Son Dakika Haberlerini Takip Edebileceğiniz FrmTR Haber Yayında. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde.
Forum TR
Go Back   Forum TR > > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 06-10-11, 12:28   #1
Kafkaskartalı

Varsayılan Bulgar Edebiyatı Hakkında


Bulgar (ve genel olarak slav) edebiyatı, IX. yy.'da gün ışığına çıktı. Bu dönemde, Kiril kardeşler ve aziz Metodiy'in Slavlar için bir abece geliştirdikleri ve dinsel metinlerden ilk çevirileri yaptıkları kabul edilir. Eski bulgarca edebiyat Boris'in oğlu Simeon döneminde (893-927) doruk noktasına ulaştı. Ohridli Clemens, Konstantin Preslavski (bulgar edebiyatının ilk şair ve tarihçisi), Ivan Ekzarh (OEuvre des six jours [fr. çev] ve Traite de la vraie foi [fr. çev.] adlı yapıtlarıyla, bu dönemin en önemli yazarı sayılır), keşiş Hrabr (Traite sur les lettres [fr. çev.]) ve ulusal bir edebiyatın gelişmesinde yunan karşıtı siyasetine bir dayanak bulan çar Simeon'un kendisi, yazarlar arasında ilk sıralara yerleştiler. Resmi kilise, X. yy.’ınikinci yarısında sapkın bogomillerle savaşmaya başladı; bu mezhebe bağlı olanlara yapılan eziyet yüzyıllar boyunca sürdü. Tüm bunlar, rahip Kosmas'ın Traite contreles Bogomiles (fr. çev.) adlı yapıtında ve çok sayıda düzmece yazıda anlatıldı.

Bulgar edebiyatı, Bizans egemenliği döneminde (1018-1185) bir durgunluk dönemi geçirmekle birlikte, Suprasliensis ve Sava'nın Evangeliarium'u gibi Kiril abecesiyle yazılmış en eski belgelerin, bu dönemden kaldığı sanılır. İkinci Bulgar imparatorluğu döneminde (1185-1396), özellikle, çar ivan VI tahttayken, yeniden parlak bir edebiyat yaratıldı. Bu dönemin en önemli yazarı, kesykhia'cıların en büyüğü olan patrik Tırnovalı Evtim'dir. O ve öğrencileri (en ünlüleri Grigor Tsamblak' tır) sayesinde, bulgar edebiyatı, komşu ülkelerde ve Rusya'da saygınlık kazandı.

Osmanlı egemenliği altında geçen uzun dönemin (1396-1878) edebiyatçıları, en azından XVIII. sonlarına değin yalnızca ermiş menkıbeleri geleneğini sürdürdüler ve önceki yapıtlardan yeni düzenlemeler yapmakla yetindiler. XV. yy.'da Dimitır Kantakuzin ve XVI. yy.'da papaz Peyo adlarını duyuran edebiyatçılar oldular. XVII. ve XVIII. yy.'da da, damaskini diye adlandırılan değişik nitelikte derlemeler (azizlerin yaşamları, vaazlar, öğretici yazılar) yapıldı.

Ulusal bilinç, bulgar rönesansının başlangıcını gösteren keşiş Paisiy'in Istoriya slavenobolgarskayo (Bulgar Slavları'nın tarihi) [1762] adlı yapıtıyla uyanmaya başladı. Uzun süre elyazması olarak kalan bu yapıtta Paisiy, Yunanlılar'ı eleştirdi ve Bulgarlar'a şanlı geçmişlerini anımsattı ve onlardan dillerini, ırklarını unutmamalarını da isteyerek, birleşme çağrısında bulundu. Halkını uyuşukluktan kurtarmayı amaçlayan Paisiy'in bu kitabı, XIX. yy.'da da etkisini sürdürdü. Bunda, duygulandırıcı bir dille yaşamöyküsünü yazan piskopos Sofroniy Vraçanski'nin (1806'da Bükreş' te yayımlanan bu yapıt, modern edebiyatın basılmış ilk kitabıdır), 1824'te slavon dilinin etkisinden kurtulmuş bir dille küçük bir ansiklopedi yazan Petır Beron'un, bulgarcanın ilk dilbilgisi kitabını yazan (1835), Yeni Ahit'i çeviren (1840) ve 1835'te Vasil Aprilov tarafından Gabrovo'da kurulmuş ilk bulgar okulunda ders veren Neofıt Rilski'nin de payı vardır. Fenerliler'e karşı girişilen mücadeleyi yürütenlerden keşiş Neofit Bozveli, Bulgarie nötre mere (fr. çev.) [1846] adlı en ünlü yapıtında, Yunanlılar'm kültürel baskısını şiddetle yerdi, ilk bulgar dergisi olan Lyu-boslovi****. Fotinovtarafından 1844'te kuruldu. Bunu, 1848'de İ. Bogorov tarafından yayımlanmaya başlanan Journal de Constantinople (fr. çev.) izledi. Çok zengin olan ve özellikle türkülerden oluşan halk edebiyatı, Miladinov kardeşler tarafından derlendi (1861).
1850-1878 arasındaki en önemli yazar Georgi Rakovski'dir (1821-1867). Bu dönemde, hepsi de bağımsızlık mücadelesine katılan yeni edebiyatçılar yetişti: bulgar edebiyatında, hemen hemen tüm türlerin ilk örneklerini veren Petko Slaveykov, tarihsel oyunlar yazan Dobri Voynikov ve Vasil Drumev, türk düşmanı yurtsever şair D. Çintulov, öykülerinde Osmanlı egemenliğinin etkilerinden söz eden Lyuben Karavelov. Ama bu dönemin en büyük yazarı, Türkler'e karşı savaşırken ölen devrimci şair Hristo Botev' dir (1848-1876).

1878'den başlayarak edebiyat, Podigoto (1888) adlı romanı bulgar edebiyatının başyapıtlarından olan romancı, öykücü, şair ve oyun yazarı ivan Vazov (1850-1921), simgeciliği ya da idealizmi
temsil eden Penço Slaveykov (1866 -1912), Peyo Yavorov (1877-1914), Kiril Hristov (1875-1944), Dimço Debelyanov (1887-1916), Teodor Trayanov (1882 -1945) gibi şairlerle gerçekçi kaynaklara başvuran ve proletaryayı konu edinen Hristo Smirnenski (1898-1923), Geo Mi-lev (1895-1925), Nikola Vaptsarov (1909 -1942) gibi bir başka grubu oluşturan şairler ve Elisaveta Bagryana (doğm. 1893), Dora Gabe (1886-1983) gibi kadın şairler sayesinde önemli bir gelişme gösterdi. Düzyazıcılar da bu gelişmeye katkıda bulundular: ünlü Bay Ganyu'nun yazarı Aleko Konstantinov (1863-1897), toplum karşısında bireyi savunan Petko Todorov (1879-1916), kırsal kesimi anlatan Yordan Yovkov (1880-1937) ve Elin Pelin (1878 -1949), Angel Karaliyçev (1902-1972). Bu dönemde bulgar edebiyat tarihçisi eleştirmen Boyan Penev, Lyubomir Miletiç, Yordan ivanov, Stefan Mladenov gibi filologlar ve bulgarca sözlük yazan (1895 -1904) sözlükçü Nayden Gerov da dikkati çeken yazarlardandır.
İkinci Dünya savaşı'ndan sonra sosyalist rejimin kuruluşuyla, edebiyat yeni bir döneme girdi; Rus ya da sovyet edebiyatının etkisi, 1944'ten önce ağır basan Batı etkisini ikinci plana itti. Sosyalist gerçekçiliğin ilkelerini benimseyen yazarlar, başlangıçta olumlu kahramanları yücelttiler, toplumsal sorunların önemini vurguladıar ve yeni rejimin başardığı işlere övgüler düzdüler. 1960'lara değin egemen olan bu eğilim, geçmişteki büyük kişileri yeniden ele alarak ve kitlesel hareketler üzerinde ısrarla durarak, adeta bulgar tarihini yeniden yazma iddiasında olan büyük çaplı yapıtların ortaya çıkmasıyla ayırt edilir. Bu yüzden bu dönemde yazılmış tarihsel romanların sayısı özellikle kabarıktır: Dimitır Dimov'un (1909-1966) Tütün'ü (1951); G. Karaslovov'un (1902 -1980) Gens ordinaires'l (fr. çev.) [1952 -1966] ve les Freres de Salonique'\ (fr çev.) [1978-79]; K. Zidarov'un (doğm. 1902) ivan Şişman') (1959) ve Kaloyan'\ (1968); S. Zagorçinov'un (1889-1969) Ivaylo'su (1962) ve özellikle Emilyan Stanev'in (1907-1978) ivan Kondarev (1958 -1964), Legenda ya Sibin (1968) ve An-tikrist (1970) adlı yapıtları. 1956'dan sonra doğan daha insancıl ve daha bireyci başka bir eğilim günümüzde de sürmektedir. Bu eğilimdeki yazarlar, gerçekçiliğin bunaltan dar kalıplarını bir yana bırakarak, insanı, ruhsal boyutlarıyla ele aldılar, onu sosyo-ekonomik değişimlerin merkezine yerleştirdiler ve iç dünyasını çözümlemeye çalıştılar. Yordan Radiçkov (doğm. 1929), Karnen Kalçev (doğm. 1914), Pavel Vetsinov (doğm. 1914), Emil Manov (doğm. 1919), ivaylo Petrov ve Atanas Nakovski (doğm. 1925) gibi yazarların yapıtları, bu eğilimi yansıtır.

Alıntı
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-10-11, 12:29   #2
Kafkaskartalı

Varsayılan C: Bulgar Edebiyatı Hakkında


Bulgar Edebiyatı Hakkında Genel Bilgi

Bulgar lisanı İslav dilinin bir koludur. Diğer islav dillerinden farkı, deklinasyonda ismin sonuna bir Artikel — harfitarif gelmesidir.
Asırlarca idaremiz altında yaşamış olan bu azınlık, edebiyat bakımından pek fakirdir. Bu edebiyat da başlıca iki kısma ayrılır.

a) Eski edebiyat :
Bu çağ Bulgarların hıristiyanlığı kabul ettiği zamandan itibaren tarih alır ve (Pavsiya Helnedaski) ye kadar devam eder. (864 -1762) Kral Simon zamanında Bulgar yazını çiçeklenmiş, Bizans eserleri ve bilhassa dinî eserler Bulgarcaya çevrilmiştir. Bu çağın en çok tanınmış şairleri Zırmorizas- Hrab, Kostantin Yeftimiye ve Grigriye Zamblokt'tur. 17-18 inci yüzyıllarda katolikliğe dair edebiyat görülür ki bunun başlıca yazarları Filip Stanislavof ve Pareçvikçu'dur.

b) Yeni edebiyat:
XVIII. ve XIX. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğunun zaafa düşmesi zerine Rus çarlığının bulgarları korur görünerek aleyhimize tahrik etmesive bulgar çocuklarının Rusyaya tahsile gönderilerek bunlara koyu bir millliyet ruhu aşılanması sonucunda, Balkanlarda meydana gelen karışıklıkların tesiriyle bulgar komitacılarının halkı ayaklandırmak için yazdıkları intikam şarkıları bu edebiyatın kökünü teşkil eder. Bu komitacılardan Hiristo Botefin Türkler aleyhine yazdığı şiir incelenmeğe değer. Bütün bulgar çocuklarına yıllarca ayni ruh aşılanmış ve bu yüzden Balkalarda huzur ve sükûn selbedilerek kan gövdeyi götürmüştü. Bugün de bu şiirleri bilmiyen tek bir Bulgar çocuğu tasavvur edilemez.
Bu edebiyat da Paysiye Hilenderes ile 1762 yılında milliyet cereyanı ile başlar ve kilise bir okul haline getirerek gençliği yetiştirmek için çalışır. bu edebiyatın çiçeklenmesinde bilhassa İstanbul Fener Bulgar kilisesinin de büyük bir payı vardır. Bu devrin temsilcileri Sofroniye Varçanski, Neofit Rilski'dir.
1830 dan sonra halkta bir öğrenme arzusu uyanır ve din devlet iş*lerinden ayrılmağa başlar. Yunanlılar kilise tarafdarı olduğu için bu ha*reket onların aleyhine bir netice verdi. Bu çağın ilk şiir yazan şairleri Rekasovski, Çintulov Gerov'tur.

Dram:
1878 de Bulgarların Rus yardımiyle bağımsızlığa kavuşması üzerine bu edebiyat (1900) yılına kadar Rus tesiri altında gelişmiştir. Bu tesir altında en çok kalan şairler: i. Vazovim, A. Kostantinovin ve K. Velikovim'dir.
Bundan sonra Bulgar edebiyatı Fransız ve Alman edebiyatı tesiri altına girer. Bunun mümessilleri de Slaveykof, Yavorof, K. Hrıstof, P. Todorof, ve K. Kristof'tur.
Sonraları mizah edebiyatı göze çarpar. Bunu temsilcileri de Trayanovim, Kunevom'dur. Bu edebiyat en çok 1918 den sonra yayılmağa başlamıştır. Bu zamanın yazarları Liliyef, Debelanof ve Stoyanof tur.
Lirik şekildeki şarkıların temsilcileri: D. Gabe, E. Begriyana, Y. Stubel, G. Milev, N. Furnaciyef, A. Rastzventnikont ve Panteliyef'tir.
Hikâye yazanlar: Y. Yavkof, G. Rayçef, N. Raynef, D. Polanef ve A. Staraşimirof dur.

Dramatik mümessilleri:
Kostof, R. Stoyonof, S. Komburof ve K. Nutafof'tur.

Tenkid yapanlar:
Radaslovof, Balabanof, Nikolof ve Zanef'tir.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-10-11, 12:29   #3
Kafkaskartalı

Varsayılan C: Bulgar Edebiyatı Hakkında



Bulgar Şair ve Yazarlardan Bazıları

Petko Slaveyof: Bulgar şairlerinin en seçkinidir. 1827 de Tırnava (Trevna) şehrinde doğmuştur. Uzun zaman öğretmenlik etmiştir. 1862-65 senelerinde İstanbul Fener Bulgar mektebinde muallimlik yapmıştır. Birçok şarkılar yazmış ve milli darbımeselleri toplamıştır. Gazetecilik de yaptığı gibi en iyi öğretici yazılar yazmıştır.

Lüben Karavelof: Bulgar edipleri içinde en iyi ve güzel söz söyleyenlerindendir. Bulgar hükümetinin teşekkülü için çok çalışmış ve uzun seneler komiteci olarak faaliyette bulunmuştur. 1837 de Koprifçitsa şeh*rinde doğmuştur. Plovdif = Filibe ve Rusyada okumuştur. Yazılarında eski Bulgarları anlatmaktadır. "Eski zaman Bulgarları,, adında bir eser yazmıştır. Birçok Bulgar şarkılarını kaleme almış ve 1879 da ölmüştür.

Vasil Drumef: İlk Bulgar edibidir. 1841 senesinde Sumen = Şumnuda doğmuştur. Rusyada lise ve papaz mektebini bitirmiştir. Eserlerinden "Zavallı aile ve bir tarihi dram "Asenin katili Ivan,, çok meşhurdur. Anlatış şekli güzel ve okuyucu üzerinde fevkalâde tesir yapar. Bulgar kitapçılık cemiyetini kurmuştur. Hayatının sonunda Kliment adı altında Piskopos olmuş ve 1901 de ölmüştür.

Ivan Vazof: Bulgarların en meşhur yazarı ve şairlerindendir. 1850 de Sopot şehrinde doğmuştur. Kalofer ve Filibe şehirlerinde okumuştur. O tam milî bir şairdir. Yazılarında halkın idealleri ve hislerini anlatmak*tadır. Şiirleri "Bulgaristan ın ızdırapları,, altında bir kitap halinde toplan*mıştır. Çekici bir üslûbu vardır. Hikâyelerinden en güzeli "Geliyor mu? dur. Bir çok romanlar, tasvirler, ve dramlar yazmıştır. Bunlardan önem*lileri "Borislaf,, ve "Uçuruma doğru, dur. 1922 de ölmüştür.

Konstantin Veliçkof: Meşhur bir muharrir ve sosyete adamıdır. 1835 te Pazarcıkta doğmuştur. Tahsilini kendi memleketinde yapmış ve Istanbulda Galatasaray Sultanisinde okumuştur. Şiirleri bir kitap halinde toplanmıştır. "İstanbul Sonetleri,,, "Çocuk ve Kemene,, Dantenin "Cennet eserini tercüme etmiştir. 1907 de ölmüştür.

Stoyan Mihaylovski : Bulgar Satirik - şairlerinin önemlilerindendi 1856 da Elena şehrinde doğmuştur. Tirnova da, İstanbul da ve Fransa da okumuştur. Öğretmenlik, savcılık yapmış, profesör olmuş ve çok ya yazmıştır. Bunlardan "Bulgar halkı için bir kitap, "Fenalığın,, eserle önemlilerindendir. insan hareketlerinin zayıf tarafını anlatmaktadır. 1927 de ölmüştür.

Aleko Konstantinof : En iyi Bulgar mizahçısıdır. 1863 de Zişto şehrinde doğmuştur. Rusya ve Fransada okumuştur. En güzel yazıları "Feyletonlar,, dır. Bütün Avrupa dillerine tercüme edilmiş olan "Ba Ganyo,, nun yazarıdır. 1897 de ölmüştür.

Todor Vlaykof : Tanınmış hikayecilerdendir. Yazılarında, Bulgar ailesini ve hayatını anlatır. En iyi yazıları: "Zlatko,,, "Sediyanka,, "Ded Slaveykovata vnuka dır.

Penço Slaveykof : En büyük Bulgar şairidir. Tırnavada 1866 doğmuştur. Petko Slaveykof un oğludur. Bulgaristanda, Almanyada ve Italyada okumuştur. Şiirleri toplanmış ve yayınlanmıştır: "Kniga na pes nite, "Şarkıların kitabı,,—-"Sin zaştastiye,,— "Saadet rüyası,, — "Kir vava pesen,—"Knalı şarkı, 1921 de ölmüştür.

Anton Stasimirof : Meşhur bir yazardır. Varnada 1872 de doğmuş tur. Bulgaristanda ve İsviçrede okumuştur. Birçok hikâye, roman, dram ve komedi yazmıştır.
Hikâyeleri : "Smeh i siîzi - Gülme ve gözyaşı, ismi altında bir kitap ta toplanmıştır.
Dramlarından : "Vampir,,
Komedilerinden : "Svekirva - Kaynana,,.
Tasvirlerinden : "Pod yujnoto nebe - Cenup güneşi altında,, en meşhurlarındandır.

Peyu Yavorof : Tanınmış Bulgar şairlerindendir. 1877 de Çirpanda doğmuştur. En güzel şiirleri toplanıp birkaç kitap halinde bastırılmıştır Bunlarda: "Graduçka - Dolu,,, "Armentsi - Ermeniler, dir. Dramlardan bazıları "Kogato grımudari - Yıldırım vurunca, "Vpolite na vitoşa-Vito şa eteklerinde,, dir. 1914 de ölmüştür.

Petko Podorof : En iyi hikayeci ve dramaturglardandır. 1379 de Elena şehrinde doğmuştur. Dramlarından en meşhurları: "Zidari - Dülger*ler», "Samodiva - Peri, "Pirvite - Birinciler, dir. Köylü hayatını "Idiliite,, yazısında çok iyi tasvir etmektedir. 1921 de ölmüştür.

Elin Pelin : İyi bir muharrir ve hikayecidir. 1878 de Sofyanın ya*nında Baylova köyünde doğmuştur. Liseyi Sofyada bitirmiştir. En iyi hi*kâyeleri : "Pojetva - Harman zamanları,,, "Gost - Misafir,,, "Stariyat vol -İhtiyar öküz,,. En büyük tasviri "Zemya - Toprak,, tır. O Bulgar köyünün şarkıcısı ve çocuk edebiyatı yazarlarındandır:

Yordan Yofkof : Yeni zamanın seçkin yazarı, romancısı ve dramcısıdır. 1884 te Jereva köyünde doğmuştur. Eserlerinden : "Razkazi - Küçük hikâyeler,,, "Posledna radost - Son sevinç,,, "Staroplaninski leğen - Balkan gelenekleri, "Veçeri na Antîmoviya han-Antimona hanı geceleri, "Jens ka sirdtse - Kadın kalbi , "Zemiyalsi - Havariler,,.
Romanlarından : "Çiflikit kray granitsala - Hudut yanındaki çiftlik, en seçkinidir.
Dramları: "Albena,,, "Borynna, "Gbiknoven çovek - Alelade adam,,.
Komedileri : "Milioneril - Milyoner,, dir. 1937 de ölmüştür.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat