Soda-kire camı fiziksel ve kimyasal zelliği bakımından grnr optik ve uygulamaları iin ok uygundur. Ayrıca, soda, camın işlenme sıcaklığını dşrdğ iin, maliyeti de azaltır. Sodasız cam saf camdır, saf malzemelerin işlenme sıcaklıkları yksek olur. O dnemde cam elde etmek iin yeterli ateşi yeterli sıcaklığa ıkarmak iin odun ya da kmr yeterli değildi. Yani soda olmasa idi camın keşfi bin ya da iki bin yıl ertelenebilirdi. Anadolu'da sodalı camın kullanılması ok eskilere dayanır. Smer tabletlerinde sodaya naga deniyordu. İlk dnemlerde, soda elde etmek iin, soda oranı ok olan uhulu ağacının (Akad dilinde aban u hu li diye geer) kllerinden ya da Van glnn sodalı suyundan yararlanılıyordu. Renksiz trleri grnr ışığı ok iyi geirdiği iin pencere camlarında Romalılar'dan beri kullanılırlar. Pencere camları ilk olarak, merkezka etkisi yaratılarak dndrlerek yapılıyordu. Daha sonra fleme tekniğinin keşfi ile cam, şişirilerek silindir haline getirildikten sonra, silindirin yan yzeyi kesilerek elde edilen pek de dzgn olmayan pencere camı, diğer tekniğin sağladığı boyutlardan daha byk oluyordu. Flotal cam dediğimiz cam da sıvı kalay yzeyinde yzdrlerek elde ediliyor. Flotal cam tm diğer camlardan ok daha dzgn bir yzeye sahiptir.

Soda-kire camının başlıca dezavantajı yksek ısıl genleşme zelliğine sahip olmasıdır; yani ısıtılınca yapısal olarak genişlerler. Silika ısıtılınca fazla genişlemez; fakat sodanın eklenmesi genleşme zelliğini dramatik bir biimde artırır; genel olarak, soda ne kadar fazlaysa, sıcaklık değişimlerine karşı camın direnci de o kadar dşktr. Soğuk gnlerde ince belli ay bardağınıza sıcak ay doldururken cam zerinde ısıl şok yarattığınız iin bardağınız atlayabilir.



Kalsiyum oksit yerine kurşun oksit ve sodyum oksitin yerine potasyum oksit kullanılması, kurşun camı olarak bilinen cam trn oluşturur. % 24 PbO ieren camlar, kristal cam diye bilinen cam trnn iinde yer alırlar. Kurşun camı greceli yumuşak yapısı nedeniyle işlenebilir ve yksek kırılma indisine sahiptir. Daha fazla kurşun oksit ieren camlar (%65) radyasyon perdeleme camları olarak kullanılabilirler, nk kurşunun, bilindiği gibi gama ışınlarını ve değişik formdaki zararlı radyasyonu emebilme yeteneği vardır.

Borosilikat camı % 70-80 silika ve %7-13 bor oksitten ve az miktarda alkali (sodyum ve potasyum oksit) ve alminyum oksitten meydana gelir. Borosilikat camı dşk alkali ieriği ve kimyasal ve ısışoku dayanıklılığı ile karakterize edilir; bu yzden, Pyrex diye bildiği cam mutfak malzemelerinde kullanılır.

Borosilikat camı suya, asitlere, tuz zeltilerine, organik maddelere ve halojenlere (klor ve brom) yksek dzeyde dayanıklılık gsterir. Greceli olarak alkali zeltilerine karşı da dayanıklıdır. Sadece hidroflorik asit, yoğun fosforik asit ve gEl alkalin zeltileri, yksek sıcaklıklarda kabın yzeyinde bozulmaya yol aarlar.

Beherler ve dar boyunlu laboratuvar şişeleri kimyasal maddelere, ani sıcaklık değişimlerine ve mekanik şoklara karşı dayanıklı olmalıdır. Ek olarak, şeffaflık, kolayca yumuşama ve şekil verme gibi camın sıradan zeliklerine sahip olmalıdır. Belki de en nemlisi, cam laboratuvar malzemesinin retimi ucuza gelmelidir.

Kimya sanayisinin ve sanatının gelişimi aısından damıtma işlemi ok nemli yer tutar. Ateşe dayanıklı kaplarda yapılan kaynatma işleminde, kapak kısmında sıvı damlaların yoğunlaştığı gzleniyordu. Buradan esinlenerek damıtma balonu ve imbik geliştirildi. M.S. 4. yy'da Synesius ve zellikle de Zosimos, iki ayrı kaptan oluşmuş damıtma aygıtları kullandılar: damıtma kabı ve klah kısmı. Bu ikisinden daha sonra boynuzlu imbik (retorte) geliştirildi.

Kolay uucu maddelerin damıtılmasında, buharın soğutulması gerektiği anlaşılmıştı, yoksa buhar yoğunlaşmadan sistemden uzaklaşıp gidiyordu. Zamanla hl laboratuvarlarda kullanılan su soğutmalı damıtıcılar geliştirilmiştir.

Damıtma ya da sblimleştirme iin kullanılan ilk kaplar topraktan yapılmıştı. Ancak 13. yy'dan sonra, gelişmiş cam kaplar yaygınlaştı. Toprak kaplar kolayca gzenekli duruma geliyordu. Oysa cam kaplar dayanıklıydı. Ayrıca metal kaplar da kullanılıyordu ancak bunların eşitli biimlerde kirlenme ve zehirlenmelere yol atığı bilinmiyordu. Aynı amala tahta kaplar da kullanılıyordu ve bunların iine konan sıvılar, kızdırılmış metal ubukların daldırılması ile ısıtılıyordu.

Cam Laboratuvar Malzemeleri

ﾜretilen cam laboratuvar malzemelerine baktığımızda, genel amalı kullanılanların dışında, hacim lmek, filtrasyon, mikrobiyoloji deneylerinde kullanılanlar ve bunların aksesuarlarını grebiliriz.



Genel kullanım iin beherler, erlenler, balonlar ve kaplar, tpler, karıştırıcılar ve termometreler her trl laboratuvarda ilk gzmze arpanlardır. Hacim lmnde kullanılanlar arasında en sık rastlanılan cam malzemeler de, mezrler, pipetler, bretler ve balon jojedir. Filtrasyonda, huniler, piset ve nue erleni kullanılmaktadır. Mikrobiyolojide ise ilk nce santrifj tp ve balonu ve petri kaplarını grrz. Tm bunlara ek olarak laboratuvarlarda, ok boyunlu adaptrler, musluklar, hortum bağlantılı cam borular, sırama başlıkları ve buhar jeneratr bulunur. Aslında laboratuvarda hangi deneyler yrtlyorsa, o deney iin gerekli tm ve zel malzemelerin bulunması gerekir. laboratuvardaki malzemelerin zenginliği biraz da laboratuvar iin ne kadar denek ayrıldığına ve yrtlen araştırmaların zgnlğne bağlıdır.