Bor
BOR Bor, 1808 yılında Gay-Lussac, Thenard ve Davy tarafından aynı anda bulundu. Kahverengimsi-siyah, biçimsiz bir toz görünümü vardır. Son derece serttir. Bilinen hiçbir çözücüde çözünmez. Elektrik iletkenliği, sıcakla aşırı ölçüde artar.( Simgesi Bdir. ) Dönemsel sınıflandırmanın üçüncü kolonunda metal olmayan tek element bordur. Kimyasal özellikleri bakımından karbon, silisyum ya da alüminyum gibi kimi metallere benzer.Ameteller arasında en elektropozitif olanıdır. Sıcakta hemen hemen öteki tüm elementlerle birleşir. Bor, üstün yapılı bitkiler için çok gerekli bir elementtir. Özellikle su, NH4 tuzları ve glusit metabolizması üzerinde etki yapar. Eksikliği, özellikle pancarda bazı nekrozlara neden olur; böylece oralara asalak bir mantarın yerleşmesi kolaylaşır. Borun kullanımı: Bor elementi temel olarak oksijen ve azota karşı gösterdiği büyük ilgiden dolayı metalürji sanayisinde gaz ve oksit giderici olarak kullanılır. Nükleer reaktörlerde ve yüksek sıcaklık tekniğinde de giderek daha çok yararlanılmaktadır; örneğin bor-alüminyum alaşımları ve bor plastik maddelerde nötron soğurucusu, zirkonyum borür ve bor nitrür de yanma odası astarları olarak kullanılır. Zımpara sanayisinde özellikle bor karbür geniş bir kullanım alanı bulur. Borun oksijenli bileşikleri cam, seramik, deterjan vb. sanayilerinde önemli bir yer tutar. Türkiyede bor üretimi: Dünyadaki bilinen bor rezervlerinin yaklaşık %75i Türkiyede bulunmaktadır. Tümü de K.-B. Anadoluda faaliyet gösteren beş bor işletmesine sahip olan Etibank, Türkiye bor yataklarının %96sını işletmektedir. Bu işletmeler şunlardır: Kütahyada Emet kolemanit işletmesi; Eskişehirde Kırka boraks ve asit fabrikası işletmesi; Bursada Kestelek kolemanit işletmesi; Balıkesirde Bandırma boraks ve asit fabrikası işletmesi ile Bigadic kolemanit işletmesi. Türkiye, bor mineralleri yönünden dünyanın en zengin ülkesidir. Bor madeninin ihracı sayesinde ülkemiz döviz kazanmaktadır.
|