İKLİM Elemanları
sıcaklık
basınç
rüzgarlar
nem(su buharı)
yağış

1. Sıcaklık
atmosferin üst kısmında 1cm2 kareye 1dk’de gelen enerji miktarı 2 kaloridir buna SOLAR KONSTANT denir.
1-SICAKLIK ETMENLERİ
Enlemin ve Dünyanın şeklinin etkisi
1.geliş açısı
dağıldığı alan
kat ettiği yol
geriye yansıma alanı
2. Yükseltinin etkisi: Erzurum Konya
3. Sıcak ve soğuk su akıntıları
4.yer şekillerinin etkisi :Ankara Konya
Kara ve denizlerin dağılışı
nem miktarı (su buharı)nem sıcaklığı dengeler bir yerin aşırı ısınmasını ve soğumasını engeller.Kıyılar ,vadiler,alçak ovalar da nem daha çok olduğu için gündüz ve gece çok ısınıp çok soğumaz. Dağlarda ise Nem az olduğu için gündüz ve geceler çok ısınır ve soğur.
bitki örtüsü
Toprağın ve taşların rengi ve cinsi
rüzgarın etkisi
Kar örtüsünün etkisi
SICAKLIK TERSELMESİ
İZOTERM(Eş sıcaklık eğrileri)
Gerçek izoterm eğrileri
İndirgenmiş izoterm haritaları
İndirgenmiş sıcaklık = gerçek sıcaklık+h*0,5/100
YILLIK İZOTERM HARİTASININ ÖZELLİKLERİ
(Dünya yıllık ortalama sıcaklık dağılışı)
Dünyanın yıllık ortalama sıcaklığı 14,4 C’dir.
Her meridyenin en sıcak noktalarını birleştiren çizgiye TERMİK EKVATOR denir.termik ekvator yaklaşık 8 derece K.paralellerinden geçer.bunun nedenleri
· Karalar kyk’de daha fazladır.
· Denizlerdeki sıcak su akıntıları.
kyk , gyk’den 20C daha sıcaktır.Kyk de karalar fazladır.
ekvatordan kutuplara gidildikçe sıcaklık düşer.
kyk de 50-70 derece paralelleri arasındaki kıtaların batı kıyıları ,doğu kıyılarından daha sıcaktır.(sıcak ve soğuk su akıntıları.)
İzoterm haritaları kyk de daha çok girinti-çıkıntı yapar.karalar çok.
yeryüzünde 3 sıcaklık kuşağı oluşur.
· Soğuk kuşak
· Ilıman kuşak
· Sıcak kuşak
Sıcaklık kuşakları çizilirken.
Yerin şekli
Kara ve denizlerin dağılışı
Sıcak ve soğuk su akıntıları
Genel hava dağılımı dikkate alınır.

Matematik iklim kuşakları:
Matematik iklim kuşaklarının çiziminde güneş ışınlarının dünyaya geliş açısı dikkate alınmıştır.
2 – BASINÇ
HAV (ATMOSFER) BASINCI: Atmosferdeki gazların yer yüzüne etki eden ağırlığıdır.BAROMETREYLE ÖLÇÜLÜR. Birimi MİLİBAR.
Basıncı etkileyen faktörler
Yükselti: Yükseldikçe basınç düşer. Yaklaşık 10,5m ‘de bir 1 mb düşer. Sabit faktördür.
sıcaklık:Sıcak yerlerde basınç düşüktür.soğukta tersi
Dinamik etkenler:Bir hava kütlesinin yığılması sonucu basınç artar.yükselmesi sonucu basınç düşer.
Yer çekimi: YÇ- ekvatordan kutuplara gidildikçe arttığı için basınç artar.sabit faktördür.
enlem. Enleme göre ekvatordan kutuplara gidildikçe basınç artar.(esas neden yer çekimi)
Mevsimler:Yazın kara sıcak olduğu için basınç düşer,Kışın soğuk olduğu için basınç artar.
Yoğunluk :Havanın yoğun olduğu yerlerde basınç fazla olur.ASLINDA YOĞUNLUK BASINCIN KENDİSİDİR.
Basınç çeşitleri
Normal hava basıncı:45 derece enleminde 0m’de 15C sıcaklıkta 1cm2’ye havadaki gazların yaptığı basınç 1033gr=1013mb’dir.buna normal basınç denir.
Yüksek basınç(antisiklon) bir yerin basıncının 1013mb’den yüksek olmasıdır
Özellikleri:
· Soğuk hava ağır olduğu için aşağıya çöker.
· YB alanlarında alçalıcı hava hareketi vardır.
· Yatay yönde merkezden çevreye doğru hava hareketi vardır.
· Alçalan hava ısınır ve açığı artar bu nedenle genelde YB alanlarında Güneşlidir ve yağış yoktur
· YB alanlarında ki rüzgarlar (hava hareketleri) yerin ekseni etrafındaki dönüşünden dolayı KYK de sola GYK de sola saparlar.

Alçak Basınç
Sıcak hava çevreden merkeze ve aşağıdan yukarıya doğru hareket eder.(yükselici hava)
Yükselen hana soğur ve bulutlar oluşur yağışa neden olur.
Ab alanlarında Yerin dönüşünden dolayı rüzgarlar KYK de sağa GYK de sola saparlar.
OLUŞUMLARINA GÖRE BASINÇ
1. TERMİK BASINÇ: Sıcaklığa bağlı olarak oluşan basınçlar ekvator devamlı sıcak olduğu için Termik alçak basınçtır.kutuplar soğuk olduğu için YB dir.Kışın karalar soğuk olduğu için YB denizler ılık olduğu için AB dir. Yazın tersidir.
2. Dinamik Basınç: Hava hareketlerine bağlı olarak oluşan basınçtır.Ekvatordaki sıcak hava genleşerek yükselir.Troposferin üst kısmından kutuplara gider.Yerin ekseni etrafındaki dönüşünden dolayı 30 derece paralelleri üzerine yığılarak DİNAMİK YB kuşağını oluşturur.Kutup ve batı rüzgarları 60 derece paralelleri üzerinde karşılaşarak çarpışıp yükselerek DAB kuşağı oluştururlar.KYK ’deki DYB den Asor ve Hawaii (30 derece paralelleri )YB alanları vardır.60 derece paralelleri üzerinde ise DAB vardır.
SÜREKLİ BASINÇ KUŞAKLARI
Modern görüşçülerin şekli çizilirken yerin ekseni etrafındaki dönüşü dikkate alınmıştır .Fakat kara ve denizlerin dağılışı ,yükselti ve yer şekilleri dikkate alınmamıştır.
Klasikçilerin görüşçülerine göre yerin ekseni etrafındaki dönüşü dikkate alınmamıştır ve bütün yer yüzünün denizlerle kaplı olduğu kabul edilmiştir.
İZOBAR (EŞ BASINÇ) EĞRİLERİ.
Aynı basınçtaki noktaları birleştirerek izobarı elde ederiz.Dünyada en yüksek basınç 30 derece paralelleri üzerindedir.
Dünyadaki çöllerin %80’i 30 derece paralelleri üzerinde oluşmuştur.Çünkü D alçalıcı hava hareketleri vardır.
3- RÜZGARLAR
YBàRÜZGARàAB
Rüzgarın yönünü etkileyen faktörler.
1- basınç merkezinin konumu
2- yer şekilleriağlara çarpan rüzgarların yönü değişir.Vadiler ve boğazlar rüzgarı kanal ize ederek yönünü değiştirir.
3- Dünyanın günlük hareketi:KYK ‘de sağa GYK ’de sola saptırır.

http://www.frmtr.com/cografya/653289...lemanlari.html