Dos Komutlari

adamus · 13-12-06, 02:07

DOS KOMUTLARI

DOS işletim sistemi, bilgisayarı, komut satırına yazılacak komutlarla yönlendirilir. MS-DOS komutları üç bölümden meydana gelir. Komut adı, Parametre ve Anahtarlar.

a- Komut adı : MS-DOS komutlarının,
komutun görevini hatırlatacak bir adı
bulunur.Komut satırına yazılacak ilk ifade
komutun adıdır. Komutların bir kısmı
parametreleri ile kullanılır, bir kısmı
parametresiz kullanılır, bir kısmı da hem
parametreli hem de parametresiz olarak
kullanılabilir. Komut parametresi
kullanıldığında varsayılan (default)
parametrelere göre işlem yapar.
Örneğin; A:\>DIR <enter> komutu aktif dizindeki dosya dizinlerini listeler. Eğer herhangi bir parametre veya anahtar kullanılsaydı komutun yaptığı işlev farklılaşırdı.

b- Parametre : Komutların işlev alanlarını belirtmek için kullanılırlar. Örneğin; A:\>DIR komutu parametresiz olarak kullanıldığı zaman, işlem alanı olarak aktif dizini kullanır. Yani parametresiz aktif dizin olur. Komutu A:\>DIR C: şeklinde parametre vererek çalıştırabiliriz. Komut bizim verdiğimiz parametreye göre işlem alanını değiştirir.
Parametreler sürücü adları, dosya adları, joker karakterler olabilir.

c- Anahtarlar : Komutun var olan fakat aktif olamayan bazı özelliklerini ortaya çıkararak komutu özelleştirir. Anahtarlar “/” karakteri ile beraber kullanılır. Örneğin; A:\>DIR /P komutu ile dosya ve dizin adları sayfa sayfa listelenir. Anahtar kullanılmasaydı dosya ve dizinler listelenirdi fakat ekran sayfaları arasında durulmazdı. Dosya ve dizinler birden fazla sayfadan meydana geldiyse en son sayfa ekranda görünürdü.
Komut ismi, parametre, anahtarlar arasına bir boşluk bırakmak gerekir. Bir komut birden fazla parametre ve anahtar kullanabilir.
DOS komutları İç komut ve Dış komut diye iki tip komut kümesinden oluşur.

A- İÇ KOMUTLAR

Command. Com dosyasının içerisinde bulunan komutlara iç komut denir. Sistem dosyalarının yüklenmesi ile bu komutlar kullanıma hazır hale gelirler.

1- DIR KOMUTU
Dosya ve dizin isimlerini liste halinde ekranda gösterir.

A: \ > DIR <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \
COMMAND COM 54. 645 30/05/98 6:22
AUTOEXEC BAT 566 28/06/98 16:26
CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28
TREEINFO NCD 491 22/07/98 14:33
DOS <DIR> 29/06/98 0:04
PW <DIR> 29/06/98 0:05
ATL <DIR> 22/07/98 13:50
EML <DIR> 22/07/98 13:50
8 file (s) 56.042 bytes
371.712 bytes free

A sürücüsünde iken komutu kullanıldığında disket üzerindeki dosya ve dizin isimleri, dosyaların kapladığı alan, dosya ve dizinin oluşturulduğu veya üzerinde son değişiklik yapıldığı tarih ve saat bilgileri ekranda görüntülenir.
Listedeki isimlerden, ismin karşısında <DIR> ifadesi olanlar dizin ismidir. DIRECTORTY (dizin) kelimesinden kısaltılmıştır. Dizinler dosyalar gibi disk üzerinde yer kaplamazlar. Bu özellikleriyle dosyalardan ayrılırlar.

ATL <DIR> 22/07/98 13:50
Dizin adı Dizin oluşturulduğu tarih ve saat

Dosyaların adları ve genelde uzantıları da olur. Dosyanın disk üzerinde kapladığı alan, dosyanın oluşturulduğu tarih ve saat bilgileri görüntülenir.
CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28
Dosya adı ve uzantısı Dosyanın disk üzerinde kapladığı alan ve oluşturulduğu tarih ve saat.
CONFIG.SYS dosyası disk üzerinde 340 bytelık bir alan kaplıyor.

Volume in drive A is SISTEMDISK

Sabit disklerin, disketlerin ve diğer kayıt ortamlarının sürücü adından başka bir de isimleri vardır. Bu ifade A sürücüsündeki disketin adı SISTEMDISK olduğunu gösteriyor. Diskin veya disketin ismi değiştirilebilir.

Volume Serial Number is 0838-17D7

Sabit disklerin, disketlerin aynı zamanda bir seri numarası vardır. Seri numaraları kullanıcı tarafından ne değiştirilebilir nede kullanılır.

Directory of A : \

Bu ifade ekranda listelenen dosya ve dizinlerin hangi dizinde olduğunu kullanıcıya bildirir. Ekrandaki listenin, disketin ana dizinindeki liste olduğu anlaşılıyor. Eğer bu ifade
A: \ DOS şeklinde olsaydı anlayacaktık ki ekranda liste DOS dizinine aitmiş.
8 file (s) 56.042 bytes
Ana dizinde 8 tane olduğunu ifade etmektedir. Yalnız bu sayı dosya dizinlerinin sayısıdır. Dizinler disk üzerinde yer kaplamadığında 56.042 byt dosyaların disk üzerinde kapladığı alandır.
371.712 bytes free
Disk üzerinde kaç byte boş alanın bulunduğu kullanıcıya bildirilmektedir.

A: \ > DIR / W <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \
COMMAND COM AUTOEXEC.BAT CONFIG.SYS [DOS] [PW]
[ ATL] [ EML ]
7 file (s) 55.551 bytes
372.224 bytes free

/ W anahtarı ekranda dosya ve dizin isimlerini bir satıra 5 tane dosya ve dizin ismi sığacak şekilde listelenir. Dizin isimleri köşeli parantez içerisine alınır. Dosyanın sadece adı ve uzantısı ekranda görüntülenir.

A: \ > DIR A: \ DOS / W <ENTER>

Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \ DOS
[ .] [ ..] ATTRIB.EXE COUNTRY.SYS DISPLAY.SYS
EDIT.COM EDIT.HLP EGA2.CPI KEYB.COM KEYBRD2.SYS
LABEL.EXE MODE.COM QBASIC.EXE QBASIC.INI TREE.COM
XCOPY.EXE XCOPY.COM SYS.COM DELTREE.EXE FORMAT.COM

20 file (s) 486.933 bytes
372.224 bytes free

A:\DOS parametresi kullanılırsa DOS dizininin içerisindeki dosyalar ve ana dizinler ekranda görünür. /W anahtarı da kullanıldığı için bir satıra 5 dosya ismi sığdırılacak şekilde görüntülenmiş. Directory of A : \ DOS ifadesi DOS dizinin altındaki dosya ve dizinlerin listeleneceğini gösteriyor.

A: \ > DIR A: \ PW / W <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \ PW
[ .] [ ..] PFS.DIR PW.COM PW.HELP
PW.MAC. PW.NET PW.PIF PW.PRG PW.PRI
PW.SET [ VERI] [ OKUL]
12 file (s) 359.434 bytes
372.224 bytes free
Burada parametre olarak A:\PW ifadesi kullanıldı.

A: \ > DIR A: \ DOS / P <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \ DOS

. <DIR> 29/06/98 0:04
.. <DIR> 29/06/98 0:04
COUNTRY SYS 26.936 30/05/98 6:22
DISPLAY SYS 15.789 30/05/98 6:22
EDIT COM 413 30/05/98 6:22
KEYB COM 15.750 30/05/98 6:22
KEYBRD2 SYS 31.982 30/05/98 6:22
LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22
MODE COM 23.569 30/05/98 6:22
TREE COM 6.985 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
DISKCOPY COM 13.335 30/05/98 6:22
SYS COM 9.432 30/05/98 6:22
DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22

Press any key to continue ...
(continuing A: \ DOS)
FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22
HIMEM SYS 29.136 30/05/98 6:22
MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22
12 file (s) 541.158 bytes
328.192 bytes free
/P anahtarı dosya ve dizinleri sayfa sayfa görüntülemek için kullanılır. Buradaki sayfa, ekran sayfasıdır. Bu anahtar, dosya ve dizin çok olduğu durumlarda kullanılır.
Bir ekran sayfası dolduğunda Press any key to continue ... mesajı ekranın en alt satırında görünür. Mesaj “devam etmek için bir tuşa basın” manasındadır. Klavyeden herhangi bir tuşa basıldığında diğer ekran sayfasında dosya ve dizin isimleri görünür.

A: \ > DIR / S <ENTER>

/S anahtarı disk üzerindeki bütün dizin ve alt dizinleri ekranda görüntülemek için kullanılır. Bu ekran görüntüsü uzun olduğu için buraya alınmadı.

A: \ > DIR CONFIG.SYS <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \
CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28
1 file (s) 340 bytes
328.192 bytes free
DIR komutu parametre olarak sürücü ve dizin adlarını kullanabildiği gibi dosya adlarını da parametre olarak kullanabilir. A: \ > DIR CONFIG.SYS komut satırını ana dizinde arar. Bulursa yukarıda olduğu gibi dosya ismini ekranda görüntüler.

A: \ > DIR CONFIG <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \
File not found
Parametre olarak sadece dosya ismi kullanıldığı için dosya bulunamadı. Herhangi bir hatanın ortaya çıkmaması için parametre olarak kullanılan ifadenin doğru yazılması gerekir. Bilgisayar, ana dizinde Confıg isminde uzantısı olmayan bir dosya aradığı için bulamadı.
A: \ > DIR SYS.COM /S <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \
SYS COM 9.432 30/05/98 6:22
1 file (s) 9.432 bytes
Total files listed :
1 file (s) 9.432 bytes
328.192 bytes free
/S anahtarı kullanılmasaydı SYS.COM dosyası ana dizinde aranacaktı. /S anahtarı kullanıldığı için SYS.COM dosyası tüm dizin ve alt dizinlerde aranır. SYS.COM dosyası, DOS dizininin içerisinde bulundu.

Joker Karakterler
Joker karakterler dosya isimleri yerine kullanılırlar. DOS’un kullandığı iki joker karakter vardır.
* - Asteriks karakteri dosya isim veya uzantısı için kullanıldığında bir veya birden fazla karakterin yerini tutabilir.
? – Soru işareti karakteri dosya isim veya uzantısı için kullanıldığında sadece bir karakterin yerini tutabilir.

A: \ > DIR A: \ DOS \ *. SYS <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \ DOS
COUNTRY SYS 26.936 30/05/98 6:22
DISPLAY SYS 15.789 30/05/98 6:22
KEYBRD2 SYS 31.982 30/05/98 6:22
HIMEM SYS 29.136 30/05/98 6:22
4 file (s) 103.803 bytes
328.192 bytes free
Asteriks karakteri burada dosya adının tüm karakterleri için kullanılmış. Yani dosya ismi 1 karakterden 8 karaktere kadar olabilir.
A: \ DOS \ *. SYS parametresi; A sürücüsündeki DOS dizininin içerisindeki dosya adı ne olursa olsun, uzantısı SYS olan dosyaları listele manasındadır.
Joker karakterlerle, dosyaların ortak özelliklerine göre arama ve listeleme işlemi yapılabilir.
A: \ > DIR E *. */S <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \ DOS
EDIT COM 413 30/05/98 6:22
EDIT HLP 17.898 30/05/98 6:22
EGA2 CPI 58.870 30/05/98 6:22
3 file (s) 77.181 bytes
328.192 bytes free

E*.* parametresi dosya adı E harfi ile başlayan ve uzantısı ne olursa olsun bütün dosyaları listele manasındadır. /s anahtarı da E harfi ile başlayan dosyaları bütün disk üzerinde aranmasını sağlar.
Yani diskette E harfi ile başlayan bütün dosyalar ekranda görüntülenir.
A: \ > DIR ??.??? / S / W <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \
[ PW]
1 file (s) 0 bytes
Directory of A : \ PW
PW.COM PW.HELP PW.MAC PW.NET
PW.PIF PW.PRG PW.PRI PW.SET
8 file (s) 359.372 bytes
Total files listed :
9 file (s) 359.372 bytes
328.192 bytes free
??.??? parametresi adı en fazla 2 karakter olan ve uzantısı en fazla 3 karakter olan
dosya ve dizinleri görüntülemek için kullanılır. /S anahtarı da kullanıldığında bu özellikteki dosya ve dizinler, bütün dizin ve alt dizinlerde aranır ve ekranda görüntülenir.
A: \ > DIR M???.??? / S <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \ ATL
MAK <DIR> 22/07/95 13:51
1 file (s) 0 bytes
Directory of A : \ DOS
MODE COM 23.569 30/05/98 6:22
MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22
2 file (s) 41.888 bytes
Total files listed :
3 file (s) 41.888 bytes
328.191 bytes free

M???.??? Parametresi adının ilk karakteri M olan, adı en fazla 4 karakter olan ve dosya uzantısı en fazla 3 karakter olan dosya dizinleri ekranda görüntülenir. /S anahtarı da kullanıldığında bu özellikteki dosya ve dizinler bütün dizin ve alt dizinlerde aranır ve ekranda görüntülenir.

A: \ > / AD <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \

DOS <DIR> 29/06/98 0:04
PW <DIR> 29/06/98 0:05
ATL <DIR> 22/07/95 13:50
EML <DIR> 22/07/95 13:50
4 file (s) 0 bytes
328.192 bytes free

/AD anahtarı sadece dizin isimlerini ekranda görüntüler.

A: \ >DIR / ON <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \
ATL <DIR> 22/07/95 13:50
AUTOEXEC BAT 566 28/06/98 16:26
COMMAND COM 54.645 30/05/98 6:22
CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28
DOS <DIR> 29/06/98 0:04
EML <DIR> 22/07/95 13:50
PW <DIR> 29/06/98 0:05
7 file (s) 55.551 bytes
328.192 bytes free
/ON dosya ve dizinleri, isme göre A’dan Z’ye doğru sıralayarak listeler.
A: \ >DIR / OE <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \

DOS <DIR> 29/06/98 0:04
PW <DIR> 29/06/98 0:05
ATL <DIR> 22/07/95 13:50
EML <DIR> 22/07/95 13:50
AUTOEXEC BAT 566 28/06/98 16:26
COMMAND COM 54.645 30/05/98 6:22
CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28
7 file (s) 55.551 bytes
328.192 bytes free

2- DEL KOMUTU
Disk üzerindeki dosya veya dosya gruplarını silmek için kullanılır. Del komutu, parametre olarak dosya adını veya dosya adı yerine kullanılan joker karakterleri kullanır. Joker karakterleri kullanırken dikkatli olmak gerekir. Çünkü istemediğimiz dosyaları da farkında olmadan silebiliriz. Bilgisayardaki gereksiz dosyaların silinmesi performansı artırır.

A: \ >DIR <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \

PW MAC 858 27/07/98 18:25
DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22
DISKCOPY COM 13.335 30/05/98 6:22
EDIT COM 413 30/05/98 6:22
FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22
FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22
LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22
MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22
SYS COM 9.432 30/05/98 6:22
TREE COM 6.985 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
PW COM 4.020 14/08/90 11:24
PW HELP 22.457 23/03/87 22:52
PW PRG 318.505 01/12/86 0:00
14 file (s) 461.459 bytes
992.768 bytes free
Diskette yukarıdaki dosyalar var. Bu dosyaları Del (delete) komutunu kullanarak silelim.

A: \ > DEL EDIT.COM <enter>
Parametre olarak dosya ismi kullanıldı. Del komutu disk üzerinde EDIT.COM dosyasını bulur ve siler. Eğer bu dosya ismini bulamasaydı File not found (dosya bulunamadı) mesajını ekrana yazardı.

A: \ > DEL PW.* <enter>
Parametre olarak dosya ismi ve uzantısı yerine joker karakter kullanıldı. Del komutu bu parametreye göre dosya adı PW olan tüm dosyaları siler.
Bu iki dosya silme operasyonundan sonra disk üzerinde aşağıdaki dosyalar kalır.

A: \ >DIR <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \

DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22
DISKCOPY COM 13.335 30/05/98 6:22
FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22
FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22
LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22
MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22
SYS COM 9.432 30/05/98 6:22
TREE COM 6.985 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
9 file (s) 115.206 bytes
1.339.904 bytes free

A: \ >DEL D*.* <ENTER>

Dosya adı D ile başlayan dosyalar disk üzerinden silinir. Bu tür parametreyi kullanırken dikkatli davranmak gerekir. Çünkü bu parametre geniş bir dosya kitlesini kapsayabilir. Silinen dosyaları geri kurtarmak mümkündür fakat bazı durumlarda bu işlem zor olabilir. Hatta bazı dosyalar geri kurtarılamaz. Bu komuttan sonra disk üzerinde kalan dosyalar aşağıdaki gibidir.

A: \ >DIR <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \

FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22
FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22
LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22
MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22
SYS COM 9.432 30/05/98 6:22
TREE COM 6.985 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
7 file (s) 90.760 bytes
1.364.992 bytes free

A: \ >DEL *.COM / P <enter>
FORMAT COM, Delete (Y / N ) Y
SYS COM, Delete (Y / N ) Y
TREE COM, Delete (Y / N ) N

Del komutu /P anahtarı ile kullanılırsa, dosyalar silinirken kullanıcıdan onay ister. Biz iki dosyayı silinmesi için, birisini de silinmemesi için onay verdik. Joker karakteri kullanımı yeterli olmadığı durumlarda kullanıcının işini kolaylaştıran bir anahtardır. Disket üzerinde kalan dosyalar aşağıdaki gibidir.

A: \ >DIR <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \

FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22
LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22
MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22
TREE COM 6.985 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
5 file (s) 58.354 bytes
1.397.760 bytes free

A: \ >DEL *.EXE / P <enter>
FIND EXE, Delete (Y / N ) Y
LABEL EXE, Delete (Y / N ) Y
MOVE EXE, Delete (Y / N ) Y
XCOPY EXE, Delete (Y / N ) N

/P anahtarı ile EXE uzantılı dosyalar disk üzerinden kullanıcı onayı ile silinir. Bu komuttan sonra disk üzerinde kalan dosyalar aşağıdaki gibidir.
A: \ >DIR <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A : \

TREE COM 6.985 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
2 file (s) 23.875 bytes
1.433.088 bytes free

A: \ >DEL. <enter> veya DEL *.* <enter>
All files in directory will be deleted !
Are you sure (Y / N) ?

.veya *.* parametresi aktif dizindeki bütün dosyaları siler. İşletim sistemi silme işlemini yapmadan önce “Dizindeki bütün dosyalar silinecek ! Emin misiniz ?” manasındaki bir mesajla kullanıcıyı uyarır. Verilen cevaba göre işlem yapılır.

3- UNDELETE KOMUT

Del komutu ile bir dosya sildiğimizde dosyaları Undelete komutu ile geri getirmek mümkündür.
DOS işletim sistemi dosyaları fiziksel olarak disk üzerinden silmez. Dosya disk üzerinde DIR komutu ile bulunmaz ve dosya artık disk üzerinde herhangi bir yer işgal etmez. Silinen dosyanın disk üzerinde bulunduğu bölgeye yeni bir dosya kaydedilene kadar dosya undelete komutu yardımı ile kurtarılarak tekrar kullanılabilir.

A: \ UNDELETE / LİST <enter>
UNDELETE – A delete protection facility
Copyright ( C ) 1987 – 1993 Central Point Software, Inc.
All rights reserved.
Directory : A: \
File Specifications : * . *

Delete Sentry control file not found.
Delection – tracking file not found.

MS-DOS directory contains 12 deleted files.
Of those , 12 files may be recovered.

Using the MS-DOS directory method.

?W MAC 858 27/07/98 18:25 ...A
?ELTREE EXE 11111 30/05/98 6:22 ...A
?ISCOPY COM 13335 30/05/98 6:22 ...A
?DIT COM 413 30/05/98 6:22 ...A
?IND EXE 6770 30/05/98 6:22 ...A
?ORMAT COM 22974 30/05/98 6:22 ...A
?ABEL EXE 9390 30/05/98 6:22 ...A
?OVE EXE 18319 30/05/98 6:22 ...A
?YS COM 9832 30/05/98 6:22 ...A
?W COM 4020 14/08/90 11:24 ...A
?W HLP 22457 23/03/87 22:52 ...A
?W PRG 318505 1/12/86 0:00 ...A
/LIST anahtarı disk üzerindeki silinen dosyaların listesini ekranda listeler. Bu listedeki dosyalar Del komutuyla, yaptığımız örnekte silinen dosyalardır. Dosya isimlerine dikkat edilirse birinci karakterler ? karakteri ile değiştirilmiş. Del komutu ile yapılan en son örnekten sonra disk üzerinde silinmeyen bir dosya kalmıştı.

A: \ UNDELETE EDIT.COM <enter>
UNDELETE – A delete protection facility
Copyright ( C ) 1987 – 1993 Central Point Software, Inc.
All rights reserved.

Directory : A: \

File Specifications : EDIT.COM

Delete Sentry control file not found.
Delection – tracking file not found.

MS-DOS directory contains 1 deleted files.
Of those , 1 files may be recovered.

Using the MS-DOS directory method.

?DIT COM 413 30/05/98 6:22 ...A Undelete ( Y / N ) ? Y
Please type the first charecter for ?DIT .COM : E

File successfully undeleted.

Parametre olarak silinen dosyanın ismi kullanıldığında dosya aranır.

MS-DOS directory contains 1 deleted files.
Bu mesaj, dizin içerisinde silinmiş bir dosyanın bulunduğunu belirtir.

Of those , 1 files may be recovered.
Silinen dosyanın üzerine herhangi bir bilgi kaydedilmediği için dosyanın kurtarılabileceğini belirtir.

?DIT COM 413 30/05/98 6:22 ...A Undelete ( Y / N ) ? Y
Dosyanın adı, uzantısı ve özellikleri görüntülenir. Dosyayı kurtarmak istiyorsak Undelete (Y / N ) ? sorusuna Y ( yes), kurtarmak istemiyorsak N (No) cevabını veririz. Bu soruya Y (yes) cevabı verilirse aşağıdaki mesaj görüntülenir.

Please type the first charecter for ?DIT .COM : E

Burada dosya isminin birinci karakterini klavyeden girilmesi isteniyor. Uygun bir karakter girilerek dosya tekrar kullanılır hale getirilir.

File successfully undeleted.
Mesaj, dosyanın başarıyla kurtarıldığını belirtir.

A: \ UNDELETE EDIT.COM <enter>
UNDELETE – A delete protection facility
Copyright ( C ) 1987 – 1993 Central Point Software, Inc.
All rights reserved.

Directory : A: \
File Specifications : * .EXE
Delete Sentry control file not found.
Delection – tracking file not found.

MS-DOS directory contains 4 deleted files.
Of those , 4 files may be recovered.

Using the MS-DOS directory method.
?ELTREE EXE 11111 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? Y
Please type the first charecter for ?ELTREE EXE : D
File successfully undeleted.
?IND EXE 6770 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? Y
Please type the first charecter for ?IND EXE : F
File successfully undeleted.
?ABEL EXE 9390 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? N
?OVE EXE 18319 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? N

*.EXE parametresi kullanılarak, Del komutu ile silinen EXE uzantılı dosyalar kurtarılıyor. *.EXE parametresine uygun disk üzerinde 4 adet dosya olduğu belirtiliyor. 4 dosyanın da tekrar kurtarılabileceği belirtiliyor. Yukarıdaki gibi sıra ile dosyaların kurtarılması için onay alınıyor. Kurtarılması istenen dosyaların birinci karakterleri klavyeden girilerek dosyalar başarılı bir şekilde kurtarılıyor.
Yukarıdaki işlemlerden sonra disk üzerinde aşağıdaki dosyalar kalır.

A: \ >DIR <enter>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 4B8F-8E52
Directory of A : \
DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22
EDIT COM 413 30/05/98 6:22
FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22
TREE COM 6.985 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
5 file (s) 42.169 bytes
1.414.144 bytes free

4- REN KOMUTU
Disk üzerindeki dosyaların adlarını değiştirmek için kullanılır. Ren komutu RENAME komutu ile aynıdır. Ren komutu iki parametreyle kullanılır.
Ren <Dosyanın ESKİ adı> <Dosyanın YENİ adı>
Disk üzerinde aşağıdaki dosyalar var.

A: \ >DIR <enter>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 4B8F-8E52
Directory of A : \

PW COM 4.020 14/08/90 11:24
PW PRI 11.633 24/03/87 13:53
PW HELP 22.457 23/03/87 22:52
DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22
LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22
MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22
XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22
EDIT COM 413 30/05/98 6:22
8 file (s) 98.273 bytes
1.361.920 bytes free
A: \ >REN EDIT.COM YAZI : COM <enter>
İsmi EDIT.COM olan dosyanın ismini YAZI.COM olarak değiştirir.
A: \ >REN PW.* PRFWRITE.* <enter>
Dosya PW ile olan dosyaların adlarını PRFWRITE olarak değiştirir. Dosya uzantıları aynı kalır.
A: \ >REN *.EXE *.TXT <enter>
Exe uzantılı dosyaların uzantıları TXT olarak değiştirilir.
Üç işlemden sonra disketteki dosyaların isimlerini kontrol edelim.

A: \ >DIR <enter>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 4B8F-8E52
Directory of A : \

PRFWRITE COM 4.020 14/08/90 11:24
PRFWRITE PRI 11.633 24/03/87 13:53
PRFWRITE HELP 22.457 23/03/87 22:52
DELTREE TXT 11.111 30/05/98 6:22
LABEL TXT 9.390 30/05/98 6:22
MOVE TXT 18.319 30/05/98 6:22
XCOPY TXT 16.930 30/05/98 6:22
YAZI COM 413 30/05/98 6:22
8 file (s) 98.273 bytes
1.361.920 bytes free

5- COPY KOMUTU
Copy komutu DOS’un en sık kullanılan komutlarından birisidir. Görevi dosyayı veya dosyaları disketten sabit diske, sabit diskten diskete veya diğer kayıt ortamlarına kopyalamak için kullanılır.

A : . C : .
+ - - - YAZI
AUTOEXEC.BAT
COMMAND.COM TURKCE.TXT CONFIG.SYS KIMYA.TXT FIZIK.TXT
+ - - - PW ATELYE.TXT PW.COM + - - - VERİ PW.HLP PW.PRG PW.SET
+ - - - DOS
ATTRIB.EXE
LABEL.EXE
SYS.COM
TREE.COM

Yukarıda A sürücüsündeki disketin ve sabit dikin dosya ve dizin sistemi ağaç yapısı şeklinde görülmektedir.
C sürücüsünde YAZI ve VERİ adında iki dizin ve bu dizinlerin içerisinde dosyalar bulunmaktadır. A süsücüsünde PW ve DOS adında iki dizin ve dizinlerin içerisinde dosyalar bulunmaktadır. A sürürcüsündeki ana dizinde yine üç tane dosya görülmektedir. Dizin yapılarının bu şekilde verilmesinin sebebi hem bilgisayardaki dosya yapısını anlamak, hem de copy komutunun anlaşılmasını kolaylaştırmak içindir.
COPY komutunun kullanılması sırasında dikkat edilecek en önemli husus; kaynak ve hedefin iyi tarif edilmesidir. Kaynak; dosyanın veya dosyaların alınacağı yer. Hedef; dosyanın veya dosyaların kopyalanacağı yerdir.

COPY < KAYNAK> < HEDEF>
A : \ > COPY A: \ CONFIG.SYS C: <enter>
Komutu; CONFIG.SYS dosyasının bir kopyasını A sürücüsündeki disketten al ve Sabit Diske kopyala demektir.
A : \ > COPY A: \ AUTOEXEC.BAT C:\ VERI <enter>
Disketteki AUTOEXEC.BAT dosyasını C sürücüsündeki Veri dizininin içine kopyala demektir.

A : \ > COPY A: \PW \ *.* C: <enter>
Disketteki PW dizininde bulunan dosyaların hepsini C sürücüsüne kopyala demektir. Bu işlemlerden sonra A ve C sürücüsünün durumu aşağıdaki gibidir.

A : . C : .
AUTOEXEC.BAT CONFIG.SYS
COMMAND.COM PW.SET CONFIG.SYS PW.COM PW.HLP
+ - - - PW PW.PRG PW.COM PW.HLP PW.PRG + - - - YAZI PW.SET TURKCE.TXT KIMYA.TXT
+ - - - DOS FIZIK.TXT
ATTRIB.EXE ATELYE.TXT
LABEL.EXE
SYS.COM
TREE.COM + - - - VERİ
AUTOEXEC.BAT
OKUL.DAT
SINIF.DAT
BÖLÜM.DAT

Ağaç yapısına dikkat edilirse A’daki CONFIG.SYS dosyasının C’ye (ana dizine), A’daki AUTOEXEC.BAT dosyasının C’deki VERI dizinin içerisine, A’daki PW dizininin içerisindeki dosyaların C sürücüsüne (ana dizine) kopyalandığı görülmektedir.
Copy komutunda kaynak ve hedef dizin tanımlamaları doğru olduğu zaman herhangi bir sorunla karşılaşılmaz. Kaynak ve hedef dizinler tanımlandığı zaman komut isteminin
( A: \> veya C: \> ) herhangi bir önemi olamaz. Eğer kaynak veya hedef dizin tanımlanmazsa dosya kaynak dizinde aranır veya kaynak dizinde kopyalanır.

A : \ DOS > COPY *.COM C: \ YAZI <enter>
Kaynak için kullanılan parametre yazılmamış. Bu tür durumlarda kaynak dizin aktif dizin olarak kabul edilir. Yani komut, A’daki DOS dizinin içerisindeki COM uzantılı dosyaları C sürücüsündeki YAZI dizinine kopyalar.

A : \ PW > COPY C: \ YAZI \ *. TXT <enter>
Bu komutta da hedef belirtilmemiş. Hedef dizin belirtilmediği için kaynak dizin hedef olarak kabul edilir. Yani, C sürücüsündeki YAZI dizininin içerisindeki TXT uzantılı dosyalar A sürücüsündeki PW dizininin içerisine kopyalanır.

6- CLS KOMUTU
Ekranı siler ve imleci birinci satıra, komut isteminin sağına konumlandırılır.

7- TYPE KOMUTU
Dosyalar kayıt ortamlarına değişik biçimlerde (format) kaydedilirler. Daha önce dosyalar konusunda dosya çeşitlerini incelemiştik ve dosyaların değişik maksatlar için kullanıldığını ifade etmiştik. Type komutu ASCII standardında kayıt edilen dosyaların içerikleri ekranda görüntülemek için kullanılır. Eğer dosya değişik bir biçimde kaydedilmişse, ekranda kullanıcının anlam veremeyeceği karakterler görünür. Metin dosyaları, konfigürasyon dosyaları ve işlem dosyaları ASCII formatı ile kaydedilirler.

A : \ > TYPE AUTOEXEC.BAT <enter>
GECHO OFF
REM ÖRNEK AUTOEXEC.BAT DOSYASI
PROMPT śpśg
PATH A:\DOS;A:\PW ś

MODE CON CODEPAGE PREPARE= ( (857) A:\DOS\EGA2.CPI)
MODE CON CODEPAGE SELECT =857
KEYB TR, ,A:\DOS\KEYBRD2.SYS \ID:179
A:\DOS\IMOUSE.EXE
CLS

AUTOEXEC.BAT dosyası ASCII formatta saklandığı için dosya içerisindeki bilgiler ekranda düzgün bir şekilde görünür.

A : \ > TYPE A:\PW\PW.COM <enter>
*BRNd@E@\H#`ONsL_&LS+Of1.m[NQ(""Hug?rEr72hT]j1^,,<$skO*RtA>IVLU>L
ipqdA!s-c`F.V(/I$^8B<%t.F<;@D_.:J1:T&j'+X(G?_b;'r_pisZP(rV2+!baSN
^a`GIK9&>H22I=S4-,n@.@+?RCWnp9oRqT!(c1s6#u9&:q6_EM.5L\>5b[M"kb;UI
aq&HE/;_766"$!DPMt<n;+?,Jc09m=Tmqg#Brq=q1$]-KqXp0i48O8mVp=Kfka2[s
(+9\51ER)*T*GbUnh(KQ]$f$h[T*Fo-1g<^O'uro$JMSqf@!J2D<uAVqr]VX=C_,=
FjBu[I"*m$\&=c9n!idJGPA#u5%SuA4Il,rpS58.cd1gI/#MTmVo<bl!ZC4'>Lre,

Gibi bize göre manasız ifadeler ekranda görüntülenir.

8- DATE KOMUTU
Sistem tarihini ekranda görüntüler ve tarihi değiştirme imkanı sağlar.
A : \ > DATE <enter>
Current date is fri 24/07/1998
Enter new date (dd-mm-yy) : 15-06-98

Sistemin geçerli tarihi görüntülendi. Kullanıcı tarihi değiştirmek isterse Enter new date (dd-mm-yy) mesajının karşısına tarihi yazar, eğer tarihi dd: gün, mm:ay, yy:yıl olarak veriler girilir.

A : \ > DATE 15-10-98 <enter>
Komutu kullanıldığında tarih bilgisi parametre olarak kullanılır. Parametre yazılırken veriler arasına “-“ den başka karakter kullanılmaz.

9- TIME KOMUTU :
Sistem saatini ekranda görüntüler ve saati değiştirme imkanı sağlar.

A : \ > TIME <enter>
Current time is 20:09:42.17
Enter new time :

Sistem saati ekranda görüntülenir. Yeni bir saat bilgisi Enter new time : mesajının karşısına yazılabilir yada enterle geçilebilir.
DOS işletim sistemi, 24 saatlik biçimi kullanılır.
Saat bilgisi; saat:dakika:saniye-salise şeklinde düzenlenmiştir.
A : \ > TIME <enter>
Current time is 20:09:42.17
Enter new time : 21:10:43.30
Saat bilgisi girilirken veriler arasındaki “:” ve ”.” karakterlerine dikkat edilmelidir.

10- PROMPT KOMUTU
İşletim sistemi yüklendikten sonra ekranda gelen iletiye (A:\>) komut istemi yada prompt denir. Prompt hangi sürücüde ve dizinde olduğumuzu bildirir. DOS 6.22 versiyonundan önce promptla ilgili bir düzenleme yapılmazsa prompt varsayılan olarak A> veya C> şeklinde ekrana geliyordu.Prompt bu hali ile kullanılırsa, kullanıcı prompta bakarak hangi sürücüde olduğunu tespit edebiliyor.

A > PROMPT ŚPŚG <enter>
A : \ >
Komutu ile promptun düzenlenmesi gerekiyordu. $P aktif sürücü ve dizin isimlerini görüntülenmesini sağlar. Böylece kullanıcı hangi sürücüde ve dizinde olduğunu Prompt aracılığı ile takip edebilir. $G ise > karakterinin görüntülenmesini sağlar.

$T : Sistem saatini prompta ekler $D : Sistem tarihini prompta ekler.
$P : Aktif süsücü ve yolu gösterir. $G : “>” karakterini prompta ekler.
$V : DOS versiyon numarasını görüntüler.

A > PROMPT ŚT ŚPŚG <enter>
22:29:42.27 A:\>
Komut istemine, ŚT parametresi ile sistem saatindeki geçerli zaman ekler. Komut satırına komut yazılıp çalıştırıldığında yeni prompdaki saat güncellenerek yazılır.

A > PROMPT ŚD ŚPŚG <enter>
Mon 14/04/1998 A:\>
Komut istemine, ŚD parametresi ile sistemdeki tarih bilgisi eklenir. Tarih değiştiği zaman prompdaki tarih bilgisi de güncelleştirilir.

A > PROMPT ŚV ŚPŚG <enter>
MS-DOS Version 6.22 A:\>
Komut istemine, ŚV parametresi ile DOS işletim sisteminin versiyon numarası eklenir.

A > PROMPT BOLU ŚPŚG <enter>
BOLU A:\>
Komut istemine, özel karakterlerden başka metinler de yazıp ekleyebiliriz. Komut satırı yukarıdaki gibi düzenlenerek bu işlem yapılır.

DİZİN KOMUTLARI
Dizin; disk üzerindeki ortak özelliğe sahip dosyaların saklandığı mantıksal bölümler halinde olarak tanımlanabilir. Dizin yapısı kullanılarak dosyalar tasnif edilmiş olur. Bu yapı sayesinde, dosyalara erişim hızlı ve kolay olur.

11- MD (MAKE DIRECTORY)
Disk üzerinde yeni dizin oluşturmak için kullanılır.
12- CD (CHANGE DIRECTORY)
Dizin değiştirmek, yani dizinler arasında geçiş yapmak için kullanılır.
13- RD (REMOVE DIRECTORY)
Boş dizinleri silmek için kullanılır.
“Dizin Kavramı” konusundaki örneğe benzer bir örnekle, hem dizin yapısını hem de dizinlerin düzenlenmesinde kullanılan komutları açıklamaya çalışalım.
Bir öğretmenin Anadolu Teknik Lisesinde (ATL) dersleri olduğunu kabul edelim. Bu öğretmen sınav sorularını bilgisayarda hazırlıyor, bu soruları da diskete kaydediyor ve disketi ilerisi için saklıyor.
Bu öğretmenin ATL’de Bil-1, Bil-2, Bil-3, Mak-1, Mak-2 ve Elo-1, Elo-3 sınıflarına dersi olduğunu düşünelim. Bu öğretmenin, dersine girdiği sınıflara ait bilgileri düzenli bir şekilde saklayabilmesi için gerekli dizin yapısını hazırlayalım.
A:\> MD ATL <enter> ATL, dizinini oluşturduk.
Şimdi ATL dizininin içerisine her bölüm için birer dizin oluşturalım.
A:\> CD ATL <enter>
A:\ATL>
Bölümler için olan dizinleri ATL dizininin içerisine oluşturacağımız için önce ATL dizinine geçtik. Bu işlem için de CD komutunu kullandık.
A:\ATL>MD BİL <enter>
A:\ATL>MD MAKİNE <enter>
A:\ATL>MD ELO <enter>
Her bölüm adına bir dizin oluşturduk. Bölüm adına oluşturulan dizinlerinin içerisine de her sınıf için bir dizin oluşturalım ki her sınıfın dosyasını kendi dizinine saklayalım.
A:\ATL>CD BİL <enter>
A:\ATL\ BİL>
Bilgisayar sınıflarına ait dizinleri oluşturma için BİL dizinine geçiş yaptık.
A:\ATL\ BİL>MD BİL-1 <enter>
A:\ATL\ BİL>MD BİL-2 <enter>
A:\ATL\ BİL>MD BİL-3 <enter>
Makine sınıflarını oluşturma için MAK dizinine geçiş yapmamız gerekir.
A:\ATL\BİL>CD.. <enter>
A:\ATL\ >
CD.. komutu bir önceki dizine dönmek için kullanılır.
A:\ATL>CD MAKİNE <enter>
A:\ATL\ MAKİNE>

A:\ATL\ MAKİNE>MD MAKİNE-1 <enter>
A:\ATL\ MAKİNE>MD MAKİNE-2 <enter>

Şimdi de elektronik bölümünün sınıfları için ELO dizinine geçelim.
A:\ATL\ MAKİNE>CD.. <enter> A:.
A:\ATL\> ATL
A:\ATL\ >CD ELO <enter> BİL
A:\ATL\ELO> BİL-1
A:\ATL\ ELO>MD ELO-1 <enter> BİL-2
A:\ATL\ ELO>MD ELO-3 <enter> BİL-3
MAKİNE
MAKİNE-1
MAKİNE-2
ELO
ELO-1
ELO-3
Dizin yapısı tamamlandı. Ana dizine geri dönelim.
A:\ATL\ ELO>CD\ <enter>
A:\>
\ Parametresi doğrudan ana dizine geçiş yapmamızı sağlar.
Bu dizinlerin ağaç yapısı üsteki gibi olur. Bu yapıya göre her sınıfın sınıf listesini, yazılı sorularını sınıfa ait dizinlerde saklarsak güzel bir dosya organizasyonu yapmış oluruz.
MAKİNE bölümünün derslerinin başka bir öğretmene verildiğini kabul edelim ve disketten MAKİNE bölümünü çıkaralım.

A:\>CD ATL <enter>
A:\ATL>RD MAKİNE <enter>
Invalid path, not directory,
or directory not empty

MAKİNE dizini direkt olarak silmeye çalışırsak bu A:
hata mesajı ile karşılaşırız. Bu mesaj, “Geçersiz yol, dizin ATL :
değil veya dizin boş değil” manasındadır. MAKİNE BIL
dizini boş olmadığı için biz bu hata ile karşılaştık. Önce BIL-1
MAKİNE dizinindeki alt dizinlerin silinmesi gerekir. BIL-2
BIL-3
A:\ATL>CD MAKİNE <enter> ELO
A:\ATL\ MAKİNE>RD MAKİNE-1 <enter> ELO-1
A:\ATL\ MAKİNE>RD MAKİNE-2 <enter> ELO-3
A:\ATL\ MAKİNE>CD.. <enter>
Şimdi MAKİNE dizini silinebilir.

A:\ATL>RD MAKİNE <enter>
A:\ATL>CD\ <enter>
A:\>

14- VOL KOMUTU
Disk veya disketin ismini ve seri numarasını görüntüler.
A: \ > VOL <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Disketin ismini SISTEMDISK ve seri numarasının 0838-17D7 olduğunu öğrendik.

15- VER KOMUTU
DOS işletim sisteminin versiyon numarasını ekranda görüntüler.
A: \ > VER <ENTER>
MS-DOS Version 6.22
Versiyon numarasının 6.22 olduğunu kullanıcıya bildirir.

B- DIŞ KOMUTLAR
DOS işletim sisteminin geniş bir komut kümesi vardır. Bu komutaların bir kısmını iç komut diye adlandırdık. İç komutların COMMAND.COM dosyasında olduğunu belirttik. Dış komutların hepsi için disk üzerinde birer dosya vardır. Bu dosyalar EXE ve COM uzantılı dosyalardır. Dış komut dosyaları, genellikle disket veya sabit diskteki DOS dizininin içerisinde yer alır. Dış komutun dosyası disk üzerinde olmazsa o komut kullanılmaz.
A: \ > DIR A: \DOS <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory of A: \DOS
[ .] [ ..] ATTRIB.EXE DELTREE.EXE DISKCOPY.COM
DISKEY.COM FORMAT.COM LABEL.EXE SCANDISK.EXE SCANDISK.INI SYS.COM TREE.COM XCOPY.EXE RESTORE.EXE BACKUP.EXE
15 file (s) 280.730 bytes
608.768 bytes free
Diskette bulunan DOS dizinindeki dış komutlar. Komut ismi komut satırında yazıldığında komuta ait dosya çalıştırılır ve komut görevini icra eder.

1-LABEL KOMUTU
Diskleri veya disketlerin kullanıcı tarafından verilen isimleri vardır. Disk veya disketlerin isimlerini değiştirmek için LABEL komutu kullanılır.
A: \ > LABEL <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Volume Label (11 character, ENTER for none ) ?
Label komutu parametresiz olarak çalıştırıldığında birinci satırda diskin adını, ikinci sırada diskin seri numarasını görüntüler. Üçüncü satırdaki mesaj en fazla 11 karakter uzunluğunda yeni bir isim girebileceğinizi veya enter tuşuyla bu satırı boş geçebileceğinizi gösterir.
Eğer bu satırı enter tuşuyla boş geçersek aşağıdaki mesaj görüntülenir.
Delete current volume label (Y / N ) ?
Bu mesaj diskin geçerli adının silinip silinmeyeceğini sorar. Y (Yes) dersek diskin ismi silinir, N (No) dersek eski isim silinmeden kalır.
A: \ > LABEL <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Volume Label (11 character, ENTER for none ) ?DENEME
Disketin ismini DENEME olarak değiştirdik.
A: \ > VOL <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7

A: \ > LABEL <ENTER>
Volume in drive A is SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
Volume Label (11 character, ENTER for none ) ? <ENTER>

Diskete isim vermeden enter tuşuyla geçtik.

Delete current volume label (Y / N ) ? Y

Disketin ismi değiştirilsin mi sorusuna Y (Yes) dersek disketin ismi silinir.

A: \ > VOL <ENTER>
Volume in drive A is no label
Volume Serial Number is 0838-17D7
Disketin isminin iptal edildiğini gördük. Birinci satır disketin isminin olmadığını ifade ediyor.
A: \ > LABEL C: \ANADOLU <ENTER>
Diskin ismini parametre olarak kullandık ve diskin ismini ANADOLU olarak değiştirdik.
A: \ > VOL C: <ENTER>
Volume in drive C is ANADOLU
Volume Serial Number is 24D4-96EA

2- TREE KOMUTU
Diskteki, disketteki veya bir dizindeki, dizin ve dosya yapısını grafiksel olarak görüntüler.

Directory PATH listing for Volume SISTEMDISK A: \ > TREE <enter>
Volume Serial Number is 0838-17D7
Directory PATH listing for Volume SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
A:. A:.
COMMAND.COM DOS
AUTOEXEC.BAT PH
CONFIG.SYS

DOS
DELTREE.EXE Komutu kullanıldığında disketteki dizinler,
DISKCOPY.COM üsteki gibi ağaç yapısı şeklinde görüntülenir.
DOSKEY.COM
FORMAT.COM
XCOPY.EXE
RESTORE.EXE A: \ > TREE /F <enter>
BACKUP.EXE

PW /F anahtarı dizinleri ve dizinlerin içindeki dosyaları
PFS.DIR da ekranda görüntüler. Yandaki gibi.
PH.COM Tree komut /F anahtarı ile DIR komutu gibi işlem
PH.HELP yapabilmektedir.

A: \ > TREE A:\DOS /F <enter> Directory PATH listing for Volume SISTEMDISK
Volume Serial Number is 0838-17D7
DOS dizini ve içerisindeki A:\DOS
dosyaları grafiksel olarak ekranda DELTREE.EXE
görüntüler. DISKCOPY.COM
DOSKEY.COM
FORMAT.COM
XCOPY.EXE
RESTORE.EXE
BACKUP.EXE

3- XCOPY KOMUTU
Copy komutu sadece dosya kopyalamak için kullanılıyordu. XCOPY komutu, dizinleri ve dosyaları kopyalamak için kullanılır. Kullanımı Copy komutuna benzer.

XCOPY <KAYNAK> <HEDEF>
XCOPY komutunda kaynak parametresi dosya adı olabileceği gibi dizin adı da olabilir. Hedef parametresi ise bir sürücü veya dizin olabilir.

A : . C : .
+ - - - YAZI
AUTOEXEC.BAT
COMMAND.COM TURKCE.TXT CONFIG.SYS KIMYA.TXT FIZIK.TXT
+ - - - PW ATELYE.TXT MAT-NOT.TXT PW.COM
PW.HLP PW.PRG + ------ NOT-1 PW.SET FEN-NOT.TXT MAT-NOT.TXT
+ - - - DOS
ATTRIB.EXE + ----- NOT-2
LABEL.EXE TUR-NOT.TXT
SYS.COM TAR-NOT.TXT
TREE.COM
+ - - - VERI
OKUL.DAT
SINIF.DAT
BÖLÜM.DAT

A: \ > XCOPY A:*.* C: <enter>
XCOPY komutunun bu kullanımı COPY gibidir. A sürücüsündeki dosyaları C sürücüsüne kopyalar.

A: \ > XCOPY C:\YAZI A:\PW <enter>
Bu kullanımda COPY komutuna benzer. Yazı dizinindeki dosyaları PW dizinine kopyalar. Oysa YAZI dizini içerisinde NOT-1 ve NOT-2 isimli iki dizin daha vardır.

A: \ > XCOPY C:\YAZI A:\PW /S <enter>
/S anahtarı belirtilen sürücü veya dizin içerisindeki dosyaları, alt dizinler ve alt dizinlerin içerisindeki dosyaları da beraber olarak hedef dizine kopyalar.
Yani bir sürücü yada dizin belirtilirse, o sürücü veya dizindeki bütün bilgileri hedefe kopyalar. Bu komutlardan sonra dosya ve dizin yapısı aşağıdaki gibi olur.

A : . C : .

AUTOEXEC.BAT AUTOEXEC.BAT
COMMAND.COM COMMAND.COM
CONFIG.SYS CONFIG.SYS

+------PW + - - - YAZI

TURKCE.TXT TURKCE.TXT PW.COM KIMYA.TXT PW.HLP FIZIK.TXT
KIMYA.TXT ATELYE.TXT FIZIK.TXT MAT-NOT.TXT ATELYE.TXT
PW.PRG MAT-NOT.TXT + ------ NOT-1 PW.SET FEN-NOT.TXT MAT-NOT.TXT
+-----NOT-1
FEN-NOT.TXT + ----- NOT-2
MAT-NOT.TXT TUR-NOT.TXT
TAR-NOT.TXT
+-----NOT-2
TUR-NOT.TXT + - - - VERI
TAR-NOT.TXT OKUL.DAT
SINIF.DAT
BÖLÜM.DAT

+-----DOS
ATTRIB.EXE
LABEL.EXE
SYS.COM
TREE.COM

XCOPY komutunu farklı yapan özellikler dizinleri dosyaları ile beraber kopyalayabilmesidir. Dizin içindeki dosyaları yeni bir dizin oluşturup, oluşturduğu yeni dizinin içerisine de kopyalayabiliriz.
A: \ > XCOPY C:\VERİ A:\DATA <enter>
Does DATA specify a file name
Or directory name on the target
(F= file, D= directory) ?
VERI dizindeki dosyalar disketteki DATA dizinine kopyalanmak isteniyor. Fakat diskette DATA isminde bir dizin olmadığı için yukarıdaki mesaj ekrana geldi. Hedef olarak tanımlanan DATA parametresinin dosya mı yoksa dizin mi olduğu soruluyor.
F’yi seçersek VERI dizinindeki dosyalar birleştirilir ve A sürücüsüne DATA isimli dosya olarak kopyalanır.
D’yi seçersek C sürücüsüne DATA isimli bir dizin oluşturulur ve VERI dizinindeki dosyalar A sürücüsündeki DATA dizininin içerisine kopyalanır.

4- DISKCOPY KOMUTU
Bu komut sadece disketler için kullanılır. Bir disketi aynı özellikte başka bir diskete kopyalamak için kullanılır. Kopyalama sonunda iki disket birbirinin aynı olur.
Verilerin bulunduğu diskete KAYNAK disket, verilerin kopyalanacağı diskete HEDEF disket denir. Hedef diskette bilgi varsa kopyalama işlemi sonunda bu bilgiler silinir. Hedef disket formatlı değilse Diskcopy komut disketi formatlar ve kopyalama işlemini yapar.

DISKCOPY <KAYNAK> <HEDEF>
A: \ > DISKCOPY A: B: <enter>
Insert SOURCE diskette in drive A:
Press any key to continue ...

Komut çalıştırıldıktan sonra “Kaynak disketi A sürücüsüne yerleştirin,bir tuşa basın” manasındaki mesaj görüntülenir. Kaynak disket A sürücüsüne yerleştirilip bir tuşa basılır ve aşağıdaki mesaj görüntülenir.
Copying 80 tracks, 18 sectors per track, 2 side (s)
Disketin özellikleri tespit edilir.

Reading from source diskette . . .
Kaynak disketten veriler okunup belleğe alınır. Okuma işlemi tamamlandığında aşağıdaki mesaj görüntülenir.
Insert TARGET diskette in drive A:
Press any key to continue ...
Bu mesaj verilerin kopyalanacağı “Hedef disketi A sürücüsüne yerleştirin,bir tuşa basın” manasındadır. Kaynak disket sürücüden çıkarılır ve hedef disket sürücüye yerleştirilip bir tuşa basıldığında aşağıdaki mesaj görüntülenir.
Writing to target diskette . . .
Kaynak disketten okunup belleğe alınan verilerin, hedef diskete yazıldığını belirtiyor. Kopyalama işlemi bir seferde tamamlanmayabilir. Kaynak disketten verilerin bir kısmı okunup hedef diskete yazılır, tekrar okunup tekrar yazılabilir. Bu işlem birkaç defa tekrarlanabilir.
Kopyalama işlemi tamamlandığında aşağıdaki mesaj görüntülenir.
Do you wish to write another duplicate of this disk (Y / N) ?
Aynı disketin ikinci bir kopyasını isteyip istemediğimizi sorar. İkinci bir kopyayı istiyorsak Y (Yes), istemiyorsak N (No) tuşuna basarız.
Copy another diskette (Y / N) ?
Bu mesajda kopyalanacak başka bir disketin olup olmadığı sorulur. Y (Yes) seçilirse aynı işlem tekrarlanır , N (No) seçilirse komut sona erdirilir.

A: \ > DISKCOPY A: B: /V <enter>
/V anahtarı ile bilgilerin hedef diskete doğru yazılıp yazılmadığı kontrol edilir. Daha güvenli bir kopyalama işlemi gerçekleştirilir.

5- SYS KOMUTU
Sistem dosyalarını disk veya diskete kopyalamak için kullanılır. Sistem dosyalarını IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM sırası ile kopyalar.
A: \ > SYS C: <enter>
Sistem dosyalarının A sürücüsündeki disketten C sürücüsüne kopyalar.
A: \ > SYS A: <enter>
Sistem dosyalarını C sürücüsünden A sürücüsündeki diskete kopyalar.
Dosyaların kopyalanması tamamlandığında “System transferred” mesajı görüntü-lenir. Sistem dosyaları transfer edilecek disk veya diskette boş yer olmazsa “No room for system on destination disk”, hedef diskte sistem dosyaları için yer yok manasında mesaj görüntülenir. Sistem dosyaları kopyalanamaz. Bu mesaj boot sektör bozuk olduğu zamanda da görüntülenir.

6- BACKUP KOMUTU
Sabit diskteki verilerin yedeğini diskete almak için kullanılır. Çalışma şekli COPY ve XCOPY komutları gibidir. COPY veya XCOPY komutuyla sabit diskten ancak tek diskete sığabilecek programların yedeği alınabilir. BACKUP ise bir disketten daha fazla yer kaplayan dosya veya dosyaların yedeğini disketlere almak için kullanılır. Yedeği alınacak dosyalar bir diskete sığmadığı zaman, Backup komutu ikinci, üçüncü disketi isteyerek yedekleme işlemini tamamlar. Yedek alınacak disketler formatlı değilse işleme başlanmadan disketler komut aracılığıyla formatlanır.

BACKUP <KAYNAK> <HEDEF>
Kaynak genelde sabit olur, hedef ise genelde disket olur. Çünkü genelde sabir diskteki dosyaların yedeği disketlere alınır.
A: \ > BACKUP C:\*.* A:
C sürücüsündeki bütün dosyaları A sürücüsündeki diskete yedekler.
A: \ > BACKUP C:\VERİ\*.* A: /S
C sürücüsündeki VERİ dizini içindeki dosyaları ve alt dizinleri A sürücüsündeki diskete yedekler. /S anahtarı alt dizinlerin de yedeğinin alınmasını sağlar.
A: \ > BACKUP C:\YAZI\*.TXT A:
C sürücüsündeki YAZI dizini içindeki TXT uzantılı dosyaları A sürücüsündeki diskete yedekler.

7- RESTORE KOMUTU
BACKUP komutu ile disketlere alınan yedeklerin Sabit Diske geri yüklenmesi için kullanılır. Restore komutunun kullanımı BACKUP komutunun tam tersidir.
RESTORE <KAYNAK> <HEDEF>
Kaynak genelde disket, hedef ise genelde Sabit Disk olur.
A: \ > RESTORE A: C:\*.*
BACKUP C:\*.* A: komutu kullanılarak yedeklenen dosyaları tekrar sabit diske yükler.
A: \ > RESTORE A: C:\VERİ\*.* /S
BACKUP C:\VERİ\*.* A: /S komutu kullanılarak yedeklenen dosyaları tekrar sabit diske yükler. /S parametresi alt dizinleri geri yüklemek için kullanılır. Eğer kullanılmazsa hata ortaya çıkar.

8- SCANDISK KOMUTU
Disk veya disketleri inceler ve disk üzerindeki fiziki hataları araştırır. Disk alanındaki bilgileri kurtarır. Bu bilgiler disk üzerindeki güvenli bir bölüme, program tarafından oluşturulan dosyalarda saklanır. Fiziki hata olan alanlar işaretlenir ve artık bu alanlar işletim sistemi tarafından kullanılmaz.

C: \ > SCANDISK <enter>
Microsoft ScanDisk

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
ScanDisk is now checking the following areas of drive C:
- Media descriptor
- File allocation tables
- Directory structure
File system
Surface scan
-Pause- <More Info> <Exit>
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
C:\DOS\EDIT.COM
Sıra ile yukarıdaki bölümler test edilir.

Media descriptor (Ortam Tanıtıcısı) :Sürücünün işletim sistemi tarafından algılanmasını sağlayan, sürücüyü işletim sistemine tanıtan özel kodlardır. ScanDisk ortam sürücüsünün yerinde olup olmadığını test eder.

File allocation tables (Dosya Yerleşim Tablosu) : İşletim sistemini disk üzerindeki dosyaların nerede depolandığını belirtmek için kullandığı tablodur. Bu tabloda dosyaların adres bilgileri bulunur.
İşletim sistemi bu tabloların bir veya daha fazla yedeğini bulundurur. ScanDisk yerleşim tablolarını karşılaştırır, hatalı FAT’leri düzeltir ve dosyaların kaybolmasını engeller.

Directory structure (Dizin Yapısı) : ScanDisk, diskin dizin yapısını test ederek, ağaç yapısının geçerliliğini kontrol eder. Dizin yapısı zarar görürse diğer programlarda beklenmedik hatalar ortaya çıkabilir.

File system (Dosya Sistemi) : Disk alanı küme adı verilen bölümlerden oluşur. Her küme en fazla bir dosya saklayabilir. Kümeler disk üzerinde veri saklamak için kullanılan en küçük birimlerdir. Bazı dosyalar birkaç küme alanı kaplayabilir. Fakat aynı kümede iki dosya bulunmaz. ScanDisk kayıp kümeleri inceler ve bu kullanılmayan kümeleri kullanılır hale getirir.

Surface scan (Yüzey Tarama) : ScanDisk sürücünün tüm veri alanını baştan sona test eder. Fiziksel hata bulursa, hatanın olduğu bölümlerdeki bilgileri disk üzerinde güvenli bir alana taşır ve zarar görmüş alanların kullanılmaması için işaretler. İşletim sistemi bu alanları kullanmaz.
Yüzey tarama testi kullanıcıdan onay alınarak yapılır.
Bu testler sonuçlandıktan sonra disk hakkında rapor hazırlanır.

Microsoft ScanDisk
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
ScanDisk did not find any problems on drive C:
ScanDisk C sürücüsünde herhangi bir problem bulamadı.

<View Log> <Exit>
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Test sonucu hakkında ayrıntılı bilgi için View Log seçeneği seçilirse aşağıdaki ekran görüntüsü elde edilir.

Microsoft ScanDisk
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Log file generated at 09:26PM on Tuesday, April 15, 1997.
Günlük dosyası Salı, Nisan 15, 1997 tarihinde, saat 09:26PM üretildi.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

ScanDisk checked drive C for problems, with the following results :
ScanDisk sürücü C sürücünün hatalarını inceledi ve şunları buldu.
Directory structure (Dizin Yapısı)
ScanDisk did not find any problems.
MS-DOS File allocation table (Dosya Yerleşim Tablodu)
ScanDisk did not find any problems.
Hiçbir sorun bulamadı.
MS-DOS File system (MS-DOS Dosya Sistemi)
ScanDisk did not find any problems.
Hiçbir sorun bulamadı.
Surface scan (Yüzey Tarama)
ScanDisk did not find any problems.
Hiçbir sorun bulamadı.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
-OK- < Save Log >
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

9- DELTREE KOMUTU
Del komutu dosyaları silmek için, RD komutu da boş dizinleri silmek için kullanılıyordu. Deltree komutu; dosyaları ve belirtilen dizinin içindeki tüm dosya ve alt dizinleri siler.
A: \ > DELTREE CONFIG.SYS <enter>
Delete file “Config.sys”? (Dosya silinsin mi)
Dosya silinirken kullanıcıdan onay alınır.Dosyanın silinmesini istiyorsak Y (Yes), istemiyorsak N (No) karakterini kullanırız.
A: \ > DELTREE /Y CONFIG.SYS <enter>
/Y anahtarı kullanılırsa onay istemeden dosya silinir.
A: \ > DELTREE DOS <enter>
Delete directory “DOS” and all its subdirectories ? (yn)
“DOS” dizni ve tüm alt dizinleri silinsin mi ?

10- FORMAT KOMUTU
Günümüzde satın aldığımız disketleri direkt kullanabiliyoruz. Çünkü fabrikadan formatlanmış olarak çıkıyor. Bundan birkaç yıl önce disketler fomat işlemine tabi tutulmadan kullanıcıya ulaşıyordu. Disketin ve sabit diskin formatlanması, disketin veya diskin işletim sistemi tarafından kullanabilir hale getirilmesidir.
Bir disket format işlemine tabi tutulduğunda;
1. Disk üzerinde dairesel izler (track) oluşturulur.
2. İzler sektörlere bölünür.
3. Boot sektör oluşturulur.
4. FAT oluşturulur (Dosya Yerleşim Tablosu)
5. Rood directory (Ana Dizin) oluşturulur.
6. Data Area (Veri Alanı) oluşturulur.

A: \ > FORMAT A: <enter>
Insert new diskette for drive A:
and press ENTER when ready . . .
A: sürücüsüne yeni disket yerleştirin ve devam etmek için ENTER’a basın . . .
Checking existing disk format.
Saving UNFORMAT information.
Verifying 1.44M
Sürücüdeki disket biçimi inceleniyor. 1.44MB’a formatlanıyor.

0 percent completed. Yüzde 0 tamamlandı.
1 percent completed. Yüzde 1 tamamlandı.
100 percent completed. Yüzde 100 tamamlandı.
Formatlama işleminin yüzde kaçının bittiğini gösterir.

Format complete.
Formatlama işlemi tamamlandı.

Volume Label (11 characters, ENTER for none ) ?
Birim etiketi (11karakter, boş bırakmak için ENTER) ?
1.457.664 bytes total disk space
1.457.664 bytes available on disk

1.457.664 bayt toplam disk alanı
1.457.664 bayt disk üstünde kullanılabilir.

512 bytes in each allocation unit.
2.847 allocation units available on disk.
512 bayt, her bir kümeyi meydana getiriyor.
2.847 tane küme disk üstünde kullanılabiliyor.

Volume Serial Number is 0538-18DE
Birim seri numarası 0538-18DE
Format another (Y/N)
Başka bir tane formatlanacak mı (Y/N)
İşlem basamakları takip edildiğinde disket 1.44 MB kapasitede formatlanır.

A: \ > FORMAT A: /S <enter>
/S anahtarı kullanılırsa, disket formatlandıktan sonra diskete sistem dosyaları kopyalanır. Yani disketimiz sistem disketi olur.
Formatlama işlemi tamamlandığında “System Transferred”, “Sistem transfer edildi” mesajı görüntülenir.
A: \ > FORMAT A: /F:720 <enter>
Disketin kapasitesini belirtmediğimiz taktirde disket 1.44 MB olarak formatlanır. /F anahtarı kullanılarak disketin kapasitesi belirtilirse disket belirtilen kapasitede formatlanır.
/F 720 anahtarı ile DD (Double Densty) disket formatlanır.

A: \ > FORMAT A: /Q <enter>
/Q parametresi disketi hızlı formatlar. Bu anahtarın kullanılabilmesi için disketin daha önceden formatlanmış olması gerekir. /Q parametresi kullanıldığında disketin Boot sektörü, FAT’i ve Rood Directory’si silinir. Veri alanı üzerinde herhangi bir işlem yapılmaz.

A: \ > FORMAT C: <enter>
WARNING : ALL DATA ON NON-REMOVABLE DISK
DRIVE C : WILL BE LOST !
Proceed with Format (Y/N) ? n
UYARI, C: SABİT DİSK SÜRÜCÜSÜ ÜSTÜNDEKİ TÜM VERİ KAYBOLACAK!
Formatlama devam etsin mi ? (Y/N) ?
Sabit diskteki bilgiler önemli olduğu için kullanıcıdan onay alınarak formatlama işlemi başlatılır.

13-12-06, 02:07	#1 (permalink)
adamus Vatani Görevde Giriş Tarihi: 23-05-2005 Yaş: 23 Mesajlar: 10,942 Rep Puanı: 14211143 Rep Gücü: 142262	Dos Komutlari DOS KOMUTLARI DOS işletim sistemi, bilgisayarı, komut satırına yazılacak komutlarla yönlendirilir. MS-DOS komutları üç bölümden meydana gelir. Komut adı, Parametre ve Anahtarlar. a- Komut adı : MS-DOS komutlarının, komutun görevini hatırlatacak bir adı bulunur.Komut satırına yazılacak ilk ifade komutun adıdır. Komutların bir kısmı parametreleri ile kullanılır, bir kısmı parametresiz kullanılır, bir kısmı da hem parametreli hem de parametresiz olarak kullanılabilir. Komut parametresi kullanıldığında varsayılan (default) parametrelere göre işlem yapar. Örneğin; A:\>DIR <enter> komutu aktif dizindeki dosya dizinlerini listeler. Eğer herhangi bir parametre veya anahtar kullanılsaydı komutun yaptığı işlev farklılaşırdı. b- Parametre : Komutların işlev alanlarını belirtmek için kullanılırlar. Örneğin; A:\>DIR komutu parametresiz olarak kullanıldığı zaman, işlem alanı olarak aktif dizini kullanır. Yani parametresiz aktif dizin olur. Komutu A:\>DIR C: şeklinde parametre vererek çalıştırabiliriz. Komut bizim verdiğimiz parametreye göre işlem alanını değiştirir. Parametreler sürücü adları, dosya adları, joker karakterler olabilir. c- Anahtarlar : Komutun var olan fakat aktif olamayan bazı özelliklerini ortaya çıkararak komutu özelleştirir. Anahtarlar “/” karakteri ile beraber kullanılır. Örneğin; A:\>DIR /P komutu ile dosya ve dizin adları sayfa sayfa listelenir. Anahtar kullanılmasaydı dosya ve dizinler listelenirdi fakat ekran sayfaları arasında durulmazdı. Dosya ve dizinler birden fazla sayfadan meydana geldiyse en son sayfa ekranda görünürdü. Komut ismi, parametre, anahtarlar arasına bir boşluk bırakmak gerekir. Bir komut birden fazla parametre ve anahtar kullanabilir. DOS komutları İç komut ve Dış komut diye iki tip komut kümesinden oluşur. A- İÇ KOMUTLAR Command. Com dosyasının içerisinde bulunan komutlara iç komut denir. Sistem dosyalarının yüklenmesi ile bu komutlar kullanıma hazır hale gelirler. 1- DIR KOMUTU Dosya ve dizin isimlerini liste halinde ekranda gösterir. A: \ > DIR <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ COMMAND COM 54. 645 30/05/98 6:22 AUTOEXEC BAT 566 28/06/98 16:26 CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28 TREEINFO NCD 491 22/07/98 14:33 DOS <DIR> 29/06/98 0:04 PW <DIR> 29/06/98 0:05 ATL <DIR> 22/07/98 13:50 EML <DIR> 22/07/98 13:50 8 file (s) 56.042 bytes 371.712 bytes free A sürücüsünde iken komutu kullanıldığında disket üzerindeki dosya ve dizin isimleri, dosyaların kapladığı alan, dosya ve dizinin oluşturulduğu veya üzerinde son değişiklik yapıldığı tarih ve saat bilgileri ekranda görüntülenir. Listedeki isimlerden, ismin karşısında <DIR> ifadesi olanlar dizin ismidir. DIRECTORTY (dizin) kelimesinden kısaltılmıştır. Dizinler dosyalar gibi disk üzerinde yer kaplamazlar. Bu özellikleriyle dosyalardan ayrılırlar. ATL <DIR> 22/07/98 13:50 Dizin adı Dizin oluşturulduğu tarih ve saat Dosyaların adları ve genelde uzantıları da olur. Dosyanın disk üzerinde kapladığı alan, dosyanın oluşturulduğu tarih ve saat bilgileri görüntülenir. CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28 Dosya adı ve uzantısı Dosyanın disk üzerinde kapladığı alan ve oluşturulduğu tarih ve saat. CONFIG.SYS dosyası disk üzerinde 340 bytelık bir alan kaplıyor. Volume in drive A is SISTEMDISK Sabit disklerin, disketlerin ve diğer kayıt ortamlarının sürücü adından başka bir de isimleri vardır. Bu ifade A sürücüsündeki disketin adı SISTEMDISK olduğunu gösteriyor. Diskin veya disketin ismi değiştirilebilir. Volume Serial Number is 0838-17D7 Sabit disklerin, disketlerin aynı zamanda bir seri numarası vardır. Seri numaraları kullanıcı tarafından ne değiştirilebilir nede kullanılır. Directory of A : \ Bu ifade ekranda listelenen dosya ve dizinlerin hangi dizinde olduğunu kullanıcıya bildirir. Ekrandaki listenin, disketin ana dizinindeki liste olduğu anlaşılıyor. Eğer bu ifade A: \ DOS şeklinde olsaydı anlayacaktık ki ekranda liste DOS dizinine aitmiş. 8 file (s) 56.042 bytes Ana dizinde 8 tane olduğunu ifade etmektedir. Yalnız bu sayı dosya dizinlerinin sayısıdır. Dizinler disk üzerinde yer kaplamadığında 56.042 byt dosyaların disk üzerinde kapladığı alandır. 371.712 bytes free Disk üzerinde kaç byte boş alanın bulunduğu kullanıcıya bildirilmektedir. A: \ > DIR / W <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ COMMAND COM AUTOEXEC.BAT CONFIG.SYS [DOS] [PW] [ ATL] [ EML ] 7 file (s) 55.551 bytes 372.224 bytes free / W anahtarı ekranda dosya ve dizin isimlerini bir satıra 5 tane dosya ve dizin ismi sığacak şekilde listelenir. Dizin isimleri köşeli parantez içerisine alınır. Dosyanın sadece adı ve uzantısı ekranda görüntülenir. A: \ > DIR A: \ DOS / W <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ DOS [ .] [ ..] ATTRIB.EXE COUNTRY.SYS DISPLAY.SYS EDIT.COM EDIT.HLP EGA2.CPI KEYB.COM KEYBRD2.SYS LABEL.EXE MODE.COM QBASIC.EXE QBASIC.INI TREE.COM XCOPY.EXE XCOPY.COM SYS.COM DELTREE.EXE FORMAT.COM 20 file (s) 486.933 bytes 372.224 bytes free A:\DOS parametresi kullanılırsa DOS dizininin içerisindeki dosyalar ve ana dizinler ekranda görünür. /W anahtarı da kullanıldığı için bir satıra 5 dosya ismi sığdırılacak şekilde görüntülenmiş. Directory of A : \ DOS ifadesi DOS dizinin altındaki dosya ve dizinlerin listeleneceğini gösteriyor. A: \ > DIR A: \ PW / W <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ PW [ .] [ ..] PFS.DIR PW.COM PW.HELP PW.MAC. PW.NET PW.PIF PW.PRG PW.PRI PW.SET [ VERI] [ OKUL] 12 file (s) 359.434 bytes 372.224 bytes free Burada parametre olarak A:\PW ifadesi kullanıldı. A: \ > DIR A: \ DOS / P <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ DOS . <DIR> 29/06/98 0:04 .. <DIR> 29/06/98 0:04 COUNTRY SYS 26.936 30/05/98 6:22 DISPLAY SYS 15.789 30/05/98 6:22 EDIT COM 413 30/05/98 6:22 KEYB COM 15.750 30/05/98 6:22 KEYBRD2 SYS 31.982 30/05/98 6:22 LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22 MODE COM 23.569 30/05/98 6:22 TREE COM 6.985 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 DISKCOPY COM 13.335 30/05/98 6:22 SYS COM 9.432 30/05/98 6:22 DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22 Press any key to continue ... (continuing A: \ DOS) FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22 HIMEM SYS 29.136 30/05/98 6:22 MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22 12 file (s) 541.158 bytes 328.192 bytes free /P anahtarı dosya ve dizinleri sayfa sayfa görüntülemek için kullanılır. Buradaki sayfa, ekran sayfasıdır. Bu anahtar, dosya ve dizin çok olduğu durumlarda kullanılır. Bir ekran sayfası dolduğunda Press any key to continue ... mesajı ekranın en alt satırında görünür. Mesaj “devam etmek için bir tuşa basın” manasındadır. Klavyeden herhangi bir tuşa basıldığında diğer ekran sayfasında dosya ve dizin isimleri görünür. A: \ > DIR / S <ENTER> /S anahtarı disk üzerindeki bütün dizin ve alt dizinleri ekranda görüntülemek için kullanılır. Bu ekran görüntüsü uzun olduğu için buraya alınmadı. A: \ > DIR CONFIG.SYS <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28 1 file (s) 340 bytes 328.192 bytes free DIR komutu parametre olarak sürücü ve dizin adlarını kullanabildiği gibi dosya adlarını da parametre olarak kullanabilir. A: \ > DIR CONFIG.SYS komut satırını ana dizinde arar. Bulursa yukarıda olduğu gibi dosya ismini ekranda görüntüler. A: \ > DIR CONFIG <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ File not found Parametre olarak sadece dosya ismi kullanıldığı için dosya bulunamadı. Herhangi bir hatanın ortaya çıkmaması için parametre olarak kullanılan ifadenin doğru yazılması gerekir. Bilgisayar, ana dizinde Confıg isminde uzantısı olmayan bir dosya aradığı için bulamadı. A: \ > DIR SYS.COM /S <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ SYS COM 9.432 30/05/98 6:22 1 file (s) 9.432 bytes Total files listed : 1 file (s) 9.432 bytes 328.192 bytes free /S anahtarı kullanılmasaydı SYS.COM dosyası ana dizinde aranacaktı. /S anahtarı kullanıldığı için SYS.COM dosyası tüm dizin ve alt dizinlerde aranır. SYS.COM dosyası, DOS dizininin içerisinde bulundu. Joker Karakterler Joker karakterler dosya isimleri yerine kullanılırlar. DOS’un kullandığı iki joker karakter vardır. * - Asteriks karakteri dosya isim veya uzantısı için kullanıldığında bir veya birden fazla karakterin yerini tutabilir. ? – Soru işareti karakteri dosya isim veya uzantısı için kullanıldığında sadece bir karakterin yerini tutabilir. A: \ > DIR A: \ DOS \ . SYS <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ DOS COUNTRY SYS 26.936 30/05/98 6:22 DISPLAY SYS 15.789 30/05/98 6:22 KEYBRD2 SYS 31.982 30/05/98 6:22 HIMEM SYS 29.136 30/05/98 6:22 4 file (s) 103.803 bytes 328.192 bytes free Asteriks karakteri burada dosya adının tüm karakterleri için kullanılmış. Yani dosya ismi 1 karakterden 8 karaktere kadar olabilir. A: \ DOS \ . SYS parametresi; A sürücüsündeki DOS dizininin içerisindeki dosya adı ne olursa olsun, uzantısı SYS olan dosyaları listele manasındadır. Joker karakterlerle, dosyaların ortak özelliklerine göre arama ve listeleme işlemi yapılabilir. A: \ > DIR E . /S <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ DOS EDIT COM 413 30/05/98 6:22 EDIT HLP 17.898 30/05/98 6:22 EGA2 CPI 58.870 30/05/98 6:22 3 file (s) 77.181 bytes 328.192 bytes free E. parametresi dosya adı E harfi ile başlayan ve uzantısı ne olursa olsun bütün dosyaları listele manasındadır. /s anahtarı da E harfi ile başlayan dosyaları bütün disk üzerinde aranmasını sağlar. Yani diskette E harfi ile başlayan bütün dosyalar ekranda görüntülenir. A: \ > DIR ??.??? / S / W <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ [ PW] 1 file (s) 0 bytes Directory of A : \ PW PW.COM PW.HELP PW.MAC PW.NET PW.PIF PW.PRG PW.PRI PW.SET 8 file (s) 359.372 bytes Total files listed : 9 file (s) 359.372 bytes 328.192 bytes free ??.??? parametresi adı en fazla 2 karakter olan ve uzantısı en fazla 3 karakter olan dosya ve dizinleri görüntülemek için kullanılır. /S anahtarı da kullanıldığında bu özellikteki dosya ve dizinler, bütün dizin ve alt dizinlerde aranır ve ekranda görüntülenir. A: \ > DIR M???.??? / S <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ ATL MAK <DIR> 22/07/95 13:51 1 file (s) 0 bytes Directory of A : \ DOS MODE COM 23.569 30/05/98 6:22 MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22 2 file (s) 41.888 bytes Total files listed : 3 file (s) 41.888 bytes 328.191 bytes free M???.??? Parametresi adının ilk karakteri M olan, adı en fazla 4 karakter olan ve dosya uzantısı en fazla 3 karakter olan dosya dizinleri ekranda görüntülenir. /S anahtarı da kullanıldığında bu özellikteki dosya ve dizinler bütün dizin ve alt dizinlerde aranır ve ekranda görüntülenir. A: \ > / AD <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ DOS <DIR> 29/06/98 0:04 PW <DIR> 29/06/98 0:05 ATL <DIR> 22/07/95 13:50 EML <DIR> 22/07/95 13:50 4 file (s) 0 bytes 328.192 bytes free /AD anahtarı sadece dizin isimlerini ekranda görüntüler. A: \ >DIR / ON <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ ATL <DIR> 22/07/95 13:50 AUTOEXEC BAT 566 28/06/98 16:26 COMMAND COM 54.645 30/05/98 6:22 CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28 DOS <DIR> 29/06/98 0:04 EML <DIR> 22/07/95 13:50 PW <DIR> 29/06/98 0:05 7 file (s) 55.551 bytes 328.192 bytes free /ON dosya ve dizinleri, isme göre A’dan Z’ye doğru sıralayarak listeler. A: \ >DIR / OE <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ DOS <DIR> 29/06/98 0:04 PW <DIR> 29/06/98 0:05 ATL <DIR> 22/07/95 13:50 EML <DIR> 22/07/95 13:50 AUTOEXEC BAT 566 28/06/98 16:26 COMMAND COM 54.645 30/05/98 6:22 CONFIG SYS 340 28/06/98 16:28 7 file (s) 55.551 bytes 328.192 bytes free 2- DEL KOMUTU Disk üzerindeki dosya veya dosya gruplarını silmek için kullanılır. Del komutu, parametre olarak dosya adını veya dosya adı yerine kullanılan joker karakterleri kullanır. Joker karakterleri kullanırken dikkatli olmak gerekir. Çünkü istemediğimiz dosyaları da farkında olmadan silebiliriz. Bilgisayardaki gereksiz dosyaların silinmesi performansı artırır. A: \ >DIR <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ PW MAC 858 27/07/98 18:25 DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22 DISKCOPY COM 13.335 30/05/98 6:22 EDIT COM 413 30/05/98 6:22 FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22 FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22 LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22 MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22 SYS COM 9.432 30/05/98 6:22 TREE COM 6.985 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 PW COM 4.020 14/08/90 11:24 PW HELP 22.457 23/03/87 22:52 PW PRG 318.505 01/12/86 0:00 14 file (s) 461.459 bytes 992.768 bytes free Diskette yukarıdaki dosyalar var. Bu dosyaları Del (delete) komutunu kullanarak silelim. A: \ > DEL EDIT.COM <enter> Parametre olarak dosya ismi kullanıldı. Del komutu disk üzerinde EDIT.COM dosyasını bulur ve siler. Eğer bu dosya ismini bulamasaydı File not found (dosya bulunamadı) mesajını ekrana yazardı. A: \ > DEL PW.* <enter> Parametre olarak dosya ismi ve uzantısı yerine joker karakter kullanıldı. Del komutu bu parametreye göre dosya adı PW olan tüm dosyaları siler. Bu iki dosya silme operasyonundan sonra disk üzerinde aşağıdaki dosyalar kalır. A: \ >DIR <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22 DISKCOPY COM 13.335 30/05/98 6:22 FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22 FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22 LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22 MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22 SYS COM 9.432 30/05/98 6:22 TREE COM 6.985 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 9 file (s) 115.206 bytes 1.339.904 bytes free A: \ >DEL D. <ENTER> Dosya adı D ile başlayan dosyalar disk üzerinden silinir. Bu tür parametreyi kullanırken dikkatli davranmak gerekir. Çünkü bu parametre geniş bir dosya kitlesini kapsayabilir. Silinen dosyaları geri kurtarmak mümkündür fakat bazı durumlarda bu işlem zor olabilir. Hatta bazı dosyalar geri kurtarılamaz. Bu komuttan sonra disk üzerinde kalan dosyalar aşağıdaki gibidir. A: \ >DIR <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22 FORMAT COM 22.974 30/05/98 6:22 LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22 MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22 SYS COM 9.432 30/05/98 6:22 TREE COM 6.985 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 7 file (s) 90.760 bytes 1.364.992 bytes free A: \ >DEL .COM / P <enter> FORMAT COM, Delete (Y / N ) Y SYS COM, Delete (Y / N ) Y TREE COM, Delete (Y / N ) N Del komutu /P anahtarı ile kullanılırsa, dosyalar silinirken kullanıcıdan onay ister. Biz iki dosyayı silinmesi için, birisini de silinmemesi için onay verdik. Joker karakteri kullanımı yeterli olmadığı durumlarda kullanıcının işini kolaylaştıran bir anahtardır. Disket üzerinde kalan dosyalar aşağıdaki gibidir. A: \ >DIR <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22 LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22 MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22 TREE COM 6.985 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 5 file (s) 58.354 bytes 1.397.760 bytes free A: \ >DEL .EXE / P <enter> FIND EXE, Delete (Y / N ) Y LABEL EXE, Delete (Y / N ) Y MOVE EXE, Delete (Y / N ) Y XCOPY EXE, Delete (Y / N ) N /P anahtarı ile EXE uzantılı dosyalar disk üzerinden kullanıcı onayı ile silinir. Bu komuttan sonra disk üzerinde kalan dosyalar aşağıdaki gibidir. A: \ >DIR <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A : \ TREE COM 6.985 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 2 file (s) 23.875 bytes 1.433.088 bytes free A: \ >DEL. <enter> veya DEL . <enter> All files in directory will be deleted ! Are you sure (Y / N) ? .veya . parametresi aktif dizindeki bütün dosyaları siler. İşletim sistemi silme işlemini yapmadan önce “Dizindeki bütün dosyalar silinecek ! Emin misiniz ?” manasındaki bir mesajla kullanıcıyı uyarır. Verilen cevaba göre işlem yapılır. 3- UNDELETE KOMUT Del komutu ile bir dosya sildiğimizde dosyaları Undelete komutu ile geri getirmek mümkündür. DOS işletim sistemi dosyaları fiziksel olarak disk üzerinden silmez. Dosya disk üzerinde DIR komutu ile bulunmaz ve dosya artık disk üzerinde herhangi bir yer işgal etmez. Silinen dosyanın disk üzerinde bulunduğu bölgeye yeni bir dosya kaydedilene kadar dosya undelete komutu yardımı ile kurtarılarak tekrar kullanılabilir. A: \ UNDELETE / LİST <enter> UNDELETE – A delete protection facility Copyright ( C ) 1987 – 1993 Central Point Software, Inc. All rights reserved. Directory : A: \ File Specifications : * . * Delete Sentry control file not found. Delection – tracking file not found. MS-DOS directory contains 12 deleted files. Of those , 12 files may be recovered. Using the MS-DOS directory method. ?W MAC 858 27/07/98 18:25 ...A ?ELTREE EXE 11111 30/05/98 6:22 ...A ?ISCOPY COM 13335 30/05/98 6:22 ...A ?DIT COM 413 30/05/98 6:22 ...A ?IND EXE 6770 30/05/98 6:22 ...A ?ORMAT COM 22974 30/05/98 6:22 ...A ?ABEL EXE 9390 30/05/98 6:22 ...A ?OVE EXE 18319 30/05/98 6:22 ...A ?YS COM 9832 30/05/98 6:22 ...A ?W COM 4020 14/08/90 11:24 ...A ?W HLP 22457 23/03/87 22:52 ...A ?W PRG 318505 1/12/86 0:00 ...A /LIST anahtarı disk üzerindeki silinen dosyaların listesini ekranda listeler. Bu listedeki dosyalar Del komutuyla, yaptığımız örnekte silinen dosyalardır. Dosya isimlerine dikkat edilirse birinci karakterler ? karakteri ile değiştirilmiş. Del komutu ile yapılan en son örnekten sonra disk üzerinde silinmeyen bir dosya kalmıştı. A: \ UNDELETE EDIT.COM <enter> UNDELETE – A delete protection facility Copyright ( C ) 1987 – 1993 Central Point Software, Inc. All rights reserved. Directory : A: \ File Specifications : EDIT.COM Delete Sentry control file not found. Delection – tracking file not found. MS-DOS directory contains 1 deleted files. Of those , 1 files may be recovered. Using the MS-DOS directory method. ?DIT COM 413 30/05/98 6:22 ...A Undelete ( Y / N ) ? Y Please type the first charecter for ?DIT .COM : E File successfully undeleted. Parametre olarak silinen dosyanın ismi kullanıldığında dosya aranır. MS-DOS directory contains 1 deleted files. Bu mesaj, dizin içerisinde silinmiş bir dosyanın bulunduğunu belirtir. Of those , 1 files may be recovered. Silinen dosyanın üzerine herhangi bir bilgi kaydedilmediği için dosyanın kurtarılabileceğini belirtir. ?DIT COM 413 30/05/98 6:22 ...A Undelete ( Y / N ) ? Y Dosyanın adı, uzantısı ve özellikleri görüntülenir. Dosyayı kurtarmak istiyorsak Undelete (Y / N ) ? sorusuna Y ( yes), kurtarmak istemiyorsak N (No) cevabını veririz. Bu soruya Y (yes) cevabı verilirse aşağıdaki mesaj görüntülenir. Please type the first charecter for ?DIT .COM : E Burada dosya isminin birinci karakterini klavyeden girilmesi isteniyor. Uygun bir karakter girilerek dosya tekrar kullanılır hale getirilir. File successfully undeleted. Mesaj, dosyanın başarıyla kurtarıldığını belirtir. A: \ UNDELETE EDIT.COM <enter> UNDELETE – A delete protection facility Copyright ( C ) 1987 – 1993 Central Point Software, Inc. All rights reserved. Directory : A: \ File Specifications : * .EXE Delete Sentry control file not found. Delection – tracking file not found. MS-DOS directory contains 4 deleted files. Of those , 4 files may be recovered. Using the MS-DOS directory method. ?ELTREE EXE 11111 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? Y Please type the first charecter for ?ELTREE EXE : D File successfully undeleted. ?IND EXE 6770 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? Y Please type the first charecter for ?IND EXE : F File successfully undeleted. ?ABEL EXE 9390 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? N ?OVE EXE 18319 30/05/98 6:22 ...A Undelete (Y / N) ? N .EXE parametresi kullanılarak, Del komutu ile silinen EXE uzantılı dosyalar kurtarılıyor. .EXE parametresine uygun disk üzerinde 4 adet dosya olduğu belirtiliyor. 4 dosyanın da tekrar kurtarılabileceği belirtiliyor. Yukarıdaki gibi sıra ile dosyaların kurtarılması için onay alınıyor. Kurtarılması istenen dosyaların birinci karakterleri klavyeden girilerek dosyalar başarılı bir şekilde kurtarılıyor. Yukarıdaki işlemlerden sonra disk üzerinde aşağıdaki dosyalar kalır. A: \ >DIR <enter> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 4B8F-8E52 Directory of A : \ DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22 EDIT COM 413 30/05/98 6:22 FIND EXE 6.770 30/05/98 6:22 TREE COM 6.985 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 5 file (s) 42.169 bytes 1.414.144 bytes free 4- REN KOMUTU Disk üzerindeki dosyaların adlarını değiştirmek için kullanılır. Ren komutu RENAME komutu ile aynıdır. Ren komutu iki parametreyle kullanılır. Ren <Dosyanın ESKİ adı> <Dosyanın YENİ adı> Disk üzerinde aşağıdaki dosyalar var. A: \ >DIR <enter> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 4B8F-8E52 Directory of A : \ PW COM 4.020 14/08/90 11:24 PW PRI 11.633 24/03/87 13:53 PW HELP 22.457 23/03/87 22:52 DELTREE EXE 11.111 30/05/98 6:22 LABEL EXE 9.390 30/05/98 6:22 MOVE EXE 18.319 30/05/98 6:22 XCOPY EXE 16.930 30/05/98 6:22 EDIT COM 413 30/05/98 6:22 8 file (s) 98.273 bytes 1.361.920 bytes free A: \ >REN EDIT.COM YAZI : COM <enter> İsmi EDIT.COM olan dosyanın ismini YAZI.COM olarak değiştirir. A: \ >REN PW.* PRFWRITE.* <enter> Dosya PW ile olan dosyaların adlarını PRFWRITE olarak değiştirir. Dosya uzantıları aynı kalır. A: \ >REN .EXE .TXT <enter> Exe uzantılı dosyaların uzantıları TXT olarak değiştirilir. Üç işlemden sonra disketteki dosyaların isimlerini kontrol edelim. A: \ >DIR <enter> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 4B8F-8E52 Directory of A : \ PRFWRITE COM 4.020 14/08/90 11:24 PRFWRITE PRI 11.633 24/03/87 13:53 PRFWRITE HELP 22.457 23/03/87 22:52 DELTREE TXT 11.111 30/05/98 6:22 LABEL TXT 9.390 30/05/98 6:22 MOVE TXT 18.319 30/05/98 6:22 XCOPY TXT 16.930 30/05/98 6:22 YAZI COM 413 30/05/98 6:22 8 file (s) 98.273 bytes 1.361.920 bytes free 5- COPY KOMUTU Copy komutu DOS’un en sık kullanılan komutlarından birisidir. Görevi dosyayı veya dosyaları disketten sabit diske, sabit diskten diskete veya diğer kayıt ortamlarına kopyalamak için kullanılır. A : . C : . + - - - YAZI AUTOEXEC.BAT COMMAND.COM TURKCE.TXT CONFIG.SYS KIMYA.TXT FIZIK.TXT + - - - PW ATELYE.TXT PW.COM + - - - VERİ PW.HLP PW.PRG PW.SET + - - - DOS ATTRIB.EXE LABEL.EXE SYS.COM TREE.COM Yukarıda A sürücüsündeki disketin ve sabit dikin dosya ve dizin sistemi ağaç yapısı şeklinde görülmektedir. C sürücüsünde YAZI ve VERİ adında iki dizin ve bu dizinlerin içerisinde dosyalar bulunmaktadır. A süsücüsünde PW ve DOS adında iki dizin ve dizinlerin içerisinde dosyalar bulunmaktadır. A sürürcüsündeki ana dizinde yine üç tane dosya görülmektedir. Dizin yapılarının bu şekilde verilmesinin sebebi hem bilgisayardaki dosya yapısını anlamak, hem de copy komutunun anlaşılmasını kolaylaştırmak içindir. COPY komutunun kullanılması sırasında dikkat edilecek en önemli husus; kaynak ve hedefin iyi tarif edilmesidir. Kaynak; dosyanın veya dosyaların alınacağı yer. Hedef; dosyanın veya dosyaların kopyalanacağı yerdir. COPY < KAYNAK> < HEDEF> A : \ > COPY A: \ CONFIG.SYS C: <enter> Komutu; CONFIG.SYS dosyasının bir kopyasını A sürücüsündeki disketten al ve Sabit Diske kopyala demektir. A : \ > COPY A: \ AUTOEXEC.BAT C:\ VERI <enter> Disketteki AUTOEXEC.BAT dosyasını C sürücüsündeki Veri dizininin içine kopyala demektir. A : \ > COPY A: \PW \ . C: <enter> Disketteki PW dizininde bulunan dosyaların hepsini C sürücüsüne kopyala demektir. Bu işlemlerden sonra A ve C sürücüsünün durumu aşağıdaki gibidir. A : . C : . AUTOEXEC.BAT CONFIG.SYS COMMAND.COM PW.SET CONFIG.SYS PW.COM PW.HLP + - - - PW PW.PRG PW.COM PW.HLP PW.PRG + - - - YAZI PW.SET TURKCE.TXT KIMYA.TXT + - - - DOS FIZIK.TXT ATTRIB.EXE ATELYE.TXT LABEL.EXE SYS.COM TREE.COM + - - - VERİ AUTOEXEC.BAT OKUL.DAT SINIF.DAT BÖLÜM.DAT Ağaç yapısına dikkat edilirse A’daki CONFIG.SYS dosyasının C’ye (ana dizine), A’daki AUTOEXEC.BAT dosyasının C’deki VERI dizinin içerisine, A’daki PW dizininin içerisindeki dosyaların C sürücüsüne (ana dizine) kopyalandığı görülmektedir. Copy komutunda kaynak ve hedef dizin tanımlamaları doğru olduğu zaman herhangi bir sorunla karşılaşılmaz. Kaynak ve hedef dizinler tanımlandığı zaman komut isteminin ( A: \> veya C: \> ) herhangi bir önemi olamaz. Eğer kaynak veya hedef dizin tanımlanmazsa dosya kaynak dizinde aranır veya kaynak dizinde kopyalanır. A : \ DOS > COPY .COM C: \ YAZI <enter> Kaynak için kullanılan parametre yazılmamış. Bu tür durumlarda kaynak dizin aktif dizin olarak kabul edilir. Yani komut, A’daki DOS dizinin içerisindeki COM uzantılı dosyaları C sürücüsündeki YAZI dizinine kopyalar. A : \ PW > COPY C: \ YAZI \ . TXT <enter> Bu komutta da hedef belirtilmemiş. Hedef dizin belirtilmediği için kaynak dizin hedef olarak kabul edilir. Yani, C sürücüsündeki YAZI dizininin içerisindeki TXT uzantılı dosyalar A sürücüsündeki PW dizininin içerisine kopyalanır. 6- CLS KOMUTU Ekranı siler ve imleci birinci satıra, komut isteminin sağına konumlandırılır. 7- TYPE KOMUTU Dosyalar kayıt ortamlarına değişik biçimlerde (format) kaydedilirler. Daha önce dosyalar konusunda dosya çeşitlerini incelemiştik ve dosyaların değişik maksatlar için kullanıldığını ifade etmiştik. Type komutu ASCII standardında kayıt edilen dosyaların içerikleri ekranda görüntülemek için kullanılır. Eğer dosya değişik bir biçimde kaydedilmişse, ekranda kullanıcının anlam veremeyeceği karakterler görünür. Metin dosyaları, konfigürasyon dosyaları ve işlem dosyaları ASCII formatı ile kaydedilirler. A : \ > TYPE AUTOEXEC.BAT <enter> GECHO OFF REM ÖRNEK AUTOEXEC.BAT DOSYASI PROMPT śpśg PATH A:\DOS;A:\PW ś MODE CON CODEPAGE PREPARE= ( (857) A:\DOS\EGA2.CPI) MODE CON CODEPAGE SELECT =857 KEYB TR, ,A:\DOS\KEYBRD2.SYS \ID:179 A:\DOS\IMOUSE.EXE CLS AUTOEXEC.BAT dosyası ASCII formatta saklandığı için dosya içerisindeki bilgiler ekranda düzgün bir şekilde görünür. A : \ > TYPE A:\PW\PW.COM <enter> BRNd@E@\H#`ONsL_&LS+Of1.m[NQ(""Hug?rEr72hT]j1^,,<$skORtA>IVLU>L ipqdA!s-c`F.V(/I$^8B<%t.F<;@D_.:J1:T&j'+X(G?_b;'r_pisZP(rV2+!baSN ^a`GIK9&>H22I=S4-,n@.@+?RCWnp9oRqT!(c1s6#u9&:q6_EM.5L\>5b[M"kb;UI aq&HE/;_766"$!DPMt<n;+?,Jc09m=Tmqg#Brq=q1$]-KqXp0i48O8mVp=Kfka2[s (+9\51ER)TGbUnh(KQ]$f$h[TFo-1g<^O'uro$JMSqf@!J2D<uAVqr]VX=C_,= FjBu[I"m$\&=c9n!idJGPA#u5%SuA4Il,rpS58.cd1gI/#MTmVo<bl!ZC4'>Lre, Gibi bize göre manasız ifadeler ekranda görüntülenir. 8- DATE KOMUTU Sistem tarihini ekranda görüntüler ve tarihi değiştirme imkanı sağlar. A : \ > DATE <enter> Current date is fri 24/07/1998 Enter new date (dd-mm-yy) : 15-06-98 Sistemin geçerli tarihi görüntülendi. Kullanıcı tarihi değiştirmek isterse Enter new date (dd-mm-yy) mesajının karşısına tarihi yazar, eğer tarihi dd: gün, mm:ay, yy:yıl olarak veriler girilir. A : \ > DATE 15-10-98 <enter> Komutu kullanıldığında tarih bilgisi parametre olarak kullanılır. Parametre yazılırken veriler arasına “-“ den başka karakter kullanılmaz. 9- TIME KOMUTU : Sistem saatini ekranda görüntüler ve saati değiştirme imkanı sağlar. A : \ > TIME <enter> Current time is 20:09:42.17 Enter new time : Sistem saati ekranda görüntülenir. Yeni bir saat bilgisi Enter new time : mesajının karşısına yazılabilir yada enterle geçilebilir. DOS işletim sistemi, 24 saatlik biçimi kullanılır. Saat bilgisi; saat:dakika:saniye-salise şeklinde düzenlenmiştir. A : \ > TIME <enter> Current time is 20:09:42.17 Enter new time : 21:10:43.30 Saat bilgisi girilirken veriler arasındaki “:” ve ”.” karakterlerine dikkat edilmelidir. 10- PROMPT KOMUTU İşletim sistemi yüklendikten sonra ekranda gelen iletiye (A:\>) komut istemi yada prompt denir. Prompt hangi sürücüde ve dizinde olduğumuzu bildirir. DOS 6.22 versiyonundan önce promptla ilgili bir düzenleme yapılmazsa prompt varsayılan olarak A> veya C> şeklinde ekrana geliyordu.Prompt bu hali ile kullanılırsa, kullanıcı prompta bakarak hangi sürücüde olduğunu tespit edebiliyor. A > PROMPT ŚPŚG <enter> A : \ > Komutu ile promptun düzenlenmesi gerekiyordu. $P aktif sürücü ve dizin isimlerini görüntülenmesini sağlar. Böylece kullanıcı hangi sürücüde ve dizinde olduğunu Prompt aracılığı ile takip edebilir. $G ise > karakterinin görüntülenmesini sağlar. $T : Sistem saatini prompta ekler $D : Sistem tarihini prompta ekler. $P : Aktif süsücü ve yolu gösterir. $G : “>” karakterini prompta ekler. $V : DOS versiyon numarasını görüntüler. A > PROMPT ŚT ŚPŚG <enter> 22:29:42.27 A:\> Komut istemine, ŚT parametresi ile sistem saatindeki geçerli zaman ekler. Komut satırına komut yazılıp çalıştırıldığında yeni prompdaki saat güncellenerek yazılır. A > PROMPT ŚD ŚPŚG <enter> Mon 14/04/1998 A:\> Komut istemine, ŚD parametresi ile sistemdeki tarih bilgisi eklenir. Tarih değiştiği zaman prompdaki tarih bilgisi de güncelleştirilir. A > PROMPT ŚV ŚPŚG <enter> MS-DOS Version 6.22 A:\> Komut istemine, ŚV parametresi ile DOS işletim sisteminin versiyon numarası eklenir. A > PROMPT BOLU ŚPŚG <enter> BOLU A:\> Komut istemine, özel karakterlerden başka metinler de yazıp ekleyebiliriz. Komut satırı yukarıdaki gibi düzenlenerek bu işlem yapılır. DİZİN KOMUTLARI Dizin; disk üzerindeki ortak özelliğe sahip dosyaların saklandığı mantıksal bölümler halinde olarak tanımlanabilir. Dizin yapısı kullanılarak dosyalar tasnif edilmiş olur. Bu yapı sayesinde, dosyalara erişim hızlı ve kolay olur. 11- MD (MAKE DIRECTORY) Disk üzerinde yeni dizin oluşturmak için kullanılır. 12- CD (CHANGE DIRECTORY) Dizin değiştirmek, yani dizinler arasında geçiş yapmak için kullanılır. 13- RD (REMOVE DIRECTORY) Boş dizinleri silmek için kullanılır. “Dizin Kavramı” konusundaki örneğe benzer bir örnekle, hem dizin yapısını hem de dizinlerin düzenlenmesinde kullanılan komutları açıklamaya çalışalım. Bir öğretmenin Anadolu Teknik Lisesinde (ATL) dersleri olduğunu kabul edelim. Bu öğretmen sınav sorularını bilgisayarda hazırlıyor, bu soruları da diskete kaydediyor ve disketi ilerisi için saklıyor. Bu öğretmenin ATL’de Bil-1, Bil-2, Bil-3, Mak-1, Mak-2 ve Elo-1, Elo-3 sınıflarına dersi olduğunu düşünelim. Bu öğretmenin, dersine girdiği sınıflara ait bilgileri düzenli bir şekilde saklayabilmesi için gerekli dizin yapısını hazırlayalım. A:\> MD ATL <enter> ATL, dizinini oluşturduk. Şimdi ATL dizininin içerisine her bölüm için birer dizin oluşturalım. A:\> CD ATL <enter> A:\ATL> Bölümler için olan dizinleri ATL dizininin içerisine oluşturacağımız için önce ATL dizinine geçtik. Bu işlem için de CD komutunu kullandık. A:\ATL>MD BİL <enter> A:\ATL>MD MAKİNE <enter> A:\ATL>MD ELO <enter> Her bölüm adına bir dizin oluşturduk. Bölüm adına oluşturulan dizinlerinin içerisine de her sınıf için bir dizin oluşturalım ki her sınıfın dosyasını kendi dizinine saklayalım. A:\ATL>CD BİL <enter> A:\ATL\ BİL> Bilgisayar sınıflarına ait dizinleri oluşturma için BİL dizinine geçiş yaptık. A:\ATL\ BİL>MD BİL-1 <enter> A:\ATL\ BİL>MD BİL-2 <enter> A:\ATL\ BİL>MD BİL-3 <enter> Makine sınıflarını oluşturma için MAK dizinine geçiş yapmamız gerekir. A:\ATL\BİL>CD.. <enter> A:\ATL\ > CD.. komutu bir önceki dizine dönmek için kullanılır. A:\ATL>CD MAKİNE <enter> A:\ATL\ MAKİNE> A:\ATL\ MAKİNE>MD MAKİNE-1 <enter> A:\ATL\ MAKİNE>MD MAKİNE-2 <enter> Şimdi de elektronik bölümünün sınıfları için ELO dizinine geçelim. A:\ATL\ MAKİNE>CD.. <enter> A:. A:\ATL\> ATL A:\ATL\ >CD ELO <enter> BİL A:\ATL\ELO> BİL-1 A:\ATL\ ELO>MD ELO-1 <enter> BİL-2 A:\ATL\ ELO>MD ELO-3 <enter> BİL-3 MAKİNE MAKİNE-1 MAKİNE-2 ELO ELO-1 ELO-3 Dizin yapısı tamamlandı. Ana dizine geri dönelim. A:\ATL\ ELO>CD\ <enter> A:\> \ Parametresi doğrudan ana dizine geçiş yapmamızı sağlar. Bu dizinlerin ağaç yapısı üsteki gibi olur. Bu yapıya göre her sınıfın sınıf listesini, yazılı sorularını sınıfa ait dizinlerde saklarsak güzel bir dosya organizasyonu yapmış oluruz. MAKİNE bölümünün derslerinin başka bir öğretmene verildiğini kabul edelim ve disketten MAKİNE bölümünü çıkaralım. A:\>CD ATL <enter> A:\ATL>RD MAKİNE <enter> Invalid path, not directory, or directory not empty MAKİNE dizini direkt olarak silmeye çalışırsak bu A: hata mesajı ile karşılaşırız. Bu mesaj, “Geçersiz yol, dizin ATL : değil veya dizin boş değil” manasındadır. MAKİNE BIL dizini boş olmadığı için biz bu hata ile karşılaştık. Önce BIL-1 MAKİNE dizinindeki alt dizinlerin silinmesi gerekir. BIL-2 BIL-3 A:\ATL>CD MAKİNE <enter> ELO A:\ATL\ MAKİNE>RD MAKİNE-1 <enter> ELO-1 A:\ATL\ MAKİNE>RD MAKİNE-2 <enter> ELO-3 A:\ATL\ MAKİNE>CD.. <enter> Şimdi MAKİNE dizini silinebilir. A:\ATL>RD MAKİNE <enter> A:\ATL>CD\ <enter> A:\> 14- VOL KOMUTU Disk veya disketin ismini ve seri numarasını görüntüler. A: \ > VOL <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Disketin ismini SISTEMDISK ve seri numarasının 0838-17D7 olduğunu öğrendik. 15- VER KOMUTU DOS işletim sisteminin versiyon numarasını ekranda görüntüler. A: \ > VER <ENTER> MS-DOS Version 6.22 Versiyon numarasının 6.22 olduğunu kullanıcıya bildirir. B- DIŞ KOMUTLAR DOS işletim sisteminin geniş bir komut kümesi vardır. Bu komutaların bir kısmını iç komut diye adlandırdık. İç komutların COMMAND.COM dosyasında olduğunu belirttik. Dış komutların hepsi için disk üzerinde birer dosya vardır. Bu dosyalar EXE ve COM uzantılı dosyalardır. Dış komut dosyaları, genellikle disket veya sabit diskteki DOS dizininin içerisinde yer alır. Dış komutun dosyası disk üzerinde olmazsa o komut kullanılmaz. A: \ > DIR A: \DOS <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory of A: \DOS [ .] [ ..] ATTRIB.EXE DELTREE.EXE DISKCOPY.COM DISKEY.COM FORMAT.COM LABEL.EXE SCANDISK.EXE SCANDISK.INI SYS.COM TREE.COM XCOPY.EXE RESTORE.EXE BACKUP.EXE 15 file (s) 280.730 bytes 608.768 bytes free Diskette bulunan DOS dizinindeki dış komutlar. Komut ismi komut satırında yazıldığında komuta ait dosya çalıştırılır ve komut görevini icra eder. 1-LABEL KOMUTU Diskleri veya disketlerin kullanıcı tarafından verilen isimleri vardır. Disk veya disketlerin isimlerini değiştirmek için LABEL komutu kullanılır. A: \ > LABEL <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Volume Label (11 character, ENTER for none ) ? Label komutu parametresiz olarak çalıştırıldığında birinci satırda diskin adını, ikinci sırada diskin seri numarasını görüntüler. Üçüncü satırdaki mesaj en fazla 11 karakter uzunluğunda yeni bir isim girebileceğinizi veya enter tuşuyla bu satırı boş geçebileceğinizi gösterir. Eğer bu satırı enter tuşuyla boş geçersek aşağıdaki mesaj görüntülenir. Delete current volume label (Y / N ) ? Bu mesaj diskin geçerli adının silinip silinmeyeceğini sorar. Y (Yes) dersek diskin ismi silinir, N (No) dersek eski isim silinmeden kalır. A: \ > LABEL <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Volume Label (11 character, ENTER for none ) ?DENEME Disketin ismini DENEME olarak değiştirdik. A: \ > VOL <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 A: \ > LABEL <ENTER> Volume in drive A is SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 Volume Label (11 character, ENTER for none ) ? <ENTER> Diskete isim vermeden enter tuşuyla geçtik. Delete current volume label (Y / N ) ? Y Disketin ismi değiştirilsin mi sorusuna Y (Yes) dersek disketin ismi silinir. A: \ > VOL <ENTER> Volume in drive A is no label Volume Serial Number is 0838-17D7 Disketin isminin iptal edildiğini gördük. Birinci satır disketin isminin olmadığını ifade ediyor. A: \ > LABEL C: \ANADOLU <ENTER> Diskin ismini parametre olarak kullandık ve diskin ismini ANADOLU olarak değiştirdik. A: \ > VOL C: <ENTER> Volume in drive C is ANADOLU Volume Serial Number is 24D4-96EA 2- TREE KOMUTU Diskteki, disketteki veya bir dizindeki, dizin ve dosya yapısını grafiksel olarak görüntüler. Directory PATH listing for Volume SISTEMDISK A: \ > TREE <enter> Volume Serial Number is 0838-17D7 Directory PATH listing for Volume SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 A:. A:. COMMAND.COM DOS AUTOEXEC.BAT PH CONFIG.SYS DOS DELTREE.EXE Komutu kullanıldığında disketteki dizinler, DISKCOPY.COM üsteki gibi ağaç yapısı şeklinde görüntülenir. DOSKEY.COM FORMAT.COM XCOPY.EXE RESTORE.EXE A: \ > TREE /F <enter> BACKUP.EXE PW /F anahtarı dizinleri ve dizinlerin içindeki dosyaları PFS.DIR da ekranda görüntüler. Yandaki gibi. PH.COM Tree komut /F anahtarı ile DIR komutu gibi işlem PH.HELP yapabilmektedir. A: \ > TREE A:\DOS /F <enter> Directory PATH listing for Volume SISTEMDISK Volume Serial Number is 0838-17D7 DOS dizini ve içerisindeki A:\DOS dosyaları grafiksel olarak ekranda DELTREE.EXE görüntüler. DISKCOPY.COM DOSKEY.COM FORMAT.COM XCOPY.EXE RESTORE.EXE BACKUP.EXE 3- XCOPY KOMUTU Copy komutu sadece dosya kopyalamak için kullanılıyordu. XCOPY komutu, dizinleri ve dosyaları kopyalamak için kullanılır. Kullanımı Copy komutuna benzer. XCOPY <KAYNAK> <HEDEF> XCOPY komutunda kaynak parametresi dosya adı olabileceği gibi dizin adı da olabilir. Hedef parametresi ise bir sürücü veya dizin olabilir. A : . C : . + - - - YAZI AUTOEXEC.BAT COMMAND.COM TURKCE.TXT CONFIG.SYS KIMYA.TXT FIZIK.TXT + - - - PW ATELYE.TXT MAT-NOT.TXT PW.COM PW.HLP PW.PRG + ------ NOT-1 PW.SET FEN-NOT.TXT MAT-NOT.TXT + - - - DOS ATTRIB.EXE + ----- NOT-2 LABEL.EXE TUR-NOT.TXT SYS.COM TAR-NOT.TXT TREE.COM + - - - VERI OKUL.DAT SINIF.DAT BÖLÜM.DAT A: \ > XCOPY A:. C: <enter> XCOPY komutunun bu kullanımı COPY gibidir. A sürücüsündeki dosyaları C sürücüsüne kopyalar. A: \ > XCOPY C:\YAZI A:\PW <enter> Bu kullanımda COPY komutuna benzer. Yazı dizinindeki dosyaları PW dizinine kopyalar. Oysa YAZI dizini içerisinde NOT-1 ve NOT-2 isimli iki dizin daha vardır. A: \ > XCOPY C:\YAZI A:\PW /S <enter> /S anahtarı belirtilen sürücü veya dizin içerisindeki dosyaları, alt dizinler ve alt dizinlerin içerisindeki dosyaları da beraber olarak hedef dizine kopyalar. Yani bir sürücü yada dizin belirtilirse, o sürücü veya dizindeki bütün bilgileri hedefe kopyalar. Bu komutlardan sonra dosya ve dizin yapısı aşağıdaki gibi olur. A : . C : . AUTOEXEC.BAT AUTOEXEC.BAT COMMAND.COM COMMAND.COM CONFIG.SYS CONFIG.SYS +------PW + - - - YAZI TURKCE.TXT TURKCE.TXT PW.COM KIMYA.TXT PW.HLP FIZIK.TXT KIMYA.TXT ATELYE.TXT FIZIK.TXT MAT-NOT.TXT ATELYE.TXT PW.PRG MAT-NOT.TXT + ------ NOT-1 PW.SET FEN-NOT.TXT MAT-NOT.TXT +-----NOT-1 FEN-NOT.TXT + ----- NOT-2 MAT-NOT.TXT TUR-NOT.TXT TAR-NOT.TXT +-----NOT-2 TUR-NOT.TXT + - - - VERI TAR-NOT.TXT OKUL.DAT SINIF.DAT BÖLÜM.DAT +-----DOS ATTRIB.EXE LABEL.EXE SYS.COM TREE.COM XCOPY komutunu farklı yapan özellikler dizinleri dosyaları ile beraber kopyalayabilmesidir. Dizin içindeki dosyaları yeni bir dizin oluşturup, oluşturduğu yeni dizinin içerisine de kopyalayabiliriz. A: \ > XCOPY C:\VERİ A:\DATA <enter> Does DATA specify a file name Or directory name on the target (F= file, D= directory) ? VERI dizindeki dosyalar disketteki DATA dizinine kopyalanmak isteniyor. Fakat diskette DATA isminde bir dizin olmadığı için yukarıdaki mesaj ekrana geldi. Hedef olarak tanımlanan DATA parametresinin dosya mı yoksa dizin mi olduğu soruluyor. F’yi seçersek VERI dizinindeki dosyalar birleştirilir ve A sürücüsüne DATA isimli dosya olarak kopyalanır. D’yi seçersek C sürücüsüne DATA isimli bir dizin oluşturulur ve VERI dizinindeki dosyalar A sürücüsündeki DATA dizininin içerisine kopyalanır. 4- DISKCOPY KOMUTU Bu komut sadece disketler için kullanılır. Bir disketi aynı özellikte başka bir diskete kopyalamak için kullanılır. Kopyalama sonunda iki disket birbirinin aynı olur. Verilerin bulunduğu diskete KAYNAK disket, verilerin kopyalanacağı diskete HEDEF disket denir. Hedef diskette bilgi varsa kopyalama işlemi sonunda bu bilgiler silinir. Hedef disket formatlı değilse Diskcopy komut disketi formatlar ve kopyalama işlemini yapar. DISKCOPY <KAYNAK> <HEDEF> A: \ > DISKCOPY A: B: <enter> Insert SOURCE diskette in drive A: Press any key to continue ... Komut çalıştırıldıktan sonra “Kaynak disketi A sürücüsüne yerleştirin,bir tuşa basın” manasındaki mesaj görüntülenir. Kaynak disket A sürücüsüne yerleştirilip bir tuşa basılır ve aşağıdaki mesaj görüntülenir. Copying 80 tracks, 18 sectors per track, 2 side (s) Disketin özellikleri tespit edilir. Reading from source diskette . . . Kaynak disketten veriler okunup belleğe alınır. Okuma işlemi tamamlandığında aşağıdaki mesaj görüntülenir. Insert TARGET diskette in drive A: Press any key to continue ... Bu mesaj verilerin kopyalanacağı “Hedef disketi A sürücüsüne yerleştirin,bir tuşa basın” manasındadır. Kaynak disket sürücüden çıkarılır ve hedef disket sürücüye yerleştirilip bir tuşa basıldığında aşağıdaki mesaj görüntülenir. Writing to target diskette . . . Kaynak disketten okunup belleğe alınan verilerin, hedef diskete yazıldığını belirtiyor. Kopyalama işlemi bir seferde tamamlanmayabilir. Kaynak disketten verilerin bir kısmı okunup hedef diskete yazılır, tekrar okunup tekrar yazılabilir. Bu işlem birkaç defa tekrarlanabilir. Kopyalama işlemi tamamlandığında aşağıdaki mesaj görüntülenir. Do you wish to write another duplicate of this disk (Y / N) ? Aynı disketin ikinci bir kopyasını isteyip istemediğimizi sorar. İkinci bir kopyayı istiyorsak Y (Yes), istemiyorsak N (No) tuşuna basarız. Copy another diskette (Y / N) ? Bu mesajda kopyalanacak başka bir disketin olup olmadığı sorulur. Y (Yes) seçilirse aynı işlem tekrarlanır , N (No) seçilirse komut sona erdirilir. A: \ > DISKCOPY A: B: /V <enter> /V anahtarı ile bilgilerin hedef diskete doğru yazılıp yazılmadığı kontrol edilir. Daha güvenli bir kopyalama işlemi gerçekleştirilir. 5- SYS KOMUTU Sistem dosyalarını disk veya diskete kopyalamak için kullanılır. Sistem dosyalarını IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM sırası ile kopyalar. A: \ > SYS C: <enter> Sistem dosyalarının A sürücüsündeki disketten C sürücüsüne kopyalar. A: \ > SYS A: <enter> Sistem dosyalarını C sürücüsünden A sürücüsündeki diskete kopyalar. Dosyaların kopyalanması tamamlandığında “System transferred” mesajı görüntü-lenir. Sistem dosyaları transfer edilecek disk veya diskette boş yer olmazsa “No room for system on destination disk”, hedef diskte sistem dosyaları için yer yok manasında mesaj görüntülenir. Sistem dosyaları kopyalanamaz. Bu mesaj boot sektör bozuk olduğu zamanda da görüntülenir. 6- BACKUP KOMUTU Sabit diskteki verilerin yedeğini diskete almak için kullanılır. Çalışma şekli COPY ve XCOPY komutları gibidir. COPY veya XCOPY komutuyla sabit diskten ancak tek diskete sığabilecek programların yedeği alınabilir. BACKUP ise bir disketten daha fazla yer kaplayan dosya veya dosyaların yedeğini disketlere almak için kullanılır. Yedeği alınacak dosyalar bir diskete sığmadığı zaman, Backup komutu ikinci, üçüncü disketi isteyerek yedekleme işlemini tamamlar. Yedek alınacak disketler formatlı değilse işleme başlanmadan disketler komut aracılığıyla formatlanır. BACKUP <KAYNAK> <HEDEF> Kaynak genelde sabit olur, hedef ise genelde disket olur. Çünkü genelde sabir diskteki dosyaların yedeği disketlere alınır. A: \ > BACKUP C:\. A: C sürücüsündeki bütün dosyaları A sürücüsündeki diskete yedekler. A: \ > BACKUP C:\VERİ\. A: /S C sürücüsündeki VERİ dizini içindeki dosyaları ve alt dizinleri A sürücüsündeki diskete yedekler. /S anahtarı alt dizinlerin de yedeğinin alınmasını sağlar. A: \ > BACKUP C:\YAZI\.TXT A: C sürücüsündeki YAZI dizini içindeki TXT uzantılı dosyaları A sürücüsündeki diskete yedekler. 7- RESTORE KOMUTU BACKUP komutu ile disketlere alınan yedeklerin Sabit Diske geri yüklenmesi için kullanılır. Restore komutunun kullanımı BACKUP komutunun tam tersidir. RESTORE <KAYNAK> <HEDEF> Kaynak genelde disket, hedef ise genelde Sabit Disk olur. A: \ > RESTORE A: C:\.* BACKUP C:\. A: komutu kullanılarak yedeklenen dosyaları tekrar sabit diske yükler. A: \ > RESTORE A: C:\VERİ\. /S BACKUP C:\VERİ\. A: /S komutu kullanılarak yedeklenen dosyaları tekrar sabit diske yükler. /S parametresi alt dizinleri geri yüklemek için kullanılır. Eğer kullanılmazsa hata ortaya çıkar. 8- SCANDISK KOMUTU Disk veya disketleri inceler ve disk üzerindeki fiziki hataları araştırır. Disk alanındaki bilgileri kurtarır. Bu bilgiler disk üzerindeki güvenli bir bölüme, program tarafından oluşturulan dosyalarda saklanır. Fiziki hata olan alanlar işaretlenir ve artık bu alanlar işletim sistemi tarafından kullanılmaz. C: \ > SCANDISK <enter> Microsoft ScanDisk - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ScanDisk is now checking the following areas of drive C: - Media descriptor - File allocation tables - Directory structure File system Surface scan -Pause- <More Info> <Exit> - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - C:\DOS\EDIT.COM Sıra ile yukarıdaki bölümler test edilir. Media descriptor (Ortam Tanıtıcısı) :Sürücünün işletim sistemi tarafından algılanmasını sağlayan, sürücüyü işletim sistemine tanıtan özel kodlardır. ScanDisk ortam sürücüsünün yerinde olup olmadığını test eder. File allocation tables (Dosya Yerleşim Tablosu) : İşletim sistemini disk üzerindeki dosyaların nerede depolandığını belirtmek için kullandığı tablodur. Bu tabloda dosyaların adres bilgileri bulunur. İşletim sistemi bu tabloların bir veya daha fazla yedeğini bulundurur. ScanDisk yerleşim tablolarını karşılaştırır, hatalı FAT’leri düzeltir ve dosyaların kaybolmasını engeller. Directory structure (Dizin Yapısı) : ScanDisk, diskin dizin yapısını test ederek, ağaç yapısının geçerliliğini kontrol eder. Dizin yapısı zarar görürse diğer programlarda beklenmedik hatalar ortaya çıkabilir. File system (Dosya Sistemi) : Disk alanı küme adı verilen bölümlerden oluşur. Her küme en fazla bir dosya saklayabilir. Kümeler disk üzerinde veri saklamak için kullanılan en küçük birimlerdir. Bazı dosyalar birkaç küme alanı kaplayabilir. Fakat aynı kümede iki dosya bulunmaz. ScanDisk kayıp kümeleri inceler ve bu kullanılmayan kümeleri kullanılır hale getirir. Surface scan (Yüzey Tarama) : ScanDisk sürücünün tüm veri alanını baştan sona test eder. Fiziksel hata bulursa, hatanın olduğu bölümlerdeki bilgileri disk üzerinde güvenli bir alana taşır ve zarar görmüş alanların kullanılmaması için işaretler. İşletim sistemi bu alanları kullanmaz. Yüzey tarama testi kullanıcıdan onay alınarak yapılır. Bu testler sonuçlandıktan sonra disk hakkında rapor hazırlanır. Microsoft ScanDisk - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ScanDisk did not find any problems on drive C: ScanDisk C sürücüsünde herhangi bir problem bulamadı. <View Log> <Exit> - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Test sonucu hakkında ayrıntılı bilgi için View Log seçeneği seçilirse aşağıdaki ekran görüntüsü elde edilir. Microsoft ScanDisk - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Log file generated at 09:26PM on Tuesday, April 15, 1997. Günlük dosyası Salı, Nisan 15, 1997 tarihinde, saat 09:26PM üretildi. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ScanDisk checked drive C for problems, with the following results : ScanDisk sürücü C sürücünün hatalarını inceledi ve şunları buldu. Directory structure (Dizin Yapısı) ScanDisk did not find any problems. MS-DOS File allocation table (Dosya Yerleşim Tablodu) ScanDisk did not find any problems. Hiçbir sorun bulamadı. MS-DOS File system (MS-DOS Dosya Sistemi) ScanDisk did not find any problems. Hiçbir sorun bulamadı. Surface scan (Yüzey Tarama) ScanDisk did not find any problems. Hiçbir sorun bulamadı. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -OK- < Save Log > - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 9- DELTREE KOMUTU Del komutu dosyaları silmek için, RD komutu da boş dizinleri silmek için kullanılıyordu. Deltree komutu; dosyaları ve belirtilen dizinin içindeki tüm dosya ve alt dizinleri siler. A: \ > DELTREE CONFIG.SYS <enter> Delete file “Config.sys”? (Dosya silinsin mi) Dosya silinirken kullanıcıdan onay alınır.Dosyanın silinmesini istiyorsak Y (Yes), istemiyorsak N (No) karakterini kullanırız. A: \ > DELTREE /Y CONFIG.SYS <enter> /Y anahtarı kullanılırsa onay istemeden dosya silinir. A: \ > DELTREE DOS <enter> Delete directory “DOS” and all its subdirectories ? (yn) “DOS” dizni ve tüm alt dizinleri silinsin mi ? 10- FORMAT KOMUTU Günümüzde satın aldığımız disketleri direkt kullanabiliyoruz. Çünkü fabrikadan formatlanmış olarak çıkıyor. Bundan birkaç yıl önce disketler fomat işlemine tabi tutulmadan kullanıcıya ulaşıyordu. Disketin ve sabit diskin formatlanması, disketin veya diskin işletim sistemi tarafından kullanabilir hale getirilmesidir. Bir disket format işlemine tabi tutulduğunda; 1. Disk üzerinde dairesel izler (track) oluşturulur. 2. İzler sektörlere bölünür. 3. Boot sektör oluşturulur. 4. FAT oluşturulur (Dosya Yerleşim Tablosu) 5. Rood directory (Ana Dizin) oluşturulur. 6. Data Area (Veri Alanı) oluşturulur. A: \ > FORMAT A: <enter> Insert new diskette for drive A: and press ENTER when ready . . . A: sürücüsüne yeni disket yerleştirin ve devam etmek için ENTER’a basın . . . Checking existing disk format. Saving UNFORMAT information. Verifying 1.44M Sürücüdeki disket biçimi inceleniyor. 1.44MB’a formatlanıyor. 0 percent completed. Yüzde 0 tamamlandı. 1 percent completed. Yüzde 1 tamamlandı. 100 percent completed. Yüzde 100 tamamlandı. Formatlama işleminin yüzde kaçının bittiğini gösterir. Format complete. Formatlama işlemi tamamlandı. Volume Label (11 characters, ENTER for none ) ? Birim etiketi (11karakter, boş bırakmak için ENTER) ? 1.457.664 bytes total disk space 1.457.664 bytes available on disk 1.457.664 bayt toplam disk alanı 1.457.664 bayt disk üstünde kullanılabilir. 512 bytes in each allocation unit. 2.847 allocation units available on disk. 512 bayt, her bir kümeyi meydana getiriyor. 2.847 tane küme disk üstünde kullanılabiliyor. Volume Serial Number is 0538-18DE Birim seri numarası 0538-18DE Format another (Y/N) Başka bir tane formatlanacak mı (Y/N) İşlem basamakları takip edildiğinde disket 1.44 MB kapasitede formatlanır. A: \ > FORMAT A: /S <enter> /S anahtarı kullanılırsa, disket formatlandıktan sonra diskete sistem dosyaları kopyalanır. Yani disketimiz sistem disketi olur. Formatlama işlemi tamamlandığında “System Transferred”, “Sistem transfer edildi” mesajı görüntülenir. A: \ > FORMAT A: /F:720 <enter> Disketin kapasitesini belirtmediğimiz taktirde disket 1.44 MB olarak formatlanır. /F anahtarı kullanılarak disketin kapasitesi belirtilirse disket belirtilen kapasitede formatlanır. /F 720 anahtarı ile DD (Double Densty) disket formatlanır. A: \ > FORMAT A: /Q <enter> /Q parametresi disketi hızlı formatlar. Bu anahtarın kullanılabilmesi için disketin daha önceden formatlanmış olması gerekir. /Q parametresi kullanıldığında disketin Boot sektörü, FAT’i ve Rood Directory’si silinir. Veri alanı üzerinde herhangi bir işlem yapılmaz. A: \ > FORMAT C: <enter> WARNING : ALL DATA ON NON-REMOVABLE DISK DRIVE C : WILL BE LOST ! Proceed with Format (Y/N) ? n UYARI, C: SABİT DİSK SÜRÜCÜSÜ ÜSTÜNDEKİ TÜM VERİ KAYBOLACAK! Formatlama devam etsin mi ? (Y/N) ? Sabit diskteki bilgiler önemli olduğu için kullanıcıdan onay alınarak formatlama işlemi başlatılır.

Konu Araçları
Çıktı Görüntüsünü Göster Sayfayı E-posta İle Yolla