En Komik ve Eğlenceli Videolar Burada. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde.
Forum TR
Go Back   Forum TR > > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Kapalı Konu
 
Konu Araçları
Eski 03-02-07, 15:53   #1
uA_gokhan

Varsayılan Mitoz ve Mayoz Bölünme


Mitoz ve Mayoz Bölünme

Konuları İle İlgili Anlama Düzeyleri ve Kavram
Yanılgıları

1. Giriş
Biyoloji eğitimi alanında son yıllarda yapılan çalışmalar, öğrencilerin biyolojideki temel
kavramları anlama düzeylerini tespit etme üzerine yoğunlaşmıştır. Yapılan çalışmalar,
öğrencilerin biyolojinin çeşitli konularında öğrenme güçlükleri çektiklerini ve bazı
kavram yanılgılarına sahip olduklarını göstermiştir (Amir ve Tamir, 1994; Odom, 1995;
Mann ve Treagust, 1998; Alparslan, Tekkaya ve Geban, 2003). Kavram yanılgıları,
öğrencilerin öğretim öncesi ya da öğretim sürecinde edindikleri bilimsel gerçeklere
aykırı olan bilgiler olarak tanımlanabilir. Ausubel’e göre (1968) anlamlı öğrenme, yeni
öğrenilen kavramlarla önceden öğrenilen kavramlar arasında bağlantılar kurulmasıyla
gerçekleşir (Gil-Perez ve Carrascosa-Alis, 1994). Öğrencilerin zihninde oluşan yanlış
kavramlar, yeni kavramlarla sağlıklı bağlantılar kurulmasını engelleyerek anlamlı
öğrenmenin gerçekleşmesini önemli ölçüde engellemektedir. Bilginin doğru ve kalıcı
olarak öğretilmesinde, varolan kavram yanılgılarının giderilmesi ve yeni kavram
yanılgılarının oluşmasının önlenmesi açısından, kavram yanılgılarının önceden
bilinmesi büyük önem taşımaktadır. Osborne ve Wittrock (1983) tarafından yapılan bir
araştırmaya göre, fen öğretiminde kavram yanılgılarının oluşma sebeplerinden birisi de
öğrencilerin fen konularını öğrenmelerinde önceki bilgilerine yeterince önem
verilmemesidir. Ausubel (1968), etkili fen öğretiminde en önemli faktörün, öğrencinin
daha önceden bildiklerinin tespiti, bunun doğrusunun araştırılması ve o doğrultuda
öğretilmesi olduğunu belirtmiştir (Hewson ve Hewson, 1983; Cleminson, 1990).
Biyoloji öğretim programında mitoz ve mayoz bölünme konuları büyüme, gelişme,
üreme ve genetik konularına temel teşkil etmesi bakımından önemlidir. Bununla birlikte
mitoz ve mayoz bölünme, mikroskobik düzeyde gerçekleşmesi sebebiyle öğrencilerin
zihinlerinde somut olarak canlandırmalarında ve kavramları yapılandırmalarında güçlük
çekebilecekleri konular arasında yer almaktadır. Nitekim öğrencilerin çoğu genler,
kromozomlar, mitoz ve mayoz bölünme konularını öğrenilmesi zor konular olarak
değerlendirmişlerdir (Bahar, Johnstone ve Hansell, 1999; Tekkaya, Özkan ve Sungur,
2001). Bu çalışmada ise lise 1.sınıf öğrencilerinin mitoz ve mayoz bölünme konularını


anlama düzeylerini ve konular ile ilgili sahip oldukları kavram yanılgılarını belirlemek
amaçlanmıştır.
2. Yöntem
Araştırmanın örneklemini, Ankara Eryaman Lisesi 2002-2003 öğretim yılı
öğrencilerinden 139 lise 1.sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracının
geliştirilmesinin ilk aşamasında lise 1.sınıf ve lise 2.sınıf öğrencilerinden 160 öğrenciye
mitoz ve mayoz bölünme konuları ile ilgili 20 çoktan seçmeli sorudan oluşan bir başarı
testi uygulanmış ve bazı kavram yanılgıları tespit edilmiştir. İkinci aşamada bu başarı
testi sonuçları ve tespit edilen kavram yanılgıları temel alınarak öğrencilerin mitoz ve
mayoz bölünme konuları ile ilgili anlama düzeylerini ve kavram yanılgılarını tespit
etmek amacıyla bu çalışmada kullanılmak üzere 25 açık uçlu soru geliştirilmiştir. Bu
soruların 139 lise 1.sınıf öğrencisine uygulanmasıyla elde edilen veriler, betimsel
istatistiksel metotlar kullanılarak değerlendirilmiştir. Öğrenciler tarafından verilen
cevaplar incelenerek doğru, yanlış, boş cevapların ve bazı kavram yanılgılarının yüzde
oranı değerleri belirlenmiş, tablolara dönüştürülerek ifade edilmiştir.
3. Bulgular ve Yorumlar
Açık uçlu sorulardan elde edilen sonuçlar, mitoz ve mayoz bölünme konularındaki
kavramların öğrenilmesinde öğrencilerin anlama eksikliklerinin olduğunu göstermiştir.
Öğrenciler tarafından bu sorulara verilen cevaplar doğru cevap yüzdesi, yanlış cevap
yüzdesi ve boş cevap yüzdesi olarak Tablo-1’de ifade edilmiştir.
Hücre bölünmesinin hangi safhasında DNA’nın eşlendiği sorulmuş ve öğrencilerin
%18’inin DNA eşlenmesinin interfaz dışındaki bir safhada gerçekleştiğini düşündükleri
görülmüştür. Bir diğer soruda ise öğrencilerin %44’ünün mitozda kromozom sayısının
değişmemesi için DNA’nın eşlenmesinin gerekli olduğunu bilmedikleri tespit edilmiştir.
Mitoz bölünme sonucu oluşan hücrelerdeki kromozom sayısının sorulduğu soruya
verilen cevaplardan, öğrencilerin %68’inin mitoz sonucunda kromozom sayısının sabit


kaldığını, %15,8’inin değiştiğini düşündükleri, %16’sının ise hiçbir fikre sahip
olmadıkları anlaşılmıştır.
Kromozomun yapısı ile ilgili soruda, öğrencilerin %29’u DNA’nın yoğunlaşmasıyla
kromozomun şekillendiğini belirtirken, hiçbiri DNA ile proteinin birlikte yoğunlaştığını
ifade edememiştir. %51’i ise kromozomda DNA ve proteinden başka yapıların
olduğunu düşünmektedir.
Öğrencilerin yarısından fazlası DNA’nın interfazda eşlendiğini (%82) ve mitoz
bölünme sonucunda kromozom sayısının sabit kaldığını (%68) bilmelerine rağmen
%44’ü mitoz bölünme sonucunda kromozom sayısının değişmemesi için DNA
eşlenmesinin gerekli olduğunu bilmemektedir. Bu durum öğrencilerin kromozom-DNA
ilişkisini kuramadıklarını düşündürmektedir. Nitekim kromozomun yapısıyla ilgili
soruda öğrencilerin sadece %29’unun DNA’nın yoğunlaşmasıyla kromozomun
şekillendiğini ifade edebilmeleri bu durumu doğrulamaktadır.
Mayoz bölünme sonucunda meydana gelen hücrelerdeki DNA ipliği sayısı
sorulduğunda ise öğrencilerin sadece %16’sı doğru cevap vermiştir. Öğrencilerin
yarısından fazlası mayoz sonucunda kromozom sayısının yarıya indiğini (%63) ve
haploid hücrelerin oluştuğunu (%75) ifade etmekte fakat kromozom-DNA ilişkisini
yeterince anlayamadıkları için (%71’i DNA’nın kromozomun yapısında bulunduğunu
bilmemekte) bu sorudaki DNA miktarını da doğru cevaplayamamışlardır.
Mitoz bölünme sonucunda oluşan hücre sayısı sorulduğunda öğrencilerin %56’sı doğru
cevap vermiştir. Öğrencilerin %44’ü mitoz sonucu oluşan hücre sayısını bilmemektedir.


Tablo-1. Lise 1.sınıf öğrencilerinin mitoz ve mayoz bölünme konuları ile ilgili açık uçlu
sorulara verdikleri doğru, yanlış ve boş cevapların yüzdesi *.
Soru İçerikleri % D % Y % B
DNA eşlenmesinin gerçekleştiği safha %82 %18 -
Mitoz bölünmede kromozom sayısının değişmemesi
için DNA eşlenmesinin gerekliliği %56 %34 %10
Mitoz bölünme sonucunda oluşan hücrelerdeki
kromozom sayısı %68 %16 %16
Mayoz bölünme sonucunda oluşan hücrelerdeki
kromozom sayısı %63 %19 %18
Kromozomun yapısında DNA ve proteinin bulunması %29 %51 %20
Mayoz sonucu oluşan hücrelerdeki DNA miktarı %16 %72 %12
Mitoz bölünme sonucu oluşan hücre sayısı %56 %30 %14
Mayoz bölünme sonucu oluşan hücre sayısı %65 %16 %19
Mitoz sonucu oluşan yavru hücrenin kromozom yapısı %8 %58 %34
Mayoz sonucu oluşan yavru hücrenin kromozom yapısı %10 %42 %48
Mitoz sonucunda diploid hücrelerin oluşması %73 %25 %2
Mayoz sonucunda haploid hücrelerin oluşması %75 %23 %2
Diploid hücrelerde homolog kromozomların her
ikisinin de bulunması %53 %43 %4
Haploid hücrelerde homolog kromozomlardan bir
tanesinin bulunması %43 %48 %9
Kromozom sayısı %73 %27 -
Kromatit sayısı %74 %26 -
Homolog kromozom %43 %57 -
Kardeş kromatit %54 %42 %4
Parça değişiminin kardeş olmayan kromatitler
arasında olması %70 %30 -
I. Mayozda homolog kromozomların II.Mayozda
kromatitlerin ayrılması %40 %43 %17
Mayoz-Anafaz-I’de homolog kromozomların ayrılması %25 %71 %4
Mayoz-Anafaz-II’de kardeş kromatitlerin ayrılması %14 %77 %9
Mitoz-Anafaz’da kromozom yapısı %34 %61 %5
Mayoz-Metafaz-I’de kromozom yapısı %1 %96 %3
Mayoz-Anafaz-I’de kromozom yapısı %20 %76 %4
Mayoz-Anafaz-II’de kromozom yapısı %37 %43 %20
Mayoz-Profaz-I’de homolog kromozomların sinapsis
yapması %36 %61 %3
Krossing-over olayının gerçekleştiği safha %54 %44 %2
Tetratın oluşma amacının parça değişimini sağlamak
olması %50 %31 %19

Mayoz bölünme sonucunda oluşan hücre sayısı sorulduğunda ise öğrencilerin sadece
%65’inin “dört” doğru cevabını verdikleri, %35’inin dört hücre oluştuğunu bilmedikleri
görülmüştür.
Öğrencilere mitozun profaz safhasındaki bir hücre şekli verilmiş ve mitoz bölünme
sonucu oluşan bir yavru hücrenin kromozom yapısını çizmeleri istenmiştir. Öğrencilerin
sadece %8’inin kromozomların durumunu doğru çizebildikleri, %58’inin yanlış
cevaplar verirken %34’ünün boş bıraktığı görülmüştür. Mayoz bölünme sonucunda
oluşan bir yavru hücrenin kromozom yapısının çizilmesinin istenildiği soruda
öğrencilerin %10’u doğru, %42,7’si yanlış cevap vermiş, %48’i boş bırakmıştır.
Hangi bölünme sonucunda diploid hücrelerin oluştuğu sorulduğunda, öğrencilerin
%73’ü mitoz cevabını verirken, %25’i mayoz cevabını vermiştir. Hangi bölünme
sonucunda haploid hücrelerin oluştuğu sorulduğunda, öğrencilerin %75’i mayoz doğru
cevabını verirken, %25’i yanlış cevap vermiştir.
Öğrencilerin çoğunluğunun (%67) mitoz bölünme sonucunda kromozom sayısının sabit
kaldığını ve mitoz sonucunda diploid hücrelerin oluştuğunu (%73) ifade etmelerine
rağmen yavru hücrenin kromozom yapısını şekille çizerek göstermede (%8) oldukça
yetersiz kaldıkları görülmektedir. Aynı şekilde öğrencilerin yarısından fazlasının (%63)
mayoz sonucu kromozom sayısının yarıya indiğini ve mayoz sonucunda haploid
hücrelerin oluştuğunu (%75) ifade etmelerine rağmen mayoz sonucu oluşan yavru
hücrelerin kromozom yapısını şekille çizerek göstermede (%10) yetersiz kalmışlardır.
Bir başka soruda yapısında homolog kromozomların her ikisini de bulunduran insan
hücresine örnek verilmesi istenmiştir. Öğrencilerin %73’ü mitoz sonucunda diploid
hücre oluştuğunu ifade ettikleri halde diploid hücrenin tanımı verilip örnek hücre
yazmaları istendiğinde sadece %53’ü vücut hücrelerini örnek verirken, %39’u üreme
hücrelerini örnek vermiştir. Bir diğer soruda da öğrencilerden yapısında homolog
kromozomların her ikisini de bulundurmayan hücre örneği verilmesi istenmiştir.
Öğrencilerin %75’i mayoz sonucu haploid hücre oluştuğunu ifade ettikleri halde
haploid hücrenin tanımı verilip örnek hücre yazmaları istendiğinde sadece %43’ü üreme


hücrelerini örnek verirken %37’si vücut hücrelerini örnek vermiştir. Bu durum haploid
ve diploid hücre kavramlarının yeterince anlaşılmadığını göstermektedir.
Şekli verilen hücredeki kromozom ve kromatit sayısının sorulduğu soruya verilen
cevaplardan öğrencilerin %27’sinin kromozom sayısını, %26’sının kromatit sayısını
doğru sayamadıkları anlaşılmıştır.
Bir diğer soruda tetrat oluşturmak üzere yan yana gelmiş kromozomların şekli verilmiş
ve homolog kromozom, kardeş kromatit kavramlarının oluşup oluşmadığı incelenmiştir.
Öğrencilerin sadece %43’ü homolog kromozomları şekil üzerinde doğru gösterirken,
%57’si yanlış cevaplar vermişlerdir. Sadece %54’ü kardeş kromatitleri şekil üzerinde
doğru olarak gösterirken, %42’si yanlış cevaplar vermişlerdir. Yine aynı soruda
öğrencilerin %30’unun parça değişiminin hangi yapılar arasında meydana geldiğini
bilmedikleri görülmüştür.
Başka bir soruda öğrencilerin sadece %40’ı mayozda önce kromozomların, sonra
kromatitlerin ayrıldığını ifade etmiştir. Öğrencilerin %25’i homolog kromozomların
mayoz-anafaz-I’de ayrıldığını, %14’ünün kardeş kromatitlerin mayoz-anafaz-II’de
ayrıldığını düşündükleri görülmüştür.
Mitoz ve mayoz bölünmedeki olaylar ile ilgili sorularda safhaların resimleri verilmiş ve
hangi bölünmenin hangi safhasına ait oldukları sorulmuştur. Öğrencilerin %34’ü mitozanafaz,
%1’i mayoz-metafaz-I, %20’si mayoz-anafaz-I safhalarındaki kromozom
durumlarını tanıyabilmişlerdir. Bir başka soruda öğrencilerin %37’si mayoz-anafaz-
II’deki kromozom yapısını doğru olarak çizebilmiştir. Öğrencilerin sadece %36’sı
mayoz-profaz-I’de homolog kromozomların sinapsis yaptıklarını, %54’ü mayoz-profaz-
I’de parça değişiminin gerçekleştiğini, %50’si tetrat oluşmasının amacının parça
değişimi olduğunu bilmektedirler.
Açık uçlu sorulara verilen cevaplardan öğrencilerin mitoz ve mayoz bölünme konuları
ile ilgili bazı kavram yanılgılarına sahip oldukları tespit edilmiştir


Tablo-2: Lise 1.sınıf öğrencilerinin mitoz ve mayoz bölünme ile ilgili bazı kavram
yanılgıları.
Kavram yanılgıları Yüzde
(%)
Mayoz bölünme sonucunda diploid hücreler oluşur. %25
Mitoz bölünme sonucunda haploid hücreler oluşur. %16
Vücut hücrelerinin yapısında homolog kromozomlardan bir tanesi
bulunur.
%29
Gamet hücrelerinin yapısında homolog kromozomların her ikisi de
bulunur.
%39
Mayoz bölünme sonucunda DNA miktarı iki katına çıkar. %18
Kromozom ve kromatit sayısı birbirine eşittir. %15
Kromozomun yapısında iğ ipliği bulunur. %32
Homolog kromozomlar, parça değişiminin olduğu kromatitlerdir. %25
Homolog kromozomlar, kardeş kromatitlerdir. %24
Homolog kromozomların karşı karşıya gelmiş kromatitleri kardeş
kromatitlerdir.
%12
Mayoz bölünmenin anafaz-II safhasında kromozom sayısı sabit kalır. %20
Mitoz bölünmenin profaz safhasındaki hücre ile yavru hücrenin
kromozom yapısı aynıdır.
%12
Metafazda kutuplara çekilme olayı gerçekleşir. %22
Mitoz metafazında homolog kromozom çiftleri ekvatorda dizilir. %15
Anafazda kromozomlar ekvatorda dizilir. %27
Telofazda homolog kromozomlar kutuplara çekilir. %29
4. Tartışma ve Öneriler
Öğrencilerin çoğunlukla kromozom-DNA ilişkisi, mitoz ve mayoz bölünme sonucu
oluşan hücrelerin kromozom yapısı, diploid-haploid hücre kavramı, mitoz ve mayoz
bölünme sonucu oluşan hücre sayısı, homolog kromozom, kardeş kromatit kavramları,
mitoz ve mayoz bölünmede gerçekleşen olaylar ile ilgili anlama güçlükleri çektikleri ve
kavram yanılgılarına sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu durum öğrencilerin DNA,
kromozom, kromatit, homolog kromozom, haploid-diploid hücre gibi temel kavramları
ve bunlar arasındaki ilişkileri yeterince anlayamadıklarını ve bu duruma bağlı olarak da
mitoz ve mayoz bölünme süreçlerindeki temel olayları, kromozom davranışlarını
anlamakta güçlük çektiklerini göstermektedir. Öğrencilerin anlama güçlükleri çektikleri
konular ve kavram yanılgıları bazı çalışmaların bulgularıyla desteklenmektedir


1990; Smith, 1991; Sanders ve Moletsane, 1997; Yılmaz, 1998; Lewis, Leach ve Wood-
Robinson, 2000).
Öğrencilerin DNA, kromatit, kromozom, homolog kromozom, diploid hücre, haploid
hücre kavramları ile ilgili yanılgıları varsa mitoz ve mayoz bölünme süreçlerini
anlayabilmeleri beklenemez. Temel kavramların anlaşılmadan bölünmelerdeki olayların
öğretilmesi, öğrencilerin olayların nasıl ve niçin gerçekleştiğini bilerek öğrenmeleri
yerine safhaların isimlerini ve olayları ezberlemelerine sebep olarak anlamlı
öğrenmenin gerçekleşmesini önlemektedir. Mitoz ve mayoz bölünme ile ilgili temel
kavramların ve terimlerin gerçek anlamalarının ne olduğu öğretilirken kavram
yanılgılarının oluşması önlenmeli, varolan kavram yanılgıları giderilmeli, öğrencilerin
iyi anladıklarından emin olunduktan sonra bölünme olaylarının detaylarına geçilmelidir.
Brown (1995), öğrencilerdeki anlama güçlüklerinin meydana gelme sebebi olarak ders
kitaplarında mayoz bölünmenin, olayların tanımlamalarının verildiği safhalara bölünen
bir süreç olarak anlatılmasını göstermiştir. Öğrencilerin bu safha isimlerini ezberleyerek
kavramları ve olayları üç boyutlu olarak düşünmediklerini ve bölünme sürecinin
dinamik yapısını anlayamadıklarını belirtmiştir. Bu yüzden farklı safhalardaki
kromozomların fotoğrafları, film, video, kromozom modelleri gibi değişik öğretim
yardımcılarının kullanılmasını önermiştir. Atılboz (2001), geleneksel yönteme ek olarak
slayt gösterisi, model yapma ve preparat inceleme etkinlikleri ile öğrenim gören
öğrencilerin hücre bölünmesi konusunu öğrenmede geleneksel öğretim yöntemiyle
öğrenim gören öğrencilere göre daha başarılı olduğunu rapor etmiştir. Mikroskobik
düzeyde gerçekleşen olayların öğrencilerin zihninde canlandırılabilmesi için somut
öğretim yardımcılarıyla desteklenerek öğretilmesi, soyut bilgilerin somut kavramlar
olarak şekillenmesini sağlayarak kavram yanılgılarının oluşmasının engellenmesine de
yardımcı olabilir.
Pashley (1994), çalışmasında geliştirdiği kromozom modeliyle gen ve allel
kavramlarıyla ilgili kavram yanılgılarının giderilebileceğini göstermiş ve öğretmenlerin
öğretimden önce kavram yanılgılarının bilincinde olmalarının da öğrenci başarısını
artırdığı sonucuna varmıştır. Öğretmenlerin, öğrencilerin sınıfa geldiklerinde konu ile

ilgili daha önceki deneyimleri sonucu ön bilgiye sahip olduklarının ve kavram
yanılgılarına sahip olabileceklerinin bilincinde olmaları anlamlı öğrenmenin
sağlanmasına yardımcı olacaktır. Öğretmen, konu ile ilgili kavram yanılgılarını bilmeli,
öğrencilerin ön bilgilerini sorgulamalı ve bu doğrultuda öğretim yapmalıdır.
 
Eski 05-02-07, 01:28   #2
CaYKeSh

Varsayılan C: Mitoz ve Mayoz Bölünme


http://www.frmtr.com/biyoloji/759212...z-bolunme.html
 
Kapalı Konu

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat