Son Dakika Haberlerini Takip Edebileceğiniz FrmTR Haber Yayında.
Forum TR
Go Back   Forum TR > Bilgi Bankası (Databank) (Ödev) > Lise Bilgileri > Coğrafya
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]

CoĞrafyanin konusu ve bÖlÜmlerİ

Lise Bilgileri Kategorisinde ve Coğrafya Forumunda Bulunan CoĞrafyanin konusu ve bÖlÜmlerİ Konusunu Görüntülemektesiniz => COĞRAFYANIN KONUSU VE BÖLÜMLERİ Coğrafya, doğal ortamı ve doğal çevre ile insan etkinlikleri arasındaki ilişkiyi inceler. Konusunu, doğal çevre ile ...

Beğenenler1Beğenen
  • 1 Post By kataskopos

Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 11-03-09, 14:45   #1

Post Coğrafyanın Konusu ve Bölümleri


COĞRAFYANIN KONUSU VE BÖLÜMLERİ


Coğrafya, doğal ortamı ve doğal çevre ile insan etkinlikleri arasındaki ilişkiyi inceler. Konusunu, doğal çevre ile insan arasındaki ilişkiler oluşturur. Dünyada iki ayrı çevre vardır. Bunlardan biri cansız çevre, diğeri canlı çevredir.

Cansız çevreyi; taş küre, su küre ve hava küre oluşturur. Yer'i kaplayan bir kabuk tabakası vardır. Buna taş küre denir. Bunun üzerinde yer yer düzlükler, platolar, dağlar ve akarsular görülür. Kara üzerinde taşların ayrışması ile topraklar oluşur. Büyük kara parçalan (kıt'a) arasında okyanuslar ve denizler; kara içindeki çanaklarda göller yer alır. Bunlar su küreyi oluşturur. Yer'i saran hava tabakasına da hava küre veya atmosfer denir. Yağış, sıcaklık, rüzgâr gibi iklim olayları, hava kürenin alt katında meydana gelir.

Canlı çevreyi ise bitki, hayvan ve insan topluluktan oluşturur. İnsan; yaşamını sürdürmek için bitkilerden, madenlerden ve su gibi doğal kaynaklardan yararlanır. Bulunduğu çevrede birtakım değişiklikler meydana getirir. Toprağı işleyerek tarım ürünü yetiştirir. Ham maddeleri işleyen fabrikalar kurarak kullandığı çeşitli eşyayı üretir. Barınmak ve yaşamak için meskenler yapar; yerleşmeler kurar. Bir yerden diğer yere gitmek için yollar oluşturur. Böylece insan, doğal çevredeki kaynaklardan bilgi ve becerisine göre yararlanır.

Yukarıda verilen bilgiler doğrultusunda coğrafyanın ilgilendiği konulan maddeler hâlinde şöyle sıralayabiliriz:

a. Yaşadığımız yakın ve uzak çevredeki yüzey şekillerini (dağ, ova vb.) inceler. Yağış ve sıcaklık gibi iklim özelliklerini, orman, otlak gibi bitki örtüsünün yetişme koşullarını ve toprakların oluşumunu araştırır.

b. İnsan sayısını (nüfus), insanın yeryüzüne dağılışında etkili olan faktörleri ve yerleşmelerin kuruluşunda doğal ortamın etkilerini inceler; doğal ortamın, tarım, sanayi, ulaşım, ticaret gibi ekonomik etkinlikler üzerindeki önemini araştırır.

Coğrafya sayesinde, doğal çevre tanınır. İnsanın bu çevreden nasıl yararlandığı öğrenilir. Yani doğal çevre ile insan arasındaki ilişkiler açıklanır. Yüzey şekillerinin ve iklimin; tarım, ulaşım, turizm gibi çeşitli etkinlikler üzerindeki önemi ortaya çıkarılır.

Coğrafyanın, yeryüzünün tamamını kapsayan inceleme alanı çok geniştir. Bu nedenle coğrafya, diğer bilim dallarından da yararlanır. Özellikle fizikî coğrafyanın yararlandığı başlıca bilim dallan; meteoroloji (atmosfer olaylarını inceleyen bilim), hidroloji (suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini inceleyen bilim), jeofizik (yer kürenin fiziksel özelliklerini inceleyen bilim), jeoloji (yer kabuğunun oluşumunu, yapısını ve hareketlerini araştıran bilim), biyoloji (bitki ve hayvanların yaşam işlevlerini inceleyen bilim)dir. Beşeri ve ekonomik coğrafya dalı ise çoğunlukla sosyoloji (toplumun kültürel ve sosyal özelliklerini inceleyen bilim), antropoloji (insanın kökenini ve ırklarını inceleyen bilim), etnoloji (toplumun yapısı ve gelişimini inceleyen bilim), iktisat (insanın üretim ve tüketim ilişkilerini inceleyen bilim), tarih, demografi (nüfusun sayısal gelişimini araştıran bilim) gibi bilimlerin araştırmalarından yararlanır.

Coğrafyayı yakın bilim dallarından ayıran en önemli özellik, coğrafyanın yeryüzündeki olayları farklı bir biçimde ele alması, bunların mekân içerisindeki dağılışında etkili olan etkenleri incelemesidir. Bu bakımdan coğrafyada mekâna ayrı bir önem verilerek fizikî, beşeri ve ekonomik coğrafya ile ilgili öğelerin dağılışı bölge, ülke veya kıta ölçüsünde ele alınmaktadır. Böylece coğrafya, belli bir bölge veya ülkeyi, diğer bölge ya da ülkelerle karşılaştırmaktadır.

Coğrafyayı yakın bilim dallarından ayıran diğer bir özellik ise doğal çevre ve insan topluluklarını incelemesinde kendine özgü ilkeleri kullanmasıdır. Bunlar; nedensellik, karşılıklı ilgi ve dağılıştır.

Nedensellik ve karşılıklı ilgi ilkeleri sayesinde, doğal çevre ile insanın ortaya koyduğu etkinliklerin nedenleri ve niçinleri araştırılır. Örneğin Türkiye' deki yüzey şekilleri (dağlık alanlar, ovalar vb.) ve iklimin; tarım, sanayi ve ulaşım üzerindeki etkileri belirtilir. Türkiye'nin kuzeyinde Kuzey Anadolu, güneyinde Toros dağ sıralarının tarım, yerleşme ve ulaşım üzerindeki etkileri açıklanır. Kuzey Anadolu Dağlarının kuzeye bakan yamaçlarının güneye bakan ya*maçlarına göre neden daha fazla yağış aldığı üzerinde durulur.

Dağılış ilkesi ise bir coğrafî olayın yeryüzündeki dağılışını açıklar. Dağılışı açıklamak için haritalar kullanılır. Örneğin; bir ülkedeki nüfus dağılışı haritada gösterilerek nüfusun nerede sık veya seyrek olduğu anlaşılır.

Yukarıda verilen bilgilere dayanarak coğrafya bilimi şöyle tanımlanır:

Coğrafya, dünyanın doğal özelliklerini ve doğal ortamla insan arasındaki ilişkileri inceleyen bir bilimdir.



COĞRAFYANIN ANA DALLARI


Coğrafyanın iki ana dalı bulunmaktadır: 1. Genel coğrafya, 2. Yerel coğrafya.

1. Genel Coğrafya

Yeryüzündeki doğal, beşeri ve ekonomik olayları ayrı ayrı, dünya üzerinde veya belli bir alanda inceler. Örneğin Türkiye Coğrafyası'nda, ana hatları ile Türkiye'nin doğal, beşeri ve ekonomik özellikleri belirtilir.

Genel coğrafya; Fizikî Coğrafya, Beşerî ve Ekonomik Coğrafya olmak üzere iki dala ayrılır:

a. Fizikî Coğrafya: Yeryüzünde doğal ortamı oluşturan canlı (bitki ve hayvan), cansız (iklim, yeryüzü şekilleri, toprak) öğeleri inceler, bunlar arasındaki karşılıklı ilişkileri değerlendirir.

İncelediği konulara göre fizikî coğrafyanın dallan şunlardır:

Jeomorfoloji: Yeryüzünün şekillenmesinde etkili olan iç ve dış kuvvetleri inceler. Dağ, plato, ova gibi yeryüzü şekillerinin oluşumunu açıklar.

Klimatoloji: Yağış, sıcaklık, basınç ve rüzgâr gibi iklim elemanlarının yeryüzünde dağılışını inceler; yüzey şekillerinin iklim elemanları üzerindeki etkilerim belirtir ve iklim tiplerini açıklar.

Biyocoğrafya: Bitki ve hayvan topluluklarının yeryüzüne dağılışını ve bu dağılışı etkileyen iklim, toprak ve yeryüzü şekillerini ele alır.
Hidrografya: Okyanus ve denizlerde su hareketlerini, karalarda yer üstü ve yer altı sularının dolaşımını inceler.

Kartografya: Dünya'nın biçimi, boyuttan, harita projeksiyonları ile ilgilenir; coğrafî bilgilerin harita, grafik ve diyagramlarla gösterilmesi üzerinde durur.

b. Beşerî ve Ekonomik Coğrafya: İnsan toplulukları ile doğal ortam arasındaki ilişkileri inceler. Beşerî coğrafya, nüfus ve yerleşmeyi ele alır. Ekonomik coğrafya ise ekonomik etkinlikleri içeren tarım, sanayi, turizm, madencilik ve ulaşım gibi konulan inceler.

Beşeri ve ekonomik coğrafyanın başlıca dallan ise şunlardır:

Yerleşme coğrafyası: Doğal ortamın özelliklerinin yerleşme tipleri üzerindeki etkilerini ve yerleşmelerin dağılışını ele alır.

Nüfus coğrafyası: Nüfus artışını, yoğunluğunu, kır ve şehir nüfusunu ve bunların dağılışında etkili olan faktörleri inceler.

Tarım coğrafyası: Ekim, dikim, hayvancılık, balıkçılık etkinliklerinin yeryüzündeki dağılışında etkili olan faktörleri araştırır. Tarımın insan hayatı üzerindeki önemini belirtir.

Sanayi coğrafyası: İklim, yeryüzü şekilleri, ulaşım ve ham madde kaynaklarının sanayi işlevleri üzerindeki etkilerini ve sanayi bölgelerinin dağılışını araştırır.

Ulaşım coğrafyası: Ulaşım üzerinde yeryüzü şekilleri, iklim ve su yollanın etkilerini, ulaşımın üretim ve tüketim merkezleri ile olan ilişkilerini ve ağılısını inceler.

2. Yerel Coğrafya

Coğrafî konuların belirli bir alanda incelenmesini kapsar. Bu alan; bir kıt'a, ülke veya ülkenin herhangi bir bölgesi olabilir. Örneğin Türkiye Coğrafyası'nda; Türkiye'nin yüzey şekilleri, iklimi, sulan, bitki örtüsü ile nüfusu, yerleşmesi, sanayisi gibi konular ele alınır. Türkiye Fizikî Coğrafyası'nda ise Türkiye'nin yüzey şekilleri, iklimi, sulan, topraklan ve bitki örtüsü incelenir. Buna göre coğrafyanın bölümleri ile Dünya'nın tümünde veya herhangi bir bölgesindeki doğal özellikleri ve insan etkinlikleri öğrenilir. Böylece ülkeler arasındaki kültürel, bilimsel, ticarî ve turizm ilişkilerini artıncı olanaklar araştırılır.

Coğrafyanın ilgilendiği konular değerlendirildiğinde şu sonuçlara ulaşılır: Fizikî coğrafyanın, doğa bilimleri kapsamına girdiği; beşeri ve ekonomik coğrafyanın da sosyal bilimlerin kapsamında olduğu anlaşılır. Bu nedenle coğrafya, doğa bilimleri ile sosyal bilimler arasında bir köprü durumundadır.

Yukarıda verilen bilgilerden, coğrafyanın tüm dallan ile insanlara, gerek kendi ülkeleri gerekse diğer ülkeler hakkında evrensel bir görüş kazandıran bir bilim dalı olduğu anlaşılır.

Coğrafya; bireyin sorumluluk duygusunun gelişmesine yardımcı olan, bir bölge veya ülkenin potansiyelini ve sorunlarını değerlendiren, çözüm yollan getiren bir bilim olarak kabul edilir. Ayrıca coğrafî bilgiler, vatandaşlık bilincinin gelişmesine ve ülke sorunlarının çözümlenmesine yardımcı olur. Bu nedenle ülkelerde araştırma, eğitim ve öğretim yapan coğrafya bölümleri, enstitüleri ve coğrafya fakülteleri bulunmaktadır. Ülkemizdeki üniversitelerin Fen-Edebiyat, Edebiyat ve bazı Eğitim fakültelerinde Coğrafya bölümleri kurulmuştur. Bu bölümlerde coğrafya alanında çeşitli araştırma, yayın, eğitim ve öğretim yapılmaktadır.
alponzo18 bunu beğendi.

Mesajı son düzenleyen kataskopos ( 11-03-09 - 14:54 )
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Taglar
coğrafya, coğrafyanın konusu

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı
Trackbacks are Kapalı
Pingbacks are Kapalı
Refbacks are Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat