En Komik ve Eğlenceli Videolar Burada. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde.
Forum TR
Go Back   Forum TR > > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 08-01-08, 20:40   #1
ταвiτα

Post Halk Oyunları Türleri,Yöreleri


Halk Oyunlari Türleri


Halay Oyunları;
Halay, birlik, beraberlik, yardimlasma gibi toplu hareket anlamina, alaydan gelen insan toplulugu anlamina yada devamlilik süreklilik anlamina gelmektedir.
Halayin tanimlarina gelince, davul ve zurna esliginde, toplu olarak oynanan en az üç kisiden baslayip genisleyebilen, toplu düz dizi halinde ve disiplinli bir sekilde oynanan, kadin ve erkek el ele tutusarak, halka teskil ederek ve muntazam ritimlerle ayak vurarak oynanan oyundur. Halaylar davul ve zurna esliginde oynanir. Eller, omuzdan, parmaklardan ve belden tutularak oynanir. Halayin basindaki oyuncuya "halaybasi", sondaki oyuncuya "poççik" denir. Mendil sallamanin özel bir önemi vardir.
Halaylar 1,2,3,4 bölümlü olarak olabilirler.
Tek bölümlü halaylar: Tek melodiyle hizlanarak oynanirlar.Ancak ayni melodinin agir olarak devam ettigi halaylarda vardir.
Iki bölümlü halaylar: Bunlarda iki melodi ve iki ayri ritim vardir. Agir baslayan
birinci bölüme agirlama denir. Agirlama kismi oturakli ve gösterisli olur.

Genellikle;
"hoplatma", "yelleme", "yeldirme", "siktirma", "yürütme" adlarini alir.
Üç bölümlü halaylar: Bu halaylarda 3 melodi ve 3 ritim vardir. Ancak bazen
2 melodi ,3 ritim olabilir. Çogunlukla "agirlama" ile baslar "yürütme" ile devam eder, "hoplatma" ile sona erer.
Dört bölümlü halaylar: Bu halaylarda genellikle 4 melodi, 4 ritim bulunur. Her bölümün ayri adlari vardir. Oyun yavastan baslar gittikçe hizlanir ve son bölümde en hizli noktaya ulasir. Ilk bölüm "agirlama" ile baslar, "yanlamaya" geçer "oynatmayla" hizlanir, ""hoplatma" ile son bulur.

Zeybek Oyunları;
Zeybek, Efenin buyrugu altindaki gence, hafif silahli eski bir sinif askere, hafif tüfekçi askerine, Özbekçe'de silahli kisiye, çok eski bir Türk kabilesinden olan halka zeybek denmektedir. Asil olarak zeybeklik gelenegi içersinde isyan olgusunu tasimaktadir. Zeybekler daglarda yasayan var olan düzenin kendisine kendi bulundugu yöre çerçevesinde bas kaldiran kisidir. Hiç bir zaman örgütlü ve varolan düzeni degistirmeye yönelik hareketler olmadiklari için sistem tarafindan zorlada olsa bastirilabilmislerdir. Ama kahramanliklari hiçbir zaman dillerden düsmemistir.
Oyunlarin çogu türkülü olup ritimler 9/2, 9/4,9/8 olarak uygulanmaktadir. Zeybekleri, tek, iki, ya da üç, bir çember gibi, yuvarlak bir sekil üzerinde ve kalabalik, kasiklarla, agir, çabuk, türkülü,davul-zurna esliginde, baglama, cura, darbuka esliginde yalniz kadinlar, yalniz erkekler, karma oynananlar olarak siniflandirirlar. Zeybek oyunlari oynanan yerleri, Bati Karadeniz'de Silifke'ye kadar olan iller , Kastamonu, Ankara, Afyon, Isparta illerinin dogu sinirlarina kadar olan bati illerimizi gösterebiliriz.

Horon Oyunları;
Horon, tahil ürünlerinin, misir koçanlarinin hasattan sonra kurutulmasi ve desteler halinde dik tutulmasina,Karadeniz Bölgesinde kemençe ve zil zurna ile oynanan oyunlara verilen addir. Bazi yerlerde "horum", "horun", "horan" denmektedir. Baslica figürler, omuz titremeleri, öne egilmeler, kollarin asagi-yukari- ileri hareketleri, bacak hareketleri, atmalar, toplanip açilmalar, diz kirmalar, çömelmelerdir. Horonlar kadin, erkek karisik olarak da oynanir. 5, 7, 9 vurusludur.
Horon oyunlari sinirini Artvin, Rize, Trabzon, Giresun, Ordu illeri ile Samsun, Sinop, Kastamonu, Zonguldak illerinin deniz kiyisi olarak çizebiliriz.

Bar Oyunları;
Bar birliktelik beraberlik içeren elele tutusarak oynanan oyunlardir. Barlar yanyana omuz omuza, elele oynanir. Asil, estetik, mert oyunlardir. Bastaki oyuncuya "Barbasi"sondakine "Poççik", Barbasinin yanindaki oyuncuya koltuk denilir. Barlarda ritimler 2,5,6,9,10,12 zamanlidir. Bar oyunlari için Erzurum, Agri, Erzincan ve çevresini gösterebiliriz.

Kasik-Bengi- Mengi-Güvende Oyunları;
" Kasik" öztürkçe bir kelimedir. Orta Asya'da hakanlar huzurunda oynanan ve adina"Hakan oyunu" denilen oyunda iki tabak, iki kasik kullanildigi bilinmektedir. Oyunda oyuncular serbesttir. Tutunma yoktur. Daire seklinde ya da karsilikli dizilerek oynanir. 2/4, 4/4, 8/8, 9/16, 9/8' lik zamanlar kullanilir.
Bengi oyunlari toplu oynanan oyunlarin en tipik örnegidir. Özellikle Balikesir, Bergama civarinda oynanir. Benginin bir savas sonrasi kutlama oyunu oldugu söylenmektedir. Dini olmayan semaha hazirlik için oynanan oyunlardir. Mengi gidis, dönüs, adim, sallana sallana, yürüyüs anlamina gelmektedir.
Güvende oyunlari, oyuna kalkan kisinin güvendigi kisiyi oynamaya kaldirmasiyla güvendi adini almistir. Bursa civarinda yaygindir.
Karsilama ve Hora Oyunlari
Karsilama, karsilikli olmak ,gelenin hatirini hos etmek için yola çikmak anlamina gelmektedir. Agir bir tempoda baslar gittikçe hizlanir açik yerlerde çift davul çift zurna kullanilir. Zurnalardan biri "dem" tutar. Trakya, Marmara, Karadeniz Bölgelerinde, Edirne, Balikesir, Kirklareli, Tekirdag, Izmit, Adapazari, Bilecik, Bolu, Giresun, Ordu, Çanakkale, Bursa civarinda oynanmaktadir..
Trakya bölgesinde el ele, kol kola, omuz omuza toplu olarak oynanan oyunlara "Hora" denmektedir. Agir ve çabuk kisimlari olan serhat boylarinin kahramanlik ve yigitlik duygusu ile yakilmis türküleri ile oynanir.

Yöreler

ADIYAMAN

Adiyaman güneydogu illerimizden biridir. 1954 yilinda Malatya' dan ayrilarak il olmustur. Uzun yillar Malatya ilinin bir ilçesi olan bugünkü Adiyaman ilinin halk kültürü ile ilgili arastirmalar, her iki kültürün ayni kökenlere bagli oldugunu göstermektedir. Müzik bakimindan oldugu gibi halk oyunlari bakimindan da Malatya ile ayni konu, biçim, melodi, ritim, hareket hatta figürleri paylasmaktadir. Adiyaman'da genellikle sevilip oynanan oyunlar sunlardir:
Agir halay, Düz halay, Agir Malatya, Berde, Deriko (derino), Galüç, Üçayak, Agir hava, Dik hava, Hasandagli, Lorke, Pekmezo, Dokuzlu, Dokuzokkali, Tirpano, Kudaro halayi, Agir Govcuk.Tirge, Simsimi, Sevda,
Yukarda saydigimiz halk oyunlarinin adlarindan da anlasildigi gibi Adiyaman halk oyunlari Halay bölgesinde oynanan dizi biçimindeki oyunlardandir ve genellikle agir olarak sürdürülen oyunlardir. Kadinlar da bu oyunlardan bir kismini kendi aralarinda oynamaktadirlar. Oyunlara eslik eden müzik aletleri sunlardir: Davul, Zurna, Kaval, Baglama, Tef, Iklig, Darbuka, Cümbüs, Legen, Cura.
Kadin Giyimi: Kadinlar baslarina Terlik denilen bir basörtüsü baglar, terligin çevresine ipek Pusu sarilir. Basin üzerine oturtulan gümüs islemeli Tac'in kenarlarina altin ve gümüs paralar dizilir. Bazi köylerde çene altindan geçirilerek basin arkasinda ya da üstünde baglanan basörtüler de kullanilir .
Kadinlar yakasi açik, uzun kollu bir Fistan, onun üzerine de bele kadar inen islemeli bir Gömlek giyerler. En üstte önü iki, arkasi tek parçadan olusan Üçetek bulunur. Bele Ben denen islemeli kusak baglanir. Kadinlar saçlarini örerek on onbes belik meydana getirirler. Ayaklarda yörede islenmis motifli çoraplar ve ayakkabi yerine Yemeni vardir.
Kadinlarin süs esyalari, genellikle dügünlerde takilan altin ve gümüslenden meydana gelir. Çelen, alindan baslayip basi çepeçevre saran bir altin basliktir. 15-20 kadar küçük altin küreden meydana felen gerdanliga Hab denir. 8-10 kulplu altinin dizilmesiyle olusan gerdanlik Kiramus'tur.Bayramlarda kadinlar avuç içlerine ve saçlarina kina yakarlar.
Erkek Giyimi : Erkeklerin baslarinda genellikle Börk denilen keçe külah vardir. Etrafi PusuIle sarilidir. Erkekler Aba ve Sako adi verilen yörede dokunmus kalin bir kil ceketle kalin bir kil Salvar giyerler. Belde Kusak vardir. Ayaklarda bölgede örülmüs çorap ile ayakkabi yerine yemeni bulunur.

AFYON-DINAR

Afyon ilimiz Kütahya, Eskisehir, Konya, Isparta, Burdur, Denizli ve Usak illeriyle çevrilidir. Bu bakimdan bir yönüyle Zeybek ve Kasikli zeybek, bir yönüyle de teke oyunlari bölgesinde bulunmaktadir. Karma oyunlarin bulundugu bu yörede daha çok Kirik ya da Kasikli Zeybek oyunlari yer almaktadir. Genellikle erkekler tarafindan oynanan zeybek oyunlari yaninda, Dinar ilçesinde, kizlar tarafindan oynanan teke yöresi nitelikli oyunlarin agir bastigi görülmektedir.
Afyon'da oynanan oyunlarin çogu türkülüdür. Saz çalanlar türkü de söylerler. Saz grubunu baglama, darbuka, zilli masa, ve tef olusturur. Açik havada bu sazlara davul ve zurna da eslik eder. Oyunlarin adlari genel olarak türkülerin ilk dizelerinden alinmistir. Oynanan oyunlarin bazilarinin adlari sunlardir: Dam basina asa gomus galbiri, Pençiresi yesil perde, Heç meze m'olur portakalin dilimi, Efelerin usagi, Buhurcular agir zeybegi, Kadilar zeybegi, Hatçem çikmis dam basina, Hezin hezin, Yayla yollari.
Kadin Giyimi: Kadinlarin baslarinda degisik basliklar bulunur: Fes, tepelik, rekçin, taç, tuzakli hotoz. Bölgede genellikle oyali basörtüler kullanilir. Afyon yöresinde iki tür kadin giysisi vardir: pesli giysi, ayak bileklerine kadar uzanan etegi ve uzun kollariyla dikkati çeker. Pessiz giysi ise bedeni bastan asagi örter. Giysinin üst kismina cepken giyilir. Yörede yaygin olan salvar daha çok pesli giysinin altina giyilir. Afyon'da bindalli da giyilir. Kadinlarda taki da önemlidir. Kulaklarda küpe bulunmasi geleneklesmistir. Çarik giyenler de bulunmaktadir.
Erkek Giyimi: Basta, etrafina posu sarili püsküllü fes bulunur. Sirtta, laciverte yakin mavi renkli ve sim sirma islemeli cepken vardir. Gömlek yerine sikma yelek kullanilir. Belde kusak kolon sarilidir. Ayakta diz altina kadar uzanan kirmizi bagcikli çorap bulunur. Ayakkabi yerine çizme ve get kullanilmakla beraber, genel olarak çarik giyilir.

