DİZİN YAPISINA GENEL BAKIŞ
Bu bölüm; dosya sistemi hiyerarsi standardini göz önüne alarak, Linux standart dizin yapisinin en önemli parçalarini anlatmaktadir. Çesitli amaçlar ile dizin yapisini farkli dosya sistemlerine bölebilirsiniz. Bu Linux'ün esnek yapisindan kaynaklanmaktadir. Ayni disk üzerinde çesitli dosya sistemleri olabilir. Bütün Linux dagitimlarinda bu mümkün olmayabilir. Ama burada genel bir bilgi verilmeye çalisilmaktadir



ARKAPLAN
Bu bölüm Dosyasistemi Hiyerarsisi Standardinin (Filesystem Hierarchy Standart - FHS <http://www.pathname.com/fhs/>) 2.1 sürümü üzerinden, Linux dizin yapisinin nasil organize edildigini anlatmaktadir. Standardizasyon, Linux isletim sistemleri için yazilim hazirlanmasini ve uyarlanabilmesini daha kolaylastirir, her sey belli bir standart içinde oldugundan sistem yönetiminde pek çok kolayliklar saglar. Bu standardizasyon için her hangi bir otorite tarafindan yapilan bir baski söz konusu degildir, ama pek çok Linux dagitimi bu standardizasyonu desteklemektedir. Çok önemli ve geçerli sebepler olmadikça FHS'yi birakmak hiç de akillica bir fikir degildir. FHS, Unix gelenek ve göreneklerini izleyerek diger Unix sürümleri ile Linux arasinda bir uyum ve köprü vazifesi görmektedir.
Bu bölümde FHS ayrintili bir biçimde anlatilmamistir. Sistem yöneticilerinin FHS'i anlayabilmeleri için FHS ile ilgili kilavuzu tamamen okumasi daha yararli olur.
Bu bölümde bütün dosyalar ayrintili bir biçimde anlatilmamis, sadece genel bir bakis açisi kazandirmak amaciyla dosya sistemleri konusu temelinde genel bir anlatim yapilmistir. Bununla beraber bu kilavuz içinde veya diger kilavuz sayfalarinda burada anlatilan dosyalar hakkinda daha genis bilgi bulmak mümkündür.
Dizin agacinin tamami çesitli görevleri yerine getirmek, sistem yedeklerini daha kolay almak veya disk üst limitleri nedeniyle; kendi diski ya da bagimsiz diskler üzerinde çesitli küçük parçalara ayrilmis olabilir. Ana parçalar: kök (/), /usr, /var, ve /home dosya sistemleridir (Bakiniz: Şekil 4.1 <../sag/sag_dir-tree-overview_bg.html>). Her bölüm farkli bir amaca hizmet etmektedir. Dizin yapisi bir Linux makinesinin ag üzerinde daha hizli ve daha verimli çalismasini saglamak amaciyla yapilir.
Sekil 4.1. Bir Unix dizin agacinin yapisi
iiÖÖçsArkaplan
Bu bölüm Dosyasistemi Hiyerarsisi Standardinin (Filesystem Hierarchy Standart - FHS <http://www.pathname.com/fhs/>) 2.1 sürümü üzerinden, Linux dizin yapisinin nasil organize edildigini anlatmaktadir. Standardizasyon, Linux isletim sistemleri için yazilim hazirlanmasini ve uyarlanabilmesini daha kolaylastirir, her sey belli bir standart içinde oldugundan sistem yönetiminde pek çok kolayliklar saglar. Bu standardizasyon için her hangi bir otorite tarafindan yapilan bir baski söz konusu degildir, ama pek çok Linux dagitimi bu standardizasyonu desteklemektedir. Çok önemli ve geçerli sebepler olmadikça FHS'yi birakmak hiç de akillica bir fikir degildir. FHS, Unix gelenek ve göreneklerini izleyerek diger Unix sürümleri ile Linux arasinda bir uyum ve köprü vazifesi görmektedir.
Bu bölümde FHS ayrintili bir biçimde anlatilmamistir. Sistem yöneticilerinin FHS'i anlayabilmeleri için FHS ile ilgili kilavuzu tamamen okumasi daha yararli olur.
Bu bölümde bütün dosyalar ayrintili bir biçimde anlatilmamis, sadece genel bir bakis açisi kazandirmak amaciyla dosya sistemleri konusu temelinde genel bir anlatim yapilmistir. Bununla beraber bu kilavuz içinde veya diger kilavuz sayfalarinda burada anlatilan dosyalar hakkinda daha genis bilgi bulmak mümkündür.
Dizin agacinin tamami çesitli görevleri yerine getirmek, sistem yedeklerini daha kolay almak veya disk üst limitleri nedeniyle; kendi diski ya da bagimsiz diskler üzerinde çesitli küçük parçalara ayrilmis olabilir. Ana parçalar: kök (/), /usr, /var, ve /home dosya sistemleridir (Bakiniz: Şekil 4.1 <../sag/sag_dir-tree-overview_bg.html>). Her bölüm farkli bir amaca hizmet etmektedir. Dizin yapisi bir Linux makinesinin ag üzerinde daha hizli ve daha verimli çalismasini saglamak amaciyla yapilir.
Sekil 4.1. Bir Unix dizin agacinin yapisi

Kesikli çizgiler disk bölümlerinin sinirlarini belirtir.
Dizin agacinin farkli parçalarinin rolleri asagida açiklanmistir.
• Kök dosya sisteminin kendine özgü bir yapisi vardir. Genellikle yerel sabit disk üzerinde olabilecegi gibi ram diskte veya ag tarafindan da yönetilebilir. Kök dosya sistemi, sistemin açilip, diger dosya sistemlerinin bu sisteme baglanabilir bir hale getirilmesi için gereklidir. Kök dosya sistemi tek kullanicili bir makine için yeterli olacaktir. Ayrica bozulan bir sistemi tamir etmek için ve kaybolan yedeklenmis dosyalarin geri getirilmesini saglayan araçlara da sahiptir.
• /usr dosya sistemi, bütün kütüphaneleri, komutlari, normal islemler sirasinda degismeyen dosyalari ve kilavuz sayfalarini içerir. /usr dosya sistemindeki hiçbir dosya her hangi bir makine için özellestirilmez. Hepsi normal kullanim amacina yönelik hazirlanmis dosyalardir. Bu sayede buradaki dosyalar ag üzerinden paylasilabilir. Bu sayede sabit disklerden önemli ölçüde yer kazanmak mümkün olur. Bu da çok büyük bir tasarruf saglar. Bir uygulamanin güncellenmesinde sadece ana /usr degistirilir. Bu da /usr'yi ag sistemine baglamayi oldukça kolaylastirir. Dosya sistemi yerel bir disk üzerinde olsa bile sadece okunabilir sekilde ayarlanmasi daha uygun olur. Bu sayede herhangi bir çökme durumunda dosyalarin hasar görme ihtimalini azaltmis oluruz.
• /var dosya sistemi sürekli degisen dosyalari barindirir. Epostalar, mesajlar, spool dizinleri (news, printer, vb..), düzenlenmis kilavuz sayfalari ve temp dosyalari bu dosya sisteminin içindedir. Geleneksel olarak /var dizininin altindaki her sey /usr dizini altinda bir yerlerde mutlaka vardir. Bu da /usr dosya sisteminin salt okunur yapilmasina olanak verir.
• /home dosya sistemi kullanicilarin ev dizinlerini yani sistemde bulunan bütün gerçek verileri ihtiva eder. Ev dizinlerini çesitli parçalara ayirmak yedekleme açisindan son derece faydali olabilir. Nede olsa bütün dizinler ayni hizla degismiyor. Büyük /home dizinlerinin; /home/staff, /home/student gibi parçalara ayrilmasi daha akillica olacaktir.
Bununla beraber yukarida dosya sistemi olarak adlandirilan bölümlerin her birinin ayri birer dosya sistemi olmasi gerekmemektedir. Bütün bunlar tek bir dosya sistemi altinda kolaylikla tutulabilir. Özellikle tek kullanicili basit sistemlerde. Ayrica sabit diskin yapisina ve büyüklügüne göre çesitli dosya sistemleri kullanilabilir.
Unix dosya sistemi yapisi bütün dosyalari amaçlarina göre gruplara ayirir. Bütün komutlar bir yerde, bütün veriler baska bir yerde, bütün belgeler üçüncü bir yerde gibi. Diger bir alternatif ise dosyalari ait olduklari programlara göre siniflamaktir: bütün emacs dosyalari bir yerde, teX dosyalari baska bir yerde gibi. Daha sonra paylasilan dosyalarin bulunmasinda bir problem ortaya çikmaktadir. Kilavuz sayfalarinin hepsini bulan bir program yapmak ve dosyalari paylastirmak tam bir kabusa dönmektedir.