bobtail, yürürken aynen ayılarda olduğu gibi, ön ayaklarını kaldırıp, arka ayakları üstünde dengede durabilir.
Bir Afrika Av Köpeği ırkı olan Basenji hiç havlayamaz, sadece hırlar. Ayrıca aynen kedi gibi, yalanarak tüylerini parlatır. Hiçbir kötü kokusu olmayan, son derece temiz bir köpektir.
Dünyanın en ağır ırkı olan Saint Bernard (Senbernar) ırkının 100 kg.ı geçen bireyleri çok sık görülür. Ayrıca Senbernar'ın, çığ felaketlerini önceden sezebilme yeteneği vardır.
Bir Çin ırkı olan Shar pei'nin postu kırış kırıştır. Dili aynen Çov Çov da olduğu gibi mavidir.
Fransız Beauceron ırkı, "Kırmızı Çoraplı Köpek" olarak da bilinir, çünkü ayaklarının üzerinde kırmızı lekeler vardır. Ayrıca sadece efendilerine iyi davranırlar (Pugnetti, 2001).
Pyrenees Çoban Köpeği asla hastalanmayan bir köpek olarak ün kazanmıştır. Yalnız olumsuz iklim şartlarına değil, ayrıca "Gençlik Hastalığı"na karşı da dirençlidir. Mecbur kalırsa, günlerce ot yiyerek hayatta kalabilir (Pugnetti, 2001).
15. yy.da hüküm süren Macar Kralı Matyas, Kuvasz köpeklerini o kadar çok seviyordu ki, insanlara değil sadece sahip olduğu Kuvasz köpeklerine güvendiğini iddia ediyordu (Pugnetti, 2001).
Bir İskoç ırkı olan Shetland Çoban Köpeği, "Dürbünün tersinden görülen Collie" olarak bilinir. Çünkü TV'lerden Lassie olarak tanıdığımız Collie'nin minyatür bir kopyasıdır ve sadece 6-7 kg gelir (Pugnetti, 2001).
Bir Portekiz ırkı olan Rafeiro Do Alentejo, vurdumduymaz, yorgun, hatta uykulu görünümüne rağmen, çok çalışkan, güçlü bir uzun yürüyüşçü ve en dikkatli bir bekçi köpeğidir (Pugnetti, 2001).
Büyük İsveç Dağ Köpeği, çobanlık, ahır bekçiliği ve muhafızlık dışında, küçük arabaları çekme işimde de başarıyla kullanılır. Asla derin uyumaz ve gece olsun, gündüz olsun en ufak bir çıtırtıda sıçramaya hazır bir köpektir (Pugnetti, 2001).
Avustralya Sığır Köpeği'nin sığırların ve insanların topuklarını ısırmak gibi, atalarından kalma bir huyu vardır (Pugnetti, 2001). Catahoula Leopar Köpeği'nin ismi, postunun bir leoparı andırmasından gelir (Pugnetti, 2001).
Napoliten Mastiff Köpeği'nin kulakları ve kuyruklarının üçte birlik kısmı, savaşlarda kullanıldıkları dönemlerden kalma bir alışkanlık olarak hâlâ kesilir (Pugnetti, 2001).
Leonberger Köpeği'nin tüyleri su geçirmez ve aynen Kangal ırkında olduğu gibi ayak parmaklarında perde vardır ve iyi bir yüzücüdür. Bu yüzden başarılı bir sudan kurtarma köpeğidir (Pugnetti, 2001).
Newfoundland ırkı köpek, Lord Byron tarafından 'Cesareti vahşilikten uzaktır. İnsana ait kusurları taşımaz, ama insanın bütün faziletlerine sahiptir.' şeklinde methedilmiştir (Pugnetti, 2001).
Alaskalı Malamute ırkı, havlamayan, temiz ve kokusuz bir köpektir. Jack London ve Rudyard Kipling'in romanlarında unutulmaz bir kahraman olarak er almıştır (Pugnetti, 2001).
Eskimo Köpeği, tipik bir kızak köpeğidir. Havlamaz ama kurt gibi ulur. Aile hayatına uygun değildir. 20 Eskimo Köpeği'nden oluşan bir ekip, 2 tonluk bir yük taşıyan bir kızağı, 40 km hiç durmadan çekebilir (Pugnetti, 2001).
Canan (Kenan) Köpeği, İsrail'deki çatışmalarda, kayalıklarla kaplı bölgelerde ve çöllerde mesaj taşımak ve ıssız yerlerdeki yaralıları bulmakta kullanılmaktadır (Pugnetti, 2001).
Fıla Brasilerio'nun çok keskin koku alma duygusu, geçmiş yıllarda ormanlardaki kaçak köleleri bulmakta kullanıldı. Yürüyüşü tıpkı bir kedinin ki gibi ölçülü ve elastikdir. Büyüleyici görünüşü sayesinde, köpek yarışmalarında büyük başarılar kazanmıştır.
Bir Japon ırkı olan Akita İnu, yüzyıllarca bir dövüş köpeği olarak kullanıldıktan sonra, yok olmaması için Japon Hükümeti tarafından dövüştürülmesi yasaklanmıştır (Pugnetti, 2001).
Bir Fas ırkı olan Aidı'nın tüyleri kalındır ve bir yelesi vardır. Bu yele onu gündüz güçlü güneş ışınlarından, geceleri ise şiddetli ayazdan korur. Çakal avcısı olarak kullanılır ve zehirli yılanların varlığını sezebilir (Pugnetti, 2001).
Castro Laboreiro'nun havlaması eşsizdir. Önce boğuk bir baritonla başlar ve sona doğru tenora döner (Pugnetti, 2001).
Marco Polo, Tibetli Mastiff Köpeği'ni 'Bir eşek kadar yüksek ev sesi bir aslanın ki kadar güçlü' şeklinde tarif etmiştir. Davranışları önceden kestirilemez ve çok zor eğitilir. Tibette tek tük kalan birkaç örneği 100 kg gelmektedir (Pugnetti, 2001).
Bedlington Terrieri, madendeki fareleri yok etmek için, madenciler tarafından geliştirildi. "Aslan yürekli ama kuzu görünümlü köpek" olarak bilinir çünkü görüntüsü uzaktan aynen bir kuzuya benzer (Pugnetti, 2001).
Uzun gövdesi, çok kısa bacakları ve başının tepesindeki tüylerle, eğlendirici bir görünüşe sahip olan Dandie Dinmont Terrier ismini, Walter Scott'un bir romanında yer aldıktan sonra, roman kahramanından almıştı (Pugnetti, 2001).
"Küçük paket içindeki büyük köpek" olarak bilinen İskoçya Terrieri, çocuklarla çok iyi geçinir ve az havlar. Çekici görünüşü nedeniyle, İskoç viskileri, tebrik kartları, oyuncaklar ve tılsımların üzerine resimleri yerleştirilmiştir (Pugnetti, 2001).
Skye Terrieri'nin ortaya çıkması bir gemi kazası nedeniyle olmuştur. 1600'lerin başında bir İspanyol gemisi İskoç Hebridleri'nde ki Skye adasının kayalarına çarptı. Gemiden hayatta kalan Malta Köpekleri ile, adanın yerli terrierlerinin çiftleşmesinden bu ırk çıkmıştır. Edinburgh'da efendisinin mezarı başından 10 yıl boyunca ayrılmayan bir Skye Terrieri'ne sadakatinden ötürü plaket verilmiştir (Pugnetti, 2001).
Garnd Bleu De Gascogne ırkı, "Fransa'da ve dünyanın her yerinde tazıların en soylusu ve en güçlüsü" olarak tanınır. Olağanüstü koku alma duygusunun yanında, avın ne kadar uzakta olduğunu belirtecek şekilde, çeşitli tonlarda havlayabilir.
Amerikan Tilki Tazısı, öylesine melodik bir sesle havlar ki, çıkardığı ses tonu bir çok popüler şarkıda kullanılmıştır (Pugnetti, 2001).
Otterhound, o kadar keskin koku alma duygusuna sahiptir ki, bir gece önce sudan geçmiş bir samurun kokusunu dahi alabilir. Soğuğa ve neme aldırmaz ve avın inini bulmak için suya dalabilir (Pugnetti, 2001).
Drever (Swedish Dachsbracke), yaban domuzu gibi kendisinden çok iri hayvanlarla da mücadeleye girerek hayatını tehlikeye atabilir. Böyle durumlarda daireler çizerek avı şaşırtır ve sonra saldırır. Ayrıca yüksek sesle havlayarak avcıyı uyarır (Pugnetti, 2001).
Treeing Walker Rakun Tazısı, adından da anlaşılacağı gibi, avını yakalamak için ağaca dahi tırmanır (Pugnetti, 2001).
Spinone İtaliano o kadar iyi huylu bir köpektir ki, bu köpek tarafından ısırılmış bir insan yoktur (Pugnetti, 2001).
Bulldog Köpeği'nin büyük bir başı olduğu için, yavruların doğumu güç olur ve genellikle sezeryan uygulanır. Ayrıca dişilerin çoğu kısır olduğundan, değeri yüksek bir ırktır. ABD'de bir Bulldog, savaşta gösterdiği yararlıktan dolayı 5 şerit ve bronz yıldız madalyası ile taltif edilmiştir. Bir diğerine ise onbaşılık rütbesi verilmiştir (Pugnetti, 2001).
Pomeranyalı ırkının yavruları doğduklarında o kadar küçük ve narindirler ki, 3 yavru bir insanın avucuna sığabilir (Pugnetti, 2001).
Bir Avustralya ırkı olan Dingo, binlerce yıl boyunca, bütün kıtada tek köpek ırkı olarak yaşadığı için, günümüzde en saf ırk olarak kabul edilmektedir (Clutton-Brock, 1996).
SOSYAL HAYATTA KÖPEK
Sporda köpek
Köpek kuyruğu oyunu: Yağlı güreşte, sarmadan dönen güreşçiye uygulanır. Sarma takılan rakip alttan dönerken, o taraftaki el ile gırtlağından, çenesinden veya alnından karşılanarak, sırtüstü bastırılarak, galibiyet aranır (Meydan-Larousse, 1996).
Hicivlerde köpek
Köpek zaman zaman hiciv konularına da malzeme olmuştur. Nef'i; 1572-1635 yılları arasında yaşamış ve bir hicviyle eleştirdiği Bayram Paşa tarafından boğularak, denize atılmış olan ünlü hiciv şairidir. Nef'i, aynı devirde yaşamış Tahir isminde birisiyle anlaşamamaktadır. Bu kişi hakkında meşhur "İtikadımca kelb tâhirdir" sözünü söyler. Tâhir, isim olarak kullanılır. Aynı zamanda Arapça bir kelimedir ve anlamı "temiz" demektir.
Türk tarihinde köpek
Türk folklorunda köpek, Tibet toplumunda olduğu gibi bir kült sayılmasa da, kutsal sayılan hayvanlar grubundandır. 12 hayvanlı Türk takviminin 11. yılı, "İt Yılı"dır. Eski Türk Şamanlarının, elbiselerine demirden yapılmış köpek tasvirleri astıkları bilinmektedir. Kumanlar için köpek çok önemli idi ve "Köpeğin Başı" için yemin ederlerdi. Yine Kumanların bayraklarında köpek resmi bulunmaktaydı. Macarlar arasında "Kumda, Kuman Köpeğinin koştuğu gibi" deyimi halen kullanılmaktadır.
Efsanelerde köpek
Kuzey ve Doğu Türkleri'nin folklorunda "it başlı, sığır ayaklı" bir kavimden söz edilmektedir. Ebülgazi Bahadır Han, savaş için toplanan Özbekleri anlatırken, "İt başlı, sığır ayaklı" bir kavimden söz etmiştir. Ayrıca bu "İt başlı" kavim motifine Avrupa ve Hint mitolojilerinde de rastlanmaktadır.
Batıl inanışlarda köpek
İç Anadolu'da köpek uluduğu zaman, yakınlarda bir evden cenaze çıkacağına inanılır.
Atasözlerinde köpek
Hayvanların atasözlerinde geçme sıklığı, o hayvanın insan hayatındaki yeri ile yakından ilgilidir. Çünkü insan, kendine yakın bulduğu veya çok yararlandığı hayvanlar ile ilgili çok atasözü söylemiştir. Bu yüzden, Türk folklorunda, attan sonra en çok atasözü köpeğe aittir. Bu da köpeğin toplum hayatımızdakini önemini ortaya koymaktadır.
Köpeklerle ilgili ata sözlerimizden bazıları şöyledir:
Acele eden kancık kör doğurur. (Samsun)
Adam ol da, it pisliği yap. (Tokat ve Trabzon)
Ağası kuvvetli olanın, iti keskin olur. (Van)
Ahmak itin şaşkını, kuru bok yer kış günü. (Sivas)
Ak ayranı ite dökerler, karabiberi ete dökerler. (İçel)
Akşam boranı, sabah boranı, köpeğin kızı olsun bu evde duran. (Tokat ve Trabzon)
Alan razı, satan razı. Arada ne gezer kuyruklu tazı.
Arkalı köpek kurdu boğar. (Gaziantep)
Bir itin kuyruğu ne kadar büyük olsa, kendi arkasını örter. (Tokat)
Bizim it size (buraya) balta getirdi mi? (Tokat, Afyon, Gaziantep, Bitlis, Sivas)
Camiye gider sofuluk taslar, biraz ötede it taşlar. (Kırşehir)
Çağrılmayan yere kedi ile köpek gider. (Bolu ve Kayseri)
Dağ iti gelir, bağ itini kovar. (Niğde)
Enik itle yal yiyenin eli yüzü pis olur. (Tokat)
Gönülsüz iti kurda salsan, uluya uluya kurt getirir.
Her üren köpeğe taş atılmaz. (Niğde)
İt ürünce ağzına atmak. (Tokat ve Elazığ)
İt yedi, şeytan duasını okudu. (Tokat, Manisa, Niğde ve Van)
İti döğe döğe koyuna yollarsan, koyun gütmez. (Tokat)
İti döğmeden korkutması iyidir. (Tokat ve Malatya)
İtin kapmazı, atın tepmezi olmaz. (Tokat)
İtin kuyruğunu kırk gün kalıba koy, yine eğridir. (Tokat)
İtin ne kârını, ne zararını sorarlar. (Tokat)
İtin ürmeyenine yol vermezler. (Tokat)
Köpek "Yaza çıkarsam, saray yaptıracağım" dermiş. (Bolu)
Tilkinin iyisi olmaz, itin dayısı olmaz. (Tokat)
Uyuz itte, kıllı taşak bulunmaz. (Tokat, Sivas ve Gaziantep)
Yavuz itin, yarası eksik olmaz. (Tokat, Ordu, Kayseri, Malatya ve Sivas)
Zorla köpek ava gitmez, gitse de tutmaz. (Trabzon)

TÜRKİYE KÖPEK IRKLARI
Sahip olduğumuz 5 ırktan, 3'ü çoban köpeğidir. Bu çoban köpekleri, genel bir kural olarak, bekçi köpeği olarak yetiştirilen büyük şehirler hariç tutulursa, koyun yetiştiriciliğinin yapıldığı yerlerde bulunur. Koyunu da, post rengine göre takip ederler. Mesela Akkaraman yetiştiriciliğinin yapıldığı yerlerde açık boz renkli Kangal ve Akbaş, Morkaraman yetiştiriciliğinin yapıldığı yerlerde, koyu, sarı, çapar, dalkır (çizgili postlu) renkli Kangal ve Kars Çoban Köpeği bulunur.
Kangal Köpeği
Esas yayılma alanı, Akkaraman Koyunu yetiştiriciliğinin yaygın olduğu Sivas, Tokat ve Yozgat üçgenidir. Bu 3 ilin dışında, Erzincan, Kayseri, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Ankara, Kırıkkale, Konya, Karaman ve Aksaray illerinde de, değişen sayıda saf numunelerine rastlamak mümkündür. Fakat günümüzde Türkiye'de gitmediği yer kalmamıştır. Aslan şeklinde vücut yapısı, yüzde ve kulaklarda siyah maske, kafatasına yapışık kulaklar, yukarı ve öne kıvrık kuyruk ile karakte-rize olmuştur. Post rengi boz ve bozun açık krem renginden, kızıl kahve rengine kadar değişik tonlarıdır.
Cesareti, sadakati, duygusallığı ön plana çıkar. Kangal köpeği kendi sürülerini ve insanlarını korumada korkusuz ve yeteneklidir. Sürüsündeki hayvanlar, çocuklar, ev hayvanları ve çiftlik ya da köydeki diğer insanlara karşı naziktir. Ekstreme hava şartlarına dayanabilir. Böylesine iri bir ırka göre uzun ömürlüdür. İnsanları sever; ancak sürüyle de bağ kurar ve onu korur. Bağımsızdır, fakat aynı zamanda zeki ve eğitilebilirdir de. Eğitimle kontrol edilebilse de iri köpeklere ve diğer yırtıcı hayvanlara karşı saldırgandır.
Akbaş Köpeği
Başlıca yayılma alanı, Eskişehir, Kütahya, Afyon, Konya, Tuz Gölü ve Ankara arasında kalan bölgedir. Fakat günümüzde, yukarıdaki bölge ağırlıklı olmak üzere, yaygın olmasa da yurdun bir çok bölgesinde görülebilir. Post rengi istisnasız beyazdır. Kulaklardan, kuyruk sokumuna kadar olan bölgede, bir parça krem rengine müsaade edilebilir. Boz Kangal'a nazaran daha zarif, güzel görünüşlü ve sivri burunludur. Tüyleri Boz Kangal'a nazaran daha yumuşaktır ve sadece burun ucunda siyah veya daha açık tonda bir renk bulunabilir. Vücut ağırlığı ve yüksekliği olarak Boz Kangal'lardan küçüktür. Cesaret, sadakat ve kurda gitme yönünden Boz Kangallar'dan aşağı kalmaz, hatta daha fazladır.
Kars Köpeği
Bu ırk genellikle, başlıca Kars olmak üzere, Artvin'in güney dağlık kesimleri, Erzurum, Ağrı, Ardahan ve Iğdır İlleri'nde bulunur. Bu ırka genellikle Kars, Erzurum, Iğdır ve Ağrı civarında "Kıllı", Ardahan'da "Saçaklı", Artvin'de "Tüylü" denir. Bu ırkı ilk olarak ABD'li David NELSON tanımlamış ve 1996 yılında Konya'da yapılan Uluslararası Çoban Köpeği Sempozyumu'nda tebliğ olarak sunmuştur. Dış görünüş olarak Kafkasya Ovcharka Köpeği'ne çok benzerler. Postu, bölgedeki ağır kış şartlarına uygun olarak, uzun tüylüdür. Fakat kısa tüylülerine de rastlamak mümkündür. Genellikle koyu renkler ağır basmak kaydıyla, birkaç rengi birden barındırır. Düz siyah, düz beyaz, kırçıl, kırmız, sarı, kah-verengi olmak üzere bir çok renk görülür. Kafa genellikle koyu renklidir. Boyun kısmı ile arka bacakların, arka kısımlarındaki tüyler daha uzundur. Boyun kısmının yeleli olması, öncen bakıldığında, kö-peği daha heybetli ve iri kafalı göstermektedir. Yöre insanı tarafından kurdun yanı sıra, bir kaçı bir araya gelirse, fazla büyük olmayan ayıları boğdukları söylenmektedir. Genellikle tek kişiye bağlanma eğilimindedirler. Çevreye karşı fazlaca dost canlısı değillerdir. Havlama sesleri, Kangal'lara nazaran daha boğuk ve kalındır. Kesik kesik havlarlar. Cesaret, sadakat ve çoban köpeği olarak çok mükemmeldirler. Cidago yükseklikleri genellikle erkeklerde 65-80 cm, dişilerde 55-70 cm.dir. Ergin ağırlıkları ise erkeklerde 50-65 kg, dişilerde 40-55 kg.dır.
Türk Tazısı Türkiye köpek ırkları içinde sayıca en az olanı olmasına rağmen, hakkında en fazla tarihi doküman olan ırk Türk Tazısı'dır. 16. yüzyıldan kalma bir minyatürde, Kanuni Sultan Süleyman'ın bir şehzadesi, bir tazı ile avlanırken resmedilmiştir. Türk tazısının, Kırgız Tazısı'ndan geldiği, bunun da Orta Asya'dan Anadolu'ya yapılan göçler esnasında, Türkler tarafından getirildiği iddia edilmektedir. Günümüz tazılarından İran Saluki Tazısı'na benzemektedir fakat ondan daha iridir. Post rengi her renkte olabilir. Türk Tazısı, daha çok bıldırcın, keklik, tavşan ve tilki avının yapıldığı, Orta ve Güney Anadolu'nun sulak yörelerinde bulunur. Soğuk mevsimlerde üşümesin diye, sırtına çul veya örtü sarılır. Türk Tazısı'nın ayakları uzun, vücut ince, tüyleri kısa, kuyruğu ince ve tüysüz, baş ince ve uzun, boyun uzun, göğüs derin ve karnı çekiktir.
Tarsus Çatalburun Köpeği Çoban Köpeği olmayan diğer ırkımızdır. Burnunun ucu 2 parçadır. İsmini buradan almaktadır. Günümüzde güney illerinde çok az sayıda bulunmaktadır. Çok üstün bir koklama yeteneği vardır. Avı arayıp, bulmak ve kaldırmak konusunda çok iyidir.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat