Reklamsız Forum İçin Tıklayınız. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde. * FrmTR'nin resim sitesi Resimci.Org yayında
Forum TR
Go Back   Forum TR > > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 25-01-07, 13:31   #1
pashaemin

Varsayılan beyaz eşya sektörü


BÖLÜM I


GİRİŞ

Türkiye'de beyaz eşya sektörü, gelişen teknolojisi, her geçen gün artan üretimi, ihracat kapasitesi ve bunlara bağlı olarak genişleyen yan sanayii, servis, bayi ağları ve istihdam imkanları açısından Türk ekonomisine önemli katkılarda bulunmaktadır. Bu bağlamda beyaz eşya sektörü yaklaşık 500 bin kişinin geçimini sağlamaktadır.

Tüketicinin bilinçlenmesi ve araştırma geliştirme çalışmalarına verilen önemin artmasıyla başlayan kalite yarışı ve rekabet ortamı son 10 yılda beyaz eşya sektörünün büyük aşamalar kaydetmesini sağlamıştır.

Beyaz eşya sektörünün büyüme hızında etkili olan pek çok faktör bulunmaktadır. Bunlardan en önemlileri ilk satın alma talebi ve yenileme-değiştirme talebidir. Bu iki bileşen sonucunda oluşan toplam talep ise pazarın dinamiklerini belirlemektedir. Bunun yanında pazarın büyümesinde etkin ve tüketiciye uygun imkanlar sunan kampanyalarda etkili olmaktadır.

Beyaz eşyada yıllar içinde sağlanan iyileştirmeler ve geliştirilen teknolojilerle ulaşılan kalitenin yanısıra, kullanımdaki enerji tasarrufu ortalama %40'lara varmıştır. 1990'lı yılların başına kadar kapasitenin büyük bir kısmını iç pazar için kullanan beyaz eşya sektörü özellikle bu tarihten itibaren yurtdışı pazarlara da yönelmiş, uzun vadeli ve kalıcı bir müşteri ağı oluşturmuştur. Buna karşın ülkemizde de gerek şirket satın alma yolu gerekse doğrudan yatırım yolları ile yabancı sermayeli dünya ölçeğindeki üreticilerin sayısı artmıştır. Gerek yurtiçinde, gerekse yurtdışındaki satış rakamlarının artması neticesinde kapasite yatırımları da artış göstermiştir.

Bu çalışmada; beyaz eşya sektörünün 1990 yılından bugüne kadarki gelişimi incelenmektedir.




















BÖLÜM II

1-SEKTÖRÜN GENEL DURUMU

Aşağıdaki tabloda sektörde faaliyet gösteren firmalar ve sundukları ürünlerin markaları yer almaktadır.

Sektörde Faaliyet Gösteren Firmalar


Üretici Firmalar Markaları İthalatçı Firmalar Markaları
Arçelik Arçelik Electrolux Electrolux-AEG
Profilo-Peg Profilo,Bosch, Sıemens GEPA General Elektrik
Merloni Ariston,Philco, Indesit Frimak FTC-Frigidaire
Teba Teba Ünimeks White-Wentinghause
Auer Auer,Calypso Singer Goldstar-Candy
T.Demirdöküm Demirdöküm Erler Moulinex
Vestel Vestel Mak Sanyo-Cosmos
Acarsoy Kelvinatör
Raks Hitachi

Sektörde faaliyet gösteren firmalar ikiye ayrılmaktadır. Bir kısmı sadece ithalatçı olup, yurtdışında getirip yurtiçinde satıyorlar. Bir kısmı ise sadece üretici olmaktadır. Üretici firmaların ithalatı da olmaktadır. Bunlar sanayide kullanılmak üzere ithal edilen ürünler, yada çok özel olup yıllık satışı 10'u geçmeyen ürünler olmaktadır.

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle beyaz eşya sektörünün üretim, iç satış, ithalat ve ihracat değerleri gösterilmektedir.


Beyaz Eşya Sektörü Arz-Talebi

(Adet)
Üretim Değ.% İthalat Değ.% İç Satış Değ.% İhracat Değ.%
1992 2.683.438 - 51.852 - 2.330.111 - 374.851 -
1993 3.090.873 15 94.388 82 2.761.139 18 441.866 18
1994 2.743.550 -11 52.687 -44 2.199.691 -20 674.424 53
1995 3.196.380 17 52.049 -1 2.293.738 4 905.902 34
1996 3.509.103 10 257.200 394 2.844.601 24 882.890 -3
1997 4.671.578 33 492.692 92 3.729.455 31 1.273.735 44
1998 4.475.488 -4 786.000 60 3.966.378 6 1.393.750 9
1999 4.549.640 2 708.382 -10 3.369.703 -15 1.763.453 27
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği





1.1-ÜRETİM -İÇ SATIŞLAR

Ülkemizde ekonomik krizin yaşandığı, yüksek enflasyon ve kur artışlarının görüldüğü 1994 yılının ardından 1995, 1996 ve 1997 yıllarında buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırının yer aldığı beyaz eşya sektöründe büyüme yaşanmıştır.

Aşağıdaki tabloda ürün grupları itibariyle sektörün son üç yıllık üretim ve iç satış değerleri gösterilmektedir.

Üretim-İç Satışlar

(Adet)
Ürün Cinsi 1997 1998 1999
Üretim İç Satış Üretim İç Satış Üretim İç Satış
Buzdolabı 1.849.513 1.230.743 1.875.089 1.407.844 2.139.259 1.257.749
Oto.Çam.Mak. 1.454.006 1.464.279 1.375.163 1.493.842 1.219.338 1.222.201
Bulaşık Mak. 447.348 426.804 318.320 477.593 325.499 405.528
Fırın 920.711 607.629 906.916 587.099 865.544 484.225
Toplam 4.671.578 3.729.455 4.475.488 3.966.378 4.549.640 3.369.703
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

Beyaz eşya üreticisi Arçelik A.Ş., BSH Profilo A.Ş., Merloni Electrodomestici, Türk Demirdöküm A.Ş., Teba Şirketler Grubu A.Ş., Auer A.Ş. ve Vestel Beyaz Eşya A.Ş. firmalarının üye olduğu Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği tarafından hazırlanan verilere göre, 1999 yılında buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırından oluşan dört ana grubun üretim miktarı 1998 yılına göre %2 oranında artış göstererek 4.549.640 adet olarak gerçekleşmiştir.

1999 yılında üretim ve kapasite kullanım oranları buzdolabında 2.139.259 adet ile %80, otomatik çamaşır makinesinde 1.219.338 adet ile %86, bulaşık makinesinde 325.499 adet ile %20 olarak gerçekleşmiştir.

Beyaz eşya satışları 1996 yılında %24, 1997 yılında %31 büyürken, 1998 yılında %6 oranında artış göstererek 3.966.378 adet olarak gerçekleşmiştir. 1999 yılında ise ekonomik durgunluk, Marmara Bölgesindeki deprem ve Asya krizi etkisi ile fiyatları azalan Uzakdoğu kökenli ürünlerin rekabetinin etkisiyle bir önceki yıla göre % 15 oranında düşüş göstermiştir. Ürün bazında ise, buzdolabı iç satışları %11, otomatik çamaşır makinesi %18, bulaşık makinesi %15, fırın ise %18 oranında azalış göstermiştir.

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle üretim ve iç satışların Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.

Üretim-İç Satışlar

(Adet)
Ürün Cinsi Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000
Üretim İç Satış Üretim İç Satış Üretim İç Satış
Buzdolabı 904.226 691.216 1.071.753 619.786 1.223.548 703.771
Oto.Çam.Mak. 768.562 719.427 586.290 611.995 614.108 667.571
Bulaşık Mak. 178.780 219.393 160.716 186.391 171.435 228.442
Fırın 430.546 266.731 465.852 249.376 506.482 248.461
Toplam 2.282.114 1.896.767 2.284.611 1.667.548 2.515.573 1.848.245
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, fırın ve bulaşık makinesinden oluşan dört ana grupta üretim geçen yılın aynı dönemine göre %10 oranında artış göstererek 2.515.573 adete yükselmiştir. Ürün grupları itibariyle üretimde en fazla artış %14 oranı ile buzdolabında gerçekleşmiştir. Otomatik çamaşır makinesinde artış oranı %5, bulaşık makinesinde %6, fırında ise %9 olmuştur.

İç satışlar ise aynı dönemde 1999 yılının aynı dönemine göre %11 oranında artış göstererek 1.848.245 adete yükselmiştir. Bu dönemde Hükümetin uyguladığı ekonomik istikrar programı nedeniyle düşen faiz oranları, beyaz eşya ürünlerinin satın alımında vadelerin uzamasına yol açmış ve artışa geçen taleple birlikte sektörde rekabet hızlanmıştır.

Ürün grupları itibariyle iç satışlarda en fazla artış %23 oranı ile bulaşık makinesinde gerçekleşmiştir. Otomatik çamaşır makinesinde artış oranı %9, buzdolabında %14 olmuştur.

Beyaz eşya satışları dönemler itibariyle ürünlere göre farklılıklar göstermektedir. Örneğin; buzdolabı satışları yaza doğru yükselme trendine girerken, yaz boyunca ve sonbaharda belli bir oranda düşüş eğilimi göstermekte,kış aylarında ise en düşük düzeyine gelmektedir. Diğer yandan klimalar içinde aynı durum geçerlidir. Ancak çamaşır makinesi ve bulaşık makinelerinde tam tersi durum ortaya çıkmaktadır. Bu ürünlerin satışları kış aylarında daha yoğun gerçekleşmektedir.

Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği verilerine, beyaz eşya üreticisi ve pazarlamacısı firmaların 1999 yılı itibariyle Türkiye pazar paylarına göre, Arçelik %35'lik payla sektörde liderliği korumaktadır. Arçelik firmasını Beko ve Bosch firmaları izlemektedir.

Firmaların Sektör Payları (%)


1997 1998 1999
AEG 2,6 1,8 1,3
Arçelik 40,7 36,9 34,9
Ariston 2,2 4,4 5
Beko 17,8 16,4 16,8
Bosch 14,5 16,2 15,1
Electrolux 0,1 0,2 0,6
Frigidaire 0,5 0,8 0
Philco 2,3 2,6 0
Profilo 12,2 11,2 11,9
Siemens 2 3,7 6,1
Vestel 3,1 3,9 4,7
Diğerleri 2 1,9 3,6
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

Arçelik, 1997 yılındaki %41'lik pazar payını koruyamasa da 1998 ve 1999 yıllarında ortalama %35'lik payını korumuştur. Bunun yanında Beko'nun pazar payında belli bir düşüş gözlenmektedir. Diğer yandan Frigidaire ve Philco pazardan hiç pay alamamışlardır. 2000 yılı tahmini rakamlara göre ise AEG, Arçelik, Electrolux, Vestel, Bosch, Siemens ve Profilo'nun pazar payları yükselirken, Ariston, Philco ve Frigidaire'nin paylarında bir değişim olmadığı, pazar payını yüzde yüze yakın oranında yükselten tek firmanın da Siemens olduğu belirtilmektedir.




1.2-DIŞ TİCARET

Avrupa Birliği ile oluşturulan Gümrük Birliği sonrasında, AB ülkelerinden yapılan ithalatta gümrük vergisi ve fonların kaldırılması sonucunda ithalatın ucuzlaması ile 1996 yılında sektörde ithalat hızlı bir artış göstererek 52.049 adetten 257.200 adete yükselmiştir. Bu dönemde ithalatçı firmaların yanında ürün yelpazesini genişletmek isteyen yabancı ortaklı yerli üreticilerde ithalata yönelmişlerdir. Bunun yanında Asya krizi nedeniyle fiyatları düşen Uzakdoğu kökenli ürünlerin rekabeti de ithalatı artırmıştır. 1999 yılında ise ekonomik durgunluğun etkisiyle ithalat %10 oranında azalış göstermiştir. İthalatın iç tüketimdeki payı buzdolabında %18, otomatik çamaşır makinesinde %14, bulaşık makinesinde %31 ve fırın da %7 olarak gerçekleşmiştir.

Dört ana ürünün 1999 yılı toplam ihracatı 1998 yılına göre %27,1997 yılına göre %38 oranlarında artış göstererek 1.763.453'e yükselmiştir.


İthalat-İhracat

(Adet)
Ürün Cinsi 1997 1998 1999
İthalat İhracat İthalat İhracat İthalat İhracat
Buzdolabı 200.446 784.651 302.712 817.597 278.136 1.045.774
Oto.Çam.Mak. 164.354 86.842 253.042 120.564 207.141 179.886
Bulaşık Mak. 117.943 110.398 197.872 100.123 184.836 87.743
Fırın 9.949 291.844 32.374 355.466 38.269 450.050
Toplam 492.692 1.273.735 786.000 1.393.750 708.382 1.763.453
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


1999 yılında bulaşık makinesi ihracatı dışında diğer ürünlerin ihracatında artış görülürken, üretimin buzdolabında %49'u, otomatik çamaşır makinesinde %15'i, bulaşık makinesinde %27'si, fırında %52'si ihraç edilmiştir.

Devlet İstatistik Enstitüsü'nden alınan bilgilere göre fırın, buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve elektrik süpürgesinden oluşan beyaz eşya ihracatı 1999 yılında %21 oranında artarak 234 milyon dolar düzeyine yükselmiştir. İhracatın 146,7 milyon dolarlık bölümü buzdolaplarından, 33,6 milyon dolarlık bölümü çamaşır makinelerinden oluşurken, buzdolaplarında %22, çamaşır makinelerinde %34 oranlarında ihracat artışı sağlanmıştır. 23,9 milyon dolarlık ocak ve fırın , 18 milyon dolarlık bulaşık yıkama makinesi, 10,9 milyon dolarlık elektrik süpürgesi, 554 bin dolarlık mikro dalga fırın ihracatı gerçekleştirilmiştir. Fırında %20, elektrik süpürgesinde %25 ihracat artışı olurken, bulaşık yıkama makinesi ihracatı bir önceki yıl düzeyinde kalmıştır.







Dış Ticaret (Bin Dolar)


Yıllar İhracat Değ.% İthalat Değ.%
1990 33.939 - 59.727 -
1991 48.036 42 76.913 29
1992 71.565 49 67.739 -12
1993 76.601 7 104.853 55
1994 98.377 28 64.756 -38
1995 149.646 52 88.921 37
1996 134.072 -10 203.201 129
1997 179.881 34 308.333 52
1998 193.877 8 313.249 2
1999 234.029 21 233.202 -26
KaynakİE

Ülkeler itibariyle ihracatın dağılımına bakarsak; toplam 118 ülkeye yapılan ihracatta İngiltere 48,3 milyon, İspanya 31,9 milyon, Almanya 23,8 milyon, İtalya 14 milyon, Belçika 9,9 milyon, İsrail 5,9 milyon dolarla ilk sıralarda yer alan ülkelerdir.

Sektörde ithalat 1996 ve 1997 yıllarında önemli oranda artış göstererek 89 milyon dolardan 300 milyon dolara yükselmiştir. 1998 ve 1999 yıllarında ise daralma başlamış ve 1998 yılında %2 gibi düşük bir oranda artan ithalat 1999 yılında %26 oranında azalarak 233 milyon dolar düzeyine inmiştir. İthalattaki azalma buzdolabında %28, çamaşır makinelerinde %34 oranında olmuş ve 83,2 milyon dolarlık buzdolabı, 56,1 milyon dolarlık çamaşır makinesi ithalatı gerçekleşmiştir. Bulaşık yıkama makinesinde %19, elektrik süpürgesinde %17 oranında ithalat azalması olmuş ve 44,7 milyon dolarlık bulaşık yıkama makinesi, 40,2 milyon dolarlık elektrik süpürgesi ithalatı gerçekleşmiştir. 1,6 milyon dolar olan fırın ve ocak ithalatında %74 oranında azalış olurken, mikro dalga fırın ithalatı %86 oranında artarak 6,5 milyon dolar düzeyine yükselmiştir.

Ülkeler itibariyle ithalatın dağılımına bakarsak; Güney Kore'den 72 milyon, Almanya'dan 56,6 milyon, İtalya'dan 55,6 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirilmiştir. Fransa 6,1 milyon, Hollanda 5,9 milyon, İngiltere 2,2 milyon, Yunanistan 1,7 milyon, İspanya 10,7 milyon, ABD 8 milyon dolar ile Türkiye'nin toplam 43 ülkeden yaptığı beyaz eşya ithalatında yer alan diğer önemli ülkelerdir.

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle dış ticaretin Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.

İthalat-İhracat

(Adet)
Ürün Cinsi Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000
İthalat İhracat İthalat İhracat İthalat İhracat
Buzdolabı 150.016 409.580 157.902 528.551 104.319 538.075
Oto.Çam.Mak. 120.398 59.537 97.541 57.281 153.256 113.318
Bulaşık Mak. 89.510 43.644 89.337 43.749 102.042 36.854
Fırın 18.514 151.005 15.224 197.755 24.103 247.830
Toplam 378.438 663.766 360.004 827.336 383.720 936.077
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


Dört beyaz üründe 1996 yılından itibaren düzenli olarak artış gösteren ithalat 1999 yılında düşüş gösterirken, 2000 yılından itibaren yeniden artış trendine girmiştir. İthalat 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde 1999 yılının aynı dönemine göre %7 oranında artış göstererek 383.720 adete ulaşmıştır.

Sektörün ihracatı ise artış göstermeye devam etmektedir. 1999 yılında yaşanan sıkıntıların bir bölümünü ihracatla telafi eden sektörde 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde ihracat 1999 yılının aynı dönemine göre %13, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %41 oranında artış göstererek 936.077 adete yükselmiştir. Bu dönemde ürün bazında ihracatta en yüksek artış %98 ile otomatik çamaşır makinesinde gerçekleşmiştir.



































BÖLÜM III

1-ÜRÜN GRUPLARI İTİBARİYLE SEKTÖRÜN DURUMU

1.1-BUZDOLABI

Buzdolabı beyaz eşya piyasası içinde önemli bir yer teşkil etmektedir. Buzdolabı dışındaki beyaz eşya ürünlerinden bulaşık makinesi ve çamaşır makinesinin yaptığı fonksiyonların insan emeği ile yapılabilmesi mümkündür. Bu nedenle buzdolabı, kullanımı zorunlu ürünlerin başında gelmektedir. Buzdolabı bu özelliği ile beyaz eşya sektörünü taşıyıcı rol üstlenmiş konumda bulunmaktadır.

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle buzdolabı pazarındaki gelişmeler gösterilmektedir.

Buzdolabı Arz-Talebi

(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat
1992 1.087.416 3.281 796.715 281.898
1993 1.247.016 83.619 927.180 396.801
1994 1.265.135 37.883 767.267 585.973
1995 1.620.919 40.088 827.338 791.722
1996 1.638.018 75.458 963.374 694.800
1997 1.849.513 200.446 1.230.743 784.651
1998 1.875.089 302.712 1.407.844 817.597
1999 2.139.259 278.136 1.257.749 1.045.774
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

1.1.1-Üretim-İç Satışlar

Buzdolabı üretiminde faaaliyet gösteren firmalar Arçelik, Bosch-Sıemens-Profilo ve Merloni Electrodomestici'dir. Merloni, Vestel grubundan Pekel'deki %30 oranındaki hisselerin tamamını 1995 yılında satın almıştır.

1991-1996 döneminde sektörde buzdolabı kapasitesi 2 milyon adet olarak gerçekleşmiştir.1997 yılında kapasite 2.330.000 adete yükselmiş, 1998 ve 1999 yıllarında ise artış göstermemiştir.

Buzdolabı üretimi yıllar itibariyle artış göstermiştir. 1991 yılında 1.026.000 adet olan üretim, 1998 yılında 1.875.089, 1999 yılında ise 2.139.259 adete yükselmiştir. 1991-1995 döneminde yıllık ortalama üretim artışı %12 düzeyinde olmuştur. 1996 yılı üretimi 1995 düzeyinde kalırken , 1997 yılında %13, 1999 yılında ise %14 oranında artış göstermiştir.

Üretim-İç Satışlar

( Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
Üretim 1.620.919 28 1.638.018 1 1.849.513 13 1.875.089 1 2.139.259 14
İç Satışlar 827.338 8 963.374 16 1.230.743 28 1.407.844 14 1.257.749 -11
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği



Buzdolabında kapasite kullanımı yıllar itibariyle artan üretim paralelinde yükselmiştir. 1991 yılında kapasite kullanımı %51 düzeyinde iken, 1995 ve 1996 yıllarında %82 düzeyine ulaşmış, 1997 ve 1998 yıllarında %79 ve %80 düzeyinde gerçekleşmiştir.

Buzdolabının iç satışları 1991-1993 döneminde 800-930 bin düzeyinde gerçekleşirken 1994 yılında ekonomik kriz nedeniyle tüketicinin ihtiyacını ertelemesi sonucunda %17 azalarak 767.267 adet düzeyine inmiştir. İç satışlar 1995 yılında %8 artışla 827.338 adet, 1996 yılında %16 artışla 963.374 adet, 1997 yılında %28 artışla 1.230.743 adet, 1998 yılında %14 oranında artışla 1.407.844 adet olarak gerçekleşirken, 1999 yılında ithal ürün rekabeti, ekonomik durgunluk ve deprem nedeniyle yenileme taleplerinin ertelenmesi sonucunda %11 oranında azalış göstererek 1.257.749 adet olmuştur.

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle buzdolabı üretim ve iç satışlarının Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.

Üretim-İç Satışlar

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

Üretim 904.226 1.071.753 1.223.548
İç Satışlar 691.216 619.786 703.771
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle buzdolabı üretimi geçen yılın aynı dönemine göre %14, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %35 oranında artış göstererek 1.223.548 adede ulaşmıştır. İç satışlar ise 1999 yılının aynı dönemine göre %14 oranında artış göstererek 703.711 adete ulaşmıştır.

1.1.2-Dış Ticaret

Yıllar itibariyle buzdolabı ithalatı döviz kurları paralelinde hareket etmiştir. Türk lirasının 1993 yılında aşırı değer kazanması sonucunda önemli oranda artan ithalat, 1994 yılında döviz kurunun hızlı artışı sonucunda %55 oranında azalış göstererek 37.883 adet olarak gerçekleşmiştir. 1996 yılında Türk lirasının değerini koruması ve AB ile oluşturulan Gümrük Birliği sonucunda AB ülkeleri kaynaklı ithalatın ucuzlaması paralelinde ithalat %88 artışla 75.458 adet olarak gerçekleşmiştir. 1997 yılında ithalat %167, 1998 yılında %52 artış göstererek 302.712 adede çıkarken, 1999 yılında yaşanan ekonomik durgunluk nedeniyle %8 oranında azalış göstermiştir.










Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle buzdolabı ithalat ve ihracat değerleri verilmektedir.

İthalat-İhracat

( Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
İthalat 40.088 6 75.458 88 200.446 167 302.712 52 278.136 -8
İhracat 791.722 35 694.800 -12 784.651 13 817.597 4 1.045.774 28
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

İthalat yurtiçi talebin 1995'te %5'ini , 1996 yılında %7'sini, 1997 yılında % 14'ünü, 1998 ve 1999 yıllarında ise %18'ini karşılamıştır.

1991-1997 döneminde ithal buzdolabı birim fiyatlarının, ihraç birim fiyatlarının yaklaşık üç katı düzeyinde gerçekleşmesi ile ithalat yurtiçinde üretilmesi ekonomik olmayan üstün teknoloji içeren , geniş hacimli lüks modelleri kapsamıştır. 1998 yılında ithalat birim fiyatın azalarak ihraç ürün fiyatının iki katı düzeyinde gerçekleşmesi ile, buzdolabı ithalatı daha basit modelleri de kapsamaya başlamıştır. 1998 yılında ithalatın %73'ü Güney Kore'den, %12'si İtalya'dan , %5i Fransa'dan, %3'ü İspanya'dan ,%2'si Almanya'dan, %2'side ABD'den gerçekleştirilirken, AB ülkelerinden yapılan ithalatın toplam içindeki payı %22 olarak gerçekleşmiştir.

Buzdolabı ihracatında 1996 yılındaki duraklamanın dışında sürekli artışlar kaydedilmiştir. İhracatta 1993'te %41, 1995'de %35 artış sağlanırken, 1996 yılında iç satışlarda %16 büyümenin getirdiği canlılığın etkisiyle %12 oranında azalma görülmüştür. 1997 yılında ihracat %13 artışla 784.651 adet, 1998 yılında %4 artışla 817.597 adet, 1999 yılında ise iç satışlardaki gerilemeye rağmen %28 oranında artış göstermiştir.

Üretimin 1994'de %46'sı, 1996'da %42'si , 1998'de %44'ü, 1999 yılında ise %49'u ihraç edilmiştir. 1998 yılında buzdolabı ihracatının ülkelere göre dağılımı incelendiğinde, İngiltere %37,Fransa %18, Almanya %8, ABD %6, Belçika %4, İspanya %4,Yunanistan %3 ile başta gelmektedir. AB ülkelerine yapılan ihracatın toplam ihracat içindeki payı 1991 yılında %54, 1995 yılında %58, 1996 yılında %61, 1997 yılında %65, 1998 yılında ise %80 olarak gerçekleşmiştir.

2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle sektör genelinde ithalat artarken, buzdolabı ithalatı geçen yılın aynı dönemine göre %34, 1998 yılının aynı dönemine göre %31 oranında gerileme göstermiştir.

Aşağıdaki tabloda buzdolabı ithalat ve ihracatının Ocak-Haziran dönemi değerleri verilmektedir.
İthalat-İhracat

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

İthalat 150.016 157.902 104.319
İhracat 409.580 528.551 538.075
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği




1.1.3-Beklentiler

Buzdolabı üretiminde kapasite kullanım oranının 1995 ve 1996 yıllarında %82, 1997 yılında %79 , 1998 yılında %80 ile son yılların en yüksek düzeyine ulaşması nedeniyle 1997 yılından itibaren sektördeki firmalar kapasite artışı ve modernizasyon yatırımlarına gitmişler ve yeni üreticiler devreye girmişlerdir.

AB ile Gümrük Birliği oluşturulması, kapasite fazlası olan ve yatırım yapmak isteyen yabancı üreticilerin yerli üreticilerle stratejik ortaklıklar oluşturmasını,ithal hammaddelerin ucuzlamasının da etkisiyle cazip hale getirmiştir. Önümüzdeki dönemlerde üretimin ihracat ve iç satışlar paralelinde artış göstermesi beklenmektedir. Yabancı ortaklıkları olan yerli üreticilerin Gümrük Birliği avantajından faydalanarak ürün çeşitlemesine gitme amacıyla ithalatı artırmaları ve pazara üretici olarak katılmayı planlayan firmaların üretime geçmeden önce ithalat yapmaları ile ithalatın 2000'li yıllarda da artış göstermesi beklenmektedir.

Önümüzdeki dönemlerde buzdolabında gelişmesi beklenen dört ürün grubu bulunmaktadır. Satış payının artmasının beklendiği bu ürünler; no frost Amerikan tipi buzdolabı, kombi buzdolabı ve 80 cm genişliğindeki buzdolaplarıdır. Tek kapılı buzdolabının pazar payının ise aynı oranda düşmesi beklenmektedir.

1.2-OTOMATİK ÇAMAŞIR MAKİNESİ

Beyaz eşya sektöründe çamaşır makinesi cihazları büyümenin en fazla ve devamlı olduğu ürün grubudur. Bu üründe üretim 1990'lı yıllar boyunca düzenli olarak artış göstermiştir.

Otomatik çamaşır makinesi pazarında sürekli olarak artan iç satışlar, doygun olan Avrupa pazarındaki üretici firmaları Türkiye'ye yönelterek, ithalatta da önemli oranda artış sağlamıştır. Otomatik çamaşır makinesi ithalatı diğer ürünlerin aksine ihracatı geçmiştir.

Otomatik Çamaşır Makinesi Arz-talebi

(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat
1992 779.636 2.920 774.718 3.842
1993 914.490 7.059 914.378 4.639
1994 746.360 10.646 762.429 8.870
1995 834.441 6.452 790.522 40.677
1996 1.000.282 115.474 1.068.982 55.274
1997 1.454.006 164.354 1.464.279 86.842
1998 1.375.163 253.042 1.493.842 120.564
1999 1.219.338 207.741 1.222.201 179.886
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği






1.2.1-Üretim-İç satışlar

Sektörde faaliyet gösteren firmaların toplam kapasiteleri 1998 yıl sonu itibariyle 1.600.000 adettir. Üretim 1991 yılında 617.000 adet iken 1993 yılında 914.490 adede yükselmiştir. 1994 yılında yüksek faiz ve kur artışının ekonomik ortamda yarattığı talep daralması etkisiyle üretim %16 oranında düşüş göstererek 746.360 adete gerilemiştir.1995 yılındaki ekonomik büyüme paralelinde üretim %9 artarak 834.441 adete yükselmiştir. İç pazarda ve ihracatta yaşanan canlanma paralelinde üretim, 1996 yılında %20 artışla 1.000.282 adet olmuştur. 1997 yılında üretim %45 oranında artarken, 1998-99 yıllarında gerileme göstermiştir. 1997 yılında otomatik çamaşır makinesinde kapasite kullanım oranı %91 seviyesine ulaşmıştır. 1998 yılında ekonomik durgunluk nedeniyle üretim %5 oranında azalarak 1.375.163 adet düzeyine inerken, kapasite kullanımı da %86'ya gerilemiştir. 1999 yılında ise diğer beyaz eşya ürünlerinde olduğu gibi ekonomik durgunluğun etkisiyle otomatik çamaşır makinesi üretimi %11 oranında azalış göstermiştir.


Üretim-İç Satışlar

( Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
Üretim 834.441 9 1.000.282 20 1.454.006 45 1.375.163 -5 1.219.338 -11
İç Satışlar 790.052 4 1.068.982 35 1.464.279 37 1.493.842 2 1.222.201 -18
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


Otomatik çamaşır makinesi iç satışları 1991-1993 döneminde yıllık ortalama %22 artışla 616.000 adetten 914.490 adede yükselmiştir. 1994 yılında tüketicinin ihtiyacını ertelemesiyle %17 azalış göstermiştir. 1996 yılında itibaren artış gösteren iç satışlar 1997 yılında %37 artışla 1.464 .279 adet düzeyine ulaşmıştır. 1998 ve 1999 yıllarında üretim ve iç satışlar ekonomik durgunluğun etkisiyle azalış göstermiş ve 1999 yılında üretimin tamamı iç pazarda satılmıştır.

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle Ocak-Haziran dönemi üretim ve iç satış rakamları verilmektedir.


Üretim-İç Satışlar

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

Üretim 768.562 586.290 614.108
İç Satışlar 719.427 611.995 667.571
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


Otomatik çamaşır makinesi üretimi 2000 yılı Ocak-Haziran döneminde 1999 yılının aynı dönemine göre %5 oranında artarken 1998 yılının aynı dönemine göre %20 oranında azalış göstermiştir.



İç satışlar ise 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde 1999 yılının aynı dönemine göre %9 oranında artış gösterirken, 1998 yılının aynı dönemime göre %7 oranında azalış göstermiştir.

1.2.2-Dış Ticaret

1996 yılında AB ile oluşturulan Gümrük Birliği sonrasında yabancı ortaklı üreticiler ve ithalatçıların ürün çeşitlemesine gitmeleri ile 115.474 adet çamaşır makinesi ithal edilmiş olup, ithalatın iç tüketimdeki payı önemli oranda artış göstermiştir. 1997 ve 1998 yıllarında firmalar üretimlerini artırmalarına rağmen ithalat artışı da sürmüştür. 1999 yılında ise iç pazarda yaşanan daralma sonucu ithalata %18 oranında azalmıştır.1999 yılında iç pazarda satılan her 100 otomatik çamaşır makinesinin 17'si ithal edilmiştir. Otomatik çamaşır makinesi ithalatı diğer ürünlerin aksine ihracatın önüne geçmiştir.

Otomatik çamaşır makinesi ithalatı Gümrük Birliği oluşturulana kadar daha çok lüks modelleri kapsadığı halde 1996 yılından sonra yabancı ortaklı üreticilerin ve ithalatçıların ithalata yönelmeleri sonucu tüm modelleri kapsamıştır.


İthalat-İhracat

( Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
İthalat 6.452 -45 115.474 1.690 164.354 42 253.042 54 207.741 -18
İhracat 40.677 358 55.274 36 86.842 57 120.564 39 179.886 49
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


Otomatik çamaşır makinesi ihracat hacmi 1990'lı yılların başında düşük seviyede olmasına rağmen 1995 yılından itibaren artış göstermeye başlamıştır. Üretimin 1995 ve 1996 yıllarında %5'i, 1997 yılında %6'sı, 1998 yılında %9'u, 1999 yılında ise %15'i ihraç edilmiştir.

AB ülkelerine yapılan ihracat 1993 yılında toplam ihracattan %8 pay alırken, bu oran 1997 yılında %68 düzeyine çıkmıştır. 1998 yılında ihracat yapılan başlıca ülkeler olarak, Almanya %20, İngiltere %15, Fransa %14, Belçika %8, Romanya %5 ile başta gelmektedir.

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle Ocak-Haziran dönemi ithalat-ihracat rakamları verilmektedir.

İthalat-İhracat

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

İthalat 120.398 97.541 153.256
İhracat 59.537 57.281 113.318
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


Otomatik çamaşır makinesi ihracatı Ocak-Haziran 2000 döneminde, 1999 yılının aynı dönemine göre %98 oranında, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %90 oranında artış göstererek 113.318 adet olarak gerçekleşmiştir. İthalat ise geçen yılın aynı dönemine göre %57 oranında artış göstererek 153.256 adete yükselmiştir.

1.2.3-Beklentiler

Otomatik çamaşır makinesi üretiminde kapasite kullanımının %86 düzeyinde olması faaliyet gösteren firmaların kapasite artışına gideceklerini göstermektedir. Buna ilaveten iç satışların 1998 yılındaki ekonomik durgunluk nedeniyle azalmış olmasına karşın orta ve uzun vadede potansiyel talebin yüksek olması pazarı cazip kılmaktadır. Avrupa'nın ikinci, dünyanın beşinci büyük üreticisi Bosch-Siemens'in, Profilo'nun %66 hissesini almasının Profilo'nun ürün gamı, pazarlama, satış ve fiyatlandırma stratejilerini etkileyeceği beklenmektedir. Bunun yanında Arçelik ve Bosch-Siemens-Profilo da kapasite artışına gideceklerini bildirmişlerdir. Dünyanın ikinci Avrupa'nın birinci büyük üreticisi Electrolux AEG markası ile Türkiye pazarına önce ithalat yaparak katılmıştır. Vestel grubu Vestel-White markası ile üretime geçmeden önce ithalat yaparak pazardan pay almıştır. Bu gelişmeler paralelinde sektörde rekabetin artması beklenmektedir.

Sektörde faaliyet gösteren ve otomatik çamaşır makinesi üreten firmalara göre önümüzdeki 5 yıl içinde %12-15 arasında büyüme beklenmektedir. İthalatın iç tüketimdeki payının 2000 yılından itibaren artış seyrini sürdürmesi , ihracatın ise geçmişte olduğu gibi fiyat avantajına dayalı olarak gelişme göstermesi ve ağırlıklı olarak AB ülkelerine yapılması beklenmektedir.


1.3-BULAŞIK MAKİNESİ

Bulaşık makinesi sektöründe 1999 yılı itibariyle tek üretici firma Arçelik'tir. Firmanın üretim kapasitesi yılda 500 bin adettir. Bosch-Sıemens-Profilo 1996 yılına kadar az miktarda
üretim yapmış ve 1997 yılında ithalata yönelmiştir.

Bulaşık makinesi Türkiye pazarına 1990 yılından sonra girmiştir. Diğer beyaz eşya ürünlerinde yaklaşık 500 bin adetlik yenileme satışları bulunurken bulaşık makinesi pazarının toplam satışları son 3 yıldır değişmemiştir. Buna rağmen diğer beyaz eşya ürünleri ile kıyaslamada %42'lik sahiplik oranı ile Türk tüketicisi Batı Avrupa ülkelerinin de önünde yer almaktadır.

Bulaşık Makinesi Arz-talebi

(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat
1992 207.553 15.267 211.425 145
1993 324.687 3.650 322.317 98
1994 258.354 1.158 266.588 204
1995 236.134 2.907 239.922 2.072
1996 255.257 56.879 316.499 7.486
1997 447.348 117.943 426.804 110.398
1998 318.320 197.872 477.593 100.123
1999 325.499 184.836 405.528 87.743
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği




1.3.1-Üretim-İç Satışlar

Sektörde 1991 yılında 143.000 adet olan bulaşık makinesi üretimi 1993 yılında yıllık ortalama %51 artışla 324.687 adet düzeyine çıkmıştır. 1994 yılında ekonomik ortamın yarattığı talep daralmasının etkisiyle üretim %21 oranında düşüş göstermiş, bu düşüş 1995 yılında da devam etmiştir. Üretim 1996 yılında itibaren tekrar artış trendine girmiş 1997 yılında %75 artışla 447.348 adete ulaşmıştır. 1998 yılında üretim ekonomik durgunluk ve ihracatta azalma nedeniyle %29 azalarak 318.320 adete gerilemiştir. Üretimdeki düşüş kapasite kullanımının %64'e gerilemesine neden olmuştur. 1999 yılında ise üretim %2 oranında artış göstererek 325.499 adet olarak gerçekleşmiştir.

Bulaşık makinesi iç satışları 1991-93 döneminde yıllık ortalama %36 artışla 172 bin adetten 322.317 adete yükselmiştir. 1994 yılında tüketicinin ihtiyacını ertelemesi ile %17 azalış göstermiştir. İç satışlar 1996 yılından itibaren yükselmeye başlamış ve 1997 yılında 426.804 adet olarak gerçekleşmiştir. Pazardaki bu büyümede, üreticilerin taksitli kampanyalı satışlarla talebi canlandırması ve tüketicilerin genel ekonomik beklentilerinin olumlu olması etken olmuştur. 1999 yılında ise ekonomik durgunluk ve ithal ürün rekabeti nedeniyle iç satışlar %15 oranında düşüş göstermiştir.

Üretim-İç Satışlar

( Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
Üretim 236.134 -9 255.257 8 447.348 75 318.320 -29 325.499 2
İç Satışlar 239.922 -10 316.499 32 426.804 35 477.593 12 405.528 -15
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


Bulaşık makinesi satışlarının son 3 yıldır 400.000 düzeyinde kalması sektörün doyduğunu göstermektedir. Sektörde bulaşık makinesinin hem yeni bir ürün olması hem de teknolojisinin çok fazla değişmemesi nedeni ile yenileme pazarı diğer beyaz eşya ürünlerine göre daha düşük olmaktadır. Ayrıca bulaşık makinesi ürünlerinin daha çok üst gelir grubunca tercih edilmesi satışların düşüklüğünde etken olmaktadır.

Aşağıdaki tabloda bulaşık makinesinin Ocak-Haziran dönemi üretim-iç satış rakamları verilmektedir.

Üretim-İç Satışlar

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

Üretim 178.780 160.716 171.435
İç Satışlar 219.393 186.391 228.442
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği




Bulaşık makinesi üretimi Ocak-Haziran 2000 döneminde geçen yılın aynı dönemine göre %7, 1998 yılının aynı dönemine göre %4 oranında gerilemiştir. İç satışlar ise aynı dönemde geçen yılın aynı dönemine göre %23 oranında artış gösterirken, 1998 yılına göre %4'lük pazar kaybına uğramıştır.

1.3.2-Dış Ticaret

Bulaşık makinesi ithalatı 1991-1995 döneminde azalma göstermiştir. Bu dönemde ithalat iç tüketimin ortalama olarak %8'ini karşılamış ve üstün teknolojili, lüks modelleri kapsamıştır. Yabancı ortaklı yerli üreticilerin ve ithalatçıların ürün gamını genişletme amacıyla ve Gümrük Birliği'nin sağladığı maliyet avantajıyla ithalata ağırlık vermeleri nedeniyle ithalat 1996 yılında önemli oranda artış göstermiş ve 56.879 adete yükselmiştir. 1997 yılında ithalatın % 107 oranında artması ile ithalatın iç tüketimdeki payı %15'den %22'ye yükselmiştir. Bulaşık makinesi ithalatı 1998 yılında %68 oranında artış göstererek 197.872 adet, 1999 yılında ise %7 oranında düşüş göstererek 184.836 adet olarak gerçekleşmiştir.

İthalat-İhracat

( Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
İthalat 2.907 -26 56.879 1.857 117.943 107 197.872 68 184.836 -7
İhracat 2.072 1.892 7.486 261 110.398 1.375 100.123 -9 87.743 -12
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


1998 yılında ithalat yapılan başlıca ülkeler ve ithalattaki payları şöyledir: Almanya %74, İtalya %14, Fransa %6 ve İspanya %5 olarak sıralanmaktadır.

Bulaşık makinesi ihracat hacmi 1997 yılına kadar düşük seviyede gerçekleşmiştir. 1995'te önemli oranda artış kaydedilmesine rağmen gerçekleşen ihracat 2.072 adettir. 1996 yılında üretimin %3'ü düzeyinde olan ihracat, Arçelik firmasının Whirlpool firması ile 5 yılda 500.000 adet ihracat yapmak için anlaşması ile 15 kat artarak 110.398 seviyesine ulaşmış ve üretimin %25'i ihraç edilmiştir. 1998 yılında ihracat %9, 1999 yılında ise %12 oranında azalış göstererek 87.743 adete düşmüştür.

1998 yılı ihracatından İngiltere %23, Almanya %19, İsveç %13, Hollanda %8, Fransa %7, İtalya %6, İspanya %4 pay almışlardır.

Aşağıdaki tabloda Ocak-Haziran dönemi bulaşık makinesi ithalat-ihracat rakamları verilmektedir.

İthalat-İhracat

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

İthalat 89.510 89.337 102.042
İhracat 43.644 43.749 36.854
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


Sektörde Ocak-Haziran 2000 dönemi itibariyle beyaz eşya ürünleri arasında ihracatı gerileyen tek ürün bulaşık makinesi olmuştur. Bulaşık makinesi ihracatı bu dönemde 1999 yılının aynı dönemine göre %16 oranında azalış göstermiştir.

Bulaşık makinesi ithalatı ise bu dönemde geçen yılın aynı dönemine göre %14 oranında artış göstererek 102.042 adete ulaşmıştır.

1.3.3- Beklentiler

2000 yılı için bulaşık makinesi pazarında %8 oranında bir büyüme hedeflenirken, pazarın özellikle yılın ikinci yarısından itibaren yükselişe geçmesi beklenmektedir. Ancak uzun dönemde, bulaşık makinesi pazarında artış olacağı ve buna bağlı olarak üretim kapasitelerinde de artışa gidileceği tahmin edilmektedir. İhracatın ise 2000 yılından itibaren %10 artacağı tahmin edilmektedir. İhracatın geçmişte olduğu gibi fiyat avantajına dayalı olarak gelişme göstermesi ve ağırlıklı olarak AB ülkelerine yapılması beklenmektedir.

1.4-FIRIN

Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle sektörün gelişimi gösterilmektedir.

Fırın Arz-talebi

(Adet)
Üretim İthalat İç Satış İhracat
1992 608.833 30.384 547.253 88.966
1993 604.680 60 597.264 40.328
1994 473.701 0 403.407 79.477
1995 504.886 2.602 435.956 71.431
1996 615.546 9.389 495.746 125.330
1997 920.711 9.949 607.629 291.844
1998 906.916 32.374 587.099 355.466
1999 865.544 38.269 484.225 450.050
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

1.4.1-Üretim-İç Satışlar

Fırın üretimi 1996 yıllarına kadar düşüş trendinde iken, 1996 yılında %22, 1997 yılında %50 oranında bir büyüme göstermiştir. 1998 yılından itibaren ise diğer beyaz eşya ürünleri gibi ekonomik durgunluğun etkisi ile düşüş trendine girmiş ve 1999 yılında %5 oranında düşüş göstererek 865.544 adet olarak gerçekleşmiştir.

Üretim-İç Satışlar

(Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
Üretim 504.886 7 615.546 22 920.711 50 906.916 -1 865.544 5
İç Satışlar 435.956 8 495.746 14 607.629 23 587.099 -3 484.225 -18
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği



İç satışlar ise yıllar itibariyle 400.000-600.000 adet arasında değişimler göstermiş ve 1999 yılında %18 oranında düşüş göstererek 484.225 adet olarak gerçekleşmiştir.

Aşağıdaki tabloda Ocak-Haziran dönemleri itibariyle fırın üretimi ve iç satışları gösterilmektedir.

Üretim-İç Satışlar

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

Üretim 430.546 465.852 506.482
İç Satışlar 266.731 249.376 248.461
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle fırın üretimi geçen yılın aynı dönemine göre %9 , 1998 yılının aynı dönemine göre %18 oranında artış göstermiştir. İç satışlar ise 1999 yılındaki düzeyini korumuştur.

1.4.2-Dış Ticaret

Fırın ithalatı 1992 yılından sonra önemli oranda azalmış 1993 yılında ise hiç ithalat gerçekleştirilmemiştir. 1995 yılından sonra ise tekrar artış gösteren ithalat 1996 yılında %200 oranında artarak 9.389, 1998 yılında %220 oranında artış göstererek 32.374, 1999 yılında ise %19 oranında artış göstererek 38.269 adete yükselmiştir.

Fırın ihracatı da ithalat gibi 1992 yılından sonra düşüş trendine girmiştir. 1996 yılından itibaren tekrar artış göstermiş ve 1997 yılında %133 oranında artarak 291.844 adete yükselmiştir. 1998 yılında %22, 1999 yılında ise %27 oranında artış göstererek 450.050 adete ulaşmıştır.

İthalat-İhracat

( Adet)
1995 Değ. 1996 Değ. 1997 Değ. 1998 Değ. 1999 Değ.
% % % % %
İthalat 2.602 - 9.389 261 9.949 6 32.374 225 38.269 18
İhracat 71.431 -10 125.330 75 291.844 133 355.466 22 450.050 27
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği

Aşağıdaki tabloda Ocak-Haziran dönemleri itibariyle fırın ithalatı ve ihracatı gösterilmektedir.

İthalat-İhracat

(Adet)
Ocak-Haziran 1998 Ocak-Haziran 1999 Ocak-Haziran 2000

İthalat 18.514 15.224 24.103
İhracat 151.005 197.755 247.830
Kaynak:Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği


2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle fırın ithalat ve ihracat artış göstermiştir. İthalat geçen yılın aynı dönemine göre %58, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %30 oranında artış göstererek 24.103 adete ulaşmıştır. Fırın ihracatı ise bu dönemde geçen yılın aynı dönemine göre %25, 1998 yılının aynı dönemine göre %64 oranında artış göstererek 247.830 adet olarak gerçekleşmiştir.


BÖLÜM IV

SEKTÖRDE TALEP YAPISI İLE İLGİLİ BİLGİLER

Şirketler için geleceği görmek, üretim ve satış stratejilerini ona göre oluşturmak çok önemlidir. Şirketler üretimden dağıtıma işlerini organize ederken, tahmin ve çeşitli araştırmalardan yararlanmak zorunda kalmaktadırlar. Araştırma şirketi Procon GFK tarafından gerçekleştirilen omnikent araştırması, beyaz eşya sektörü için, geleceğe yönelik satın alma planları ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. Bu araştırmayla, beyaz eşya sektöründe ürün bazında satın alma potansiyelini görmek mümkün olmuştur.

Aşağıdaki tabloda ürün bazında 2000 yılının eğilimleri Türkiye geneli ve gelir gruplarına göre verilmektedir.


Gruplar İtibariyle Satın Alma İsteği


Ürünler Türkiye Geneli AB C1 C2 DE
Tek Kapılı Buzdolabı 9,4 4,9 9,6 9,6 12,6
Çift Kapılı Buzdolabı 13,3 9,8 12,1 14,7 14,6
T.Otomatik Çamaşır Mak. 8,9 6,7 9,6 8,5 10,5
Merdaneli Çamaşır Mak. 1,4 1,2 1,7 1 1,8
Çamaşır Kurutma Mak. 2,1 1,8 2,5 1 3,7
Ocaklı Fırın 15,2 12,2 17,6 13,4 17,8
Set Üstü Ocak 5,3 2,4 4,2 5,7 7,8
Mikro dalga Fırın 10,4 12,8 13,8 7,5 10
Bulaşık Makinesi 14,3 7,9 16,3 13,7 17,8

AB:Üst Gelir Grubu
C1:Orta Üst Gelir Grubu
C2:Orta Alt Gelir Grubu
DEüşük Gelir Grubu

Araştırmadan çıkan sonuçları özetlersek;

Araştırmaya katılanların %14,3'ü, 2000 yılında yeni bir bulaşık makinesi almayı planladıklarını belirtmektedirler. Türkiye genelini yansıtan bu rakamın yanında, bulaşık makinesinde sahiplik oranı yüksek olan AB gelir grubunda satın alma planı diğer gruplara göre daha düşük olmakta, en yüksek oran ise %17,8 ile DE gelir grubuna ait olmuştur.



Üst gelir grubunu temsil eden AB ile orta gelir grubunu temsil eden C1'in dikkati çeken satın alma planında mikro dalga fırın var. AB'dekilerden %12,8'i, C1'dekilerin ise %13,8'i bir yıl içinde mikro dalga fırın almayı planlamaktadırlar.

Orta ve alt gelir gruplarında, bazı ürünlerde yenileme alımlarının geleceği dikkat çekmektedir. Bunu da buzdolabı ve ocaklı fırın alımına yönelik planlardan gözlemek mümkündür. Çift kapılı buzdolabı satın alma planı, C2 ve DE gelir gruplarında %15'e yaklaşmaktadır. Ocaklı fırın satın almayı planlayanların oranı ise C1 ve DE gelir gruplarında en üst düzeylere ulaşmaktadır.

Bazı ürünlerde ise satın alma planları bile yapılmamaktadır. Bunlar gelişen teknoloji ve artan satın alma gücü nedeniyle, artık ilgi görmeyen ürünlerden erden oluşmaktadır. Örneğin merdaneli çamaşır makinesi alımı planlayanların oranı %1,4'de kalmaktadır. Çamaşır kurutma makinesinde de benzer oranları görmek mümkündür. Bu ürünü satın almayı planlayanların oranı % 2,1 gibi düşük orandadır.

Üst Gelir Grubu; AB gelir grubunda en büyük talebin ocaklı fırın ve mikro dalga fırında ortaya çıkması beklenmektedir. Diğer ürünlerde ise genelde ortalamanın çok altında bir alım planı olduğu görülmektedir. Bu durum, AB gelir grubunun sahiplik düzeyinin yüksekliğinden de kaynaklanmaktadır.

Orta Gelir Grubu; C1 gelir grubunun gelecek bir yıla ilişkin satın alma planları daha yüksek görülmektedir. Mikro dalga fırın, ocaklı fırın ve bulaşık makinesinde bir talep olacağı dikkat çekmektedir. Bunların bir bölümünün yenileme alımı olması beklenmektedir.

Düşük Gelir Grubu; Bu gelir grubundaki alım planlarının daha çok ilk alımlar ve çok eski teknolojinin, yenisiyle değişimi şeklinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Alım listesinin ilk sırasında ise bulaşık makinesi, ocaklı fırın ve çift kapılı buzdolabı bulunmaktadır.

DİE'den alınan rakamlara göre, Türkiye'de toplam 11.549.759 adet konut, 11.247.534 konutta da buzdolabı bulunmakta, konutlardaki beyaz eşya ürünleri arasında %97,4'lük oranla buzdolabı ilk sırada yer almaktadır.

Bölgeler bazında incelendiğinde ise beyaz eşya ürünlerinin ağırlıklı olarak, Türkiye'deki konutların %46'sının yer aldığı Marmara ve Ege Bölgelerindeki konutlarda bulunduğu görülmektedir. Sektördeki toplam buzdolaplarının %46,5'i, çamaşır makinelerinin ise %50'si bu bölgelerdeki konutlarda kullanılmaktadır. Doğu ve Güney Doğu Anadolu Bölgesi ise beyaz eşya ürünlerinin kullanımında Türkiye ortalamasının altında kalmaktadır.

Aşağıdaki tabloda İstanbul ilinin ürün bazında toplam satışlar içindeki pazar payı 1998 yılı verileri ile gösterilmektedir.







Beyaz Eşya Pazarında İstanbul'un Pazar Payı

(Bin Adet)
Ürün Cinsi Top.İç Satış İstanbul İli İstanbul İli
Satışları Pazar Payı ( %)
Buzdolabı 1.407 281 20
Otomatik Çam. Mak. 1.493 328 22
Bulaşık Mak. 477 119 25
Fırın 587 117 20
Kaynak: Beyaz Eşya sanayiicleri Derneği

İl bazında bakılacak olursa, Türkiye'deki beyaz eşya pazarının yaklaşık beşte birini İstanbul oluşturmaktadır. Ancak İstanbul'un pazar payı ürünlere ve markalara göre değişebilmektedir. Buzdolabı ve fırın gibi temel ürünlerde İstanbul satışlarının payı %20'lerde iken, otomatik çamaşır makinesi ve bulaşık makinesi gibi yaygınlaşmanın sürdüğü ürünlerde %25'ler düzeyinde bulunmaktadır.





























BÖLÜM V

BEYAZ EŞYA SANAYİİNE VERİLEN YATIRIM TEŞVİKLERİ

Dayanıklı tüketim malları arasında önemli bir yere sahip olan beyaz eşya sektöründe yatırımlar 1999 yılında önemli oranda artış göstermiştir. 1996,1997 ve 1998 yıllarında toplam 90 trilyon liralık 36 adet teşvik belgesi alınırken, 1999 yılında 85 trilyon liralık 25 teşvik belgesi alınmıştır.
Yatırım Teşvik Belgeleri

Belge Toplam Yatırım Döviz İhtiyacı İstihdam
Yıllar Sayısı (Milyar TL) (Bin Dolar) (Kişi)
1996 11 15.768 162.561 653
1997 13 34.777 109.136 1.611
1998 12 39.426 98.488 1.999
1999 25 85.160 138.200 849
1999* 13 79.151 132.416 420
2000* 7 74.980 70.687 148
*Ocak-Mart
Kaynak:Hazine Müsteşarlığı

1999 yılındaki bu projelerin 72 trilyonluk kısmını Koç Grubuna ait yatırımlar oluşturmaktadır. Koç Grubu başta Arçelik olmak üzere, Ardem ve T.Demirdöküm öncülüğünde yatırımlarını artırmıştır. Bu dönemde Arçelik'in 69 trilyonluk 3, Ardem'in de 7,6 trilyonluk liralık 1 projesi teşvik belgesine bağlanmıştır.

Hazine Müsteşarlığı'nın kayıtlarına göre; Arçelik A.Ş. 1999 yılında aldığı teşvik belgelerinden biri Ankara, diğeri Eskişehir fabrikasında olmak üzere iki adet modernizasyon yatırımı yapacağını belirtmiştir. Ankara'da 300.000 adet bulaşık makinesi kapasitesi ile faaliyet gösteren tesisinde yapılacak yatırımın tutarı 12,2 trilyon lira olarak belirlenmiştir. Eskişehir'deki 1.114.000 adet buzdolabı üretim kapasitesiyle faaliyet gösteren tesisinde yapılacak yatırımda 17 trilyon lira olarak öngörülmüştür. Arçelik ayrıca Eskişehir'de 35 trilyon liralık yatırımla yılda 975.000 adet buzdolabı üretecek kapasitede yeni bir tesis inşa edeceğini bildirmiştir. Ardem ise halen 650.000 adet fırın, 50.000 adet ocak, 200.000 adet aspiratör, 150.000 adet mini fırın, 50.000 adet set fırın yıllık üretim kapasitesi ile faaliyet göstermektedir.

Hazine Müsteşarlığı tarafından beyaz eşya sektörüne 1999 yılının Ocak-Mart döneminde 79 trilyon liralık 13 adet teşvik belgesi verilirken, 2000 yılının aynı döneminde 75 trilyonluk liralık 7 adet proje teşvik belgesine bağlanmıştır.

2000 yılı Ocak-Mart döneminde ise Arçelik firması toplam tutarı 71 trilyon lira olan 3 proje için teşvik belgesi almış, İstanbul, Bolu, İzmir tesislerinde modernizasyon yatırımı yapacağını belirtmiştir. Modernizasyon yatırımları için Bolu'da 21,4 trilyon, İstanbul'da 31 trilyon, İzmir'de 18,5 trilyon lira harcanacaktır. Arçelik firması halen Bolu'da 925.000 adet fırın, 50.000 adet ocak, 200.000 adet aspiratör, İstanbul'da 742.000 adet çamaşır makinesi, İzmir'de 800.000 adet elektrik süpürgesi kapasiteli fabrikaları ile faaliyet göstermektedir.

Diğer yandan 2000 Ocak-Mart döneminde Korel Elektronik San. ve Tic. Limited Şirketi 105 milyar lira, Endel Endüstri San. ve Tic. A.Ş.de 408 milyar liralık tevsi, Klimsan Klima San. ve Tic. A.Ş.'de 467 milyar liralık kalite düzeltme projeleri için teşvik belgesi almıştır.


BÖLÜM VI

GÜMRÜK BİRLİĞİ ÇERÇEVESİNDE TÜRK BEYAZ EŞYA SEKTÖRÜ

Ülkemiz 31 Temmuz 1959 tarihinde o zaman ki adı ile Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET)'na üyelik başvurusu ile başlattığı süreci devam ettirerek tam üyelik yolunda önemli bir aşama olan Gümrük Birliğini 01.01.1996 tarihinden itibaren başlatmıştır. Gümrük Birliği'ne üyelik ülkemizde ekonomik ve sosyal yaşamda yeni bir ortam yaratmıştır.

Sanayi mallarındaki gümrüklerin kaldırılması ile bir çok Avrupalı üretici Türkiye'de pazarlama faaliyetlerine başlamıştır. GB'nin ilk yılları yabancı firmaların Türkiye pazarına yerleşmek için pazarlama ve servis teşkilatlarını oluşturmak amacı ile hazırlık yaptıkları bir dönem olmuştur. Türk sanayiinde bu dönemde, sektördeki firmalar, satış ve servis örgütlerinin geliştirilmesi, yeni üretim tesisi yatırımları gibi uzun vadeli hazırlık faaliyetlerinde bulunurken, reklam ve promosyon faaliyetleri ve çeşitli satış uygulamaları ile tüketici bilinci oluşturmak, markalarını yerleştirme ve satışlarını artırma çalışmalarına hız vermişlerdir. Aynı dönemde Türk mevzuatının AB mevzuatına uyum çalışmaları da büyük bir hızla devam etmiştir. Özellikle Rekabet Kurumu'nun kurulması ve Tüketicinin Korunması Kanununun AB kanunları ile uyumlaştırılması sağlıklı bir rekabet ortamının oluşturulması açısından atılmış önemli adımlardır.

Sektörde rekabeti etkileyen ana unsur gümrüklerdeki değişikliklerin piyasaya yansıması olmuştur. GB yürürlüğe girmeden önce gümrük oranları beyaz eşyada %10 düzeyine kadar gerilemişti. GB'nin yürürlüğe girmesi ile bu oranlar sıfırlanmıştır. Bunun yanısıra Avrupa'dan ithal edilen komponent ve parçalardaki gümrüğün sıfırlanması sonucu, yerli üreticilere maliyetlerde %2 düzeyinde fayda sağlamıştır.

Beyaz eşya sektörünün ihracatının büyük bir bölümünü Avrupa ülkelerine gerçekleştirmesi sebebiyle, GB sonrası AB dışı ülkelerle rekabet açısından olumsuz bir durum gerçekleşmemiştir. Fakat üçüncü ülkelerle yapılan ticarette gümrüklerin AB'nin uyguladığı oranlara çekilmesiyle Uzakdoğu kökenli malların girişinde hızlanma olmuştur. Bu da yatırım ve üretimden ziyade ithalatı artırmış ve döviz kaybını hızlandırmıştır.

Serbest ticaret anlaşmaları ile anlaşma imzalanan ülkelerin AB ve diğer üçüncü ülkelerle mevcut anlaşması kapsamında tanıdığı tavizli rejimi Türkiye'ye yansıtmasının temini sayesinde, Türk sanayicisinin bu ülke pazarlarında eşit rekabet koşullarına sahip olmuştur. Anlaşmaların bütün ülkeler ile tamamlanması ile ihracat ve yatırımda zaman içinde anlaşmaların pozitif etkileri görülebilecektir.

AB pazarına girişte teknik engeller olmamakla birlikte resmi kuruluşlar dışındaki müşteriler özellikle, ihracat yapılan ülkelerin standart uygunluk belgesi ve işareti talep etmektedirler. Bu belgeler alınırken gecikmeler olmakta, bu da ihracatı etkilemektedir. Bilindiği gibi Türkiye'ye ithal edilen Avrupa menşeli mallarda CE markasının bulunması, TSE'nin bu konu ile ilgili kontrol olanaklarını ortadan kaldırmaktadır. Bunun yanı sıra Türk standart belgesi Avrupa'da tanınmamaktadır. Ayrıca, ithal malların çoğalması neticesi Avrupa ve üçüncü ülke menşeli malların (özellikle klima ve soğutucu) sayısını artırmıştır. Bu durumda Sanayi Bakanlığı ve TSE'nin imkanları bunların kontrolünde yetersiz kalmıştır.



Sektörü genel olarak etkileyecek hususlardan biride kanunların uyumlaştırılması sonrasında yaşanan uygulama farklılıklarıdır. AB kanunları Türk kanunlarına tercüme yoluyla adepte edilirken, Türkiye ile AB arasında bir takım yapısal farklılıkların dikkate alınmaması kanunların ülkemizde farklı uygulanmasına neden olmaktadır. Bu ise Türk üreticisini zaman zaman zor durumda bırakmaktadır. Türkiye'ye özgü şartlardan kaynaklanan enerji fiyatları, finansman maliyetleri ve KDV oranlarındaki yükseklik gibi dezavantajlar yerli üreticilerin Avrupalı üreticiler ile rekabetini olumsuz etkilemektedir. Bu bağlamda, KDV oranlarının sanayi yapısı Türkiye ile benzerlik gösteren AB ülkelerinin seviyesine çekilmesi gerekmektedir. Bir diğer önemli konu ise, Ar-Ge teşvikleri, servis yatırım teşvikleri, yurtdışı yatırım teşvikleri ve marka teşviklerinin bir an önce hayata geçirilerek işletilmesi hususudur.

Piyasa denetimleri beyaz eşya sektörü açısından önemli bir sorundur. Piyasalar, faturasız satılan, standartlara ve Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun ile ilgili tebliğlere uymayan mallar açısından etkin olarak denetlenmemektedir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve TSE, ithal mallardaki piyasa denetimlerini sıklaştırmalı, daralan piyasada Türkiye şartlarına (iklim, voltaj) uymayan, bununla birlikte yeterli servis teşkilatı ile desteklenmeyen bu çeşit ürünlerin satışına mani olmalıdır. Hızla gelişen ve değişen pazar dinamikleri içinde ve yoğun rekabet ortamında beyaz eşyada kullanılan parçaların çoğu iki yıl içinde değişmekte ve kalıpları yenilenmektedir. Dolayısı ile ülkemizde kalıpların 5 yılda amorti edilmesi gerçekci olmamaktadır. Sektörde kalıpların amortisman sürelerinin 2 yıl olarak belirlenmesi uygun olacaktır. Bu hususlarda da gerekli düzenlemelerin yapılması, AB ile Türkiye arasındaki rekabet şartlarının eşitlenmesi açısından önem teşkil etmektedir.

İthalattaki artış kısa vadede sektörün rekabet gücünü olumsuz etkilemiş gibi gözükse de, Türkiye'de sektördeki firmaların verimlilik, teknoloji, kalite, pazarlama, servis gibi müşteri memnuniyetinin temelini oluşturan unsurlardaki iyileştirmeleri, firmaların rekabet gücünü daha da arttıracaktır.

























BÖLÜM VII

SEKTÖRÜN SORUNLARI VE ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği yetkililerin yaptıkları açıklamalar göre sektörünün başlıca iki sorunu bulunmaktadır. Bunlar %25 gibi çok yüksek KDV oranı ve standart dışı üretim,denetimden yoksun ürünlerdir.

Beyaz eşya ürünleri lüks tüketim malları olarak kabul edildiği için %25 oranında KDV uygulamasına tabii tutulmaktadır. Ülkemizin GSMH'sı ve gelir dağılımı dengesi dikkate alındığında beyaz eşyanın lüks tüketim malları sınıfında kabul edilmemesi gereği belirtilmektedir. Potansiyel nihai tüketicilerin alım gücünün dikkate alınması neticesinde, KDV oranının %15'e düşürülmesi önerilmekte, bu şekilde bir uygulamaya gidildiğinde, temel gereksinim olarak kabul edilen beyaz eşya alımlarının daha da kolaylaşacağı gibi yenileme alımlarının da artış göstereceği belirtilmektedir. Ayrıca Avrupa ülkeleri ile mukayese edildiğinde Türkiye'deki KDV oranının yüksek olduğu belirtilmektedir. Belli başlı Avrupa ülkelerinde KDV %15 ile %20 arasında değişmektedir.

Yine Dernek yetkililerine göre sektörde KDV oranının yüksek tutulması, tüketicileri faturasız satışlara yöneltmektedir. Bunun sonucu kayıt dışı ekonomi artış göstermekte, devletin vergi gelirlerinde düşüş yaşanmakta, piyasaların doğal dengeleri bozulmakta ve kayıt dışı ekonomi ile faturalı satış yapan üreticiler arasında haksız rekabet oluşmaktadır.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Dayanıklı Tüketim Malları Sektör Kurulu arasında, sektörün sorunları ile alınması gereken tedbirlerin yer aldığı bir toplantı yapılmış ve önemli kararlar alınmıştır.

Başta dayanıklı tüketim mallarında %25 olan KDV oranının %15'e düşürülmesi istenilen toplantıda, beyaz eşyada KDV oranının acilen AB'deki seviyelere çekilmesi ile piyasanın bir an önce canlandırılmasına yardımcı olunmasının gerekliliğine işaret edilmiştir. KDV gelirindeki azalmanın, piyasanın canlanması ile ortaya çıkacak olan diğer dolaylı vergilerdeki artışla fazlasıyla telafi edileceğine dikkat çekilmiştir.

Piyasaların ve faturasız satışların, standartlara ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın tüketicinin korunması ile ilgili tebliğlere uymayan mallar açısından etkin olarak denetlenmesi konusunda da görüş birliğine varılan Sektör Kurulu'nda alınan diğer kararlar ise şöyledir ;

-Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve TSE ithal mallardaki piyasa denetimlerini sıklaştırmalı, daralan piyasada garantisiz ve yeterli servis teşkilatı olmayan ürünlerin satışına mani olunmalıdır.

-Yurtiçindeki üreticilerin yurtdışında ve özellikle AB ülkelerinde pazarlama şirketlerine yönelik yatırımları ve marka yerleştirme yatırımlarına somut destek verilmelidir.

-Şirketlerin Türkiye'yi veya Türkiye'deki sektörleri temsilen katıldıkları yurtdışı komisyonlar veya derneklerin toplantılarına ilişkin masraflar %50 oranında desteklenmelidir.

-Tüketici konseyinde üreticiler yalnızca TOBB kanalı ile yetersiz sayıda temsil edilmekte, sektörün sesi bu platformda gündeme gelmemektedir. Dolayısı ile üreticileri çok yakından ilgilendiren tüketicilerin korunması kanunu ve ilgili tebliğlerin hazır hazırlanmasında konsensus aranmalı ve görüş alma prosedürü işletilmelidir.

-AB'ne uyumlu gümrük mevzuatının kanunlaştırılması hızlandırılmalı ve en kısa sürede yeni sisteme geçilmelidir.

-Piyasada satışların %90'ı vadeli olarak yapılmakta ve malzeme maliyetinin önemli bir bölümünü ithal malzemeler oluşturmakta, vadeli ithalat yapıldığında %6 gibi kaynak kullanımı destekleme fonu ödenmektedir. Bu tutarın ya ödenmesi yada peşin ithalat yapılması gerekmektedir. Her iki uygulamada firmalar açısından bu rekabet ortamında ve daralan piyasalarda çok önemli sıkıntılar yaratmaktadır. Çoğu şirket peşin ithalata yöneldiğinden bu fonun devlete de önemli bir katkısı olmamaktadır. Dolayısı ile ürün maliyetini artıran ve vadeli çalışan firmaların nakit akışını bozan bu fon kaldırılmalıdır.

-AR-GE teşvikleri geliştirilmeli, istihdam artırıcı yatırımlara yönelik AB benzeri teşvik ve destek uygulamaları gündeme alınmalıdır.

































BÖLÜM VIII

SONUÇ

Gelişen teknolojisi, her geçen gün artan üretimi, ihracat kapasitesi ve bunlara bağlı olarak genişleyen yan sanayii, servis, bayi ağları ve istihdam imkanları açısından Türk ekonomisine önemli katkılarda bulunan beyaz eşya sektörü, tüketicinin bilinçlenmesi ve araştırma geliştirme çalışmalarına verilen önemin artmasıyla başlayan kalite yarışı ve rekabet ortamı ile son 10 yılda büyük aşamalar kaydetmiştir.

Sektörde büyüme potansiyelini etkileyen en önemli faktörler olarak, penetrasyon oranı, yapısal değişiklikler ve teknolojideki gelişmeler gösterilmektedir. Sektörde en yüksek doyum, buzdolabı ve televizyondadır. Ancak sektördeki bu ürünlerdeki teknolojik yenilikler bu doyum oranına rağmen piyasaya önemli bir talep getirmektedir. Türkiye'nin genç bir nüfusa sahip olması ve yılda ortalama 500 bin yeni hane açılması sektör için büyük bir potansiyel oluşturmaktadır. Büyük ailelerin çekirdek ailelere doğru gitmesi ve genç nüfusun ailelerden ayrılarak ev kurmaları da bu potansiyeli artırmaktadır. Teknoloji geliştikçe ürün sahiplerinin ellerindeki ürünleri yenilemek istemeleri de beyaz eşya ürünlerine olan talebi artırmaktadır.

Ülkemizde ekonomik krizin yaşandığı, yüksek enflasyon ve kur artışlarının görüldüğü 1994 yılının ardından 1995, 1996 ve 1997 yıllarında buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırının yer aldığı beyaz eşya sektöründe büyüme yaşanmıştır. GSMH 1996 yılında %7, 1997 yılında %8 oranında artış gösterirken, beyaz eşya sektörü 1996 yılında %24, 1997 yılında %31 oranında büyüme göstermiş, 1998 yılında ise GSMH %4 oranında artarken beyaz eşya pazarı %6 oranında artış göstererek 3.966.378 adete ulaşmıştır.

Türkiye ekonomisinde 1998 yılının ikinci yarısında başlayan durgunluk 1999 yılında da sürmüştür. Tüm sektörlerde olduğu gibi beyaz eşya sektörü de bundan olumsuz etkilenmiştir. Yılın ilk yarısında yüksek faizler nedeniyle ikinci yarıyılda ise depremler ve artçı şoklar nedeniyle tüketim kararları ertelenmiş, talebin bir türlü canlanamaması doğal olarak sektörde üretiminde azalması sonucunu doğurmuştur. Bunu yanında Asya krizi etkisi ile fiyatları azalan Uzakdoğu kökenli ürünlerin rekabetinin etkisiyle tüm ürünlerin iç satışlarında azalışlar olmuş ve satışlar bir önceki yıla göre %15 oranında düşüş göstererek 3.369.703 adet olarak gerçekleşmiştir. Ürün bazında ise buzdolabı iç satışları %11 , otomatik çamaşır makineleri %18, bulaşık makinesi %15, fırın ise %18 oranında azalış göstermiştir.

Beyaz eşya üreticisi Arçelik A.Ş., BSH Profilo A.Ş., Merloni Electrodomestici, Türk Demirdöküm A.Ş., Teba Şirketler Grubu A.Ş., Auer A.Ş. ve Vestel Beyaz Eşya A.Ş. firmalarının üye olduğu Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği tarafından hazırlanan verilere göre, 1999 yılında buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırından oluşan dört ana grubun üretim miktarı 1998 yılına göre %2 oranında artış göstererek 4.549.640 adet olarak gerçekleşmiştir.





2000 yılının Ocak-Haziran dönemi itibariyle buzdolabı, otomatik çamaşır makinesi, fırın ve bulaşık makinesinden oluşan dört ana grupta üretim geçen yılın aynı dönemine göre %10 oranında artış göstererek 2.515.573 adete yükselmiştir. Ürün grupları itibariyle üretimde en fazla artış %14 oranı ile buzdolabında gerçekleşmiştir. Otomatik çamaşır makinesinde artış oranı %5, bulaşık makinesinde %6, fırında ise %9 olmuştur.

İç satışlar ise aynı dönemde 1999 yılının aynı dönemine göre %11 oranında artış göstererek 1.848.245 adete yükselmiştir. Bu dönemde Hükümetin uyguladığı ekonomik istikrar programı nedeniyle düşen faiz oranları, beyaz eşya ürünlerin satın alımında vadelerin uzamasına yol açmış ve artışa geçen taleple birlikte sektörde hızlanan rekabet, taksitli satışlar ve kampanyalarda artışa neden olmuştur. Ürün grupları itibariyle iç satışlarda en fazla artış %23 oranı ile bulaşık makinesinde gerçekleşmiştir. Otomatik çamaşır makinesinde artış oranı %9, buzdolabında ise %14 olmuştur.

1996 yılında Avrupa Birliği ile oluşturulan Gümrük Birliği sonrasında, AB ülkelerinden yapılan ithalatta gümrük vergisi ve fonların kaldırılması sonucunda ithalatın ucuzlaması ile sektörde ithalat hızlı bir artış göstermiştir. Bu dönemde ithalatçı firmaların yanında ürün yelpazesini genişletmek isteyen yabancı ortaklı yerli üreticilerde ithalata yöneltmiştir. Bunun yanında Asya krizi nedeniyle fiyatları düşen Uzakdoğu kökenli ürünlerin rekabeti de ithalatı artırmıştır. 1999 yılında ithalatın iç tüketimdeki payı buzdolabında %18, otomatik çamaşır makinesinde %14, bulaşık makinesinde %31 ve fırın da %7 olarak gerçekleşmiştir.

Dört beyaz üründe 1996 yılından itibaren düzenli olarak artış gösteren ithalat 1999 yılında düşüş gösterirken, 2000 yılından itibaren yeniden artış trendine girmiştir. İthalat 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde 1999 yılının aynı dönemine göre %7 oranında artış göstererek 383.720 adete ulaşmıştır.

Sektörün ihracatı ise artış göstermeye devam etmektedir. Dört ana ürünün 1999 yılı toplam ihracatı 1998 yılına göre %27,1997 yılına göre %38 oranlarında artış göstermiş ve 1.763.453 adete ulaşmıştır.1999 yılında bulaşık makinesi ihracatı dışında diğer ürünlerin ihracatında artış görülürken, üretimin buzdolabında %49'u, otomatik çamaşır makinesinde %15'i, bulaşık makinesinde %27'si, fırında %52'si ihraç edilmiştir.

Devlet İstatistik Enstitüsü'nden alınan bilgilere göre fırın, buzdolabı, çamaşır makinesi ve bulaşık makinesi ve elektrik süpürgesinden oluşan beyaz eşya ihracatı 1999 yılında %21 oranında artarak 234.029 bin dolara yükselmiştir.

1999 yılında yaşanan iç talepteki daralmayı ihracatla telafi eden sektörde 2000 yılının Ocak-Haziran döneminde ihracat 1999 yılının aynı dönemine göre %13, 1998 yılının aynı dönemine göre ise %41 oranında artış göstererek 936.077 adete yükselmiştir. Bu dönemde ürün bazında ihracatta en yüksek artış %98 ile otomatik çamaşır makinesinde gerçekleşmiştir.











Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği yetkililerin yaptıkları açıklamalar göre sektörünün önemli iki sorunu bulunmaktadır. Bunlar %25 gibi çok yüksek KDV oranı ve standart dışı üretim,denetimden yoksun ürünlerdir.

Beyaz eşya ürünleri lüks tüketim malları olarak kabul edildiği için %25 oranında KDV uygulamasına tabii tutulmaktadır. Ülkemizin GSMH'sı ve gelir dağılımı dengesi dikkate alındığında beyaz eşyanın lüks tüketim malları sınıfında kabul edilmemesi gereği belirtilmektedir. Potansiyel nihai tüketicilerin alım gücünün dikkate alınması neticesinde, KDV oranının %15'e düşürülmesi önerilmekte, bu şekilde bir uygulamaya gidildiğinde, temel gereksinim olarak kabul edilen beyaz eşya alımlarını daha da kolaylaştıracağı gibi yenileme alımlarının da artış göstereceği belirtilmektedir. Ayrıca Avrupa ülkeleri ile mukayese edildiğinde Türkiye'deki KDV oranının yüksek olduğu belirtilmektedir. Belli başlı Avrupa ülkelerinde KDV %15 ile %20 arasında değişmektedir.

Yine Dernek yetkililerine göre sektörde KDV oranının yüksek tutulması, tüketicileri faturasız satışlara yöneltmektedir. Bunun sonucu kayıt dışı ekonomi artış göstermekte, devletin vergi gelirlerinde düşüş yaşanmakta, piyasaların doğal dengeleri bozulmakta ve kayıt dışı ekonomi ile faturalı satış yapan üreticiler arasında haksız rekabet oluşmaktadır.

AB ile Gümrük Birliği oluşturulması, sektörde kapasite fazlası olan ve yatırım yapmak isteyen yabancı üreticilerin yerli üreticilerle stratejik ortaklıklar oluşturmasını,ithal hammaddelerin ucuzlamasının da etkisiyle cazip hale getirmiştir. Yabancı ortaklıkları olan yerli üreticilerin Gümrük Birliği avantajından faydalanarak ürün çeşitlemesine gitme amacıyla ithalatı artırmaları ve pazara üretici olarak katılmayı planlayan firmaların üretime geçmeden önce ithalat yapmaları ile ithalatın 2000'li yıllarda da artış göstermesi beklenmektedir.

Ekonomideki konjonktürel değişimlerden en çok etkilenen sektörlerden biri olan beyaz eşya sektöründe, 2000 yılında Hükümetin uyguladığı ekonomik istikrar programı nedeniyle düşen faiz oranları sonucu önemli oranda talep artışı olmuştur. Beyaz Eşya Derneği Sektör yetkililerine göre Türkiye'nin genç nüfus yapısı ve hızla gelişen teknolojisi nedeniyle sektöre olan talebin daha da artması, üretimin ihracat ve iç satışlar paralelinde artış göstermesi ve 2000 yılı sonunda 1999 yılına göre beyaz eşyada gerek üretim gerekse iç satış ve ihracatta %10-15 oranında bir büyüme beklenmektedir.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat