TÜRKİYE DANİMARKA TİCARİ İLİŞKİLERİ
	Ülkemizle Danimarka arasındaki dış ticaret verileri incelendiğinde, ticari ilişkilerimizin gerçek potansiyeli yansıtmadığı görülür. Bununla birlikte ikili ticaret hacminin 1990 yılı sonrasında genellikle aynı düzeyde seyrettiği, 1995 yılında ise önemli bir artış göstererek 322milyon USD düzeyine çıktığı görülmektedir. 1996 yılında ticaret hacmi yine bir önceki yıl seviyesinde kalmış, 1997 yılında da 354,5 milyon USD olarak gerçekleşmiştir.

A)İkili Sosyal ve Ekonomik Anlaşmalar ve Protokoller
Danimarka ile ülkemiz arasındaki ekonomik ve ticari ilşkiler      15.12.1948’deki Ticaret Anlaşması ile başlamıştır. Daha sonra sırayla; 1976’da Sosyal Güvenlik Anlaşması, 1978’de İktisadi, Sinai, Bilimsel, Teknik İşbirliği Anlaşması, 1984’te idari bir sözleşme imzalamıştır.
	İki ülke arasındaki “Yatırımların Karşılıklı Tesviki ve Korunması Anlaşması” 1992, “Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması” ise 1993 tarihlidir.
Türkiye-Danimarka Karma Ekonomik Komisyonu Birinci Dönem Toplantısı 1990’da İzmir’de yapılmış, ikinci toplantı ise 1995’te Kopenhag’da yapılmıştır.
Bu toplantıda iki ülke arasındaki ticari ilşkilerin geliştirilmesi, İGEME ile ilgili Danimarka kuruluşu arasında işbirliği sağlaması, Danimarka-Türkiye İş Konseyi’nin Danimarka kanadının oluşturması, serbest bölgelerdeki faaliyetlerin arttırılması ve tarım-hayvancılık alanında ortak projeler geliştirmesi konularında mutabakata varılmıştır.
15-17 Mart 1999 tarihinde, Danimarka Sanayi Konfederasyonu ile imzalanan protokol sonucunda Türk-Danimarka İş Koseyi resmen kurulmuştur.
1998 yılı özellikle tekstil ve hazır giyim sektöründe Türkiya’nin Danimarka pazarına yönelik başlattığı tanıtım faaliyetleri açısından yoğun geçmiş ve olumlu sonuçlar alınmıştır.
Yoğun tanıtım programları 1999’da da devam etmiştir.
Türkiye’de 1999 yılı Mayıs ayı itibariyle Danimarka’lı firmaların ortaklığıyla kurulmuş toplam 34 firma bulunmaktadır. Bunların 8’i gıda ve içecekler, 2’si ilaç, 2’si turizm, 2’si cafe-restorant işletmesi ve geri kalanlarda danışmanlık, gözetim vb. hizmetler sektöründe faaliyet göstermektedir.
B)Ticari İlişkiler   
Yukarıda belirtildiği gibi, Türkiye-Danimarka arasındaki ticaret hacmi 1990’lı yıllarda sürekli artış göstermiştir.
1991-1998 yılları arasındaki dönemde Danimarka’ya olan ihracatımız, 1993 yılı hariç, düzenli olarak artmıştır.
Danimarka’ya olan ihracatımızdaki en yüksek oranlı artış, 1995 yılında gerçekleşmiştir.(%45,5). Müteakip yıllarda da ihracat düzenli olarak (%15-19 civarında) artı göstermiştir.
Danimarka’dan ithalatımız 1994 ve 1996 yılları hariç düzenli olarak artmıştır. En yüksek artış %95,9 ile 1995 yılında yaşanmıştır. 1997 ve 1998 yıllarında ithalatlarımızdaki artış oranı göreceli olarak %1,4 ve %7 gibi daha düşük oranlarda gerçekleşmiştir.
Buna göre, Gümrük Birliğini izleyen yıllarda Danimarka ile olan dış ticaretimizde, ihracatın düşerek ithalatın azalması ile ilgili beklentilerin tersine, ihracatın arttığı, ithalatın ise düşük oranlarda arttığı anlaşılmaktadır.
1995’te hem ihracatın hem de ithalatın en yüksek oranlarda artması, GB ile ilgili beklentilere bağlanmaktadır.
Ticaret dengesi açısından incelendiğinde, 1997 yılına kadar olan dönemde Danimarka’dan ithalatımızın,  ihracatın üzerinde ve ticaret dengesinin ülkemiz aleyhinde olduğu görülür.
Ticaret açığı 1993 ve 1995 yıllarında yüksek boyutlara ulaşmış. Ancak 1997 yılında bu eğilim tersine dönmüş ve ilk defa bu ülkeye karşı dış ticaret fazlası elde edilmiştir.
1998 yılında da Danimarka’ya karşı dış ticaret fazlası elde edilmiştir. 1998’de ihracatımız bir önceki yıla göre oranla %15,9 orannda artarak 213,1 milyon USD’ye çıkmış, ithalatımız ise sadece %7 oranında artmıştır. 1998 yılında ihracatımızın ithalat karşılasma oranı %117 olmuştur. Bu yılda Danimarka’ya karşı elde edilen dış ticaret fazlası 31.milyon USD. Olmuştur.
Ülkemiz açısından bu olumlu gelişmelerde Dış Ticaret Müsteşarlığınca başlatılan karşılıklı ziyaretlerin, tanıtım çalışmalarının payı büyüktür.
Türkiye-Danimarka dış ticaret ilşkileri incelendiğinde her iki ülkeninde diğeri için önemli bir ticaret ortağı olmadığı görülür. İki ülkenin karşılıklı ticaret potansiyelini aksettirmeyen bu durumun iyleştirilmesi öncelikle sektör ve firma düzeyinde temasların arttırılması ile mümkün olabilecektir.
1997 ve 1998 yıllarındaki gelişmeşler ülkemiz açısından memnuniyet verici olmuş ve bu ilkeyle olan ticaretimizde ticaret fazlası elde edilmiştir.
A.B. ile Gümrük Birliğinden ötürü ülkemizde gümrük vergilerinin sıfırlandığı ve Danimarka ile yaşanan siyasal gerginlik döneminde dış ticarette görülen bu olumlu gelişmeler dikkat çekicidir.
Türkiyenin AB’ye resmen aday olması ve Danimarka’da geçen 2-3 yılda gözlenen Türkiye aleyhine havanın ortadan kalkmasının, iki ülke arasındaki dış ticareti olumlu etkileyeciği düşünülmaktedir.
Ayrıca Orta ve Doğu Avrupa ülkaleriyle yapılan serbest ticaret anlamalarının da yine Danimarka ile olan ticaretimizin gelişmesine katkı sağlayacağı tahmin edilmektedir. 

Tablo:30
        TÜRKİYE –DANİMARKA DIŞ TİCARETİ (1.000,USD)
YIL	İHRACAT	DEĞİŞME (%)	İTHALAT	DEĞİŞME (%)	DENGE	HACİM
1991	87,117		95,332		-8,215	182,449
1992	92,517	       6	104,606	    10	-12.089	197.123
1993	84.341	      -9	135.9215	    30	-51.584	220.266
1994	91.610	       9	96.300	   -29	-4.690	187.910
1995	133.267	     45	188.679	    96	-55.412	321.946
1996	154.494	     16	168.285	   -11	-13.791	322.779
1997	183.872	     19	170.632	       1	 13.240	354.504
1998	213.104	     16	182.657	       7	 30.447	395.761
1999	170.765		129.885		 40.880	300.650
                       
Tablo:31
Türkiye Danimarka Dış Tic. (1000 DKK)
1996	   894.521		   974.374		  -79.849	  1868.891
1997	 1.213554	     35,7	 1.126170	      15,6	    87.384	  2339.724
1998	 1.425663	     17,5	 1.221978	        8,5	  203.658	  2647.641
1999	 1.191940	       0,1	   906.500	        0,1	 -285.340	  2098.540
Not:1999 Ocak-Eylül  Dönemini yansıtmaktadır. 




C)Türkiye-Danimarka Ticaretinde Ürünler
Danimarka’ya ihracatımızda geleneksel olarak en büyük pay tekstil ve konfeksiyon ürünlerine aittir.1997  yılında bu ürünlerin ihracatımızdaki payı :%56 (103,5 milyon USD),1998 yılında ise %:58 (124,2 milyon USD) olmuştur
Bunun dışında başlıca ihrac ürünlerimiz arasında işlenmiş bağırsaklar,fındık,kuru meyveler, konserve ve diğer işlenmiş gıda, tütün, taşıt lastikleri , televizyon ve elektirikli ev aletleri yer almaktadır.
1998’de bir önceki yıla göre ihracatında en fazla artış görülen ürünler:Demir-çelik boruları(%821,5), yağlı tohum ve meyveler (%133), pamuktan vatkalar(%121),renkli tv.(%94), ev tekstili(%72),pamuk ipliği-pamuk dokuma(%52) ve (%42) dir.
Son yıllarda Danimarka pazarına giren ülkemiz menşeili renkli Tv  ihracatının, ürünlerin artık bir yer edinmesi ve uygun fiyatlar nedeniyle düzenli olarak artma eğiliminde olduğu görülmektedir.Bahse konu dönemde  bu ürünün ihracatındaki artış %94 gibi yüksek bir orana ulaşmıştır. İhracat değeri ise 22 milyon USD’yi bulmaktadır.
Danimarka’ya olan ihtacatımızda  değer olarak ilk sırayı alan örme giyim eşyası ihracatının muhtemelen son iki yılda ülkemizce yürütülen tanıtım faaliyetlerinin de etkisi ile giderek daha yüksek oranda artığı       görülmektedir.Örneğin 1997’de bir önceki yıla göre artış oranı %17 iken , 1998 ‘de %28 artarak 63 milyon USD’ye ulaşmıştır . Aynı durum ev tekstili ihracatımızda da görülür.
1998 yılında ihracatımızda en fazla azalma görülen ürünler ise ; transformatörler (%99).çimento, zımpara taşı vb.(%77), bisikletler(%73), örgü,menşucat(%52) olarak sayılabilir.
Danimarka’dan ithalatımızda en önemli paya sahip maddeler enzimler ve konsantreleri, ilaçlar,demir-çelik hurda,deniz taşıtları için motorlar , sanayi tipi buz dolapları ve aksamı, sanayi makinaları ve parçalarıdır.
1998 yılında ithalatında  en fazla artış görülen ürünler ;rüzgar enerjisi ile çalışan elektrik üretim gurupları , mineral maddeleri karıştırmaya yarayan makinalar, otomatik ayar cihazları ve aksamı , sebze tohumları  ve ilaçlardır.
1998 ‘de dikkati çeken husus  1997’de hiç ithalatı olmayan rüzgar enerjisi  ile çalışan elektrik üretimi grupları ithalatının, 5,7 milyon USD civarında gerçekleşmesidir. Bu ürün grubundaki artış Danimarka’nın ülkemizde  grçekleştirmek istediği rüzgar enerjisi projesinin uygulanmaya başlandığını gösteriyor.
1998’de en çok azalma görülen ithal ürünleri ise;  gemi pervaneleri , su ısıtıcıları  ve aksam ve deniz taşıtları için motorlardır.
1999 yılı ocak-eylül döneminde Türkiye ‘nin Danimarka ‘ya ihracatı , geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında %7,3lük bir artış görülür. 
Büyüklük itibariyle en önemli ihrac maddelerimiz, 1999 yılında da örme giyim eşyası(  50,3 milyon USD) ve renkli tv. lerdir. (14,6 milyon USD).Bu üç madde 1999’daki ihracatın yarısından fazlasını (%56,4) temsil edilmektedir.
Diğer önemli ihrac maddelerimiz ise işlenmiş bağırsaklar (8,8 milyon USD), sentetik iplik ve dokuma (5,8 milyon USD ),ambalaj için çuval ve torbalar (4,0milyonUSD), ev tekstili (3,3 milyonUSD) ve işlenmemiş tütündür.
1999’un ilk dokuz ayındaki ihracat kalemleri içinde en çok gelişme  kaydeden ürünler;otobüs ve minibüsler ile bisikletlerdir. Bu ürünlerin 1998 ‘de ihracı hiç olmamıştır.
1999’da ihracında en çok  artış meydana gelen ürünler; mobilya ve aksamı,transformatörler, konserve turşu,çimento ve zımpara taşı, cam bardak ve diğer cam eşyadır.
1999’da ihracında en çok düşüş görülen ürünler; kağıt ambalaj malzemesi, çeşitli boratlar ve fındıktır.
Türkiye’nin Danimarka ‘dan ithalatı bakımından 1999 yılı ocak-eylül dönemi bir önceki yılla  karşılaştırıldığında %2,1 lik bir artış görülür.
Bu dönem içinde en önemli ithal maddeleri; enzimler ve konsantreleri,mineral maddeleri  karıştırmaya yarayan cihazlar, sanayi tipi  buz dolabı, dondurucu ve aksamı ve ilaclardır.
1999 yılında ithalinde  en çok artış görülen ürünler;alarm cihazları, gıda işleme makineleri, hayvan yemi ve maması, işitme cihazları ve su ısıtıcıları ile ısı değiştiricileridir.
1999’un ilk dokuz ayında ithalatı en çok  düşen ürünler; sigaralar, kumaş şekillendirme aletleri, demir – çelik döküntü ve hurdalar ile gemi pervaneleridir.
Danimarka’dan ithalatımız genel olarak  bakıldığında , ilaç ve sağlıkla ilgili maddeler ile ileri teknoloji gerektiren maddelerin ithalatının önemli  bir yer tuttuğu görülür.
Aşağıda Danimarka ile Türkiye arasındaki ticaretdeki ürünler tablo halinde sunulmuştur.

Tablo:32
BAŞLICA MADDELER İTİBARİYLE DANİMARKA’YA İHRACATIMIZ (OCAK-EYLÜL)
		
(1000 dolar)	1998	1999
		
İşlenmiş bağırsaklar	7.750	8.840
Dondurulmuş sebze	526	661
Kurutulmuş ve taze sebzeler	808	853
Fındık	2.866	2.050
Taze veya kurutulmuş meyveler	1.139	1105
Yağlı tohum ve meyveler	783	878
Konserve, turşu, işlenmiş meyveler	1.645	2.997
İşlenmiş tütün	4.721	3.151
Çimento, zımpara taşı vb.	98	173
Çeşitli boratlar	2.365	817
Taşıt lastikleri	1.897	2.401
Deri eşya ve aksesuar	1.031	1.225
Kağıt ambalaj malzemesi	344	63
Pamuk ipliği ve pamuklu dokuma 	913	1.019
Sentetik iplik ve dokuma	5.100	5.846
Pamuktan vatka, keçe vb. maddeler	1.826	1.277
Kauçuklu mensucat	1.440	1.323
Örme mensucat	231	277
Örme giyim eşyası	49.495	50.319
Dokuma giyim eşyası	29.094	31.413
Ev tekstil	2.399	3.266
Ambalaj için çuval ve torbalar	3.843	3.992
İşlenmiş mermer	1.107	892
Seramik karo ve fayanslar	1.212	1.589
Cam bardak ve diğer cam eşya	467	757
Demir-çelik radyatörleri	477	667
Demir-çelik hassas borular	1.156	-
Alüminyum profil, yaprak ve şeritler	1.987	1.121
Adi metallarden donanım (menteşe vb.)	386	439
Gaz türibinleri	-	-
Buzdolabı, diğer soğutucular ve aksamı	1.415	1.087
Elektirik motorları	454	433
Transfarmatörler	12	23
Marş motorları ve aksamı	684	636
Ev tipi fırın ve ocaklar	1.428	639
Renkli TV	15.638	14.618
Otobüs ve minibüsler	-	1.268
Bisikletler	-	166
Mobilya ve aksamı	356	1.224
MADDELER TOPLAMI	147.093	149.505
GENEL TOPLAM	159.194	170.765

Tablo.33
BAŞLICA MADDELER İTİBARİYLE DANİMARKA’DAN İTHALATIMIZ (OCAK EYLÜL)
(1000 dolar)	1998	1999
Kümes hayvanları	739	740
Süt ürünleri	1.331	2.248
Sebze tohumları ve diğer tohumlar	1.341	736
Sınai amaçlı hayvansal yağlar	295	348
Unlu mamulleri	362	249
Hayvan yemi, kedi-köpek mamaları	404	846
Sigara	212	8
Antibiyotik ve diğer ileç hammaddeleri	1.348	1.193
Serumlar ve aşılar	1.901	1.712
İlaçlar	4.429	5.716
Boya ve vernikler	1.920	1.866
Gıda katkı maddeleri	709	306
Enzimler ve konsantreleri	7.524	10.050
Plastik levha ve şeritleri	2.427	976
Plastikten diğer eşya	1.117	820
Örme mensucat	937	399
Demir-çelik döküntü ve hurdalar	5.993	2.183
Demir-çelik inşaataksamı	420	394
Deniz taşıtları için motorlar	3.040	-
Motor aksamı	1.068	1.641
Klima cihazları	339	231
Sanayi tipi buzdolabı, dondurucu ve aksamı	9.678	5.866
Su ısıtıcıları, ısı değiştiricileri ve parçalar	450	726
Santrifüjler, arırma chazl., aksam ve parçaları	1.846	1.087
Gıda işleme makinaları ve parçaları	652	1.543
Kumaşl.şekillendirilmesine mahsusu makinalar	931	284
Mineral madd. karıştırım. mahsus cihaz ve aks. 	-	9.208
Özelliği olan endüstriyel makinalar ve aksamı	525	718
Gemi pervaneleri	187	69
Elektirik üretim grupları ve konventörler	3.862	-
Hoparlörler	1.177	982
Alarm cihazları	140	616
Elektro teşhis cihazları	1.309	777
Şırıngalar, kateterler ve cerrahi dikiş iğneleri	1.033	1.116
İşitme cihazları	481	688
Fiziksel analiz cihazları ve parçaları	824	922
Ölçme, muayene alet, cihazları ve aksamı	1.200	1.044
Otomatik ayar cihazları parça ve aksamı	2.063	1.379
MADDELER TOPLAMI 	64.214	59.723
GENEL TOPLAM 	127.275	129.885