ARTVIN

Artvin, halk oyunlariyla ilgili olarak bir yandan Kuzeydogu bölgemizdeki barlarla, diger yandan Dogu Karadeniz bölgesindeki horonlarla iliskilidir.
Bunun için Artvin içinde hem barlara, hem de Azeri oyunlarina rastlamak mümkündür. Bunun için yörede Atabari, Hançer bari gibi barlar oldugu gibi, Düz horon, Deli horon gibi horonlar ve Baycan, Ondört, Tamara, Seyh Semil gibi azeri oyunlar da bulunmaktadir. Artvin; Samsun, Sakarya, Eskisehir gibi çesitli etnik gruplar karmasi durumunda oldugundan, hem oyunlar, hem de müzik ve çalgilar bakimindan pek çok çesitlilik göstermektedir.
Oyunlara davul, zurna, cura zurna, koltuk davulu, kaval, tulum, kartal kanadindan yapilmis balaban, armonika (garbon), hatta bazi köylerde kemençe bil eslik etmektedir. Bu karma durum giysilerde bile kendini göstermektedir. Erkek giysileri düz Azeri kiyafetleriyle, Karadeniz Horon bölgesi kiyafetleri karmasi gibidir.
Artvin ilimizde oynanan bazi oyunlarin adlari sunlardir: Horon, Deli Horon, Ata Bari, Artvin Bari, Döne, Sari Çiçek, Uzun Dere, Koçeri, Ondört, Kiz Horonu, Acara, Cilveloy, Temüraga, Hançer Bari, Köroglu Oyunu, Tamzara, Tamara.


BINGÖL

Bingöl, halk oyunlari bakimindan halay yöresinde yer almaktadir. Oyunlar genellikle erkekler tarafindan ve davul-zurna esliginde oynanir. Kadinlar da kendilerine özgü oyunlari kendi toplantilarinda oynarlar.
Bölgedeki oyunlarin çogu türkülüdür. Yörede oynanan baslica oyunlar sunlardir: El çirpma (çapukay), Govent (Bingöl Halayi), Meyrom, Horani, Kartal, Çaça (Karayilan). Bingöl'de bunlardan baska Sekme ve Koçeri adli oyunlarla çok ünlü Cezayir havasi da oynanir. Gelin Götürme de bir oyundur; baba evinden alinip güvey evine götürülürken, türkü söylenerek oynanan bir oyun biçimidir.
Kadin giyim kusami: Bingöl'de kadinlar baslarina aktülbentten yazma baglarlar. Bunlarin kenarlari oyalar ve çiçekli motiflerle süslüdür. Birçok köyde fes de giyilir. Fesin etrafi da altindan veya gümüsten parlarla süslüdür. Sirtta gömlek ve yelek vardir. Çiçekli kumaslardan yapilan salvar, kadin giysisinin en önemli parçalarindandir. Salvarin üst kismina, bele, ak bir sal baglanir. Giysiler arasinda, çizgili parlak kumastan dikilen Üçetekli giysiler de vardir. Elde örülen çoraplar renkli ve motiflidir. Ayakkabilari çarik ya da yemenidir.
Erkek giyim kusami: Basa yün ya da yapagidan yapilmis Papak giyilir. Yörede erkek giyiminde de salvarin önemli bir yeri vardir. Kara kumastan, yörede dokunmus olan salvarin üstüne belde desenli kusak baglanir. Sirttaki gömlek, ak çizgili kirmizi parlak kumastandir. Erkek çoraplari beyaz ve kadin çoraplarindan daha sadedir. Ayakta ayakkabi olarak yemeni ya da çarik vardir.

BITLIS

Güneydogu illerimizden biri olan Bitlis'teki halk oyunlari zaman zaman dizi, zaman zaman da tutunmadan oynanan grup oyunlari biçimindedir. Tutunmadan, çogu zaman karsilikli iki dizi biçiminde, bazen de halka halinde oynanan ve bu yörede çok sevilen bir oyuna yörede Harkusta ya da Halkusta denir. Harkusta, el ele vurusularak oynanan bir oyun çesididir. Bu oyun Siirt, Van, Diyarbakir, Mus ve Malatya'da da oynanmaktadir. Bu bakimdan bu yöreye Harkustalar Bölgesi de denmektedir.
Harkustalarin, birbirinden ufak farklarla ayrilan bazi çesitler bulunmaktadir. Çesitlerdeki farkliliklar ve özellikler el vuruslarinda görülmektedir. Örnegin Mutki Harkustasinda çiftler karsi karsiya durarak el vurusturduklari halde, Meryem Harkustasi'nda karsilikli gelip birbitlerini bir boy geçtikten sonra geriye dönerek ellerini vurustururlar.
Bitlis ilinde yaygin olarak oynanan oyunlardan bazilari sunlardir: Govenk, Agir Govenk, Meyroki, Garzene, Sepe, Tiringo, Bapuri, Degirmenci, Bitlis'te Bes Minare, Odun Attim Mutfaga, Çarsida Atlas, Nare ve Temuraga.
Erkek giyimi: Geleneksel erkek giyimlerinden sal-sapik, yörede keçi kilindan dokunur. Sapik üst bölümdür. Sal, pantolon yerine giyilen genis bir salvardir. Bele sal-sapik üstüne püsküllü bir kusak sarilir. Basta kefiye ya da Egol denilen posu vardir. Ayaga ayakkabi yerine giyilen Harik'in tabani bugday sapi, üstü keçi kilindan örülmüstür. Ayaklarda bulunan süslü yün çoraplar da keçi kilindan dokunmustur.
Kadin Giyimi: Fistan, uzun kollu, genis etekli bir entari türüdür. Zenginlik durumunu göstermek üzere birkaç fistan üst üste giyilir. Püsküllü kusakli, parlak, pamukla astarlanmis yelek de kadin giysilerinin parçalarindan biridir. Içteki Don çoraba kadar uzanir. Ayakta kalin yün çorap bulunur. Ayakkabi olarak çarik giyilir. Bastaki Kofi'nin alt kismina ziynet ve süs esyasi olarak altin ve para dizilir. Merheme adi verilen basörtüsünün çevresi pullarla islidir. Merheme üzerine dügümlenmis olan Posu sol taraftan asagi sarkitilir.

BURDUR

Burdur Akdeniz yöremizin illerinden biridir. Burdurun bir köyü olan Aziziye'de Sarikeçili asireti oturmaktadir. En güzel Türkmen oyunlarini da bu Sarikeçili Türkmenleri oynamaktadir. Çok canli ve hareketli olan Sarikeçili Türkmenlerinin oyunlarina Teke Oyunlari denmektedir. Hayvancilik ve çobanlikla geçinen Türkmen yürüklerinin gerek oyunlarinda, gerek türkülerinde. Teke, keçi, koyun davar sözleri çok sik geçmektedir. Burdur, Antalya, Isparta illeri eskiden Hamidogullari beyliginin bir bölümü olan Teke beyligini olusturuyordu. Tekebeyligi Sinirlari içinde yaygin olarak oynandigi için bu oyunlarin adina Teke Oyunlari dendigi saniliyor; Teke oyunlarina, Sips1, Kaval, Baglama ve ritm aleti olarak Darbuka eslik eder.
Sipsi yörenin en özgün (orijinal) çalgisidir. Bes deliklidir ve boyu 20 -30 santimetredir. Oyunlarin çogu türkülüdür. Bu bakimdan çalgi grubuna daima bir türkücü (solist) de katilmaktadir. Oyunlarda önce sipsi ile bir gezinti yapilir. Daha sonra yöreye ait olan bin Gurbet havasi okunur. Ondan sonra oyunlara geçilir. Oyunlar halka biçiminde ve oyuncularin birbirlerine tutunmadan oynadiklari bir grup oyunudur. Halka biçiminde sürdürülen bir Zeybek oyunu türüdür. Bazi folklorcularimiz bu oyunlara Kirik Zeybek adini vermektedirler. Burdur ilimizde bilinip oynanan oyunlarin bazilari sunlardir :
Avsar Beyleri, Serenler, Teke Zortlatmasi, Karinom, Keziban Yenge, Tek Zeybek, Ötme Gugut Ötme. AI Yazma, Dimi Dimi, Kabardiç. Yayla Yollari, Sari Zeybek.
Türkmen Kadin Giyimleri : Basta posu (poçu), Dastar yada oyali Yazma, Fes, Alinlik; bedende islik veya Göynek, Üç etek, içte gögüsten kesik, Delme, sirmali kepe Salvar, Kusak ve yün dokuma veya pestemaldan Örücek; ayakta islemeli (erisli) yün çorap ve çariktan olusur.
Erkek Giysileri : Basta Fes ve ucu saga sarkik Poçu, sirtta Mintan, üzeri kolanli sal veya yün Kusak, sirmali Cepken, ayakta yün Çagsir, yün çorap ve çariktan meydana gelir.

BURSA (KILIÇ-KALKAN)

Kiliç-Kalkan oyunlari yurdumuzun hemen hemen her yöresinde müziksiz olarak oynanan sportif bir gösteri biçimidir. Bir savas ve cengaverlik oyunudur.
Cumhuriyet dönemimizden sonra bu oyunlara yada gösterilere, Bursa ilimiz sahip çikmistir. Kiliç -Kalkan oyun1ariyla Bursa adeta özdeslesmistir. Oyuncular ritmi, kiliç ve kalkanin birbirlerine vuruslarindan çikan seslerden almaktadirlar. Bu türden bir oyuna dünyanin hiçbir tarafindan rastlanmamistir.
Kiliç -Kalkan Oyunu : Pesrev, Yemin Töreni, Egitim, Savas ve Baris sözlesmesi gibi bir takim bölümlere ayrilmaktadir. Bu ana bölümler içinde de, Selam, Helallesme, Haberlesme, Vurusma, Silahlarin birakilmasi gibi kisimlar vardir. Bu bölüm ve kisimlarin adlarindan da anlasilacagi gibi Kiliç-Kalkan oyunlari bir savas gösterisi niteligi tasimaktadir ve yigitligi, becerikliligi ve barisi simgelemektedir. Atalarimizdan bize armagan olarak kalan bu oyunlarin Türk halk oyunlari içersinde ayri ve özel yeri bir vardir.
Giyim kusam : Basta, etrafi Trablus saliyla sarili keçe Külah, sirtta Altiparmak kumasindan Hilali Gömlek, üzerinde Yaprakli denilen açik kollu Cepken bulunur.
Belde Lahuri Sal ya da Acem Sali kusak ve üzerinde mesin Silahlik vardir. Göbek al- tinda baglanan ve dize kadar inen Zipka pantolon yerine giyilir. Ayakta. konç agzi islemeli, diz kapagi altina kadar uzanan bagcikli çorap ve ayakkabi olarak giyilen yemeni vardir. Elde Kiliç ve Kalkan bulunur.

EDIRNE

Edirne halk oyunlari yönünden Hora ve Karsilama oyunlari bölgesinde yer almis bulunmaktadir.
Oyunlar meydanlarda çift Davul Zurnayla oynanir. Kapali yerlerde ve salonlarda Meydan Sazi, Tef, (def) Darbuka ve Zilli Masa gibi müzik araçlari oyunlara eslik eder. Davul zurna disindaki sazlarla daha çok karsilamalar oynanmaktadir. Edirne ve tüm Trakya'da bugün sevilip oynanan oyunlardan bazilari sunlardir: Kabadayi, Mendil, Sülümanaga, Kasap, Eski Kasap, Balkan Gaydasi, Pomak Gaydasi, Zigos, Fatos, Anzuyla Kanber, Sirto, Selanik, Kazibem.
Erkek Giyim Kusami: Basta keçe Külah yahut Fes bulunur. Fesin etrafina Kefye sarilir, Sirtta yakasiz Islik (gömlek) vardir. Onun üzerinde kolsuz bir Avci Yelegi bulunur. En üstte de kollu, ceket biçiminde Aba yer alir. Ceket yerine giyilen bu Aba'ya Kopran yada Cepken de denmektedir. Bele kirmizi Kusak, yada Trablus kusagi baglanir. Kusagin üzerine Çaki Çakmak, yandemir ve çevre gibi aksesuarin bulundugu mesin Silahlik sarilir. Bacakta Potur ya da Çaksir bulunur. Ayakta beyaz yün çorap ve kahverengi yada siyah renkli yemeni giyim kusami tamamlar.
Kadin Giyim Kusami: Basta bölgeye özgü baglama biçimiyle Yemeni ve Krep bulunur. Sirtta bürümcük kollu Gömlek ve aynali Yemeni vardir. Bele, etekli elbise giyildigi zaman Kemer baglanir. Belden asagiya, aglari bol Salvar giyilir. Önemli günlerde Bindalli kullanilir. Evlerde ayaga, dikisli mercan Terlik ve konçlari desenli beyaz çorap giyilerek giyim kusam tamamlanir. Ayakkabi yerine, siyah renkli, kisa topuklu mesin kunduralar giyilir.


GAZIANTEP

Gaziantep ilimiz Güneydogu Anadolumuzun en kalabalik ve en hareketli illerinden biridir. Halk oyunlari bakimindan da Halay bölgesi içerisindedir. Halaylar oyuncularin yarim halka biçinimden birbirlerine tutunarak oynadiklari oyunlardir.Türkmen bölgesi olan Gaziantepte oyunlar kadin-erkek birlikte oynandigi gibi ayri ayri diziler halinde de oynanmaktadir. Oyunlara saz olarak Davul ve orta kaba Zurna eslik eder. Yöredeki yaygin Leylim Halaylarina davul zurna eslik etmez. Sözkonusu Leylim Halaylari Kaval, Düdük, Tef ve bir türkücüden olusan müzik grubunun esliginde yürütülür. Gaziantep gerek kiz erkek giysileri ve aksesuar bakimindan çok zengindir.
Genç erkeklerin basinda, sirma karistirilarak islenmis püsküllü Terlik bulunur. Terligin etrafinda Posu sarilidir. Sirtta yakasiz çubuklu Islik, onun üzerinde koyu mavi renkli Aba-cepken vardir. Bele Antep dokumasi Sal Kusak sarilir. Bacaklarda açik mavi çuha Salvar bulunur. Mor kadife üzerine sirma islemeli tütün Kesesi kusagin sol kösesinden sarkitilir. Ayaklarda yünden örülmüs çoraplariyla gülseftali renkli Yemeniler giyimi tamamlar.
Genç Kizlarin basinda, Tepelik ve Taç Fes, alinlarinda ve yanaklarinin yanlarinda Sarkitma denilen altin yada gümüs dizileri bulunur. Sirta Antep dokumasindan Üçetek ve Zubun giyilir. Bele Savatli Kemer takilir. Üçetegin altinda kutnu kumastan Salvar bulunur. Ayaklara da yerli dokuma yün çorap ve gülseftali Yemeni giyilir.
Gaziantep ilimizde en çok sevilip oynanan oyunlardan bazilari sunlardir: Dokuzlu, Oguzlu, Çepikli-Çibikli (Havarisko da denir. ), Fatige demune, Mani, Sirin Nar, Mendilli, Leylim.
Gaziantep ili sinirlari içerisinde Türkmen oymaklarindan Barak asireti de yasamaktadir. Bunlarin da kendilerine özgü çok güzel halk oyunlari vardir. Bu oyunlara Davul, Zurna eslik eder. Bu oyunlarda müzige, kartal kanadindan yapilan ve Zambur adi verilen bir halk çalgisi da eslik etmektedir.
Gaziantep ilimiz halk oyunlari kadar halk müzigi bakimindan da çok zengin illerimizden biridir. Yörede yapilan arastirmalar bu bölgedeki türkü ve melodilerin Uzun havalar, Kirik havalar ve Halaylar olmak üzere üçlü grup altinda toplanabilecegini göstermektedir. Halk müzigi araçlari da sunlardir: Üflemeli sazlar, basta orta kaba olmak üzere Zurna, dilli dilsiz Kavallar, yayli sazlardan Kemane, vurmali sazlardan basta Davul olmak üzere, Tef, Darbuka ve Zil.
Barak'lar arasinda bugün de çok sevilip oynanan oyunlardan bazilari sunlardir: Meryem, Mermere, Kaba, Tam Kaba, Kirikcan, Çobanbeyli, Nahsani, Barak Halayi ya da Barak iki Kamis oyunu, Üçürdüm.

IÇEL-SILIFKE

Içel ilimizin bir ilçesi olan Silifke, Kasik Oyunlari bölgesi içinde bulunmaktadir. Silifke'nin hemen hemen bütün oyunlari kasikla oynanmaktadir. Halk oyunlari üzerinde, otuz kirk sene önce ilk arastirmalar yapildiginda karsilikli iki sira halinde oynanan karsilamalar yoktu. Son zamanlarda karsilikli iki sira haline dönüsmüs karsilamalara da rastlanmaktadir. Oyunlarin çogu Davul ve Klarnet esliginde sürdürülmektedir.

Ritim sazi olarak Koltuk davulu, Sise ve Fincan kullanildigi da rastlanmistir. Kirtil köyü yörüklerinde Dört Köse Davul kullanildigi da görülmüstür. Çalgi grubu içinde solist olarak bir kasikçi bir de türkücü bulunmaktadir. Çünkü oyunlarin çogu türkülüdür. Silifke oyunlarina geçmiste, Iklig, Baglama, Kaval ve Zilli Masa'nin eslik ettigi de saptanmistir. Kasik oyunlarinda, oyuncular ellerindeki kasiklari ayni zamanda ritim araci olarak kullanmaktadirlar. Onun için de bu oyunlara Kasik Oyunlari, Konya, Içel ve Antalya illerimizin bulundugu illere de Kasik Oyunlari denmektedir

KARS

Kuzeydogu Anadolu illerinden olan Kars, halk oyunlari bakimindan, ilçelerinden bazilarinda halay ve semahlar oynanmasina ragmen bar bölgesine girer.
Barlar, düz dizi ya da yarim halka biçiminde tutunarak oynanan disiplinli oyunlardir. Bununla birlikte Kars yöresi oyunlar bakimindan karma ve degisik bir durum göstermektedir. Bunun nedeni degisik kültürlere sahip insanlarin degisik zamanlarda bölgeye yerlesmis olmasidir. Bu bakimdan Türkmen boylarinin, Azerilerin ve Dogu Anadolu yerli halkinin oyunlari bir arada görülmektedir.
Davul zurna esliginde oynanan barlarin bulundugu Kuzeydogu Anadolu yöresinde özellikle Kars ve Artvin'de armonika (garmon) ile yürütülen ve son zamanlarda akordeon ile oynanan Kafkas ve Azeri oyunlari da vardir. Kars oyunlari kadin erkek bir arada, çiftli olarak oynanir. Çiftlerden meydana gelen gruplar halinde oynanan oyunlar iyi bir sahne düzenlemesi içinde sunulur. Oyunlarin bir kismi Kiskanç ve Mendil oyunlarinda oldugu gibi temsili ve dramatize nitelikler tasimaktadir.
Kars'ta çok bilinen Azerbaycan oyunlarindan bazilari: Kentvari, Çay, Lezginka, Tamara, Seher, Aysat, Darikiran, Seyh Samil, Terekeme. Bar ve halay türünden bazi oyunlar: Düzbar, Agir Bar, Bar Sekmesi, Tersbar, Tikbar, Tek Tamzara, Çift Tamzara, Sarhosbari, Tavukbari, Hosbilezik, Zencirli Köroglu, Ardahan Bari, Temüraga, Dello, Koçeri, Gölenin Düzü, Nare, Lorke, Gaçke Bari. Azeri oyunlarinin müzigi genellikle 6 vurusludur. Davul, zurna ve garmondan baska oyunlari yürüten çalgilar sunlardir: Meydan sazi (divan sazi), dilsiz kaval, mey, zilli sallama, koltuk davulu, kasik, zil, tef ve tongurdak.

KIRKLARELI

Kirklareli Trakya'da yer almaktadir. Hora ve karsilama oyunlarinin bulundugu Marmara bölgesindedir. Kirklareli'de 80 civarinda oyun oynandigi bilinmektedir. Hora'lar, bar ve horonlar gibi dizi biçiminde oynanan disiplinli oyunlardir. Karsilamalar, çift oyuncularin karsi karsiya gelerek oynadigi salma oyun türüdür. Bir çift oyuncuyla oynandigi gibi çiftlerden olusan kalabalik oyuncularla da oynanir. Kalabalik oyunlar karsilikli iki sira halinde yürütülür.
Müzik araçlari: açik havada ve meydanlarda davul-zurna, salon ve oda gibi kapali mekanlarda tambura, saz, darbuka, tef, zilli masa ve ritim araci da fincandir.
Yörede erkek oyunlari daha çok meydanlarda, kadin oyunlari kapali yerlerde oynanmaktadir. Ancak yöre halkinin karma oyunlar oynadigi da bilinmektedir. Bugün oynanmakta olan bazi oyunlar sunlardir:
Alaybey, Arzuyla Kanber, Sülüman Aga, Beylerbeyi Ahmet Bey, Zigos, Drama Karsilamasi, Karaumur Karsilamasi, Düz Kasap, Eski Kasap, Istanbul Kasabi, Sirto, Kabadayi, Karayusuf, Kerala, Males Kizlari, Mendilli Oyun, Hanim Ayse, Telgrafin Telleri, Toska.

TRABZON

Trabzon Dogu Karadeniz illerinin en kalabalik ve en hareketli olanidir. Halk oyunlari bakimindan Horon yöresindedir. Yörede küçük farkliliklar tasiyan pek çok oyundan en yaygin olani "horon" dur.
Dogu Karadeniz yöresindeki oyunlarin özgün çalgisi kemençedir. Ancak horonlar açik yerlerde ve köy meydanlarinda cura, davul ve zurna ile oynanmaktadir. Oyuncularin birbirine tutunarak dizi biçiminde ve disiplinli bir sekilde oynadiklari horonlarin bazilari türkülüdür.
Horonlar açik havada, dügünlerde 20-30 kisi çember seklinde tutunarak oynanir. Çemberin içinde bulunan kemençeci ayni zamanda horonu yönetir. Çok çabuk ve hareketli oynanan bugün de oynanlarin bazilari sunlardir: Horon Kurma, Siksara, Kozangel, Eskiya Horonu, Biçak Oyunu, Hissa, Sis Dagi, Sallama'lar ve Karsilama'lar.
Karadeniz kiyi seridi köy, kasaba ve sehirlerde oynanan horonlar kopmadan sürdürülen bir bütün, birbirine baglanarak oynanan bir potpuri gibidir. Yörede kiz ve erkekler horonlari bir arada oynadiklari gibi ayri gruplar halinde de sürdürebilirler. Erkeklerin oynamadigi bazi kiz horonlari vardir: Vakfikebir Horonu, Tonya gibi.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 08-01-08, 20:48   #2
Kürşat

Varsayılan C: Halk Oyunları Türleri,Yöreleri


Ellerine Sağlık, BurçaK
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat