Son Dakika Haberlerini Takip Edebileceğiniz FrmTR Haber Yayında. * FrmTR Sohbet Kontrol Panelinizde.
Forum TR
Go Back   Forum TR > > >
FrmTR'ye Reklam Vermek İçin: [email protected]
Cevapla
 
Konu Araçları
Eski 08-02-08, 16:55   #1
BLooDChoppeR

Exclamation HÜcre..!


HÜCRE

Hücrelerden oluşmuş, hareket eden, büyüyen, beslenen, çoğalan, solunum yapan varlıklara canlı denir.

Hücre; canlıları oluşturan, en küçük canlı yapı taşıdır.

Hücre, genellikle gözle rahatlıkla görülmeyen, ancak mikroskopla incelenebilecek büyüklüktedir.Tavuk yumurtası, keten ve kenevir lifleri gibi hücreler gözle görülebilir.

Çok hücreli canlıların yapılarında bulunan hücreler, değişik görevler yapmak üzere farklılaşıp bir araya gelerek dokuları oluşturur.

Epitel doku, kan doku, kemik doku, sinir doku, meristem doku...

Dokular bir araya gelerek organları oluşturur.

Kalp, mide, beyin, göz, yaprak, çiçek gibi.

Organlar belli bir görev yapmak üzere bir araya gelerek sistemleri oluşturur.

Solunum sistemi, boşaltım sistemi, sindirim sistemi, iletim sistemi gibi.

Sistemler bir araya gelerek canlıyı (organizmayı) oluşturur.

Canlının sağlıklı yaşayabilmesi için tüm doku, organ ve sistemlerinin düzenli çalışması gerekir. Doku, organ ve sistemlerin yapısında veya çalışmasında bir problem olduğunda, canlı sağlığını yitirir hatta ölür.



Gelişmiş hücreler üç ana kısımdan oluşmuştur.

Bunlar:

1- Hücre zarı

2- Sitoplazma

3- Çekirdek

1 - Hücre Zarı

Hücre zarı, hücrelerin dış kısmını kaplayan kısımdır. Besin maddelerinin içeri alınmasını, metabolizma sonucu oluşan artıkların hücre dışına atılmasını hücre zarı denetler. Hücre zarı 75 - 100 A°" ( angstrom ) kalınlığındadır ve ancak elektron mikroskobu ile görülür.

Hücre zarının yapısı, esas yapıyı lipid tabakası oluşturur. Bu lipid tabakası içine gömülü durumda yerleşmiş protein molekülleri de bulunmaktadır. Bu yapısıyla mozaik görünümündedir. Bundan dolayı bu yapıya Akıcı Mozaik Modeli denir.

Hücre zarı canlı, esnek, akışkan, saydam ve seçici geçirgendir.

Bitki hücrelerinde, hücre zarının dışında selülozdan yapılmış hücre çeperi ( duvarı ) bulunur.

Bitki hücreleri yaşlanınca, zar ölür, görevini çeper üstlenir. Hayvan hücrelerinde zar ölürse, hücre de ölür.

Hayvan ve bitki hücreleri dış görünüş olarak farklıdır.

2 - SİTOPLAZMA

Sitoplazma: Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran canlı maddedir. Yarı saydam, akışkan ve koloiddir. Çoğalma hariç bütün yaşamsal olayların gerçekleştiği yerdir. Sitoplazma içinde bu olayları yürüten bölümlere organel denir.

Organeller ve görevleri:

Endoplazmik retikulum: Hücre zarı ile çekirdek arasında ve sitoplazma içinde kanalcık ve tüpçük şeklindeki uzantılardır. Madde taşınmasını sağlar. Biyokimyasal reaksiyonlar için yüzey oluşturur. Yapısı hücre zarının yapısına benzer. Üzerinde ribozom bulunan endoplazmik retikuluma granüllü, bulunmayana granülsüz endoplazmik retikulum denir.

Ribozom: Endoplazmik retikulum zarı üzerine yapışık veya sitoplazmada serbest bulunur. Yapılarında protein ve nükleik asit ( RNA ) bulunur. Protein sentezi yapar.

Golgi aygıtı: Hücre zarı yapısında, çekirdek yakınında üst üste dizilmiş yassı paketçikler biçimindedir. Bazı salgı maddelerinin yapıldığı ve depolandığı yerdir. Salgı olayları fazla olan hücrelerde birkaç tane bulunur.

Lizozom: Genellikle sindirim enzimleri taşır. Yapımında endoplazmik retikulum ve golgi aygıtı görev alır. Foagositoz veya pinositozla alınan maddelerin sindirimi sırasında lizozomlar taşıdıkları sindirim enzimlerini kofulların içine boşaltırlar.

Canlılar öldüklerinde ve gerektiğinde lizozomlar açılarak içindeki sindirim enzimleri hücreleri sindirir, hücre ölür. Bu olaya otoliz denir.

Mitekondri: Hücrenin enerji üreten merkezleridir. Fazla enerji harcayan ( kas hücreleri ) hücrelerde sayıları çoktur. Oksijen yardımıyla organik moleküllerden ATP enerjisi üretir. Mitekondriler çubuk veya ipek kozası şeklindedir. İçinde, iç zarın çökmesiyle kıvrımlı yapı oluşmuş, solunum yüzeyini genişletmiştir. Kendi sayılarını çekirdeğin kontrolünde arttırırlar.

Oksijenli solunum denklemi;

Koful: Bitki hücrelerinde büyük kofullar bulunur. İçleri hücre özsuyu ile doludur. Bir hücrelilerde sindirim ve boşaltım organı gibi görev yaparlar. Bitki hücreleri yaşlandıkça kofullar büyüyerek hemen hemen hücre içini kaplar. Hayvan hücrelerinde çok küçük kofullar bulunur.

Sentrozom: Hayvan hücrelerinde çekirdeğin yakınında dokuz iplikçikten oluşmuş yapılardır. Bazı ilkel çiçeksiz bitkilerde de sentrozoma rastlanır. Sentrozom bir çift sentriolden oluşur. Sentrioller bir birine diktir. Sentrozomlar hayvan hücrelerinde, hücre bölünme sırasında iğ ipliklerini oluşturur.

Plastitler: Yalnız bitki hücresinde bulunan organellerdir. Üç çeşit plastit vardır;

a) Kloroplastlar: Bitkilerin yaprak ve gövde hücrelerinde bulunur. Bitkiye yeşil renk verir. Fotosentez yapar. Mitekondri gibi sayısını çekirdek kontrolünde arttırır. Fotosentez olayı kloroplastlarda gerçekleşir.

b) Kromoplastlar: Bitkinin yeşil dışındaki diğer renklerini oluştururlar. Böylece bitkilerde üremeyi kolaylaştırırlar.

c) Lökoplastlar: Bitkilerin renksiz görünen kök, gövde ve tohum gibi kısımlarındaki hücrelerde bulunurlar. Nişasta depo ederler.

Yetişkin bir insanda 75 trilyon hücre bulunur.

3 - ÇEKİRDEK

Yaşamsal olayların yönetildiği, kalıtsal olayların düzenlendiği ve taşındığı merkezdir. Ökaryot ( çekirdekli ) canlıların hücrelerinde genellikle bir tane çekirdek bulunur. Prokaryot ( bakteriler ve algler ) canlıların hücrelerinde belirgin bir çekirdek yoktur.

Çekirdeğin yapısı dört kısımda incelenir

a ) Çekirdek zarı: Hücre zarı gibi çift katlı yapıdadır. Dış zar, endoplazmik retikuluma bağlıdır. İç zarı, çekirdek içi maddeler çevreler. Çekirdek zarı üzerinde, maddelerin geçmesi içini sağlayan geçitler ( por ) vardır.

b ) Çekirdek özsuyu: Özelliği, sitoplazmaya benzer. Yapısında besinler ve nükleik asitler bulunur.

c ) Çekirdekçik: Hücre özsuyu içerisinde, hücre özsuyunun yoğunlaşıp saydamlaşmasından oluşur. Hücre bölünmesi sırasında eriyerek kaybolur. Bir veya birkaç tane olabilir. Yapısında RNA ve kromozom bulunur.

d ) Kromotin iplik: Çekirdek içinde ağ şeklinde bir yapıdır. Hücre bölünmesi sırasında kısalıp, kalınlaşarak tek tek belirginleşip kromozomları oluşturur.

KROMOZOM

Kromozomun yapısında DNA ve protein bulunur.

Kromozom üzerinde boğumlar vardır. Bu boğumlar ( Sentromer )hücre bölünmesi sırasında kromozomların iğ ipliklerine tutunmasını sağlar. Bir kromozom içinde iki kromatit vardır. Kromatitler, sentromer noktalarından birbirine tutunurlar.

Kromozom sayısı, canlı türlerinde sabittir.

İnsan: 46

Moli Balığı: 46

Ada tavşanı: 44

Güvercin: 16

Bal arısı: 32

Radiolarya: 1200

Kromozom sayısının aynı olması, iki ayrı canlının aynı türde olduğu anlamına gelmez. Kromozom üzerinde genlerin sayısı ve dizilişi, farkı oluşturur.

Kromozomların üzerinde, canlıya özgü karakterlerin taşındığı genler yerleşmiştir.

Canlının basit ya da gelişmiş olmasını genler belirler. Eğer her hangi bir canlının kromozom sayısı ve yapısında bir değişiklik olursa bu olaya mutasyon denir.

Bir canlıda iki tip kromozom bulunur. Biri vücut kromozomu ( otozom ) diğeri ise eşey kromozomu ( gonozom ) dur. Bir insan hücresinde kromozom sayısı 46 dır. Bu kromozomların 44 tanesi vücut kromozomu, 2 tanesi eşey kromozomudur.

Bunu;

Dişi bireyde Erkek bireyde

46 = 44 + XX 46 = 44 + XY

Otozom Gonozom Otozom Gonozom

kromozomlar kromozomlar

biçiminde göstere biliriz.

Canlının doku ve organlarını oluşturan hücrelere vücut hücreleri denir. Vücut hücrelerinde anneden ve babadan gelen birer kromozom takımı vardır. Bu yüzden vücut hücrelerinin kromozom sayısı dipolit ve 2n ile gösterilir.

Canlının üreme organında mayoz bölünme sonucu oluşan gametler ( üreme hücreleri )ise sadece tek grup kromozom taşırlar. Bu nedenle kromozom sayısı vücut hücrelerinin kromozom sayısının yarısına eşittir. Yani gametlerin kromozom sayısı haploit olup, n ile gösterilir.

2n = 46 = 44 + XX ( Dişi )

n = 23 = 22 + X ( Dişinin gamet hücresi = yumurta )

2n = 46 + 44 + XY ( Erkek )

n = 23 = 22 + X ya da 22 + Y ( Erkeğin gamet hücresi = sperm )bu da doğacak yavrunun cinsiyetini belirler. Babadan X giderse yavru dişi, Y giderse yavru erkek olur.

Kromatin iplikler DNA moleküllerinden oluşmuştur. DNA molekülleri ( Deoksiriboz Nükleik Asit )

nükleotitlerden oluşmuştur. Bir nükleotit; organik baz, şeker ve fosfat moleküllerinden oluşur. DNA nın şekeri deoksiribozdur.

Dört çeşit organik baz vardır. Bunlar Adenin, Guanin, Sitozin ve Timindir.

şeklinde sembollerle gösterilir.

DNA da nükleotitler aşağıdaki şekilde oluşur.


Nükleotitler taşıdığı organik bazın ismiyle isimlendirilirler.

DNA çift ipliklidir. Zincirde Adenin, Timinle, Guanin, Sitozinle karşılıklı eşleşir.



DNA molekülü sayısını arttırabilme yeteneğine sahiptir. Buna DNA replikasyonu denir. Hücre bölünmeye hazırlanırken DNA zinciri ipliği, ortadan ikiye ayrılır. Her yarım DNA kendini tamamlayarak aynı özellikte iki DNA oluşturur. Mitoz hücre bölünmesi sırasında bu iki DNA lardan her biri farklı hücrelere gider. Bu yüzden mitoz bölünme sonucunda oluşan canlının türü ve özellikleri korunmuş olur. Bir hücredeki kromozomların yarısı anadan, yarısı babadan gelir ( 2n ). Vücut hücrelerinde bu yüzden iki takım ( 2n ) kromozom bulunur. Üreme hücrelerinde bu sayı mayoz bölünme ile yarıya ( bir takım ) indirilir.

İnsan vücut hücrelerinde 2n = 46, üreme hücrelerinde n = 23 tane kromozom bulunur.

DNA lar RNA ( Ribo Nükleik Asit ) ları da üretir. RNA lar ökaryot bir hücrede, çekirdekte, sitoplazmada ve ribozomda bulunur.

RNA lar tek zincirli olup protein sentezinde kullanılır. RNA larda timin nükleotiti yerine Urasil ( U ) nükleotiti bulunur. RNA nın şekeri ribozdur.

RNA MOLEKÜLÜNDEKİ NÜKLEOTİTLER


DNA ile RNA nın farkları

* DNA, çift zincirli, RNA, tek zincirlidir.

* DNA ları DNA lar, RNA yı DNA lar oluşturur.

* DNA nın şekeri deoksiriboz, RNA nın şekeri ribozdur.

* DNA da guanin, sitozin, timin, adenin nükleotitleri vardır. RNA da timin yerine urasil nükleotiti bulunur.

* Gelişmiş hücrede DNA lar çekirdekte, kloroplasta, mitekondride, Rna lar, çekirdek, sitoplazma ve ribozomda bulunur.

HÜCRE BÖLÜNMESİ

Canlılarda iki çeşit hücre bölünmesi görülür:

1. Mitoz Hücre Bölünmesi

2. Mayoz Hücre Bölünmesi

1. MİTOZ HÜCRE BÖLÜNMESİ

Vücut hücreleri oluşurken görünen, kromozom sayısını değiştirmeyen hücre bölünmesidir. Mitoz bölünmede birçok aşama görülür.



Hücre bölünmesi iki ana bölümde incelenir.

Bunlar;

a) İnterfaz

b) Bölünme

İnterfaz: Bölünmeye hazırlanma evresine interfaz adi verilir. Bu evrede hücre yeni hücre için gerekli malzemeyi sentezler. DNA lar kendilerini eşleyerek kütlece iki katına çıkar. Artık hücreler mitoz bölünmeye hazırdır.

Bölünme: Önce hücrenin çekirdeği bölünür ( karyokinez ), sonra sitoplazma bölünür ( sitokinez ).

Vücudumuzdaki sinir hücresi, kas hücresi ve olgun alyuvar gibi hücreler bölünemezler.

Çizgili kas hücrelerimiz ise sitoplazma bölünmesi geçirmeyip çekirdek bölünmesi geçirdikleri için çok çekirdeklidirler.

MİTOZ BÖLÜNME EVRELERİ

Profaz

Çekirdek zarı ve endoplazmik retikulum erir, hayvan hücresinde sendrozom kendini eşler, iğ iplikleri oluşmaya başlar, çekirdekçik kaybolur.

Metafaz

Eş ( kardeş ) kromozotidler hücrenin ekvator düzlemi denilen orta kısmına tutunarak dizilirler.

Anafaz

İğ iplikleri kısalırken kardeş kromatidler birbirinden ayrılarak hücrenin farklı kutuplarına doğru çekilirler.

Telofaz

Kutuplara çekilen kromatidler kromatin ipliklerine dönüşür. Çekirdek zarı oluşur. Çekirdekcik oluşur. İğ iplikleri kaybolur. Daha sonra hücre sitoplazması bölünür.

Hayvan ve bitki hücresinde farklı sitoplazma bölünmesi görülür. Hayvan hücreleri boğumlanarak bölünür.

Bitki hücreleri orta lamel yapısını oluşturarak bölünür.

MAYOZ HÜCRE BÖLÜNMESİ

Eşeyli çoğalma yapan canlılarda üreme eşey hücreleri denilen özel hücrelerin birleşmesi ile gerçekleşir. Vücut hücreleri diploid ( 2n ), üreme hücreleri haploid ( n ) sayıda kromozoma sahiptir. Üreme hücreleri oluşurken diploid hücrelerden haploid hücrelerin oluşması için yaptıkları bölünmeye mayoz bölünme denir.

Mayoz bölünme I ve II mayoz denilen art arda iki bölünmeden oluşur. Her bölünmede profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evresi vardır.

Mayoz bölünme başlamadan önce interfaz gerçekleşir. Mitozda olduğu gibi DNA molekülleri önce kendilerini eşlerler. Sitoplazmada bazı proteinler sentezlenir.

MAYOZ I

Profaz I

Mayoz bölünmenin en uzun ve en karmaşık evresidir. Kromotin iplikleri kıvrımlaşarak kısalıp kalınlaşır. Kromozomlar belirginleşir. İki kromatitten oluşmuş homolog kromozomlar ( biri anneden diğeri babadan gelen kromozomlar ) yan yana gelirler. Kromozomlardaki kromatitler iyice belirginleşerek tetrat denilen dörtlü kromatit demetlerini oluştururlar. Kromatitler bazı noktalardan üst üste gelebilirler. Buna sinapsis denir. Buralardan kromotitler arasında parça değişimi olur. Bu olaya krossing-over denir. Krossing-over, gen değişimi sağladığı için yavrularda genetik çeşitliliği sağlar. Kardeşlerin bir birine benzememesinin nedeni budur.

Metafaz I

Tetrat halindeki kromatitler, homolog kromozomları karşılıklı gelecek şekilde hücrenin ekvator düzleminde dizilirler. Sentromerlerinden iğ ipliklerine bağlanırlar.

Anafaz I

İğ iplikleri kısalırken homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak kardeş kromatitleri ile birlikte hücrenin karşılıklı kutuplarına giderler.

Telofaz I

Kromozomlar kutuplara ulaşınca çevrelerinde bazen çekirdek zarı oluşur. Bu evrede hayvan hücrelerinde I. stoplazma bölünmesi de görülür. Oluşan hücrelerden her biri homolog kromozom çiftlerinden yalnızca birini taşıyacağından dört kromatit taşısa bile haploid ( n ) kromozomlu hücre sayılır.

MAYOZ II

Profaz II

Birinci mayoz bölünmenin telofazı ile ikinci profaz arasında dinlenme veya DNA eşleşmesi olmadan birinci bölünme doğrultusunda dik olmak üzere iğ iplikleri oluşur. Çekirdek zarı varsa erimeye başlar.

Metafaz II

Her hücrenin kardeş kromatit çiftleri ekvator düzlemi üzerinde dizilip sentromermerinden iğ ipliklerine tutunur.

Anafaz II

İğ iplikleri kısalarak kromatit çiftleri birbirinden ayrılıp karşılıklı kutuplara giderler. Bu arada kromatitler kromozom haline gelir. Böylece her yavru hücrede haploid ( n ) sayıda kromozom bulunur.

Telofaz II

Kromozomların çevresinde çekirdek zarı oluşur. Kromozomlar çözülerek kromatin iplikler oluşur. Bu sırada sitoplazmada bölünerek 2n kromozomlu ( diploid ) bir hücreden n kromozomlu ( haploid ) dört hücre oluşur. Bu hücrelere erkekte spermatid, dişide ootid adı verilir. Spermatidlerin her biri sperm hücresi haline gelirken ootidler yalnız bir tanesi yumurta hücresi olarak görev yapar. Diğer üç tanesi eriyerek kaybolur.

Mitoz ve Mayoz arasındaki farklar

Mitoz Mayoz

1- ( 2n ) kromozomlu bir hücreden 1- ( 2n ) kromozomlu bir

( 2n ) kromozomlu 2 hücre hücreden ( n ) kromozomlu

oluşur. 4 hücre oluşur.

2- Vücut hücrelerinde görülür. 2- Üreme ana hücrelerinde

görülür.

3- Oluşan hücrelerde homolog 3- Oluşan hücrelerin her birinde

kromozomların ikiside vardır. homolog kromozomlardan

yalnızca birisi vardır.

4- Oluşan hücreler ana hücreyle 4- Oluşan hücreler ana

aynı kalıtsal karakterdedir. hücreyle ve birbirleriyle

farklı kalıtsal karakterdedir.

5- Sinapsis, tetrat, krossing-over 5- I. profaz evresinde

gibi olaylar görülmez. sinapsis, tetrat, krossing-over

gibi olaylar görülür.
  Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 10-02-08, 18:17   #2
DEBBAH1907

Varsayılan C: HÜcre..!


Paylaşım İçin Teşekkürler... +rep
  Alıntı Yaparak Cevapla
Cevapla

Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz

Taglar
hücre

Konu Araçları

Gönderme Kuralları
Yeni konu açamazsınız
Cevap yazamazsınız
Dosya gönderemezsiniz
Mesajlarınızı düzenleyemezsiniz

BB code is Açık
Smiley Açık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı



5651 sayılı yasaya göre forumumuzdaki mesajlardan doğabilecek her türlü sorumluluk yazan kullanıcılara aittir. Şikayet Mailimiz. İçerik, Yer Sağlayıcı Bilgilerimiz. Reklam Mailimiz. Gizlilik Politikası


Reklamı Kapat

Reklamı Kapat